༡༤. པ་ཐ་ཝཱི་ཁ་ཎ་ན་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ
༧༢. ཨེ་ཝཾ དཱ་ན་ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧ་ལཱ་བྷ་པ་རི་ཎཱ་མ་ན་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་ཐ་ཝཱི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི’’ཏྱཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཏྠ་ར་ཏཱི་ཏི པ་ཐ་ཝཱི, པ-པུ་བྦ ཐ་ར ས་ནྠ་ར་ཎེ་ཏི དྷཱ་ཏུ, ར-ཀཱ་ར་སྶ ཝ-ཀཱ་རོ, ས་ས་མྦྷཱ་ར་པ་ཐ་ཝཱི. ཏ་པྤ་བྷེ་ད་མཱ་ཧ ‘‘དྭེ པ་ཐ་ཝཱི, ཛཱ་ཏཱ ཙ པ་ཐ་ཝཱི ཨ་ཛཱ་ཏཱ ཙ པ་ཐ་ཝཱི’’ཏི. ཏཱ་སཾ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏཱ ནཱ་མ པ་ཐ་ཝཱི’’ཏྱཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སུ་དྡྷ་པཾ་སུ་ཀཱ…པེ… ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན་མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཛཱ་ཏཱ ནཱ་མ པ་ཐ་ཝཱི ཧོ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ སཱ་ཡེ་ཝ, ཨ་ད་ཌྜྷཱ པ་ཐ་ཝཱི་པི ‘‘ཛཱ་ཏཱ པ་ཐ་ཝཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨི་མཱ དྭེ་ཡེ་ཝ, ཡོ་པི པཾ་སུ་པུ་ཉྫོ ཝཱ…པེ… ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨོ་ཝ་ཊྛོ, སོ་པི ‘‘ཛཱ་ཏཱ པ་ཐ་ཝཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་ཏ་ར་ཏྲ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཏ་ཏྠ སུ་དྡྷཱ པཾ་སུ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཏྠ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨ་ཏྠི, ན པཱ་སཱ་ཎཱ་ད་ཡོ་ཏི སུ་དྡྷ་པཾ་སུ་ཀཱ. ཏ་ཐཱ སུ་དྡྷ་མ་ཏྟི་ཀཱ. ཨ་པྤཱ པཱ་སཱ་ཎཱ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་པྤ་པཱ་སཱ་ཎཱ. ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པཾ་སུ་ཀཱ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན་པཾ་སུ་ཀཱ, ཨ་ལུ་ཏྟ་ས་མཱ་སོ་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན་མ་ཏྟི་ཀཱ. ཏ་ཏྠ མུ་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨུ་པ་རི པཱ་སཱ་ཎཱ. མུ་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎཱ ས་ཀྑ་རཱ. ཀ་ཐ་ལཱཏི ཀ་པཱ་ལ་ཁ་ཎྜཱ་དི. མ་རུ་མྤཱཏི ཀ་ཊ་ས་ཀྑ་རཱ. ཝཱ་ལུ་ཀཱ ཝཱ་ལུ་ཀཱ་ཡེ་ཝ. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན་པཾ་སུ་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏཱི་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ པཾ་སུ, ཨེ་ཀོ པཱ་སཱ་ཎཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཀོ་ཊྛཱ་སོ. ཨ་ད་ཌྜྷཱ་པཱིཏི ཨུ་དྡྷ་ན་པ་ཏྟ་པ་ཙ་ན་ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རཱ་ཏ་པཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ད་ཌྜྷཱ, སཱ པ་ན ཝི་སུཾ ན་ཏྠི, སུ་དྡྷ་པཾ་སུ་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན་ས་ཀྑ་རཱཏི བ་ཧུ་ཏ་ར་ས་ཀྑ་རཱ. ཧ་ཏྠི་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཀི་ར ཨེ་ཀཾ པ་ཙྪི་པཱུ་རཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ དོ་ཎི་ཡཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན་ས་ཀྑ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ས་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཁ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི. ཡཱ་ནི པ་ན མ་ཛ྄ཛྷེ ‘‘ཨ་པྤ་པཾ་སུ་ཨ་པྤ་མ་ཏྟི་ཀཱ’’ཏི དྭེ པ་དཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན་པཱ་སཱ་ཎཱ་དི་པ་ཉྩ་ཀ་མེ་ཝ པ་ཝི་ས་ནྟི. ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝ ཧི དྭི་ནྣཾ པ་བྷེ་ད་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ, ཡ་དི་དཾ སུ་དྡྷ་པཱ་སཱ་ཎཱ་དི་ཨཱ་དི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཀི་ཉྩཱ་པི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན་པཾ་སུཾ ཨ་པྤ་པཾ་སུ་ཉྩ པ་ཐ་ཝིཾ ཝ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པཾ་སུ་ཀཱ་པ་ཐ་ཝཱི ན ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ་པི པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ སཱ་ཝ་སེ་ས་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ་པི ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པཾ་སུ་ཀཱ་ཡ་པི པ་ཐ་ཝི་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ས་བྦ་ཙྪ་ནྣཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཙྪ་ནྣེ དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་དྷཱ་པི དུ་ཀྐ་ཊཾ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཉྩ དུ་ཝི་དྷཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙི་སྶཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡ ཏ་ཏི་ཡཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. དྭེ་ཡེ་ཝ ཧི པ་ཐ་ཝི་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ ‘‘ཛཱ་ཏཱ ཙ པ་ཐ་ཝཱི ཨ་ཛཱ་ཏཱ ཙ པ་ཐ་ཝཱི’’ཏི, ཏ་སྨཱ དྭཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ཙ ས་མྤ་ཏྟེ ག་རུ་ཀ་ལ་ཧུ་ཀེ་སུ ག་རུ་ཀེ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ན ས་ཀྐཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ. ས་བྦ་ཙྪ་ནྣཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨུ་པ་ཌྜྷེ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཡུ་ཏྟཾ ཏ་ཏྠ ཏཱ་དི་ས་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡ་མྤི (ཝི. ཝི. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༢.༨༦) ‘‘ཨ་པྤ་པཾ་སུ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པཾ་སུ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་པི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ན ཧེ་ཏཾ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ ཛཱ་ཏཱ་ཛཱ་ཏ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ་ཡ ཏ་ཏི་ཡཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཁ་ཎ་ནྟ་སྶ ཁ་ཎཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཝཱཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ པཱ་ད་ངྒུ་ཊྛ་ཀེ་ན་པི ས་མྨ་ཛྫ་ནི་ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ་པི ས་ཡཾ ཝཱ ཁ་ཎ་ནྟ་སྶ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཁ་ཎཱ་པེ་ནྟ་སྶ. ‘‘པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཁ་ཎཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ’’ཏི ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨི་མཾ ཝ་ལླིཾ ཁ་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི པ་ཐ་ཝི་ཁ་ཎ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཏྟཱ ཨི་མི་ནཱ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ན བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན, ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟེ པ་ན དྭེ་པི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི ཧོ་ནྟི.
༧༣. ཀུ་ཊེ་ཧཱིཏི གྷ་ཊེ་ཧི. ཏ་ནུ་ཀ་ཀ་དྡ་མོཏི ཨུ་ད་ཀ་མི་སྶ་ཀ་ཀ་དྡ་མོ, སོ ཙ ཨུ་ད་ཀ་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་ད་ཀ་པ་པྤ་ཊ་ཀོཏི ཨུ་ད་ཀེ ཨ་ནྟོ་བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཝི་ཊྛེ ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གཾ ཚཱ་དེ་ཏྭཱ ཏ་ནུ་ཀ་པཾ་སུ ཝཱ མ་ཏྟི་ཀཱ ཝཱ པ་ཊ་ལཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ལ་ཝ་མཱ་ནཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨུ་ད་ཀེ སུ་ཀྑེ་པི ཏཾ པ་ཊ་ལཾ ཝཱ་ཏེ་ན ཙ་ལ་མཱ་ནཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏཾ ཨུ་ད་ཀ་པ་པྤ་ཊ་ཀོ ནཱ་མ. ཨོ་མ་ཀ་ཙཱ་ཏུ་མཱ་སནྟི ཨཱུ་ན་ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ. ཨོ་ཝ་ཊྛནྟི དེ་ཝེ་ན ཨོ་ཝ་ཊྛཾ. ཨ་ཀ་ཏ་པ་བྦྷཱ་རེཏི ཨ་ཝ་ལ་ཉྫ་ན་ཊྛཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་དི་སེ ཧི ཝ་མྨི་ཀ་སྶ ས་བྦྷཱ་ཝོ་ཏི. མཱུ་སི་ཀུ་ཀྐུ་རཾ ནཱ་མ མཱུ་སི་ཀཱ་ཧི ཁ་ཎི་ཏྭཱ བ་ཧི ཀ་ཏ་པཾ་སུ་རཱ་སི.
ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཨོ་མ་ཀ་ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨོ་ཝ་ཊྛོ་ཡེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨོ་ཝ་ཊྛ་ཙཱ་ཏུ་མཱ་ས་ཏོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ་པི ཝི་ཀོ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཧེ་ཊྛ་བྷཱུ་མི་ས་མྦ་ནྡྷེ་པི ཙ གོ་ཀ་ཎྚ་ཀེ བྷཱུ་མི་ཏོ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཙྩུ་གྒ་ཏཾ མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ག་ཧེ་ཏུ་ཉྩ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ས་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཏི་ཊྛ་མཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་དེ་ཧི མ་དྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ལོ་ལི༹་ཏ་ཀ་དྡ་མ་མྤི ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨ་ཙྪ་ད་ནནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ པ་ཏི་ཏ་ཝ་སྶོ་ད་ཀེ་ན ཨོ་ཝ་ཊྛ་མེ་ཝ ཛཱ་ཏ་པ་ཐ་ཝཱི ཧོ་ཏི, ན ཚ་ད་ནཱ་དཱི་སུ པ་ཏི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ཨུ་ད་ཀེ་ན ཏི་ནྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏོཏི པུ་རཱ་ཎ་སེ་ནཱ་ས་ན་ཏོ. ཨི་ཊྛ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་མཱིཏི་ཨཱ་དི སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨུ་ད་ཀེ་ནཱཏི ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ་ཡེ་ཝ པ་ཏི་ཏ་ཨུ་ད་ཀེ་ན. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཏེ་ན ཨུ་ད་ཀེ་ན ཏེ་མི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. མ་ཎྜ་པ་ཏྠ་མྦྷནྟི སཱ་ཁཱ་མ་ཎྜ་པ་ཏྠ་མྦྷཾ.
༧༤. ཨུ་ཙྩཱ་ལེ་ཏྭཱཏི ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ. ཏེ་ན ཨ་པ་དེ་སེ་ནཱཏི ཏེ་ན ལེ་སེ་ན. ཨ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཙེ་པི ནི་བྦཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི, པ་ཋ་མཾ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན དི་ནྣ་ཏྟཱ ད་ཧ་ཏཱུ་ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ་པི ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. མ་ཧཱ་མ་ཏྟི་ཀནྟི བྷི་ཏྟི་ལེ་པ་ནཾ.
ཨི་ཏི ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་བྷཱུ་ཏེ ཝི་ན་ཡཱ་ལ་ངྐཱ་རེ
པ་ཐ་ཝཱི་ཁ་ཎ་ན་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ལ་ངྐཱ་རོ ནཱ་མ
ཙུ་དྡ་ས་མོ པ་རི་ཙྪེ་དོ.