༡༣. དཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ
༦༩. ཨེ་ཝཾ རཱུ་པི་ཡཱ་དི་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི དཱ་ན་ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧ་ལཱ་བྷ་པ་རི་ཎཱ་མ་ན་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ‘‘དཱ་ན་ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དཱི་ཡ་ཏེ དཱ་ནཾ, ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་ལོ་བྷ་པྤ་དྷཱ་ནོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ. ས་ས་ནཾ སཱ་སོ, ས་སུ ཧིཾ་སཱ་ཡ་ནྟི དྷཱ་ཏུ, ཧིཾ་ས་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ, ཝི་ག་ཏོ སཱ་སོ ཨེ་ཏ་སྨཱ གཱ་ཧཱ་ཏི ཝི་སྶཱ་སོ. ག་ཧ་ཎཾ གཱ་ཧོ, ཝི་སྶཱ་སེ་ན གཱ་ཧོ ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧོ. ཝི་སེ་ས་ནེ ཙེ་ཏྠ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཝི་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན གཱ་ཧོ, ན ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལ་ཙྪ་ཏེ་ཏི ལཱ་བྷོ, ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཝ་ཏྠུ, ཏ་སྶ ལཱ་བྷ་སྶ. པ་རི་ཎ་མི་ཡ་ཏེ པ་རི་ཎཱ་མ་ནཾ, ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཎ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ, ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ པ་རི་ཎཱ་མ་ནཾ, དཱ་པ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དཱ་ན་ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧེ་ཧི ལཱ་བྷ་སྶ པ་རི་ཎཱ་མ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་དྡེ་སེ ས་མ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛ་སྶ ‘‘དཱ་ན’’ནྟི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཏཱ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་སྶ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་པ་རི་ཀྑཱ་ར་སྶ དཱ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙཱིཏི ས་མྤ་དཱ་ན་ནི་དྡེ་སོ, ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཡ་དི་དཾ ‘‘དཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ཀིཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྲི་དཾ དཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི. ‘‘ཨི་དཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ དེ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ ཏི་ཝ་ངྒ་ས་མྤ་ནྣཾ དཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཨི་དནྟི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཏུ་ཡ྄ཧནྟི པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. དེ་མཱིཏི དཱ་ཡ་ཀ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ད་དཱ་མཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘དེ་ཡྻ་དཱ་ཡ་ཀ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ ཝི་ཡ དཱ་ན་སྶཱ’’ཏི, ‘‘ཏི་ཎྞཾ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝཱ ཀུ་ས་ལཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙ. ‘‘ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ དཱ་ན་སྶཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ཨེ་ཀ་དེ་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཀ་ཐ་ན་མེ་ཝ, ཀིཾ ཨེ་ཝཾ དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ ས་མྨུ་ཁཱ་ཡེ་ཝ དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ་པི པ་ར་མྨུ་ཁཱ་པི དི་ནྣཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏུ་ཡ྄ཧཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ – ‘‘ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘དེ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ མུ་ཁྱ་ཏོ དི་ནྣ་ཏྟཱ སུ་དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ‘‘ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ མུ་ཁྱ་ཏོ ག་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ མ་ཡ྄ཧ’’ནྟི ཨི་མཱ་ནི པ་ན པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་པ་ཊི་བ་ནྡྷ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎེ ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཏ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་རོ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ དཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎཱ་ནི, ཏ་སྨཱ དུ་དི་ནྣཾ དུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཉྩ ཧོ་ཏི. ལོ་ཀེ ཧི ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་པི པུ་ན ག་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་པི ‘‘ཏ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ནྟི ཡ་ཐཱ ཏཾ ཀུ་ས་ར་ཉྙོ མཱ་ཏུ ར་ཛྫ་ནི་ཡྻཱ་ཏ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནེ་ཝ དཱ་ཏཱ དཱ་ཏུཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རོ ག་ཧེ་ཏུ’’ནྟི. ས་ཙེ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན དཱ་ཡ་ཀེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ཀོ་ཝི་ད་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ ཝུ་ཏྟེ་པི པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ ཀོ་ཝི་ད་ཏཱ་ཡ མུ་ཁྱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘སུ་གྒ་ཧི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ས་ཙེ པ་ན ཨེ་ཀོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན དཱ་ཡ་ཀོ མུ་ཁྱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན དེ་ཏི, པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀོ་པི མུ་ཁྱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ཏ་སྨཱ དཱ་ཡ་ཀ་སྶ པུ་བྦེ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་མྤི ཙཱི་ཝ་རཾ དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ས་ནྟ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི ན ཧོ་ཏི. པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶ་པི ན པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི ན་ཏྠི. ཡ་སྶ པ་ན རུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨི་མ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་ཏྟཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཡ་སྶ རུ་ཙྩ་ཏི, ཏེ་ན པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་ན པ་ན དཱ་ཡ་ཀེ་ན པུ་བྦ་ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་མྤི དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་སྶ ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ ཨི་ཏ་རེ་ན པུ་བྦེ ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ དེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྱ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཉྩ་མཱི་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ན པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶ དི་ནྣ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ཏོ པུ་བྦེ, པུ་བྦེ པ་ན ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཡོ པ་ཧི་ཎ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ ས་ནྟ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ད་མྨཱིཏི པ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶེ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཡ་སྶ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་རེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་པེ་ས་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་སི་ཏེ་སུ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ཏ་ཏྠ དྭཱ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ, སྭཱ་དྷི་ཊྛི་ཏནྟི ཙ ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ སཱ་མི་ཀེ ཛཱི་ཝ་ནྟེ ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧ་ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ སཱ་མི་ཀེ མ་ཏེ མ་ཏ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ག་ཧ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏོ པ་ན ད་སཱ་ཧེ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟེ་ཡེ་ཝ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལཱ༹་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཝི་ཀ་པྤ་ནཾ ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཡོ པ་ཧི་ཎ་ཏཱིཏི དཱ་ཡ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ, ཡ་སྶ པ་ཧཱི་ཡ་ཏཱིཏི པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཾ.
པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ…པེ… ན ལ་བྷ་ཏི, ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟོ བྷ་ཎྜ་གྒྷེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྟ་ནཱ…པེ… ནི་སྶ་གྒི་ཡནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཐེ་ཡྻ་པ་ས་ཡ྄ཧ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནྟོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པོ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ས་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ནཱ ག་ཎྷ་ནྟོ བྷ་ཎྜཾ ཨ་གྒྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ནཱ་པི ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱ་དི་ཝ་སེ་ན ག་ཎྷ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན པ་ས་ཡ྄ཧཱ་ཀཱ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཙྪི་ནྡ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡ’’ནྟི. ས་ཙེ པ་ན…པེ… ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཏུ་ཊྛ་དཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ, ཨ་ཐ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀུ་པི་ཏ་དཱ་ནཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ས་ཡཾ དི་ནྣ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, ག་ཧ་ཎེ ཨཱ་པ་ཏྟི ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
མ་མ ས་ནྟི་ཀེ…པེ… ཨེ་ཝཾ པ་ན དཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ དཱ་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ད་ད་ནྟོ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ དི་ནྣ་ཏྟཱ དཱ་ནཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི པུ་བྦེ ‘‘ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ན དེ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀ་རོ་ནྟེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶེ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་རོ་ནྟེ པ་ན ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ ས་བྦ་སོ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ དི་ནྣ་ཏྟཱ. ས་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ‘‘ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ. ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༢.༦༣༥) པ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ དི་ནྣཾ བྷ་ཏི་ས་དི་ས་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. བྷ་ཏི་ས་དི་སེ ས་ཏི་པི ཀ་མྨེ ཀ་ཏེ བྷ་ཏི ལ་དྡྷ་བྦཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་རོ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚེ་ཡྻ. ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. ༡.༦༣༥) པ་ན ‘‘ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཀ་མྨེ ཨ་ཀ་ཏེ བྷ་ཏི་ས་དི་ས་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ན ཀ་མྨེ ཀ་ཏེ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཎྷི་སྶ་ཏཱི་ཏི སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ དཱ་ནཾ དཱི་པེ་ཏི, ཏེ་ན ཙ སཱ་མ་ཎེ་ར་ཀཱ་ལེ ད་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཙྪི་ནྡ་ཏོ་པི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ དཱི་པེ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ དཱ་ནེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོཏི ཨི་མི་ནཱ དཱ་ན་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི.
ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ
༧༠. ཨ་ནུ་ཊྛཱ་ན་སེ་ཡྻཱ ནཱ་མ ཡཱ་ཡ སེ་ཡྻཱ་ཡ ས་ཡི་ཏོ ཡཱ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡུ་པ་ཙྪེ་དཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ད་ད་མཱ་ནེ་ན ཙ མ་ཏ་ཀ་དྷ་ནཾ ཏཱ་ཝ ཡེ ཏ་སྶ དྷ་ནེ ཨི་སྶ་རཱ ག་ཧ་ཊྛཱ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཝཱ, ཏེ་སཾ དཱ་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ཀེ ག་ཧ་ཊྛཱ ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏ་སྶ དྷ་ནེ ཨི་སྶ་རཱ་ཏི? ག་ཧ་ཊྛཱ ཏཱ་ཝ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་བྷཱ་ག་བྷཱུ་ཏེ ཏ་སྶ དྷ་ནེ ཨི་སྶ་རཱ, ཡེ་ས་ཉྩ ཝཱ་ཎི་ཛཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀེ་ན པ་ཏྟཱ་དི་པ་རི་ཀྑཱ་རོ གཱ་ཧཱ་པི་ཏོ, ཏེ་སཾ ཡཾ དཱ་ཏ་བྦ་མཱུ་ལཾ, ཏེ ཙ ཏ་སྶ དྷ་ནེ ཨི་སྶ་རཱ, ཡེ་ས་ཉྩ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཝ་ཏྠཱ་ནི ཋ་པི་ཏཱ་ནི, ཏེ་པི ཏ་སྶ དྷ་ན་སྶ ཨི་སྶ་རཱ. ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ཡེ་ན ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཡཾ ཡཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་དྷ་ནཾ ཡེ་ཧི ཡེ་ཧི ག་ཧ་ཊྛེ་ཧི ལ་བྷི་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏེ ཏེ ག་ཧ་ཊྛཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ དྷ་ན་སྶ ཨི་སྶ་རཱ.
པ་བྦ་ཛི་ཏཱ པ་ན བཱ་ཧི་ར་ཀཱ ཏ་ཐེ་ཝ ས་ཏི ཀཱ་ར་ཎེ ཨི་སྶ་རཱ. པ་ཉྩ་སུ པ་ན ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཙ མ་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ དྷ་ནཾ ཝི་ནཱ་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ན དཱ་ཡཱ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་བྷ་ནྟི, ན ཨི་ཏ་རཱ. བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སི་ཀྑ་མཱ་ན་སཱ་མ་ཎེ་རཱི་ན་མྤི དྷ་ནཾ ཏཱ་ཡེ་ཝ ལ་བྷ་ནྟི, ན ཨི་ཏ་རེ. ཏཾ པ་ན མ་ཏ་ཀ་དྷ་ན་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཛ་ན་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, བ་ཧཱུ པ་ན ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་ཏྠེ་རཱ ‘‘ཡེ ཏ་སྶ དྷ་ན་སྶ ཨི་སྶ་རཱ ག་ཧ་ཊྛཱ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཝཱ’’ཏི པཱ་ཋཾ ནི་སྶཱ་ཡ ‘‘མ་ཏ་བྷི་ཀྑུ་སྶ དྷ་ནཾ ག་ཧ་ཊྛ་བྷཱུ་ཏཱ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ལ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི ཝི་ནི་ཙྪི་ན་ནྟི, ཏ་མྤི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཏ་སྶ ཙ ཡུ་ཏྟཱ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་ཀྑཱ་མ.
ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་སྶ ས་ནྟ་ཀནྟི ‘‘དུ་ཊྛུ ཀ་ཏཾ ཏ་ཡཱ མ་ཡཱ ཨ་དི་ནྣཾ མ་མ ས་ནྟ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དེ་ན ཝཱ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ. ཡོ པ་ན པ་ཋ་མཾ་ཡེ་ཝ ‘‘སུ་ཊྛུ ཀ་ཏཾ ཏ་ཡཱ མ་མ ས་ནྟ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དེ་ན ཝཱ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཀེ་ན་ཙི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཀུ་པི་ཏོ, པ་ཙྩཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཡོ་པི ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཙི་ཏྟེ་ན པ་ན ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ན ཀི་ཉྩི ཝ་ད་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཏུ པོ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༢.༡༣༡) ‘‘ཙི་ཏྟེ་ན པ་ན ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘ན ཀི་ཉྩི ཝ་ད་ཏཱི’ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ‘‘ཙི་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཏ་མེ་ཝ ཀ་ར་ཎཾ སི་ཡཱ, ཏ་ཏོ ‘‘ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨོ་ཙི་ཏྱ་ས་མྤོ་ས་ཀཾ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ཡེ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཀ་ར་ཎ་མྤི ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏ་ད་ས་མྦྷ་ཝེ ས་ཏི ཝི་སེ་ས་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀོ པ་ན-ས་དྡོ་པི ནི་ར་ཏྠ་ཀོ. ན ཀི་ཉྩི ཝ་ད་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཏུ ཝ་ད་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀ་ར་ཎཾ ‘‘ཝཱ་ཙཱ་ཡཱ’’ཏི པ་དཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི ཨ་ཉྙཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀ་ར་ཎཾ, ཨ་ཉྙཾ ཝ་ད་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀ་ར་ཎཾ, ཨ་ཉྙཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཀི་རི་ཡཱ, ཨ་ཉྙཱ ཝ་ད་ན་ཀི་རི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུ’’ནྟི ཝ་ཏྟུཾ ན ཨ་ར་ཧ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡོ་པི ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, པ་ན ཏ་ཐཱ་པི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ན ཀི་ཉྩི ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ན ‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ན ཀི་ཉྩི ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ཏྟུ་མ་ར་ཧ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཏུ པ་ན-ས་དྡོ ཨ་རུ་ཙི་ལ་ཀྑ་ཎ་སཱུ་ཙ་ན་ཏྠོ. ‘‘ཙི་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀ་ར་ཎཾ, ‘‘ཝཱ་ཙཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་ཝ་ད་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཙ ཀ་ར་ཎཾ. ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཀི་རི་ཡཱ ཙ ཨ་ཝ་ད་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡེ་ཝ. ‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཝ་ད་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ‘‘ན ཀི་ཉྩི ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཨོ་ཙི་ཏྱ་ས་མྤོ་ས་ཀོ སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ཝ་རེ་ཧི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི.
ལཱ་བྷ་པ་རི་ཎཱ་མ་ན་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ
༧༡. ལཱ་བྷ་པ་རི་ཎཱ་མ་ན་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨཱ་བྷ་ཏཱ་ནཱིཏི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་བྷ་ཏཱ་ནི ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནི. པ་རི་ཎ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་པི ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷི་ནཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟེ་ན ཏེ་སཾ ས་ནྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཡ྄ཧ་མྤི དེ་ཐཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘པུ་པྥ་མྤི ཨཱ་རོ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ པ་རི་ཎ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ས་ཙེ པ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙེ་ཏི་ཡེ པཱུ་ཛི་ཏཾ པུ་པྥཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཙེ་ཏི་ཡེ པཱུ་ཛེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༢.༦༦༠) ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༦༠) པ་ན ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ རོ་པི་ཏ་མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ པ་རི་ཎ་ཏ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ རོ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝོ་པི. པུ་པྥ་མྤཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན ཀུ་ཏོ མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. ༡.༦༦༠) པ་ན ‘‘རོ་པི་ཏ་མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪ་ཏོཏི ཀེ་ན་ཙི ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ རོ་པི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ནོ་ཙི་ཏཾ མི་ལཱ་ཡ་མཱ་ནཾ ཨོ་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི པཱུ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཋི་ཏཾ དི་སྭཱཏི སེ་ས་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ དི་སྭཱ. ཨི་མ་སྶ སུ་ན་ཁ་སྶ མཱ དེ་ཧི, ཨེ་ཏ་སྶ དེ་ཧཱིཏི ཨི་དཾ པ་རི་ཎ་ཏེ་ཡེ་ཝ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་སྶ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ དི་ནྣེ པ་ན ཏཾ པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ བྷུ་ཉྫཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀ་ཏྠ དེ་མཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ད་སྶི་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨ་པུ་ཙྪི་ཏེ་པི ‘ཨ་པ་རི་ཎ་ཏཾ ཨི་ད’ནྟི ཛཱ་ན་ནྟེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ ཡ་ཏྠ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྠ དཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཏྠ ཨི་ཙྪ་ཐ, ཏ་ཏྠ དེ་ཐཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ རུ་ཙི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཡ་ཏྠ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྠ དཱ་པེ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི.
པ་རི་ཝཱ་རེ (པ་རི. ཨ་ཊྛ. ༣༢༩) པ་ན ན་ཝ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནི དཱ་ནཱ་ནཱིཏི ས་ངྒྷ་སྶ པ་རི་ཎ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཝཱ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏི, ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ པ་རི་ཎ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཝཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏི, པུ་གྒ་ལ་སྶ པ་རི་ཎ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཝཱ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ན་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧཱ པ་རི་བྷོ་གཱ ཙཱཏི ཨེ་ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ དཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧཱ ཙ པ་རི་བྷོ་གཱ ཙ. ཏཱི་ཎི དྷ་མྨི་ཀཱ་ནི དཱ་ནཱ་ནཱིཏི ས་ངྒྷ་སྶ ནི་ནྣཾ ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ དེ་ཏི, ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ནི་ནྣཾ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶེ་ཝ དེ་ཏི, པུ་གྒ་ལ་སྶ ནི་ནྣཾ པུ་གྒ་ལ་སྶེ་ཝ དེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི. པ་ཊི་གྒ་ཧ་པ་ཊི་བྷོ་གཱ་པི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧཱ ཙ པ་རི་བྷོ་གཱ ཙཱ་ཏི ཨཱ་ག་ཏཾ.
ཨི་ཏི ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་བྷཱུ་ཏེ ཝི་ན་ཡཱ་ལ་ངྐཱ་རེ
དཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ལ་ངྐཱ་རོ ནཱ་མ
ཏེ་ར་ས་མོ པ་རི་ཙྪེ་དོ.