༡. མ་ཧཱ་ཁ་ནྡྷ་ཀོ
བོ་དྷི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
མ་ཧཱ་ཝ་གྒེ ཨུ་བྷི་ནྣཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཱ་ནནྟི ཨུ་བྷི་ནྣཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཝི་བྷ་ངྒཱ་ནཾ. ཡཾ ཁ་ནྡྷ་ཀཾ ས་ངྒཱ་ཡིཾ་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧོ, ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཝཱ པ་ཀཱ་ས་ན་ཏོ ཁ་ནྡྷ་ཀོ. ཁ་ནྡྷཱཏི ཙེ་ཏྠ པ་བྦ་ཛྫཱ་དི་ཙཱ་རི་ཏྟ་ཝཱ་རི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་མཱུ་ཧོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ ཡེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ ཡེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡེ་ཧི པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡེ ཨ་ཏྠཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཧི-ས་དྡོ ཙེ་ཏྠ པ་ད་པཱུ་ར་ཎེ ད་ཊྛ་བྦོ.
༡. ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎནྟི ‘‘ཡེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ་ཙ་ན་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ན་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏ་སྶཱཏི ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྠུ ཙ་རི་ཡཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་སྶ ཝི་ན་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ ཀིཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ? ཡ་དི ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ནི་དཱ་ན་ད་སྶ་ནཾ པ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ནི་དཱ་ནནྟི་ཙེ་ཏྠ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ་པུ་གྒ་ལཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ན པ་ཉྙ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་རུ-ས་དྡོ མ་ཧ་ནྟ་ཝཱ་ཙཱི. ཝེ་ལཱ-ས་དྡོ ཏཱི་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡོ. ཨུ་ནྣ་ཏ་ཏྟཱ་དི་ནཱ ཝེ་ལཱ ཝི་ཡ ཝེ་ལཱ. ཨུ་རུ མ་ཧ་ནྟཱི ཝེ་ལཱ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ, ཏ་སྶཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་ཝེ་ལཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི. མ་རི་ཡཱ་དཱཏི སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་སཱི་མཱ. པ་ཏྟ་པུ་ཊེ་ནཱཏི ཏཱ་ལཱ་དཱི་ནཾ པ་ཎྞ་པུ་ཊེ་ན.
‘‘པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ལོ་པེ་ནཱ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི. པ་ཋ་མནྟི ཙ བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ. ཏ་སྨཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.
པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཐ ཁོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཐཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ ནི་པཱ་ཏཱ་ནཾ. ས་ཏྟཱ་ཧནྟི ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཨེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོཏི ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ནྟ་ར་ད་སྶ་ནེ ནི་པཱ་ཏོ. ཏེ་ན ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཊི་ཙྩཱཏི པ་ཊི་མུ་ཁཾ ག་ནྟྭཱ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་བ་ཧུ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ. ས་ཧི་ཏེཏི ཀཱ་རི་ཡ་བ་ཧུ་ཏཱ. ཨ་ནུ་ལོ་མནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ. སྭེ་ཝཱཏི སོ ཨེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ན ཝཱ ཝུ་ཏྟོཏི ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟོ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ. པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱཏི སཾ་སཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ.
པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ དུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ. ལོ་ཀི་ཡ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ ས་ངྑཱ་རཱ. ལོ་ཀི་ཡ་ཝི་པཱ་ཀ་མེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ལོ་ཀི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཀྑ་ནྡྷ་ཏྟ་ཡཾ ནཱ་མཾ, བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་བྷེ་དཾ རཱུ་པཾ. པ་སཱ་ད་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་བྷེ་དཾ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ. ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱུ་ཏོ ས་བྦོ ཕ་སྶོ, ཝེ་ད་ནཱ ཙ. རཱ་གོ ཏ་ཎྷཱ. བ་ལ་ཝ་རཱ་གོ, ཏི་ཝི་དྷཱ ཙ དི་ཊྛི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ. བྷ་ཝོ པ་ན དུ་ཝི་དྷོ ཀ་མྨ་བྷ་ཝོ, ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝོ ཙ. ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་བྷ་ཝོ སཱ་ས་ཝ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ, ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝོ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷཱ. ཏེ་སཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི ཛཱ་ཏི. པཱ་ཀོ ཛ་རཱ. བྷེ་དོ མ་ར་ཎཾ. ཏེ ཨེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ སོ་ཙ་ནཾ སོ་ཀོ. ཀ་ནྡ་ནཾ པ་རི་དེ་ཝོ. དུ་ཀྑཾ ཀཱ་ཡི་ཀཾ. དོ་མ་ན་སྶཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ. ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སོ་ཀོ ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ.
པ་ཙྩེ་ཀ་ཉྩ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི-ས་དྡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘དུ་ཀྑ་རཱ་སི་སྶཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ན ས་ཏྟ་སྶ. ནཱ་པི སུ་བྷ་སུ་ཁཱ་དཱི་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ཧ་ཝེཏི བྱ་ཏྟ་ནྟི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ‘‘ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སཱ་དྷ་ཀཱ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ཋ་མ་ཝཱ་རེ ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ་ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ་པི ཨཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ་པི ‘‘ཡ་ཏོ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ས་ཧེ་ཏུ་དྷ་མྨ’’ནྟི ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ་པི ‘‘ཡ་ཏོ ཁ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཝེ་དཱི’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ནོ ཀ་ལློ པ་ཉྷོཏི ཨ་ཡུ་ཏྟོ ན བྱཱ་ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སི་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀོ ཕུ་ས་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པུ་ཊྛ་ཏྟཱ ‘‘ཀོ ཝ་ཉྫྷཱ་པུ་ཏྟོ ཕུ་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སོ་ལ༹་ས ཀ་ངྑཱཏི ‘‘ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧ་མ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ན་ནུ ཁོ ཨ་ཧོ་སིཾ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧོ་སིཾ, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧོ་སིཾ, ཀིཾ ཧུ་ཏྭཱ ཀིཾ ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧ་མ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ན་ནུ ཁོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ཀིཾ ནུ ཁོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ཀིཾ ཧུ་ཏྭཱ ཀིཾ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ཨ་ཧཾ ནུ ཁོ་སྨི, ནོ ནུ ཁོ་སྨི, ཀིཾ ནུ ཁོ་སྨི, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ་སྨི, ཨ་ཡཾ ནུ ཁོ ས་ཏྟོ ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ, སོ ཀུ་ཧིཾ གཱ་མཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༨; སཾ. ནི. ༢.༢༠) ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་ཉྩ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ པ་ཉྩ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཚཱ་ཏི སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷཱ ཀ་ངྑཱ.
ཏ་ཏྠ ཀིཾ ནུ ཁོཏི མ་ནུ་སྶ་དེ་ཝཱ་དཱི་སུ, ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀ་ངྑ་ཏི. ཀ་ཐཾ ནུ ཁོཏི པ་ན ས་ཎྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨི་སྶ་རཱ་དི་ཛ་ན་ཀཾ, ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱ ནི་སྶཱ་ཡ. ཀིཾ ཧུ་ཏྭཱ ཀིཾ ཨ་ཧོ་སིནྟི ཙ མ་ནུ་སྶཱ་དཱི་སུ པ་ཋ་མཾ ཀིཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཀིཾ ཨ་ཧོ་སི་ནྟི ཀ་ངྑ་ཏི. ཨ་ཧཾ ནུ ཁོ་སྨཱིཏི་ཨཱ་དི ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཾ, ས་རཱུ་པ་པ་ཀཱ་རཱ་དི་ཀ་ཉྩ ཀ་ངྑ་ཏི. ཝ་པ་ཡ་ནྟཱིཏི ཝི་ཨ་པ་ཡ་ནྟི བྱ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི.
༣. ཏ་སྶ ཝ་སེ་ནཱཏི ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་པ་ཛཱ་ན་ན་སྶ, པ་ཙྩ་ཡ་ཀྑ་ཡཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ ཀོ་ཊྛཱ་སནྟི ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ. པཱ་ཊི་པ་ད་ར་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝཾ མ་ན་སཱ་ཀཱ་སཱིཏི ར་ཏྟི་ཡཱ ཏཱི་སུ་པི ཡཱ་མེ་སུ ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷ ཁ་ནྡྷ་ཀ་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མཾ་ཡེ་ཝ མ་ན་སཱ་ཀཱ་སི.
ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤. ཏ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ནཱཏི པ་ལླ་ངྐ་ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཨ་པ་ག་མ་ནེ་ན. ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མཱ་དྷི་མྷཱ. ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཨེ་ཝ ཧི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀཱ་ལཾ པ་ན ས་བྦཾ བྷ་ག་ཝཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ར་ཏ་ན་ཙ་ངྐ་མེཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙི་རཾ ཋི་ཏ་སྶ ཙ་ངྐ་མ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི མཱ་པི་ཏེ ར་ཏ་ན་ཙ་ངྐ་མེ. ར་ཏ་ན་གྷ་རནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ནི་སཱི་ད་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི མཱ་པི་ཏཾ ར་ཏ་ན་མ་ཡཾ གེ་ཧཾ.
ཏ་ཏྲཱ་པཱིཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ར་ཏ་ན་གྷ་རེ་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྲཱ་པི ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷ་མཱུ་ལེ་པི ཨ་བྷི་དྷ་མྨཾ ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ཨེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠཱ་པི ཧི ཨ་ན་ནྟ་ན་ཡ་ས་མ་ནྟ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྨ་ས་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པཱི་ཏི་ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ ཚ་བྦ་ཎྞཱ བུ་དྡྷ་ར་སྨི་ཡོ ར་ཏ་ན་གྷ་རེ ཝི་ཡ ནི་ཙྪ་རིཾ་སུ ཨེ་ཝ. ‘‘ཧུཾ་ཧུ’’ནྟི ཀ་རོ་ནྟོཏི ‘‘ས་བྦེ ཧཱི་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཱ མཾ མཱ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི མཱ་ན་ཝ་སེ་ན, ས་མཱི་པཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ་སུ ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཙ ‘‘ཨ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ནི་ཙྪཱ་རི་ཏཾ ཧུཾ་ཧུཾ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ.
བྲ་ཧྨ་ཉྙནྟི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཏྟཾ. ཨ་ནྟནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ. དེ་ཝཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནྟནྟི མ་གྒ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནྟ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ.
མུ་ཙ་ལི་ནྡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥. མུ་ཙ་ལི་ནྡ་མཱུ་ལེཏི ཨེ་ཏྠ ཙ མུ་ཙ་ལི་ནྡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནཱི་པ་རུ་ཀྑོ, ཡོ ‘‘ནི་ཙུ་ལོ’’ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་པྤ་ནྣ་མེ་གྷོཏི ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ག་བྦྷཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣོ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ. ཝ་དྡ་ལི་ཀཱཏི ཝུ་ཊྛི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ནཱ་མཾ. ཡཱ ཙ ས་ཏྟཱ་ཧཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཝ་དྡ་ལི་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྣ་ཝུ་ཊྛི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི. སཱི་ཏ་ཝཱ་ཏེ་ན དཱུ་སི་ཏཾ དི་ན་མེ་ཏི་སྶཱ ཝ་དྡ་ལི་ཀཱ་ཡཱ་ཏི སཱི་ཏ་ཝཱ་ཏ་དུ་དྡི་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ད་ཀ་ཕུ་སི་ཏ་ས་མྨི་སྶེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་བྦི་དྡྷ་ཏཱ ནཱ་མ དཱུ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘མེ་གྷ་ཝི་ག་མེ་ན དཱུ་རཱི་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི. ཨི་ནྡ་ནཱི་ལ་མ་ཎི ཝི་ཡ དི་བྦ་ཏི ཛོ་ཏེ་ཏཱི་ཏི དེ་ཝོ, ཨཱ་ཀཱ་སོ.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཝི་ཝེ་ཀ་སྶ སུ་ཁ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་དི་ཏྭཱ. ས་བྦ་སོ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི་ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཀ་ཏྟཱ མ་གྒ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ‘‘ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ས་ནྟོ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཀུ་པྤ་ན་བྷཱ་ཝོཏི ཨ་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ.
རཱ་ཛཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦. པ་ཙྩ་གྒྷེཏི ཨ་བྷི་ན་ཝེ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ པ་ས་ཏྠོ, ན པུ་རི་མོ. ན ཧི བུ་དྡྷཱ མ་ཧ་གྒྷཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི.
བྲ་ཧྨ་ཡཱ་ཙ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧. ཨཱ་ལཱི་ཡ་ནྟི སེ་ཝཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ལ་ཡཱ. པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟཱ…པེ… ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི. སུ་ཊྛུ མུ་དི་ཏཱཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་མུ་དི་ཏཱ. ཋཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ཋཱ་ན-ས་དྡཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ. ཨི་མེ་སནྟི ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཕ་ལཱ་ནཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ནི་བྦཱ་ན་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཨ་པི་སྶཱུཏི ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི, ཨི་མཱ་པི གཱ་ཐཱ པ་ཊི་བྷཾ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀི་ཙྪེ་ན མེ ཨ་དྷི་ག་ཏནྟི པཱ་ར་མི་པཱུ་ར་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན དུ་ཀྑཱ་པ་ཊི་པ་དཾ. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒཱ སུ་ཁཱ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཧ-ཨི་ཏི བྱ་ཏྟཾ, ཨེ་ཀཾ་ས་ནྟི དྭཱི་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ ནི་པཱ་ཏོ, བྱ་ཏྟཾ, ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ལ་ནྟི ཝི་ཡོ་ཛེ་ནྟི. ཧ་ལནྟི ཝཱ ཨེ་ཀོ ནི་པཱ་ཏོ.
༨. པཱ་ལི༹་ཡཾ ས་ཧ་མྤ་ཏི་སྶཱཏི སོ ཀི་ར ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ ས་ཧ་ཀོ ནཱ་མ ཐེ་རོ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་པ་ཏི ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ, ཏེ་ན ནཾ ‘‘ས་ཧ་མྤ་ཏཱི’’ཏི ས་ཉྫཱ་ནིཾ་སུ. ཨ་སྶ་ཝ་ན་ཏཱཏི ཨ་སྶ་ཝ་ན་ཏཱ་ཡ, ཨ་སྶ་ཝ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཝ་ན་མེ་ཝ ཧི ས་ཝ་ན་ཏཱ ཡ་ཐཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཏི.
དྷ་མྨོ ཨ་སུ་དྡྷོཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་དྷ་མྨོ. ས་མ་ལེ་ཧཱིཏི པཱུ་ར་ཎ་ཀ་སྶ་པཱ་དཱི་ཧི ཚ་ཧི ས་ཏྠཱ་རེ་ཧི. ཨ་པཱ་པུ་རཱཏི དེ་ས་ནཱ་ཧ་ཏྠེ་ན ཝི་ཝ་ར. དྭཱ་རནྟི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི.
སེ་ལེཏི གྷ་ན་སི་ལཱ་མ་ཡེ. ཏ་ཐཱུ་པ་མནྟི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཐཱ-ས་དྡོ ཏཾ-ས་དྡ་ཏྠེ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་ན སོ སེ་ལ་པ་བྦ་ཏོ ཨུ་པ་མཱ ཡ་སྶ. ཏཾ ཏ་ཐཱུ་པ་མ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ཝཱ པ་བྦ་ཏཱ་དི་ནཱ པ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་མཱ ཨ་སྶཱ་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨ་མ་ཡནྟི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏཾ. ཨུ་ཊྛཱ་ཧཱིཏི དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཙཱ་རི་ཀ་ཙ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨི་མ་མྷཱ ཨཱ་ས་ནཱ ཀཱ་ཡེ་ན, ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ ཙི་ཏྟེ་ན ཨུ་ཊྛེ་ཧི, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཝི་ཙ་ར, དེ་ས་སྶཱུ’’ཏི དུ་ཝི་དྷེ་པི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་པ་ཡོ་གེ ནི་ཡོ་ཛེ་སི. ཝཱི་རཱཏི་ཨཱ་དི ཙ་ཏྟཱ་རི ཐུ་ཏི་ཝ་སེ་ན ས་མྦོ་དྷ་ནཱ་ནི.
༩. བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎེ་ན, ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཙ. ཨི་མེ་ས་ཉྷི དྭི་ནྣཾ ‘‘བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི ནཱ་མཾ. སྭཱ་ཀཱ་རཱཏི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་ད་ཡོ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་རཱ སུ་ནྡ་རཱ ཡེ་སཾ, ཏེ སྭཱ་ཀཱ་རཱ, སུ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡཱ, པ་ར་ལོ་ཀ་ཉྩ ཝ་ཛྫ་ཉྩ བྷ་ཡ་ཏོ ད་སྶ་ན་སཱི་ལཱ ཙཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨུ་པྤ་ལཱ་ནི ཨེ་ཏྠ ས་ནྟཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ལི་ནཱིཏི ག་ཙྪ་ལ་ཏཱ་པི པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི. ཨེ་ཝ་མི་ཏ་རེ་སུ་པི. ཨུ་ད་ཀཱ་ནུ་གྒ་ཏཱ་ནཱིཏི ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཨ་ནུ་གྒ་ཏཱ་ནི. ཨ་ནྟོ ནི་མུ་གྒཱ་ནེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ས་ནྟི ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཨ་ནྟོ་ནི་མུ་གྒ་པོ་སཱི་ནི. ཨ་ཙྩུ་གྒ་མྨཱཏི ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ.
ཨ་པཱ་རུ་ཏཱཏི ཝི་ཝ་ཊཱ. ཏེ་སནྟི ས་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ. དྭཱ་རཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་དྭཱ་རཱ་ནི. ཨི་ད་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཡ་མྦྷུ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནཾ ཏེ་སཾ མ་གྒུ་པྤ་ཏྟི་དི་ཊྛ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཝི་ཧིཾ་ས་ས་ཉྙཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ – ‘‘ཨ་ཧ་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་གུ་ཎཾ སུ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏ་མྤི ཨི་མཾ པ་ཎཱི་ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་སུ མ་ནུ་ཛེ་སུ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝི་ཧིཾ་སཱ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཀི་ལ་མ་ཐོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧིཾ་ས་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ན བྷཱ་སིཾ བྷཱ་སི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪིཾ. ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ནྣཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དྡྷཱ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟུ, པཱུ་རེ་སྶཱ་མི ནེ་སཾ ས་ངྐ་པྤ་ནྟི.
པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠. ཨཱ་ལཱ༹་རོཏི ནཱ་མཾ. ཀཱ་ལཱ་མོཏི གོ་ཏྟཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ་པི ཁོ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དཱིཏི ཀིཾ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨུ་ད་པཱ་དི, ན་ནུ བོ་དྷི་མཱུ་ལེ ཏེ་ཀཱ་ལི་ཀཱ, ཀཱ་ལ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ཙ ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ དི་ཊྛཱ་ཏི? ས་ཙྩཾ དི་ཊྛཱ, ཏ་ཐཱ་པི ནཱ་མཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཏྟཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ. ན ཧི ཨེ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ནཱ་མ་ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཨ་ན་ནྟཾ ཝི་བྷཱ་གཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ ཝི་ཀ་པྤཱ་ནཾ ཝི་རུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ཧཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ, ས་བྦ་ཝི་ཀ་པྤཱ་ར་ཧ་དྷ་མྨ་ད་སྶ་ན་མེ་ཝ པ་ནཱ་ནེ་ན ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུཾ. ཡ་ཐཱ དི་ཊྛེ་སུ པ་ན ཡ་ཐི་ཙྪི་ཏཱ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཝི་ཀ་པྤོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན དི་ཊྛེ ཙི་ཏྟ་པ་ཊེ ཝི་ཡ. ཨི་དྷཱ་པི ཨཱ་ལཱ༹་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཏཾ, ཨ་ཐ ཁོ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ ཨེ་ཝ པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི, ཏ་པྤ་མུ་ཁཱ ཙ དེ་ཝ་ཏཱ, ཨཱ་ལཱ༹་རོ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ, ཨུ་ད་ཀོ ཙ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ ས་བྦ་མྤི ནི་སྶཱ་ཡ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཝ. ཏཾ པ་ན ཁ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ལླ་བྷ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཀ་མེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟེ ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ས་དྡ་ག་ཏི་ཡཱ ཧི བ་ནྡྷ་ཏྟཱ ཨེ་ཀེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཉཱ་ཏ་མྤི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཀ་མེ་ན ཉཱ་ཏཾ ཝི་ཡ པ་ཊི་བྷཱ་ཏི, དེ་ཝ་ཏཱ་པི ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཉཱ་ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ་པི ཁོ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི ཨཱི་དི་སེ་སུ ‘‘ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་སུ་ཀཾ ཨ་དྡ་ས, ཏ་ཏྠ མ་ཡི ག་ཏེ ཀིཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ས་ཏྠུ ཧི་ཏེ་སི་ཏཱ་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟེ་སུ. ས་བྦ་ཏྠ ཝ་ཙ་ན་ག་ཏི་ཡཾ ཀ་མ་ཝུ་ཏྟི་ཏེ པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནེ་པི ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཉཱ་ཎེ་ན ས་ཀ་ལཱ་ཝ་བོ་དྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ ཁོ མེ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱཏི ཨུ་པ་ཀཱ་ར་སྶཱ་པི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཀཱ་རཱ་ན་མྤི དེ་ས་ན་ཏོ.
༡༡. ཨ་ནྟ་རཱ ཙ ག་ཡཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ བོ་དྷིནྟི ག་ཡཱ་ཡ, བོ་དྷི་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རེ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏེ ཋཱ་ནེ.
ས་བྦཱ་བྷི་བྷཱུཏི ས་བྦཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ཨ་ནཱུ་པ་ལི་ཏྟོཏི ཀི་ལེ་ས་ལེ་པེ་ན ཨ་ལི་ཏྟོ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ས་བྦ་ཉྫ་ཧོ. ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡེ ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡེ ནི་བྦཱ་ནེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་ས་ཨེ་ན ཝི་མུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝཾ ས་ཡཾ ས་བྦ་དྷ་མྨེ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཀ་མུ་དྡི་སེ་ཡྻནྟི ཀཾ ཨ་ཉྙཾ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ’’ཏི ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻཾ.
ཀཱ་སི་ནཾ པུ་རནྟི བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ. ཨཱ་ཧ་ཉྪནྟི ཨཱ་ཧ་ནི་སྶཱ་མི. ཨ་མ་ཏཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨུ་གྒྷོ་ས་ན་ཏོ ཨ་མ་ཏ་དུ་ནྡུ་བྷིནྟི ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, ‘‘ཨ་མ་ཏ་བྷེ་རིཾ པ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཙྪཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ར་ཧ་སི ཨ་ན་ནྟ་ཛི་ནོཏི ཨ་ན་ནྟ་ཛི་ནོ་པི བྷ་ཝི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ན་ནྟ་ཉཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟོ ཛི་ནོ ཙ, ཨ་ན་ནྟེ་ན ཝཱ ཉཱ་ཎེ་ན, ཨ་ན་ནྟཾ ཝཱ དོ་སཾ ཛི་ཏ་ཝཱ, ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ནྟ་ར་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ན་ནྟཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ཛི་ནི ཀི་ལེ་སཱ་ར་ཡོ མ་དྡི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱི་ཏི་པི ཨ་ན་ནྟ་ཛི་ནོ.
ཧུ་པེ་ཡྻཱ་པཱིཏི ཨེ་ཝ་མྤི བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷེ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ར་ཏ་ནེ ཨཱི་དི་སེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ ཀ་ཐ་ན་ཉྷི་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨ་པ་ར་ཀཱ་ལེ དུ་ཀྑ་པྤ་ཏྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ག་མྨ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ཛཱ་ཏོ. ཏ་ཐཱ་ཧེ་ས བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན ས་མཱ་ག་མ་ཏྠཾ པ་ད་སཱ་ཝ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི.
༡༢. བཱ་ཧུ་ལླི་ཀོཏི པ་ཙྩ་ཡ་བཱ་ཧུ་ལླི་ཀོ. པ་དྷཱ་ན་ཝི་བྦྷ་ནྟོཏི པ་དྷཱ་ན་ཏོ དུ་ཀྐ་ར་ཙ་ར་ཎ་ཏོ པ་རི་ཧཱི་ནོ. ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ ཨ་གཱ་རི་ཡཾ, ཨ་གཱ་ར་སྶ ཧི་ཏཾ ཀ་སི་གོ་ར་ཀྑཱ་དི་ཀ་མྨ་ནྟི ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཱ, པ་བྦ་ཛྫཱ, ཏཾ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ. པ་བྦ་ཛ་ནྟཱིཏི ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཏ་ད་ནུ་ཏྟ་རནྟི ཏཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནནྟི མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶ ཧི ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ པ་བྦ་ཛ་ནྟི. དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཙྩ་ཀྑེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. ས་ཡནྟི ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡཱ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫཱཏི པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ.
ཨི་རི་ཡཱ་ཡཱཏི དུ་ཀྐ་ར་ཨི་རི་ཡཱ་ཡ. ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་ཏོ ལོ་ཀི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཏོ ཨུ་པ་རི ཨ་རི་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ལཾ ས་མ་ཏྠོ ཨ་ལ་མ་རི་ཡོ. ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སོཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ནོཏི ནུ. བྷཱ་སི་ཏ་མེ་ཏནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་མེ་ཏཾ ཝཱ་ཀྱ་བྷེ་ད་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ ཙ ‘‘ཡ་དི ཨེ་ས པ་དྷཱ་ན་ཀཱ་ལེ ‘ཨ་ཧཾ ཨ་ར་ཧཱ’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ, མ་ཡ་ཉྩ ས་དྡ་ཧཱ་མ, ན ཙཱ་ནེ་ན ཏ་དཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མེ་ཝ གུ་ཎཾ ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་པ་དེ་ན ས་ཏིཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘བུ་དྡྷོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་གཱ་ར་ཝཱ ཨཱ་ཝུ་སོ་ཝཱ་དཾ པ་ཧཱ་ཡ ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་ཉྙཱ ཙི་ཏྟནྟི ཨ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ.
༡༣. ཨ་ནྟཱཏི ཀོ་ཊྛཱ་སཱ དྭེ བྷཱ་གཱ. ཀཱ་མེ་སུ ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ལླི་ཀཱ་ནུ་ཡོ་གོཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་སུ་ཁ་སྶ ཨ་ནུ་བྷ་ཝོ. ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨཱ་མི་ས་སུ་ཁེ་ན ཨ་ལླཱི་ཡ་ན་ཏོ ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ལླི་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ག་མྨོཏི གཱ་མ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ས་ནྟ་ཀོ. ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་གོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ལ་མ་ཐ་སྶ ཀ་ཎྚ་ཀ་སེ་ཡྻཱ་དི་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནུ་ཡོ་གོ. ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ལོ་བྷོ ཝཱ ས་སྶ་ཏོ ཝཱ ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ, དོ་སོ ཝཱ ཨུ་ཙྪེ་དོ ཝཱ ཨེ་ཀོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཙ་ཀྑུ་ཀ་ར་ཎཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཀ་ར་ཎཱི. དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་པ་ས་མོཏི ཀི་ལེ་སུ་པ་ས་མོ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ, ས་མྦོ་དྷོ ཙ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ་ཝ. ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་དྷཱ་ཏུ. ཨེ་ཏེ་ས་མྤི ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་པ་དཾ ཐོ་མེ་ཏི. ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱིཏི ཉཱ་ཎཾ. ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོཏི ཝི་ཏ་ཀྐོ. སེ་སཾ དྷ་མྨ་ཏོ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
༡༤. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི མ་གྒེ ཨེ་ཀ་ཏོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏེ་ཧི མ་གྒེ་ཧི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་དཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཛཱ་ཏི་པི དུ་ཀྑཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཨི་དྷ ཛཱ་ཏི ནཱ་མ, སཱ ཙ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ་སུ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་ནཾ དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་ཀྑཱ, ཨེ་ཝཾ ཛ་རཱ་དཱི་སུ དུ་ཀྑ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ པ་ན དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྑཱ ཨེ་ཝ. པོ་ནོ་བྷ་ཝི་ཀཱཏི པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝོ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན, པུ་ན་བྦྷ་ཝོ སཱི་ལ་མེ་ཏི་སྶཱ་ཏི པོ་ནོ་བྷ་ཝི་ཀཱ. ན་ནྡི་རཱ་ག་ས་ཧ་ག་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ན་ནྡ་ཏི པི་ཡཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ན་ནྡཱི, སཱ ཨེ་ཝ རཱ་གོ་ཏི ན་ནྡི་རཱ་གོ་ཏི བྷཱ་ཝ་པྤ་དྷཱ་ནོ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ, ན་ནྡི་རཱ་ག་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ས་ཧ་ག་ཏཱ་ནི ན་ནྡི་རཱ་ག་ས་ཧ་ག་ཏཱ. ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ བྷ་ཝེ. རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཚ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཀཱ་མ་སྶཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ ནཱ་མ. ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཧ པ་ཝ་ཏྟཱ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ. ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཧ པ་ཝ་ཏྟཱ ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ. ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷོཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཝི་ར་ཛྫ་ནཾ ཝི་ག་མ་ནཾ ཝི་རཱ་གོ. ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ནི་རོ་དྷོ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི སུ་ཊྛུ ཝི་ག་མོ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་སེ་སཱ་ཡ་པི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝི་རཱ་གོ, ནི་རོ་དྷོ ཙ ཡེ་ན ཧོ་ཏི, སོ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷོ, ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ. ཡ་སྨཱ ཙ ཏཾ ཨཱ་ག་མྨ ཏ་ཎྷཾ, ཝ་ཊྚ་ཉྩ ཙ་ཛ་ནྟི པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟི ཝི་མུ་ཙྩ་ནྟི ན ཨ་ལླཱི་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཙཱ་གོ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ མུ་ཏྟི ཨ་ནཱ་ལ་ཡོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༡༥. ཙ་ཀྑུནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཉཱ་ཎ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནེ་ཝ.
༡༦. ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩཱཏི ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ. ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚནྟི ས་ཙྩ་ཉཱ་ཎ, ཀི་ཙྩ་ཉཱ་ཎ, ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ པ་རི་ཝ་ཊྚཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ ས་ཙྩ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ. ཏེ་སུ ཨེ་ཝ ‘‘པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ཛཱ་ན་ན་ཉཱ་ཎཾ ཀི་ཙྩ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ. ‘‘པ་རི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཧཱི་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ བྷཱ་ཝི་ཏ’’ནྟི ཏ་སྶ ཀི་ཙྩ་སྶ ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ན་ཉཱ་ཎཾ ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ. དྭཱ་ད་སཱ་ཀཱ་རནྟི ཏེ་ས་མེ་ཝ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ས་ཙྩེ ཏི་ཎྞཾ ཏི་ཎྞཾ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དྭཱ་ད་སཱ་ཀཱ་རཾ.
ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི པ་ཙྩ་ཉྙཱ་སིནྟི ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ན པ་ཊི་ཛཱ་ནིཾ. ཡ་ཏོ ཙ ཁོཏི ཡ་ཏོ བོ་དྷི་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. ཨ་ཐཱ་ཧནྟི ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨ་ཧཾ. ཉཱ་ཎ་ཉྩ པ་ན མེཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཀུ་པྤཱ མེཏི་ཨཱ་དི ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཀུ་པྤཱ མེ ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ ཏ་སྶ མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཙ ཨ་ཀུ་པྤ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་སྨིནྟི ནི་གྒཱ་ཐ་སུ་ཏྟེ. བྷ་ཉྙ་མཱ་ནེཏི བྷ་ཎི་ཡ་མཱ་ནེ. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུནྟི ཨི་དྷ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཡཾ ཀི་ཉྩཱིཏི་ཨཱ་དི ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟེ་པི ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༡༧. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐནྟི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎ་དྷ་མྨ་ཉྩེ་ཝ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་དྷ་མྨ་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྐ་ནྟི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ. ཨོ་བྷཱ་སོཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཙི་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཨོ་བྷཱ་སོ.
༡༨. དི་ཊྛོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ན པ་རཾ པ་ཙྩེ་ཏི, པ་ར་སྶ ས་དྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཏྠ ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡོ. ཨེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ པ་བྦ་ཛྫཱ, ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཙ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘ཨེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ’ཏི ཨི་དཾ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་ས་དྡོ་པ་ལ་ཀྑི་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི་ཨཱ་དི་པ་ད་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་དེ་ཏཾ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཧི…པེ… ཨེ་ཧི བྷི་ཀྑུ, ཙ་ར བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༤༥ བྷི་ཀྑཱུ་པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མེ་ཏི. ཡ་ཏྟ་ཀ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ནི་ཡ་མེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ས་བྦ་མྤི ཨ་ངྒ་མེ་ཝ. སེ་ཀྑ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ན་ཉྷི ཨེ་ཏཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་སེ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ན ‘‘ཙ་ར བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ’’ནྟི པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་མི་དྡྷི་ཏོ. ལོ་ཀི་ཡ་ས་མྤ་དཱ་ཧི ཨུ་པ་རི་བྷཱུ་ཏཱ སེ་ཊྛ་བྷཱུ་ཏཱ ས་མྤ་དཱ་ཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ.
༡༩-༢༡. ནཱི་ཧཱ་ར་བྷ་ཏྟོཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི གཱ་མ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ དི་ནྣ་བྷ་ཏྟོ. ཀ་ལླཾ ནཱུཏི ཡུ་ཏྟཾ ནུ. ཨེ་ཏཾ མ་མཱཏི་ཨཱ་དི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་གཱ་ཧཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཾ.
༢༢-༢༣. ཏ་སྨཱ ཏི་ཧཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏི་ཧཱཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་བྦི་ནྡ་ཏཱིཏི ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ཏི. ཝི་ར་ཛྫ་ཏཱིཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ན ར་ཛྫ་ཏི. ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིནྟི་ཨཱ་དི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ. ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི པ་ཙྩེ་ཀཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ པ་རི་ཉྙཱ་དི་ཝ་སེ་ན སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷཾ ཀི་ཙྩཾ. ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སོ་ལ༹་ས་ཀི་ཙྩ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ, ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡཱ་ཡ ཝཱ ཨ་པ་རཾ པུ་ན མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀི་ཙྩཾ མེ ན་ཏྠཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ན་ཏོ ཨ་པ་རཾ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནཾ མ་ཡ྄ཧཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པ་བྦ་ཛྫཱ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥. ཨཱ་ལ༹་མྦ་རནྟི པ་ཎ་ཝཾ. ཝི་ཀེ་སི་ཀནྟི ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ཀེ་སཾ. ཝི་ཀྑེ་ལི༹་ཀནྟི ཝི་སྶ་ནྡ་མཱ་ན་ལཱ་ལཾ. སུ་སཱ་ནཾ མ་ཉྙེཏི སུ་སཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་དྡ་ས ས་ཀཾ པ་རི་ཛ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སཱིཏི སཾ་ཝེ་ག་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཝ་ཙ་ནཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་སི. ཨུ་པ་སྶ་ཊྛནྟི དུ་ཀྑེ་ན ས་མྨི་སྶཾ, དུ་ཀྑོ་ཏི་ཎྞཾ ས་བྦ་ས་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ཛཱ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༢༦. ཨི་དཾ ཁོ ཡ་སཱཏི བྷ་ག་ཝཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐནྟི ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཀ་ཐཾ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝནྟི དོ་སཾ. ཨོ་ཀཱ་རནྟི ནི་ཧཱི་ན་ཏཱ ནི་ཧཱི་ན་ཛ་ན་སེ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ. སཾ་ཀི་ལེ་སནྟི ཏེ་ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ནཾ, སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་ས་ཡ་ནྟི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཀ་ལླ་ཙི་ཏྟནྟི ཨ་རོ་ག་ཙི་ཏྟཾ. སཱ་མཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨུ་ཀྐཾ་སོ ཨུ་ཀྑི་པ་ནཾ ཨེ་ཏི་སྶ་ནྟི སཱ་མུ་ཀྐཾ་སི་ཀཱ, ས་ཙྩ་དེ་ས་ནཱ. ཏ་སྶཱ ས་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ ‘‘དུ་ཀྑ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
༢༧. ཨ་སྶ་དཱུ་ཏེཏི ཨ་སྶ་ཨཱ་རུ་ལ༹ྷེ དཱུ་ཏེ. ཨི་དྡྷཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རནྟི ཨི་དྡྷི་ཀི་རི་ཡཾ. ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རེ་སི ཨ་ཀཱ་སི.
༢༨. ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛནྟི པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ན དི་ཊྛཾ ཙ་ཏུ་སྶ་ཙྩ་བྷཱུ་མིཾ སེ་ས་མ་གྒ་ཏྟ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ, པ་སྶ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མཱ་ཏུ ནོ ཛཱི་ཝི་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ནོཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, མཱ་ཏུ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ས་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྟཱ ‘‘ཨེ་ཧི བྷི་ཀྑུ, སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ དྷ་མྨོ, ཙ་ར བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཨ་དཱ་སི. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ན་ཉྷི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ པུ་བྦེ་ཝ དུ་ཀྑ་སྶ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ཏྟཱ. ཙ་ར བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པཱུ་ར་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ.
༣༠. སེ་ཊྛཱ་ནུ་སེ་ཊྛཱི་ནནྟི སེ་ཊྛི་ནོ ཙ ཨ་ནུ་སེ་ཊྛི་ནོ ཙ པ་ཝེ་ཎཱི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ ཡེ་སཾ ཀུ་ལཱ་ནཾ ས་ནྟི, ཏེ་སཾ སེ་ཊྛཱ་ནུ་སེ་ཊྛཱི་ནཾ ཀུ་ལཱ་ནཾ. ཨོ་ར་ཀོཏི ལཱ་མ་ཀོ.
༣༢-༣༣. མཱ ཨེ་ཀེ་ན དྭེཏི ཨེ་ཀེ་ན མ་གྒེ་ན དྭེ བྷི་ཀྑཱུ མཱ ཨ་ག་མི་ཏྠ. ཝི་སུ་དྡྷེ ས་ཏྟེ, གུ་ཎེ ཝཱ མཱ་རེ་ཏཱི་ཏི མཱ་རོ. པཱ་པེ ནི་ཡུ་ཏྟོ པཱ་པི་མཱ.
ས་བྦ་པཱ་སེ་ཧཱིཏི ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་པཱ་སེ་ཧི. ཡེ དི་བྦཱ ཡེ ཙ མཱ་ནུ་སཱཏི ཡེ དི་བྦ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ནི་སྶི་ཏཱ, མཱ་ནུ་ས་ཀ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ནི་སྶི་ཏཱ ཙ ཀི་ལེ་ས་པཱ་སཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ས་བྦེ་ཧི ཏེ་ཧི. ‘‘ཏྭཾ བུ་དྡྷོ’’ཏི དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཀ་རི་ཡ་མཱ་ན་ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི.
ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཙ་ར་ནྟེ པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙེ་པི བ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་ཙ་རོ, རཱ་ག་པཱ་སོ. མཱ་རོ པ་ན པཱ་ས་མྤི ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་ཙ་རཾ མ་ཉྙ་ཏི. མཱ་ན་སོཏི མ་ནོ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ.
ཛཱ་ནཱ་ཏི མནྟི སོ ཀི་ར ‘‘མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཉྙོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ནི་ཝཱ་རེ་ཏཱི་ཏི བྷཱི་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ’’ཏི་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ནི་ཧ་ཏོ ཏྭ་མ་སི ཨ་ནྟ་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཛཱ་ནཱ་ཏི མ’’ནྟི དུ་མྨ་ནོ པ་ལཱ་ཡི.
༣༤. པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དཱིཏི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ར་ཧི་ཏཱ་ན་མྤི པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, བུ་དྡྷཱ ཙ ཏེ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ་ས་མྤི པ་བྦ་ཛྫཱ་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐེ་སཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣཱ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ པ་བྦ་ཛ་ནྟི. ཡེ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་པུ་གྒ་ལཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ཡཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀེ་ས་ཙྪེ་ད་ན་ཀཱ་སཱ་ཡ་ཙྪཱ་ད་ན་ས་ར་ཎ་དཱ་ནཱ་ནི པ་བྦ་ཛྫཱ ནཱ་མ, ཏེ་སུ པ་ཙྪི་མ་དྭ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ཝཱ. ‘‘པ་བྦཱ་ཛེ་ཧཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཏི་ཝི་དྷ་མྤི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ ནེ་ཏྭཱཏི བྷ་ཎྜུ་ཀ་མྨཱ་རོ་ཙ་ན་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ. བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྷི ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ ཀེ་སེ ཚི་ནྡཱ’’ཏི ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏུ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱཏི ཀེ་སཱ་དི་ཙྪེ་ད་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏཱིཏི ས་ར་ཎ་དཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན བྷི་ཀྑུ་ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ དི་ནྣ་མྤི ས་ར་ཎཾ ན རུ་ཧ་ཏི.
ཡ་ས་སྶཱིཏི པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ. ནི་ཛྫཱི་ཝ་ནི་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝནྟི ‘‘ཀེ་སཱ ནཱ་མ ཨི་མ་སྨིཾ ས་རཱི་རེ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཨ་ཙེ་ཏ་ནོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ སུ་ཉྙོ ནི་སྶ་ཏྟོ ཐ་དྡྷོ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི, ས་བྦཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༣༡༡) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པུ་བྦེཏི པུ་བྦ་བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ་སུ. མ་དྡི་ཏ་ས་ངྑཱ་རོཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. བྷཱ་ཝི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ནོཏི ས་མ་ཐ་ཝ་སེ་ནཱ་པི.
ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ…པེ… པ་ཊི་གྒཱ་ཧཱ་པེ་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ས་བྦ་དུ་ཀྑ་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་མཾ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཏཾ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ད་ཏྭཱ’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ ‘‘པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ མཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཙ་ན་པུ་བྦ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏི. ཨ་ཐཱ་པཱིཏི་ཨཱ་དི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཊི་གྒཱ་ཧཱ་པ་ན་ཏོ པ་རཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཝི་དྷི་ད་སྶ་ནཾ. ཨ་ཐཱ་པཱིཏི ཏ་ཏོ པ་ར་མྤཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་པྤ་ཊི་གྒཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་བྷེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་ཐཱ་པཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐཱ་པཱིཏི ཙ ཨ་ཐ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཨ་དི་ནྣཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་བྦ་ཛྫཱ ན རུ་ཧ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
པཱ་དེ ཝ་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱཏི པཱ་དཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ན་མཱ་པེ་ཏྭཱ. དཱུ་རེ ཝ་ནྡ་ནྟོ་པི ཧི པཱ་དེ ཝ་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ. ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀེ་སུ ཝི་ན་ཡ་ན་ཏྠཾ ཡཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ས་ཙེ པ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ས་ཡ་མེ་ཝ ས་བྦཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ན ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏི, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ་ཝ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ་པི ཧོ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཀཱ་ལེ ས་ཡ་མེ་ཝ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ཝཱ་ཙེ་ནྟོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ་ཝ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཙ་རི་ཡོ་པི ཧོ་ཏི.
ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ནྟ་རཱ ཝི་ཙྪེ་དོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ས་མྦ་ནྡྷཱ་ནཱི’’ཏི.
‘‘ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀེ་སུ ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ སེ་ཁི་ཡ་ཝ་ཏྟ་ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཏྟེ་སུ, ཨ་ཉྙེ་སུ
ཙ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཨཱ་དི་ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཨ་ལ་ཛྫཱི, ད་ཎྜ་ཀ་མྨཱ་ར་ཧོ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
པ་བྦ་ཛྫཱ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དུ་ཏི་ཡ་མཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༥. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཐཱཏི ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ མ་ཡཾ, ཀིཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་དྷཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཝཱ་ས་ནཱ་དོ་སེ་ན ཝོ་སཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ནྟེ་སུ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ་ཝ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མ་ན་ཏྠཾ, ཏཾ དི་སྭཱ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཨོ་ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
དུ་ཏི་ཡ་མཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
བྷ་དྡ་ཝ་གྒི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦. ཨི་དཾ ནེ་སཾ པུ་བྦ་ཀ་མྨནྟི ཏེ་སཾ ཏིཾ་ས་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་སྶ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ. ཨ་ཉྙ་མྤི ཏེ་སཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ པུ་བྦ་བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ་སུ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་དཱ་ན་སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མཱ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན བ་ཧུཾ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨ་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཧི ཏ་ད་ཧེ་ཝ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ, ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཝི་སེ་སོ ཙ ན ས་མྤ་ཛྫེ་ཡྻ.
བྷ་དྡ་ཝ་གྒི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧-༣༨. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ག་རཱུཏི བྷཱ་རི་ཡཾ ན སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་བྷི་ནྣཾ ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏཱ་ནནྟི ཨུ་བྷོ་སུ ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏེ་སུ. པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པཱིཏི ཏཾ ནཱ་གཾ ནི་ཧ་ཏ་ཏེ་ཛཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་ནྟ་པྤེ་ཏྭཱ ས་ར་ཎ་སཱི་ལཱ་ནི ད་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ར་ཏྟིཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཛ་ཊི་ལཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པི, ན ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀོ ཝི་ཡ བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མཱཏི ཡོ ནཱ་མ.
༣༩. ཨ་ཛྫ་ཎྷོཏི ཨ་ཛྫ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ. ཨ་གྒི་སཱ་ལ་མྷཱིཏི ཨ་གྱཱ་གཱ་རེ. སུ་མ་ནཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ མ་ན་སཱ ས་དི་སོ མ་ནོ ཨ་སྶཱ་ཏི སུ་མ་ན་མ་ན་སོ. ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟོཏི མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟོ. ཨུ་དི་ཙྪ་རེཏི ཨུ་ལློ་ཀེ་སུཾ, པ་རི་ཝཱ་རེ་སུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནེ་ཀ་ཝ་ཎྞཱ ཨ་ཙྩི་ཡོཏི ཚ་བྦ་ཎྞ་རཾ་སི་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཧཾ ཏེ དྷུ་ཝ་བྷ་ཏྟེ་ན པ་ཊི་མཱ་ན་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི སེ་སོ.
༤༠. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱཏི པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ, མ་ཛ྄ཛྷ་ར་ཏྟི་ས་མ་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞཱཏི ཨ་བྷི་རཱུ་པ་ཙྪ་ཝི་ཝ་ཎྞཱ. ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤནྟི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཝ་ལ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏྠོ, ཀ་པྤ-ས་དྡ་སྶ ས་མ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཝ་ན་ས་ཎྜ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཏུ་དྡི་སཱཏི ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ. ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མཱཏི ཡཾ ནཱ་མ.
༤༣. ཨ་ངྒ་མ་ག་དྷཱཏི ཨ་ངྒ་མ་ག་དྷ་ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་ནོ. ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡནྟི ཨ་བྷི་ཉྙི་དྡྷི་ཡེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ནཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ, ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྟ་ག་ཏ་དོ་སཱ་ན་ཉྩ ཧ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་པ་ན་ཡ་ན་ཏོ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ, ཏཾ ཏཾ ཝཱ ས་ཏྟ་ཧི་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཧ་རི་ཏ་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ནྟི པ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ, ཏ་དེ་ཝ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ. ཨི་དྡྷི ཨེ་ཝ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ.
༤༤. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱིཏི པུ་ཎྞཱ་ཡ དཱ་སི་ཡཱ ས་རཱི་རཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཚ་ཌྜི་ཏཾ སཱ་ཎ་མ་ཡཾ ཀི་མི་ཀུ་ལཱ་ཀུ་ལཾ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ བྷཱུ་མིཾ ཀ་མྤེ་ནྟོ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་དཱ་སི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཀ་ཏྠ ནུ ཁོཏི་ཨཱ་དི་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཛ་ཊི་ལཱ་ནཾ ཝི་ཝི་དྷ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏོ. པཱ་ཎི་ནཱ ཁ་ཎ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨི་དྡྷི་ཡཱ མ་ཏྟི་ཀཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ དི་ནྣ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པཱ་ཎི་ནཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཁ་ཎི་ཏྭཱ’’ཏི.
༤༦. ཕཱ་ལི་ཡ་ནྟུ, ཀ་སྶ་པ, ཀ་ཊྛཱ་ནཱིཏི ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་ཀ་སྶ་པེ་ན ནི་ཝེ་དི་ཏེ ཨེ་ཝ་མ་ཝོ་ཙཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི.
༤༩. ཨ་ནྟ་ར་ཊྛ་ཀཱ་སུ ཧི་མ་པཱ་ཏ་ས་མ་ཡེཏི ཨེ་ཏྠ མཱ་གྷ་མཱ་ས་སྶ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཙ་ཏ་སྶོ, ཕ་གྒུ་ཎ་མཱ་ས་སྶ ཨཱ་དི་མྷི ཙ་ཏ་སྶོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ཊྛ་ར་ཏྟི་ཡོ ཨ་ནྟ་ར་ཊྛ་ཀཱ ནཱ་མ. ཏཱ་སུ ཨ་ནྟ་ར་ཊྛ་ཀཱ་སུ ར་ཏྟཱི་སུ ཧི་མ་པཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ. ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ན་ནི་མུ་ཛྫ་ནམྤི ས་ཧ་སཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.
༥༠. ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་ཧ་ཀོཏི ཨུ་ད་ཀོ་གྷོ. རེ་ཎུ་ཧ་ཏཱ་ཡཱཏི ར་ཛོ་ཀི་ཎྞཱ་ཡ, ཨ་ཏི་ནྟཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནཱ་ཝཱ་ཡཱཏི ཀུ་ལླེ་ན. ཨི་དཾ ནུ ཏྭཾ མ་ཧཱ་ས་མ་ཎཱཏི ཨི་དྷ ནུ ཏྭཾ. དྷ-ཀཱ་ར་སྶ ད-ཀཱ་རཾ, ཨ་ནུ་སཱ་ར་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ནཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀ་མི་དཱ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༡༦༥, ༢༦༥) ཝི་ཡ. ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཏྭཾ ནུ ཁོ ཋི་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ཨ་ཡ་མ་ཧ་མ་སྨཱིཏི ཨ་ཡ་མ་ཧཾ ཨི་དྷ ཋི་ཏོ་སྨཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༥༡. ཙི་ར་པ་ཊི་ཀཱཏི ཙི་ར་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. ཀེ་ས་མི་སྶཾ ས་བྦཾ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ར་ཎི་ཀ་མ་ཎྜ་ལུ་ཨཱ་དི་ཀཱ ཏཱ་པ་ས་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ཁཱ་རཱི ནཱ་མ, ཏཾ་ཧ་ར་ཎ་ཀ་ཀཱ་ཛཾ ཁཱ་རི་ཀཱ་ཛཾ ནཱ་མ. ཨ་གྒི་ཧུ་ཏ་མི་སྶནྟི ཨ་གྒི་པཱུ་ཛོ་པ་ཀ་ར་ཎ་ས་ཧི་ཏཾ.
༥༢-༣. ཨུ་པ་ས་གྒོཏི ཨུ་པ་དྡ་ཝོ. ‘‘ཨ་ཌྜྷུ་ཌྜྷཱ་ནི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་དཾ ནཱ་ག་ད་མ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ནྣ་ར་ས པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཀ་མ་དྷི་ཀཾ ག་ཎ་ནཱུ་པ་གཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི.
༥༤. ག་ཡཱ་ཡནྟི ག་ཡཱ་ནཱ་མི་ཀཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཨ་དཱུ་ར་བྷ་ཝ་ཏྟཱ གཱ་མོ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ག་ཡཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ, ཏ་སྶཾ. ག་ཡཱ་སཱི་སེཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎེ.
‘‘ཡ་མི་དཾ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ…པེ… སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟེ་སུ སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶ་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝེ་ད་ནཱ་མུ་ཁེ་ན སེ་སཱ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ན་མྤི ཨཱ་དི་ཏྟ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. མ་ནོཏི བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟཾ མ་ནོ་དྭཱ་ར་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཝཱི་ཐི་པ་ཨ་ཡཱ་པ་ནྣ་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ.
ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
བི་མྦི་སཱ་ར་ས་མཱ་ག་མ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༥. ཡ་ཉྙཱ ཨ་བྷི་ཝ་ད་ནྟཱིཏི ཡཱ་ག་ཧེ་ཏུ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨུ་པ་དྷཱི་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ དུ་ཀྑ་སུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨུ་པ་དྷཱི ཀཱ་མ་ཁ་ནྡྷ་ཀི་ལེ་ས་ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱུ་པ་དྷཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན. ཏེ་སུ ཁ་ནྡྷཱུ་པ་དྷི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁ་ནྡྷཱུ་པ་དྷཱི་སུ མ་ལ་ནྟི ཉ་ཏྭཱ’’ཏི. ཡ་ཉྙཱཏི ཡ་ཉྙ་ཧེ་ཏུ. ཡི་ཊྛེཏི མ་ཧཱ་ཡཱ་གེ. ཧུ་ཏེཏི དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཀ་ཏྟ་བྦེ ཨ་གྒི་པ་རི་ཙ་ར་ཎེ. ཀིཾ ཝ་ཀྑཱ་མཱིཏི ཀ་ཐཾ ཝ་ཀྑཱ་མི.
༥༧-༨. ཨཱ་སཱི་ས་ནཱཏི མ་ནོ་ར་ཐཱ. སི་ངྒཱི་སུ་ཝ་ཎྞ་ནི་ཀྑེ་ནཱཏི སི་ངྒཱི་སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ རཱ་སི་ནཱ. སུ་ཝ་ཎྞེ་སུ ཧི ཡུ་ཏྟི་ཀ་ཏཾ ཧཱི་ནཾ. ཏ་ཏོ ར་ས་ཝི་དྡྷཾ སེ་ཊྛཾ, ཏ་ཏོ ཨཱ་ཀ་རུ་པྤ་ནྣཾ སེ་ཊྛཾ, ཏ་ཏོ ཡཾ་ཀི་ཉྩི དི་བྦ་སུ་ཝ་ཎྞཾ སེ་ཊྛཾ, ཏ་ཏྲཱ་པི ཙཱ་མཱི་ཀ་རཾ, ཏ་ཏོ སཱ་ཏ་ཀུ་མྦྷཾ, ཏ་ཏོ ཛ་མྦུ་ན་དཾ, ཏ་ཏོ་པི སི་ངྒཱི་སུ་ཝ་ཎྞཾ སེ་ཊྛཾ. ཏ་སྶ ནི་ཀྑཾ ནཱ་མ པ་ཉྩ་སུ་ཝ་ཎྞ་པ་རི་མཱ་ཎཾ. ཨ་ཊྛ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷ་མྤི ཝ་ད་ནྟི. ད་ས་སུ ཨ་རི་ཡ་ཝཱ་སེ་སཱུཏི –
‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཉྩ་ངྒ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི ཚ་ལ༹་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨེ་ཀཱ་ར་ཀྑོ ཙ་ཏུ་རཱ་པ་སྶེ་ནོ པ་ཎུ་ནྣ་པ་ཙྩེ་ཀ་ས་ཙྩོ ས་མ་ཝ་ཡ་ས་ཊྛེ་ས་ནོ ཨ་ནཱ་ཝི་ལ་ས་ངྐ་པྤོ པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་པ་ཉྙོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༤༨, ༣༦༠; ཨ. ནི. ༡༠.༡༩) –
ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏེ་སུ ད་ས་སུ ཨ་རི་ཡ་ཝཱ་སེ་སུ. ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་ངྒ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནོཏི པ་ཉྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཚ་ལ༹་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོཏི ཨི་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཚ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ སོ་མ་ན་སྶི་ཏཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀཱ་ར་ཀྑོཏི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ས་ཏི་ཏཱ. ས་ངྑཱ་ཡ་སེ་ཝ་ནཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཱ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཱ ཝི་ནོ་ད་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་པ་སྶེ་ནཱ ནི་སྶ་ཡཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཙ་ཏུ་རཱ་པ་སྶེ་ནོ, ཨེ་ཏེ་ན ཙ ཏེ ནི་སྶ་ཡཱ ད་སྶི་ཏཱ. པ་ཎུ་ནྣཱ་ནི ཨ་པ་ནཱི་ཏཱ་ནི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀེ་ཧི པ་ཙྩེ་ཀཾ ག་ཧི་ཏཱ་ནི དི་ཊྛི་ས་ཙྩཱ་ནི ཡ་སྶ, སོ པ་ཎུ་ནྣ་པ་ཙྩེ་ཀ་ས་ཙྩོ, ཏེ་ན ལོ་ཀི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན དི་ཊྛི་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་མེ་ས་ནཱ བྷ་ཝེ་ས་ནཱ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨེ་ས་ནཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་ཝ་ཡཱ ཨ་ནཱུ་ནཱ ས་ཊྛཱ ནི་ས་ཊྛཱ ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ས་མ་ཝ་ཡ་ས་ཊྛེ་ས་ནོ. ཨེ་ཏེ་ན ཏི་ཎྞཾ ཨེ་ས་ནཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཨ་ནཱ་ཝི་ལ་ས་ངྐ་པྤོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནཱ་ཝི་ལ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ. ‘‘པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་ཡོ་གེ་ན ཝི་ག་ཏ་ད་ར་ཐ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ མ་གྒོ. ‘‘སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་པ་ཉྙོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་མུ་ཁེ་ན ཕ་ལ་ཉཱ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏེ ཧི ཨ་རི་ཡཱ ཝ་ས་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་རི་ཡ་ཝཱ་སཱཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ པ་ན ཝཱ་སཱ ཝུ་ཏྠཱ ཝ་སི་ཏཱ ས་མྤཱ་དི་ཏཱ ཡེ་ན, སོ ཝུ་ཏྠ་ཝཱ་སོ, བྷ་ག་ཝཱ. ད་ས་བ་ལོཏི ད་ས་ཧི ཀཱ་ཡ་བ་ལེ་ཧི, ཉཱ་ཎ་བ་ལེ་ཧི ཙ ཨུ་པེ་ཏོ. ཡཱ་ནི ཧེ་ཏཱ་ནི –
‘‘ཀཱ་ལཱ༹་ཝ་ཀ་ཉྩ ག་ངྒེ་ཡྻཾ, པ་ཎྜ་རཾ ཏ་མྦ་པི་ངྒ་ལཾ;
ག་ནྡྷ་མ་ངྒ་ལ་ཧེ་མ་ཉྩ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཚ་དྡ་ནྟི་མེ ད་སཱ’’ཏི. (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༤༨; སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢.༢༢; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༡༠.༢༡; ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༧༦༠; ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. ༧༥; བུ. ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡.༣༩; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཨ་ཊྛ. ༨༡; པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢.༤༤) –
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ད་ས་ཧ་ཏྠི་ཀུ་ལཱ་ནི པུ་རི་མ་པུ་རི་མ་ཏོ ད་ས་བ་ལ་གུ་ཎོ་པེ་ཏཱ་ནི, ཏེ་སུ ས་བྦ་ཛེ་ཊྛཱ་ནཾ ད་ས་ནྣཾ ཚ་དྡ་ནྟཱ་ནཾ བ་ལཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སྶ ད་ས་བ་ལཱ་ནི ནཱ་མ. ཏ་ཉྩ ཀཱ་ལཱ༹་ཝ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ཀ་ཏི་ཧ་ཏྠཱི་ནཾ ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶ་སྶ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པུ་རི་སཱ་ནཾ པ་ན ད་ས་ནྣཾ ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ན་ཉྩ བ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ‘‘ནཱ་རཱ་ཡ་ན་ས་ངྒྷཱ་ཏ་བ་ལ’’ནྟི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཡཱ་ནི པ་ནེ་ཏཱ་ནི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨི་དྷ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཋཱ་ན་ཉྩ ཋཱ་ན་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༡༤༨; ཨ. ནི. ༡༠.༢༡; ཝི་བྷ. ༧༦༠; པ་ཊི. མ. ༢.༤༤) ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཋཱ་ནཱ་ཋཱ་ན་ཉཱ་ཎ་བ་ལཾ, ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཉཱ་ཎ་བ་ལཾ, ས་བྦ་ཏྠ་གཱ་མི་ནི་པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་བ་ལཾ, ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏུ་ལོ་ཀ་ཉཱ་ཎ་བ་ལཾ, ས་ཏྟཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ་ཉཱ་ཎ་བ་ལཾ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་བ་ལཾ, ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑ་ས་མཱ་དྷི་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝོ་དཱ་ན་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎ་བ་ལཾ, པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎ་བ་ལཾ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་བ་ལཾ, ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎ་བ་ལ་ནྟི ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཱ་ནི, ཨི་མཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ད་ས་བ་ལཱ་ནི ནཱ་མ. ད་ས་ཧི ཨ་སེ་ཀྑེ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧཱིཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ཧི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་སེ་ཀྑཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ཨ་སེ་ཀྑོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི, ཨ་སེ་ཀྑཾ ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎཾ, ཨ་སེ་ཀྑཱ ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༤༨, ༣༦༠) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ད་ས་ཧི ཨ་སེ་ཀྑ་དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཨེ་ཝ ཛཱ་ན་ན་ཊྛེ་ན ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎནྟི་པི ཝུ་ཏྟཱ, ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཱ པ་ན ཕ་ལ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་བྦེ ཕ་སྶཱ་དི་དྷ་མྨཱ ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
བི་མྦི་སཱ་ར་ས་མཱ་ག་མ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༠. སཱ་རཱི་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པུ་ཏྟོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ. མོ་གྒ་ལཱི་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པུ་ཏྟོ མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ. ཚ་ནྣ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶཱཏི སེ་ཏ་ཝ་ཏྠེ་ན ཧི་རི་ཀོ་པཱི་ནཾ ཚཱ་དེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཀ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ, ཏེ་ན ‘‘ནཱ་ཡཾ ན་གྒ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ’’ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨུ་པ་ཉྙཱ་ཏ’’ནྟི ཨི་མ་སྶ ཝི་ཝ་ར་ཎཾ ཉཱ་ཏོ ཙེ་ཝཱཏི. ‘‘མ་གྒ’’ནྟི ཨི་མ་སྶ ཝི་ཝ་ར་ཎཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ ཙ མ་གྒོཏི. ཏེ་ན ཙ ཨུ་པ་ཉྙཱ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཉཱ་ཏ-ས་དྡོ ཉཱ་ཎ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ. མ་གྒནྟི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན མ་གྒོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ. ཨུ་པ་ས་དྡོ ཙ ཨུ་པ་ག་མ་ན་ཏྠོ མ་གྒ་ས་དྡེ་ན་པི ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་སྨཱ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་ཉྙཱ་ཏཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཉྩེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏེ་ཧི ཨུ་པ་ག་ཏོ པ་ཊི་པ་ནྣོ མ་གྒོ ཙ, ཏ་སྨཱ ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷེ་ཡྻ་ནྟི. ཨུ་པ་ཉྙཱ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནནྟི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་མཱ་ནེ་ན ཉཱ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ. ‘‘མ་གྒ’’ནྟི ཨི་མ་སྶ ཝི་ཝ་ར་ཎཾ མ་གྒ་ནྟོཏི, ཨ་ནུ་མཱ་ནེ་ན ཉཱ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཝེ་ས་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ནི་རོ་དྷོ ཙ ནི་རོ་དྷཱུ་པཱ་ཡོ ཙ ཨེ་ཀ་སེ་སེ་ན ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པ་ཊི་པཱ་དེ་ནྟོཏི ནི་ག་མེ་ནྟོ.
ཨི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རཱིཏི ཨི་ཏོ མ་ཡཱ ལ་དྡྷ་སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ཨི་ཏ་ར་མ་གྒ་ཏྟ་ཡཾ ཡ་དི་པི ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ་པི ཨེ་སོ ཨེ་ཝ མ་ཡཱ ག་ཝེ་སི་ཏོ ནི་བྦཱ་ན་དྷ་མྨོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༦༢-༣. ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡཱཏི ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ. ཏེ་སཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནནྟི ས་པ་རི་སཱ་ནཾ ཏེ་སཾ དྭི་ནྣཾ པ་རི་སཱ་ནཾ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི, ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨུ་སཱུ་ཡ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༤. ཝ་ཛྫཱ་ཝ་ཛྫནྟི ཁུ་དྡ་ཀཾ, མ་ཧ་ནྟ་ཉྩ ཝ་ཛྫཾ. ཨུ་ཏྟི་ཊྛ་པ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟི་ཊྛཾ ནཱ་མ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཨུ་ཏྟི་ཊྛེ ན་པྤ་མ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༡༦༨) ཝི་ཡ. ཨུ་ཏྟི་ཊྛ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཧི་ཏཾ པ་ཏྟཾ ཨུ་ཏྟི་ཊྛ་པ་ཏྟཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཎ་ཀ་པ་ཏྟ’’ནྟི. ཏ་སྶ ཨུ་པ་ནཱ་མེ ཀོ དོ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨིཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཏེ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི་ཏི ཨུ་ཏྟི་ཊྛ་པ་ཏྟེ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་ས་ཉྙི་ནོ, ཏ་སྨཱ ཨུ་ཏྟི་ཊྛ་པ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཨུ་ཏྟི་ཊྛ-ས་དྡེ་ནེ་ཝ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་ཏཱ་པི ག་མྨ་ཏཱི་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠོ ཨུ་ཏྟི་ཊྛ་ས་དྡོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཨུ་ཏྟི་ཊྛཱ’’ཏི ཏྭཱ་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟོ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ’’ཏི. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏུནྟི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏྟཾ མ་ན་སཱ ག་ཧེ་ཏུཾ, ཡཱ་ཙ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏ་སྶ ཨ་ནུ་མ་ཏིཾ ག་ཧེ་ཏུ་ནྟི ཝཱ ཨ་ཏྠོ.
༦༥. པ་ཏི་སྶ་ཡ་ནཾ པ་ཏི་སྶོ, ག་རུཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ན་བྷཱ་ཝོ, ཡཾ་ཀི་ཉྩི གཱ་ར་ཝ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ཧ པ་ཏི་སྶེ་ན ས་པྤ་ཏི་སྶོ, པ་རཾ ཛེ་ཊྛཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶོ་ཝཱ་དེ ཝ་ཏྟ་ན་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི. སཱ་ཧཱུཏི སཱ་དྷུ སུ་ནྡ་རཾ. ལ་ཧཱུཏི ཨ་ག་རུ, སུ་བྷ་ར་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་པཱ་ཡི་ཀནྟི ཨུ་པཱ་ཡ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནཾ ནི་ཏྠ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཏི་རཱུ་པནྟི སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨ་མི་ད་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ནཱཏི པ་སཱ་དཱ་ཝ་ཧེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་གེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ཡེ་ནཱཏི ཨེ་ཏ་ད་ཏྠ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ཀཾ ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་དིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཀཱ་ཡེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི. སཱ་དྷཱུ་ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ‘‘སཱ་ཧཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟེ་སུ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་སྶ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཀཱ་ཡེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་དཱ་ན་མ་ཏྟེ་ནཱཏི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་སྶ པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ན, ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཙ ‘‘སཱ་ཧཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༦༦. ཨ་སྶཱཏི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་སྶ. དྭེ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱིཏི ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ, ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ‘‘ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ བྷ་ཎ་མཱ་ན་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ན-ཀཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ, ཏེ་ན ‘‘ནཱ་ཏི་དཱུ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ན-ཀཱ་ར་པ་ཊི་སི་དྡྷེ་སུ ཨཱ་པ་ཏྟི ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་བྦ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཨཱ་པ་དཱ་ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཁི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཝེ་ད་ན་ཊྚ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝི་ནཱ པ་ཎྞ་ཏྟིཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་པི ཝ་ད་ནྟ་སྶ གི་ལཱ་ན་སྶ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཧི ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཀ་ཐཱ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་ཉྙེ་སུ་པི ན-ཀཱ་ར་པ་ཊི་སི་དྡྷེ་སུ ཨཱི་དི་སེ་སུ, ཨི་ཏ་རེ་སུ པ་ན གི་ལཱ་ནོ་པི ན མུ་ཙྩ་ཏི. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཧེ་ཊྛཱ་པཱི་ཋཾ ཝཱ པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་དཾ པུ་བྦེ ཏ་ཏྠ ཋ་པི་ཏ་པ་ཏྟཱ་དི་ནཱ ཨ་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ་པི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ་པི ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ས་ནྣནྟི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝ.
གཱ་མེཏི ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཏཱ་དི་སེ མ་ཎྜ་པཱ་དི་མྷི. ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེཏི ཨ་ནྟོ་གེ་ཧེ. པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནེཏི ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ. དྷོ་ཏ་ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཡཱཏི ཨུ་ད་ཀེ་ན ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ནི་ར་ཛཱ་ཡ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཡ. ནི་དྡྷཱུ་མེཏི ཛ་ནྟཱ་གྷ་རེ ཛ་ལི་ཡ་མཱ་ན་ཨ་གྒི་དྷཱུ་མ་ར་ཧི་ཏེ. ཛ་ནྟཱ་གྷ་ར་ཉྷི ནཱ་མ ཧི་མ་པཱ་ཏ་བ་ཧུ་ལེ་སུ དེ་སེ་སུ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་རོ་ག་པཱི་ལཱ༹་དི་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ས་རཱི་ར་སེ་དཱ་པ་ན་ཊྛཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཀི་ར ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཏཱ་ཡ བ་ཧཱུ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་གྒི་ཏཱ་པ་པ་རི་ཧཱ་རཱ་ཡ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ མུ་ཁཾ ལི་མྤི་ཏྭཱ ས་རཱི་རཾ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ སེ་དེ་ཏྭཱ ཙུ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི ཨུ་བྦ་ཊྚེ་ཏྭཱ ན་ཧཱ་ཡ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཙུ་ཎྞཾ ས་ནྣེ་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་ལློ་ཀནྟི ཨུ་དྡྷཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ན་ཊྛཱ་ནཾ. ཨུ་པ་རི་བྷཱ་ག་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཉྙ་ཏྠ ནེ་ཏ་བྦོཏི ཡ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ཏོ སཱ་ས་ནེ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ནེ་ཏ་བྦོ. ཝི་ས་བྷཱ་ག་པུ་གྒ་ལཱ་ནནྟི ལ་ཛྫི་ནོ ཝཱ ཨ་ལ་ཛྫི་ནོ ཝཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཀཱ་མེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ པ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཨ་ལ་ཛྫཱི ཨོ་ཝཱ་ད་མྤི ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ལ་ཛྫི་ནོ ཙ ཨེ་ཏ་སྶ ཝི་ས་བྷཱ་གཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཝི་ཧཱ་ཡ ལ་ཛྫཱི་ཧེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཨཱ་མི་སཱ་དི་པ་རི་བྷོ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ཏྠ ན པ་མཱ་ཎ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་རི་ཝེ་ཎཾ ག་ནྟྭཱཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ག་ནྟྭཱ. ‘‘ན སུ་སཱ་ན’’ནྟི ཨི་དཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་ཏོ བ་ཧི ག་ནྟུ་ཀཱ་མེ་ན ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ག་ནྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༧. ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ དྷ་མྨཱ་མི་སེ་ཧི ཨ་ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རེཔི ‘‘ན་དེ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (པ་རི. ༣༢༢) ཝུ་ཏྟཾ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ན་ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༨. ན་ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝ་ཏྟཾ ན པཱུ་རེ་ཡྻཱཏི ‘‘ཝ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལོ’’ཏི ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ཉ་ཏྭཱ མཱ་ན་ཀོ་ས་ཛྫཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དཱི་སུ ཨ་ནཱ་ད་རེ་ན ཝཱ ‘‘ཨ་ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏཱ་ཡ ཝཱ ན ཀ་རེ་ཡྻ, དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩ ཨ་ས་ཏི་ཡཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཙ ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་བྦཱ་ནི ཧི ཝ་ཏྟཱ་ནི སེ་ཁི་ཡཱ་ནེ་ཝ, ཏ་སྨཱ སེ་ཁི་ཡེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ས་བྦོ་པི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པེ་མནྟི མེ་ཏྟཱ་པེ་མཾ.
སཱ་དི་ཡ་ནཾ ཝཱ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནཾ ཝཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ‘‘མ་ཡི སཱ་དི་ཡ་ནྟེ ཨ་ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟེ ཨཱ་པ་ཏྟི ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣོ བྷི་ཀྑུ…པེ… ཏེ་སཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་ཙེ ཀོ་ཙི ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀེ, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ ཝཱ གི་ལཱ་ནེ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མི, ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཨཱ་དི་ཀཾ ས་བྦཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏེ ཝཱ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ད་ཡོ ‘‘ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐཱ ཧོ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཝ་ཏྟཾ ཝཱ ན སཱ་དི་ཡ་ནྟི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ན་མྤི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
ན་ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
རཱ་དྷ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༩. རཱ་དྷ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཎྜུ་པྤ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏོཏི ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ ས་ཉྫཱ་ཏ་པ་ཎྜུ་ཝ་ཎྞོ. པ་ཎྜུ་ཝ་ཎྞ་སྶ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ བྱཱ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྷི ཝི་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཨ་དྷི་ཀཱ་རནྟི ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ. ཀ་ཏ་ཝེ་དི་ནོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཏཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ པ་ཊི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཉཱ་པ་ཀཱ. ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཝ་ཀྑཱ་མ. པ་རི་མ་ཎྜ་ལེ་ཧཱིཏི པ་རི་པུ་ཎྞེ་ཧི.
༧༡-༧༣. པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མནྟི སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པི་ཎྜི་ཡཱ་ལོ་པ་བྷོ་ཛ་ནནྟི ཛ་ངྒྷ་པི་ཎྜི་མཾ་ས་བ་ལེ་ན ཙ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ལོ་པཱ་ལོ་པ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡི་ཊྛ་བྷོ་ཛ་ནཾ. ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ལཱ་བྷོཏི བྷི་ཀྑཱ་ཧཱ་ར་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་ལཱ་བྷོ. ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཝི་བྷཱ་གོ སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཝི་ཧཱ་རོཏི ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་དི་ས་ཧི་ཏོ པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ས་ཀ་ལོ ས་ངྒྷཱ་རཱ་མོ. ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གོཏི ཨེ་ཀ་སཱ་ལོ དཱི་གྷ་པཱ་སཱ་དོ. ཧ་ཏྠི་པི་ཊྛི་ག་རུ་ལ༹་ས་ཎྛཱ་ནོ དཱི་གྷ་པཱ་སཱ་དོ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. པཱ་སཱ་དོཏི ཙ་ཏུ་ར་སྶོ ཨུ་ཙྩོ ཨ་ནེ་ཀ་བྷཱུ་མ་ཀ་པཱ་སཱ་དོ. ཧ་མྨི་ཡནྟི མུ་ཎྜ་ཙྪ་ད་ནོ ཙ་ནྡི་ཀ་ངྒ་ཎ་ཡུ་ཏྟོ ནཱ་ཏི་ཨུ་ཙྩོ པཱ་སཱ་དོ. གུ་ཧཱཏི པ་བྦ་ཏ་གུ་ཧཱ. པཱུ་ཏི་མུ་ཏྟནྟི གོ་མུ་ཏྟཾ.
རཱ་དྷ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༦. ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནོ. ཝཱ་དཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱཏི ‘‘ཨོ་ལ་མྦི་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་ས་ནཱ་དཱི་སུ ཀོ དོ་སོ? ཡ་དི དོ་སོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, པ་རི་མ་ཎྜ་ལ་ནི་ཝཱ་ས་ནཱ་དཱི་སུ་པི དོ་སོ སི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་གྒ་ཧཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ. ཏཾ་ཡེ་ཝ ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏ་ཏི་ཏྠ་མེ་ཝ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ཙྪཱ་མཱིཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཎཱ་མ་ནཱ་ཁ་མཱ་པ་ནཱ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༠. ཡཾ པུ་བྦེ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ནི་སྶ་ཡ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷ་ཡོ་ཛ་ནཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ པ་ན ‘‘ན ཏེ་ནེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ན-ཀཱ་རཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ནེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ནི་སྶ་ཡ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ལི་ཁ་ནྟི, ཏཾ པ་མཱ་ད་ལི་ཁི་ཏཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ་ནེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ནི་སྶ་ཡ་མུ་ཏྟ་ཀ་སྶཱ་པི ཨ་མུ་ཏྟ་ཀ་སྶཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཏ་ཐཱ ཙ ‘‘ནི་སྶ་ཡ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ན ཧི ཡཱ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ཏི, ཏཱ་ཝ ས་བྦཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་རོ་དྷོ སི་ཡཱ. ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེཔི ཙ –
‘‘ནི་སྶ་ཡཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨུ་དྡེ་སཱ་ཙ་རི་ཡ, ནི་སྶ་ཡ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ, ཨུ་དྡེ་ས་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ, ས་མཱ་ནཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཱ པ་ན ཡཱ་ཝ ནི་སྶ་ཡ་ཨུ་དྡེ་སཱ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣཱ. ཏཱ་ཝ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏ་བྦཱ’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༤༡) –
ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨི་དྷ པ་རི་ག་ལི༹་ཏཾ ན-ཀཱ་རཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་སྶ ཝུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ནི་སྶ་ཡ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
པ་ཎཱ་མ་ནཱ་ཁ་མཱ་པ་ནཱ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་སྶ་ཡ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༣. ནི་སྶ་ཡ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཡོ ཝཱ ཨེ་ཀ་ས་མྦྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་གོ, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སྶ་ཡོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ལ་ཛྫཱི་སུ ཨེ་ཝ ནི་སྶ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི ཨ་ལ་ཛྫཱི་སུ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་རི་བྷོ་ག་ས་དྡེ་ན ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཱ་དི་ཀོ སཾ་ཝཱ་སོ ག་ཧི་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་བྷོ་ག་སྶ ས་མྦྷོ་ག-ས་དྡེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, ཨེ་ཏེ་ན ཙ ས་མྦྷོ་ག་སཾ་ཝཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ལ་ཛྫཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་རི་ཧཱ་རོ ན་ཏྠཱིཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཧཱ་རོ ན་ཏྠི. ཏཱ་དི་སོཏི ཡ་ཏྠ ནི་སྶ་ཡོ ག་ཧི་ཏ་པུ་བྦོ, ཡོ ཙ ཨེ་ཀ་ས་མྦྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་གོ, ཏཱ་དི་སོ. ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟནྟི ‘‘ལ་ཧུཾ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཉྩ དི་ཝ་སཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཨེ་ཀཱ་ཧ་དྭཱི་ཧེ་ན ས་བྷཱ་ག་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཉཱ་ཏ་དི་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཝ. ཨ་ཐཱ་པི ཙ་ཏུ་པ་ཉྩཱ་ཧེ་ནཱ་པི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཡ་ཏྟ་ཀེ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་བྷཱ་ག་ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་མཱི་ཏི པ་ན ལེ་སོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ.
ད་ཧ་རཱ སུ་ཎ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་སུ་ཏྭཱ་པི ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ཙི་རཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཏི ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ པ་རི་ཧཱ་རོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་དྷེ་ཝཱ་ཧཾ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི པ་ཧི་ཎ་ཏི, པ་རི་ཧཱ་རོ ན་ཏྠཱི’’ཏི.
ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི པ་རི་ཧཱ་རོ ན་ཏྠཱིཏི ག་མ་ནེ ནི་རུ་སྶཱ་ཧཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཨུ་སྶཱ་ཧ་སྶ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཊི་སཱ་མ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ ག་ཏེ་པི ན དོ་སོ.
ཏ་ཏྲེ་ཝ ཝ་སི་ཏ་བྦནྟི ཏ་ཏྲ ས་བྷཱ་ག་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཝ ནི་སྶ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཏཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཧཱ་རཾ…པེ… ཝ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟེ་ཡེ་ཝ ཏཾ་ས་མོ་དྷཱ་ནེ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་སྨིཾ པ་ན ཀོ་དྷེ་ན ཝཱ ག་ཎ་ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟེ ཨ་ཉྙེ་སུ ག་ཧི་ཏོ ནི་སྶ་ཡོ ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མྷཱ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཀོ་ཙི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ ན་ཡོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་པ་ཀྐ་མ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ནེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཙ ཝུ་ཏྟོ ཨི་དྷཱ་པི ནེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟཱིཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་ཏོ བ་ཧི ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཝ་ས་ནྟི. ཏེ་ན བ་ཧི་ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་པི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ དྭི་ནྣཾ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨཱ་ས་ནྣ་པ་དེ་སེ ཝ་ས་ཏི, ནི་སྶ་ཡོ ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ པ་ན དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ས་ཏོ ནི་སྶ་ཡོ ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏེ་ཝ.
ནི་སྶ་ཡ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦ་པ་ཉྩ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༤. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙ་རི་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ན སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨ་སེ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཡ་ནྟི ཨ་སེ་ཀྑོ, ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷོ.
ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡཱཏི ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་ཀོ་ཊྛཱ་ས་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ. པ་ཙྪི་མཱ་ནི དྭེཏི ཨ་པྤ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི, དུ་པྤ་ཉྙོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མཱ་ནི དྭེ ཨ་ངྒཱ་ནི. པ་ཙྪི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎཱིཏི ན པ་ཊི་བ་ལོ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ དྷ་མྨ་ཏོ ཝི་ནོ་དེ་ཏུཾ, ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི. ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ ཧི པཱ་ལི༹་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་དྷ་མྨ་ཏོ ཝི་ནོ་དེ་ཏུཾ ཨ་པ་ཊི་བ་ལ་ཏཱ ནཱ་མ ཨ་བྱ་ཏྟ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི སཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ངྒ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ.
ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛོ ཨུ་ཏྟ་མོ ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ, ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟ་སཱི་ལཾ. ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཉྙ་ཏྟཱ ཁ་ནྡྷ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཱ སི་ཀྑཱ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཱ. སི་ཀྑཱ་པ་ད་མྤི ཧི ཏཾ ཏ་ཏྠ པ་ཊི་པཱུ་ར་ཎ་ཏྠི་ཀེ་ཧི ཨུ་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཏོ ‘‘སི་ཀྑཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏཱ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀཱ སི་ཀྑཱ, ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེཔི ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ, ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཏྟ་པ་ཨ་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀ’’ནྟི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༡) ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ སེ་ཀྑ་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཏོ སེ་ཀྑཱ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཎྞ་ཏྟི. ས་བྦཱ་པི ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཎྞ་ཏྟི ‘‘སེ་ཀྑ་པ་ཎྞ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དེཏི ཨེ་ཏྠ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མི་པུ་གྒ་ལ་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎ་ར་སཱ་དི་བྷེ་དེ་ཧི ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ས་ནི་བྦཱ་ནཾ ནཱ་མཾ, བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་བྷེ་དཾ རཱུ་པ་ཉྩ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཛཱ་ན་ན་པ་ཉྙཱ, ཏ་པྤ་ཀཱ་ས་ཀོ ཙ ག་ནྠོ ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ནཱ་མ. ཨི་མི་ནཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. སི་ཀྑཱ་པེ་ཏུནྟི ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏུཾ.
ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦ་པ་ཉྩ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡ་པུ་བྦ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༦. ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དཱི ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀོ ནཱ་མ, ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དི་ནོ པ་ན ནི་ག་ཎྛཱ་པི ཨ་ཉྙེ་པི ན་གྒ་ཏི་ཏྠི་ཀཱ ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་པ་དེ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ས་བྦ་ཐཱ ན་གྒ་སྶེ་ཝ ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་རི་ཝཱ་སོ ཝི་ཧི་ཏོ. སོ ཙ ཏེ་ནེ་ཝ ན་གྒ་ཝེ་སེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ, ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་སྶཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཙེ སོ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སོ་པཱིཏི ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀོ.
ཨཱ་མི་ས་ཀི་ཉྩི་ཀྑ་ས་མྤ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་སྶ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་དཱ་ནཾ. རཱུ་པཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཀཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ རཱུ་པ་མེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝ་ནྟི་ཡོ. ཝེ་སི་ཡཱ གོ་ཙ་རོ བ་ཧུ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ཝེ་སི་ཡཱ་གོ་ཙ་རོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཡོ་བྦ་ནྣཱ་ཏཱི་ཏཱཏི ཨ་ནི་ཝི་དྡྷཱ ཨེ་ཝ མ་ཧ་ལླི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ ཐུ་ལླ་ཀུ་མཱ་རཱི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་དཱ་ཡ་སྶཱཏི ཨཱ་དཱ་ན་སྶ ག་ཧ་ཎ་སྶ.
ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡ་པུ་བྦ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཉྩཱ་བཱ་དྷ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༨-༩. པ་ཉྩཱ་བཱ་དྷཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་སུ པཱ་ལི༹་ཡཾ སོ་མྷི ཨ་རོ་གོ, ཝི་བྦྷ་མི་སྶཱ་མཱིཏི སོ ཨ་ཧཾ ཨ་རོ་གོ, ཝི་བྦྷ་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ཁ་པི་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎནྟི ཀ་ནི་ཊྛ་ངྒུ་ལི་ན་ཁ་པི་ཊྛི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ‘‘པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ ཋཱ་ནེ ན་ཁ་པི་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀ་པ་ཀྑེ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཏཱ་དི་ས་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཙ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀ་པ་ཀྑེ ཋི་ཏོ་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. པཱ་ཀ་ཊ་ཊྛཱ་ནེ་པི པ་ན ན་ཁ་པི་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨཱུ་ན་ཏ་རཾ ཨ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡེ ག་ཎྷེ་ཡྻུཾ, ཏེ་སཾ ཏཾ ག་ཧ་ཎཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏུཾ ‘‘མུ་ཁེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཀོ་ལ་ཊྛི་མ་ཏྟ་ཀོ་པཱིཏི བ་ད་ར་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎོ་པི. ཨ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀ་པ་ཀྑེ ཋི་ཏོ་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པི-ས་དྡེ་ན ཀོ་ལ་ཊྛི་མ་ཏྟ་ཏོ ཁུ་དྡ་ཀ་ཏ་རོ་པི ག་ཎྜོ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཙྪ་ཝིཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ’’ཏི, ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཙྪ་ཝིཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ས་ཉྪ་ཝི’’ནྟི ཝཱ པཱ་ཋོ, ས་ཉྫཱ་ཏ་ཙྪ་ཝི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ག་ཎྜཱ་དཱི་སུ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ་སུ་པི ག་ཎྜཱ་ནཾ ཝི་ཝ་ཎྞ་མྤི ཧོ་ཏི, ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
པ་དུ་མ་པུ་ཎྜ་རཱི་ཀ་པ་ཏྟ་ཝ་ཎྞནྟི ར་ཏྟ་པ་དུ་མ་སེ་ཏ་པ་དུ་མ་པུ་པྥ་ད་ལ་ཝ་ཎྞཾ. ཀུ་ཊྛེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ན ཀི་ཉྩི་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. སོ་ས་བྱཱ་དྷཱིཏི ཁ་ཡ་རོ་གོ. ཡ་ཀྑུ་མྨཱ་རོཏི ཀ་དཱ་ཙི ཀ་དཱ་ཙི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་མུ་ཁཱ་དི་ཀཾ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ གྷཾ་ས་ན་ཀོ ཡ་ཀྑོ་ཝ རོ་གོ.