༡༥. བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ
༧༥. ཨེ་ཝཾ པ་ཐ་ཝི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ‘‘བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ བྷ་ཝ་ནྟི ཨ་ཧུ་ཝུ་ཉྩཱ་ཏི བྷཱུ་ཏཱ, ཛཱ་ཡ་ནྟི ཝ་ཌྜྷ་ནྟི ཛཱ་ཏཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. གཱ་མོཏི རཱ་སི, བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ གཱ་མོ་ཏི བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ, བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཝཱ གཱ་མོ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ, པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཧ་རི་ཏ་ཏི་ཎ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཝི་ཝ་ར་ཎཾ ‘‘ཛཱ་ཡ་ནྟི ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱི’’ཏི, ‘‘ཨ་ཧུ་ཝུ’’ནྟི ཨི་མ་སྶ ‘‘ཛཱ་ཏཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷཱུ་ཏ-ས་དྡོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ཏཱི་ཏ་ཝི་ས་ཡོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༢.༩༠) ‘‘བྷ་ཝ་ནྟཱིཏི ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཨ་ཧུ་ཝུནྟི བ་བྷུ་ཝཱུ’’ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ་ཏི པ་ཉྩ་ཧི བཱི་ཛེ་ཧི ཛཱ་ཏཱ་ནཾ རུ་ཀྑ་ལ་ཏཱ་དཱི་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ལ་ཏཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨོ་ས་དྷི་ག་ཙྪཱ་ད་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་ནི བཱི་ཛཱ་ནི ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྲི་མཱ་ནི པ་ཉྩ བཱི་ཛཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ མཱུ་ལ་མེ་ཝ བཱི་ཛཾ མཱུ་ལ་བཱི་ཛཾ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. ཨ་ཐ ཝཱ མཱུ་ལཾ བཱི་ཛཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི མཱུ་ལ་བཱི་ཛཾ, མཱུ་ལ་བཱི་ཛ་ཏོ ཝཱ ནི་བྦ་ཏྟཾ མཱུ་ལ་བཱི་ཛཾ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མེ་ན ཝི་གྒ་ཧེ་ན བཱི་ཛ་གཱ་མོ ཨེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི, དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡེ་ཧི བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ. ཨི་དཱ་ནི ཏེ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མེ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠ མཱུ་ལ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མཱ’’ཏྱཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏེ་སུ པ་ཉྩ་སུ མཱུ་ལ་བཱི་ཛཱ་དཱི་སུ ཧ་ལི་དྡི…པེ… བྷ་དྡ་མུ་ཏྟ་ཀཾ མཱུ་ལ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨི་མཱ་ནི་ཡེ་ཝ མཱུ་ལ་བཱི་ཛཱ་ནི, ཨ་ཐ ཁོ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཛཱ་ཏཱ་ནི ཨ་ཏྠི ས་ནྟི, མཱུ་ལེ ཛཱ་ཡ་ནྟི, མཱུ་ལེ ས་ཉྫཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཏཾ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཛཱ་ཏཾ མཱུ་ལ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༩༡) ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཏཾ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ ནཱ་མ པ་ཉྩ བཱི་ཛ་ཛཱ་ཏཱ་ནཱི’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ ནཱ་མཱ་ཏི བྷཱུ་ཏ་གཱ་མཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཡ་སྨིཾ ས་ཏི བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཉྩ བཱི་ཛ་ཛཱ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧཱ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ‘‘ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠི, མཱུ་ལེ ཛཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ན ས་མེ་ནྟི. ན ཧི མཱུ་ལ་བཱི་ཛཱ་དཱི་ནི མཱུ་ལཱ་དཱི་སུ ཛཱ་ཡ་ནྟི. མཱུ་ལཱ་དཱི་སུ ཛཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ནི པ་ན ཏཱ་ནི བཱི་ཛ་ཛཱ་ཏཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ – བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ ནཱ་མཱཏི ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦ་པ་དཾ. པ་ཉྩཱཏི ཏ་སྶ ཝི་བྷཱ་ག་པ་རི་ཙྪེ་དོ. བཱི་ཛ་ཛཱ་ཏཱ་ནཱིཏི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་དྷ་མྨ་ནི་ད་སྶ་ནཾ, ཡ་ཏོ བཱི་ཛེ་ཧི ཛཱ་ཏཱ་ནི བཱི་ཛ་ཛཱ་ཏཱ་ནི, རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཙ. ཡ་ཐཱ ‘‘སཱ་ལཱི་ནཾ ཙེ་པི ཨོ་ད་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༧༦) སཱ་ལི་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་ནཾ ཨོ་ད་ནོ སཱ་ལི་ཨོ་ད་ནོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བཱི་ཛ་ཏོ ས་མྦྷཱུ་ཏོ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ ‘‘བཱི་ཛ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཙ.
ཕ་ལུ༹་བཱི་ཛནྟི པ་བྦ་བཱི་ཛཾ. པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ས་དི་ས་ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་རུ་ཧ་ཎ་ས་མ་ཏྠེ སཱ་ར་ཕ་ལེ ནི་རུ་ལ༹ྷོ བཱི་ཛ-ས་དྡོ ཏ་ད་ཏྠ་སཾ་སི་དྡྷི་ཡཱ མཱུ་ལཱ་དཱི་སུ་པི ཀེ་སུ་ཙི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི མཱུ་ལཱ་དི་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཀེ་ན བཱི་ཛ་ས་དྡེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བཱི་ཛ’’ནྟི ‘‘རཱུ་པ་རཱུ་པཾ, དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ’’ནྟི ཙ ཡ་ཐཱ. ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠི, མཱུ་ལེ ཛཱ་ཡ་ནྟི མཱུ་ལེ ས་ཉྫཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ བཱི་ཛ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ན བཱི་ཛཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ – ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠི, ཨཱ་ལུ་ཝ་ཀ་སེ་རུ་ཀ་མ་ལ་ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་པུ་ཎྜ་རཱི་ཀ་ཀུ་ཝ་ལ་ཡ་ཀུ་ནྡ་པཱ་ཊ་ལི་མཱུ་ལཱ་དི་བྷེ་དེ མཱུ་ལེ ག་ཙྪ་ཝ་ལླི་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཛཱ་ཡ་ནྟི ས་ཉྫཱ་ཡ་ནྟི, ཏཱ་ནི, ཡ་མྷི མཱུ་ལེ ཛཱ་ཡ་ནྟི ཙེ་ཝ ས་ཉྫཱ་ཡ་ནྟི ཙ, ཏ་ཉྩ པཱ་ལི༹་ཡཾ (པཱ་ཙི. ༩༡) ཝུ་ཏྟ་ཧ་ལི་དྡཱ་དི ཙ, ས་བྦ་མྤི ཨེ་ཏཾ མཱུ་ལ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ, ཨེ་ཏེ་ན ཀཱ་རི་ཡོ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶི་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཁ་ནྡྷ་བཱི་ཛཱ་དཱི་སུ. ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀ་ཁ་ནྡྷ་བཱི་ཛེ་སུ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་མྦཱ་ཊ་ཀ་ཨི་ནྡ་སཱ་ལ་ནུ་ཧི་པཱ་ལི་བྷ་དྡ་ཀ་ཀ་ཎི་ཀཱ་རཱ་དཱི་ནི ཁ་ནྡྷ་བཱི་ཛཱ་ནི. ཨ་མྦི་ལཱ་ཝ་ལླི་ཙ་ཏུ་ར་སྶ་ཝ་ལླི་ཀ་ཎ་ཝེ་རཱ་དཱི་ནི ཕ་ལུ༹་བཱི་ཛཱ་ནི. མ་ཀ་ཙི་མ་ལླི་ཀཱ་སུ་མ་ན་ཛ་ཡ་སུ་མ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་གྒ་བཱི་ཛཱ་ནི. ཨ་མྦ་ཛ་མྦུ་པ་ན་ས་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནི བཱི་ཛ་བཱི་ཛཱ་ནཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི. བྷཱུ་ཏ་གཱ་མེ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ས་ཉྙཱི ཚི་ནྡ་ཏི ཝཱ ཚེ་དཱ་པེ་ཏི ཝཱཏི ས་ཏྠ་ཀཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཝཱ ཚི་ནྡ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཚེ་དཱ་པེ་ཏི. བྷི་ནྡ་ཏི ཝཱ བྷེ་དཱ་པེ་ཏི ཝཱཏི པཱ་སཱ་ཎཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཝཱ བྷི་ནྡ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ བྷེ་དཱ་པེ་ཏི. པ་ཙ་ཏི ཝཱ པ་ཙཱ་པེ་ཏི ཝཱཏི ཨ་གྒིཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཝཱ པ་ཙ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ པ་ཙཱ་པེ་ཏི, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་པ་རི་མོ་ཙི་ཏནྟི བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཏོ ཝི་ཡོ་ཛི་ཏཾ.
༧༦. ས་ཉྩི་ཙྩ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ས་ཉྩི་ཙྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་རཱི་རེ ལ་གྒ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ་པི ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ‘‘ཏཾ ཨུ་དྡྷ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ན་ནྟ་ཀགྒ་ཧ་ཎེ་ན སཱ་ས་པ་མ་ཏྟི་ཀཱ ག་ཧི་ཏཱ. ནཱ་མ་ཉྷེ་ཏཾ ཏ་སྶཱ སེ་ཝཱ་ལ་ཛཱ་ཏི་ཡཱ. མཱུ་ལ་པ་ཎྞཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ཨ་ས་མྤུ་ཎྞ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་མཱུ་ལ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ མཱུ་ལཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་མཱུ་ལོ, བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སྶ ཝཱ མཱུ་ལཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་མཱུ་ལཾ. བཱི་ཛ་གཱ་མོ ཧི ནཱ་མ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཏོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སྶ ཙ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཏཱ་དི་སོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་མཱུ་ལ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ཏཱ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་རཱ་དཱི་ནཾ ཁཱ་ཎུ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏོ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ས་ངྑྱཱུ་པ་ག་ཏ་ནི་བྦ་ཏྟ་པ་ཎྞ་མཱུ་ལ་བཱི་ཛ་ཏོ ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི བཱི་ཛ་གཱ་མེ་ན ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི. སོ བཱི་ཛ་གཱ་མེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏོཏི ཨ་ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནེ་པི བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་མཱུ་ལ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ཨ་ངྐུ་རེ ཧ་རི་ཏེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི ‘‘ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞེ ཛཱ་ཏེ’’ཏི, ནཱི་ལ་པ་ཎྞ་སྶ ཝ་ཎྞ་ས་དི་སེ པ་ཎྞེ ཛཱ་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ‘‘ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞེ ཛཱ་ཏེ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་སྶ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏི. ‘‘པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊཱ་དཱི་ནཾ བ་ཧི སེ་ཝཱ་ལོ ཨུ་ད་ཀེ ཨ་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ བཱི་ཛ་གཱ་མཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏྟཱ ཙ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀ་ཎྞ་ཀ་མྤི ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་མེ་ཝཱཏི ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞ་མྤི ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་མེ་ཝ.
༧༧. སེ་ལེ་ཡྻ་ཀཾ ནཱ་མ སི་ལཱ་ཡ ས་མྦྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཀཱ ག་ནྡྷ་ཛཱ་ཏི. པུ་པྥི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཝི་ཀ་སི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི. ཨ་ཧི་ཙྪ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟོཏི ཝི་ཀ་སི་ཏཾ ག་ཎྷ་ནྟོ. མ་ཀུ་ལ༹ཾ པ་ན རུ་ཀྑ་ཏྟ་ཙཾ ཨ་ཀོ་པེ་ནྟེ་ན་པི ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘རུ་ཀྑ་ཏྟ་ཙཾ ཝི་ཀོ་པེ་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ རུ་ཀྑེ ཛཱ་ཏཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཧི་ཙྪ་ཏྟ་ཀཾ རུ་ཀྑ་ཏྟ་ཙཾ ཨ་ཝི་ཀོ་པེ་ཏྭཱ མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ད་ཡུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཧི་ཙྪ་ཏྟ་ཀཾ ཡཱ་ཝ མ་ཀུ་ལ༹ཾ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. རུ་ཀྑ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཡ་དི་པི ཀི་ཉྩི་མ་ཏྟཾ རུ་ཀྑེ ཨ་ལླཱི་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, རུ་ཀྑ་ཏོ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ པ་ན རུ་ཀྑ་ཙྪ་ཝིཾ ན ཝི་ཀོ་པེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ལླ་རུ་ཀྑ་ཏོ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི རུ་ཀྑ་ཏྟ་ཙཾ ཨ་ཝི་ཀོ་པེ་ཏྭཱ མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ ཏ་ཙྪེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཧ་ཏྠ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩེ་ནཱཏི ཧ་ཏྠ་ཙཱ་པ་ལླེ་ན. པཱ་ནཱི་ཡཾ ན ཝཱ་སེ་ཏ་བྦནྟི ཨི་དཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ནཱ་མི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ནཱ་མི་ཏེ པ་ན པ་ཙྪཱ ཏ་ཏོ ལ་བྷི་ཏྭཱ ན ཝཱ་སེ་ཏ་བྦ་ནྟི ན་ཏྠི. ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༢.༩༢) པ་ན ‘‘པཱ་ནཱི་ཡཾ ན ཝཱ་སེ་ཏ་བྦནྟི ཨི་དཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པི་ཝ་ན་པཱ་ནཱི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཡེ་སཾ རུ་ཀྑཱ་ནཾ སཱ་ཁཱ རུ་ཧ་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཡེ་སཾ སཱ་ཁཱ ན རུ་ཧ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡ་མྤི ‘‘ཡེ་སཾ རུ་ཀྑཱ་ནཾ སཱ་ཁཱ རུ་ཧ་ཏཱིཏི མཱུ་ལཾ ཨ་ནོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཎྞ་མ་ཏྟ་ནི་གྒ་མ་ན་མ་ཏྟེ་ནཱ་པི ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཀ་པྤི་ཡ་མྤི ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཚི་ནྣ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཝེ་ལུ༹་ད་ཎྜཱ་ད་ཡོ ཀོ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཙ་ངྐ་མི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཙ་ངྐ་མ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝཱ མ་གྒ་ག་མ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཨ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ, ཏི་ཎཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ནི་སཱི་ད་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ནི་སཱི་ད་ནྟ་སྶ ཙ དོ་སོ ན་ཏྠི.
༧༨. ས་མ་ཎ་ཀ་པྤེ་ཧཱིཏི ས་མ་ཎཱ་ནཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ཧི. ཀི་ཉྩཱ་པི བཱི་ཛཱ་དཱི་ནཾ ཨ་གྒི་ནཱ ཕུ་ཊྛ་མ་ཏྟེ་ན, ན་ཁཱ་དཱི་ཧི ཝི་ལི་ཁ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཙ ཨ་ཝི་རུ་ལ༹ྷི་དྷ་མྨ་ཏཱ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཎཱ་ནཾ ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཨ་གྒི་པ་རི་ཛི་ཏཱ་ད་ཡོ ས་མ་ཎ་ཝོ་ཧཱ་རཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཏེ་ཧི ས་མ་ཎ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ཧི ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཕ་ལཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་བཱི་ཛ་ནི་བྦ་ཊྚ་བཱི་ཛཱ་ནི་པི ས་མ་ཎཱ་ནཾ ཀ་པྤ་ནྟཱི་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟ་པ་ཎྞ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མ་ཎ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་ཨི་ཙྩེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཏཱ་ནི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་གྒི་པ་རི་ཛི་ཏཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ པ་ཉྩ་ཧི ས་མ་ཎ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཕ་ལཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་གྒི་པ་རི་ཛི་ཏནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘པ་རི་ཙི་ཏ’’ནྟི་པི པ་ཋ་ནྟི. ཨ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ ཏ་རུ་ཎ་ཨ་མྦ་ཕ་ལཱ་དི. ནི་བྦ་ཊྚ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ ཨ་མྦ་པ་ན་སཱ་དི, ཡཾ བཱི་ཛཾ ནི་བྦ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི. ནི་བྦ་ཊྚེ་ཏ་བྦཾ ཝི་ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ བཱི་ཛཾ ཡ་སྨིཾ, ཏཾ པ་ན་སཱ་དི ནི་བྦ་ཊྚ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ. ‘‘ཀ་པྤི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦནྟི ཡོ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་པ་ཀཱ་ར་སྶེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ཝུ་ཏྟེ་པི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པུ་ན ‘‘ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཀཱ་རཱ་པ་ན་སྶ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ‘‘ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ‘‘ཀ་པྤི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་གྒི་པ་རི་ཛི་ཏཱ་དི ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ པ་ན ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི བྷཱ་སཱ་ཡ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ནྟི ཝ་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཋ་མཾ ‘‘ཀ་པྤི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨ་གྒི་ཨཱ་དི་ནཱ ཕུ་ས་ནཱ་དི ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘པ་ཋ་མཾ ཨ་གྒི་མྷི ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ, ན་ཁཱ་དི་ནཱ ཝཱ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ནུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ་ཝ ཀ་པྤི་ཡ་ནྟི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི.
ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༢.༩༢) པ་ན ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ནྟི ཝ་ཏྭཱ་ཝཱཏི པུ་བྦ་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟེ་པི ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཝ ཨ་གྒི་ས་ཏྠཱ་དི་ནཱ བཱི་ཛ་གཱ་མེ ཝ་ཎཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན པུ་བྦེ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཉྩ དྭི་དྷཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཚེ་ད་ན་བྷེ་ད་ན་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཙ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ‘ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ཧཱི’ཏི ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི བྷཱ་སཱ་ཡ ཝུ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. བཱི་ཛ་གཱ་མ་པ་རི་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ པུ་ན ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཀཱ་རཱ་པ་ན་སྶ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཀ་སྨིཾ བཱི་ཛེ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་རེ་མཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ ས་ཏི་པི ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་ཏྟཱ ས་བྦཾ ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. དཱ་རུཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་པི ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཝཱ ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏི ཝཱ, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. བྷ་ཏྟ་སི་ཏྠེ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ‘‘ཏཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ར་ཛྫུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ བྷཱ་ཛ་ན་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. མ་རཱི་ཙ་པ་ཀྐཱ་དཱི་ཧི ཙ མི་སྶེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ བྷ་ཏྟ་སི་ཏྠ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ན ཕ་ལཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན. ‘‘ཀ་ཊཱ་ཧེ་པི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀ་ཊཱ་ཧ་ཏོ ནཱི་ཧ་ཊཱ་ཡ མི་ཉྫཱ་ཡ ཝཱ བཱི་ཛེ ཝཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ. བྷི་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏ་བྦནྟི བཱི་ཛ་ཏོ མུ་ཏྟ་སྶ ཀ་ཊཱ་ཧ་སྶ བྷཱ་ཛ་ན་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨི་ཏི ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་བྷཱུ་ཏེ ཝི་ན་ཡཱ་ལ་ངྐཱ་རེ
བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ལ་ངྐཱ་རོ ནཱ་མ
པ་ནྣ་ར་ས་མོ པ་རི་ཙྪེ་དོ.