༢. ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀོ
ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༢. ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཏ་ར་ནྟི ཨོ་ཏ་ར་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཏི་ཏྠཾ, ལ་དྡྷི. ཨི་ཏོཏི སཱ་ས་ན་ལ་དྡྷི་ཏོ.
༡༣༥. ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ དེ་ས་ནཱ་རོ་ཙ་ནཱ་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ. ཏེ་ནེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཝུ་ཊྛི་ཏཱ ཝཱ དེ་སི་ཏཱ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཱ ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟི…པེ… ཨ་ས་ནྟཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟཾ.
མ་ནུ་ཛེ་ནཱཏི ཨཱ་ས་ནྣེ་ན ས་ཧ. པ་རེཏི དཱུ་ར་ཊྛེ་པི པ་ར་པུ་གྒ་ལེ ས་ནྡྷཱ་ཡ གི་རཾ ནོ ཙ བྷ་ཎེ་ཡྻཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
‘‘ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏཱ ཧི་སྶ ཕཱ་སུ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༤) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་པི ཨཱ་ཝི་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཏེ་སཾ མ་ཏི་མ་ཏྟཾ པ་རི་ཝཱ་སཱ་དི་ཝི་དྷཱ་ན་སུ་ཏྟེ་ཧི ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉྷི ཨ་ཏྟཱ་ན་མཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟཾ པེ་ས་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨ་ཀཱ་མཱ པ་རི་ཝ་ཏྠ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྪ་མཱ་ན་མྤི ནཾ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པ་རི་ཝཱ་སཱ་དཱི་ནི ད་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སྶཾ སུ་དྡྷ་ནྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སྶ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཏ་སྶ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི. པ་ཋ་མཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སནྟི ནི་དཱ་ནུ་དྡེ་སཾ ད་སྶེ་ཏི. པུ་བྦེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སཱི་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨེ་ཏཾ, པུ་བྦེ པ་ཉྙ་ཏྟ་མྤི པ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དི་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ས་བྦཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཏ་ཏྲི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཨུ་དྡེ་སཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀུ་དྡེ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ན་ཡ་མཱ་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་དཱ་ནུ་དྡེ་སེ་ན ས་ཧ ས་ཡ་མེ་ཝ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི པ་ཉྙཱ་པེ་སཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་དེ་ཏཾ ས་བྦ་མྤི ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༣) ཝུ་ཏྟཾ.
༡༣༦. ཨེ་ཏཾ ༣༤ ཝེ་དི་ཏ་བྦནྟི ཡ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ ཝཱ པ་ནྣ་ར་སེ ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠ་ཛཱ་ཏཾ.
ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སཱི་མཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༨. ‘‘པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་དཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ. ཏ་སྶཾ པ་ན དི་སཱ་ཡཾ ནི་མི་ཏྟེ ཨ་ས་ཏི ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཋ་མཾ ‘‘པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ ཨ་ནུ་དི་སཱ་ཡ, ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ དི་སཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མ་ནྟཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཊྛཱ་ནེ་སུ ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ ཨ་ནུ་དི་སཱ་ཡཱ’’ཏི པ་ཋ་མ་ཀི་ཏྟི་ཏཾ ཀི་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏཱི་ཧི ནི་མི་ཏྟེ་ཧི སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་ཡ་པི སཱི་མཱ་ཡ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦ་ཏོ. ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ སཱི་མཱ་མ་ཎྜ་ལཾ ས་མྦ་ནྡྷ་ནྟེ་ནཱཏི ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ན ས་ཡཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ནི་མི་ཏྟ་ཀི་ཏྟ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ སཱི་མཱ་མ་ཎྜ་ལཾ ས་མ་ནྟཱ ནི་མི་ཏྟེ་ན ནི་མི་ཏྟཾ བ་ནྡྷ་ནྟེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ཏཾ ནི་མི་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ་པི ཧི ཀི་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མཱ་ཡ སཱི་མཱ་ཡ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ག་མ་ན་སྶ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྐ་ར་ཏྟཱ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ན ས་ཡཾ ཨ་དི་ཊྛ་མྤི པུ་བྦེ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ ‘‘པཱ་སཱ་ཎོ བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀེ་ན་ཙི ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་སོ པཱ་སཱ་ཎོ ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀི་ཏྟེ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ.
སུ་དྡྷ་པཾ་སུ་པ་བྦ་ཏོཏི ན ཀེ་ན་ཙི ཀ་ཏོ ས་ཡཾ་ཛཱ་ཏོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཐཱ སེ་སཱ་པི. ཨི་ཏ་རོ་པཱིཏི སུ་དྡྷ་པཾ་སུ་པ་བྦ་ཏཱ་དི་ཀོ་པི པ་བྦ་ཏོ. ཧ་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ བྷཱུ་མི་ཏོ ཨུ་གྒ་ཏ་པྤ་དེ་སེ་ན ཧ་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝཱ ཏཱི་ཧི ཝཱཏི སཱི་མཱ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཙ་ཏཱུ་སུ, ཏཱི་སུ ཝཱ དི་སཱ་སུ ཋི་ཏེ་ཧི. ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨེ་ཝ པ་ན དི་སཱ་ཡ ཋི་ཏེ་ཧི ཏ་ཏོ བ་ཧཱུ་ཧི་པི ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. དྭཱི་ཧི པ་ན དྭཱི་སུ དི་སཱ་སུ ཋི་ཏེ་ཧི་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀེ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ. ཏཾ བ་ཧི་དྡྷཱ ཀ་ཏྭཱཏི ཀི་ཏྟི་ཏ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨ་སཱི་མ་ཏྟཱ ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡ ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ’’ཏི་ཨཱ་དི.
དྭ་ཏྟིཾ་ས་པ་ལ་གུ་ལ༹་པི་ཎྜ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏཱ ས་ཎྛཱ་ན་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ, ན ཏུ་ལ་ག་ཎ་ནཱ་ཝ་སེ་ན, བྷཱ་ར་ཏོ པ་ལ་པ་རི་མཱ་ཎ་ཉྩ མ་ག་དྷ་ཏུ་ལཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. སཱ ཙ ལོ་ཀི་ཡ་ཏུ་ལཱ་ཡ དྭི་གུ་ཎཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟོ་པཱིཏི བྷཱུ་མི་ཏོ ཧ་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ནུ་གྒ་ནྟྭཱ ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་གྷ་ན་ཏོ ཨ་ནེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎོ་པི. ས་ཙེ ཧི ཏ་ཏོ ཧ་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎཾ ཀཱུ་ཊཾ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, པ་བྦ་ཏ་ས་ངྑྱ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི.
ཨ་ནྟོ་སཱ་རཱ་ནནྟི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཏ་རུ་ཎ་ཏཱ་ཡ སཱ་རེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི པ་རི་ཎཱ་མེ་ན བྷ་ཝི་སྶ་མཱ་ན་སཱ་རེ་པི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་དི་སཱ་ན་ཉྷི སཱུ་ཙི་ད་ཎྜ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎ་པ་རི་ཎཱ་ཧཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་མ་ཏྟ་མྤི ཝ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ནྟོ་སཱ་ར་མི་སྶ་ཀཱ་ནནྟི ཨ་ནྟོ་སཱ་རེ་ཧི རུ་ཀྑེ་ཧི ས་མྨི་སྶཱ་ནཾ. ཨེ་ཏེ་ན ཙ སཱ་ར་རུ་ཀྑ་མི་སྶ་མྤི ཝ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་རུ་ཀྑ་མ་ཏྟ་མྤཱིཏི སཱ་ར་རུ་ཀྑེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི རུ་ཀྑ་གྷ་ཊཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རེ རུ་ཀྑེ ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཝ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཧཱ་ར་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ནྟོ་རུ་ཀྑ་ནྟ་རེ་སུ ཨེ་ཝ པ་རི་ཝེ་ཎ་པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་ར་མྤི ཝ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་དི ཧི ས་བྦཾ རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་ཝ་ན་ཏྟཱ ཏཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཝ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏྠ ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ནྟོ་པི ཝ་ན་ཏྟཱ ‘‘ཝ་ནཾ ན ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ ཧི ཏཾ ཀི་ཏྟེ་ནྟི, ‘‘ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་རི ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ན་ནྟ་རེ ཝུ་ཏྟ་དོ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཀ་དེ་སནྟི ཝ་ནེ་ཀ་དེ་སཾ, རུ་ཀྑ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ཏ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨེ་ཀ་པ་སྶེ ཋི་ཏ་ཝ་ན་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
སཱུ་ཙི་ད་ཎྜ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎོཏི ཝཾ་ས་ད་ཎྜ་པྤ་མཱ་ཎོ. ལེ་ཁ་ནི་ད་ཎྜ་པྤ་མཱ་ཎོ་ཏི ཀེ་ཙི. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཝེ་བྷ་ངྒི་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ‘‘ཡོ ཀོ་ཙི ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་སཱུ་ཙི་ད་ཎྜ་ཀ་མ་ཏྟོ་པི ཝེ་ལུ༹…པེ… ག་རུ་བྷ་ཎྜ’’ནྟི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. དུ་བྦ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ནུ་ཏ་རོ ཝེ་ལུ༹་ད་ཎྜོ་ཏི ཙ སཱུ་ཙི་ད་ཎྜོ་ཏི ཙ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཝཾ་ས་ན་ལ༹་ཀ་ས་རཱ་ཝཱ་དཱི་སཱུཏི ཝེ་ལུ༹་པ་བྦེ ཝཱ ན་ལ༹་པ་བྦེ ཝཱ ཀ་པ་ལླ་ཀཱ་དི་མ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནེ་སུ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ངྑ་ཎ་མྤཱིཏི ཏ་རུ་ཎ་པོ་ཏ་ཀེ ཨ་མི་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཝི་རུ་ཧ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཡེ པ་ན པ་རི་ཎ་ཏཱ ས་མཱུ་ལཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ རོ་པི་ཏཱ་པི ཚི་ནྣ་སཱ་ཁཱ ཝི་ཡ མི་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཙི་རེ་ན ན་ཝ་མཱུ་ལ་ངྐུ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཛཱི་ཝ་ནྟི, མཱི་ཡ་ནྟི་ཡེ་ཝ ཝཱ, ཏཱ་དི་སེ ཀི་ཏྟེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཏནྟི ན་ཝ་མཱུ་ལ་སཱ་ཁཱ་ནི་གྒ་མ་ནཾ.
མ་ཛ྄ཛྷེཏི སཱི་མཱ་ཡ མ་ཧཱ་དི་སཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ. ཀོ་ཎནྟི སཱི་མཱ་ཡ ཙ་ཏཱུ་སུ ཀོ་ཎེ་སུ དྭི་ནྣཾ དྭི་ནྣཾ མ་གྒཱ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷ་ཊྛཱ་ནཾ. པ་ར་བྷཱ་གེ ཀི་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཏེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཀོ་ཎཱ་ནཾ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་སུ མ་གྒེ་སུ ཨེ་ཀི་སྶཱ དི་སཱ་ཡ ཨེ་ཀཾ, ཨ་ཉྙི་སྶཱ དི་སཱ་ཡ ཙཱ་པ་ར་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི མ་གྒཱ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ཀི་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཀི་ཏྟི་ཏ་མ་ཏྟེ་ན ཀ་ཐཾ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་ཏཱ ཝི་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི. པ་ར་ཏོ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཨེ་ཏེ ཨེ་ཝ ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒཱ. ‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཙི་ནི་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ’’ཏི ཨི་ད་ཉྩ པཱ་ལི༹་ཡཾ (པཱ་ཙི. ༦༩༢) བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ན་དཱི་པཱ་ར་ག་མ་ནེ ན་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ་ཏེ་མ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ. ‘‘ན་དི་ཙ་ཏུ་ཀྐེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀ་ཏྠ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ར་ཏོ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཀི་ཏྟེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ‘‘ཨ་སྶ་མྨི་སྶ་ན་དི་ཡོ ཙ་ཏ་སྶོ་པི ཀི་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ས་མྨི་སྶ-གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. མཱུ་ལེཏི ཨཱ་དི་ཀཱ་ལེ. ན་དིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟེ་ཧི ཀ་སྶ་ཀེ་ཧི མ་ཧོ་གྷེ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨེ་ཝཾ ན་དི་ཀཱུ་ལཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ.
ཨུ་ཀྑེ་པི་མནྟི དཱི་གྷ་ར་ཛྫུ་ནཱ ཀུ་ཊེ་ན ཨུ་སྶི་ཉྩ་ནཱི་ཡཾ.
ཨ་ས་མྨི་སྶེ་ཧཱིཏི ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ཋི་ཏ་པ་བྦ་ཏེ་ཧི ཨེ་ཝ, པཱ་སཱ་ཎཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ཧི ཝཱ ནི་མི་ཏྟ་ནྟ་རཱ་བྱ་ཝ་ཧི་ཏེ་ཧི. ས་མྨི་སྶེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཀ་ཏྠ པ་བྦ་ཏོ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ པཱ་སཱ་ཎོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཋི་ཏེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི་པི. ‘‘ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཏེ་ནཱ་པཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀི་སྶཱ་ཡ ཨེ་ཝ དི་སཱ་ཡ བ་ཧུ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ‘‘པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཀིཾ ནི་མི་ཏྟཾ? པ་བྦ་ཏོ བྷ་ནྟེ. པུ་ན པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཀིཾ ནི་མི་ཏྟཾ? པཱ་སཱ་ཎོ བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀི་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀ་ས་ཎྛཱ་ནཱཏི ཏི་ཀོ་ཎཱ. ཙ་ཏུ་ར་སྶཱཏི ས་མ་ཙ་ཏུ་ར་སྶཱ, མུ་དི་ངྒ་ས་ཎྛཱ་ནཱ པ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ཙ་ཏུ་ར་སྶཱ. ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊི་ཡཾ ས་ངྐོ་ཙི་ཏཱ, ཏ་ད་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ཏྠི་ཎྞཱ ཝཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི. སཱི་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ་ཡ སཱི་མཱ་ཡ ནེ་སཾ ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ བ་ཧི སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་པྤ་ཧོ་ན་ཀཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ. བ་དྡྷཱ སཱི་མཱ ཡེ་སུ ཝི་ཧཱ་རེ་སུ, ཏེ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ. པཱ་ཊེ་ཀྐནྟི པ་ཙྩེ་ཀཾ. བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ས་དི་སཱ་ནཱིཏི ཡ་ཐཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་སུ ཋི་ཏཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཚ་ནྡཱ་དིཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ གཱ་མ་སཱི་མཱ་སུ ཋི་ཏཱ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་ག་ནྟ་བྦནྟི སཱ་མཱི་ཙི་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ག་མ་ན་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ་དཱི་ནནྟི ཨེ་ཏྠ བྷ་ཎྜུ་ཀ་མྨཱ་པུ་ཙྪ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་བྦ་ཛྫཱ་ག་ཧ་ཎཾ. ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི བྷི་ཀྑཱུཏི ནི་སི་ནྣེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ད་ཉྩ ཀ་མྨཱ་ར་ཧེ་ན ས་ཧ ཨ་བྦྷཱ་ན་ཀཱ་ར་ཀཱ་ན་མྤི པ་ཧོ་ན་ཀ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ནི་མི་ཏྟུ་པ་གཱ པཱ་སཱ་ཎཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ རུ་ཀྑ་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ དུ་ལླ་བྷ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨུ་བྷི་ནྣཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ནཾ ས་ངྐ་ར་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཙ པཱ་སཱ་ཎ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཙ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏུཾ སུ་ཀ་ར་ཏཱ་ཡ ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་པཱ་སཱ་ཎཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎཱ་པཱིཏི ཡ་ཐཱ ཁ་ནྡྷ་སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ བ་ཧི ནི་མི་ཏྟ་པཱ་སཱ་ཎཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མ་ནྟཱ ནི་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ཁ་ནྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཨེ་ཝཾ ཏེ་སུ་པི ཋ་པི་ཏེ་སུ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟཱ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་པཱ་སཱ་ཎཱཏི སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཋ་པི་ཏ་ནི་མི་ཏྟ་པཱ་སཱ་ཎཱ. ཏེ པ་ན ཀི་ཏྟེ་ནྟེ་ན པ་ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཐཾ? ཁ་ཎྜ་སཱི་མ་ཏོ ཧི པ་ཙྪི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁེ་ན ཋ་ཏྭཱ ‘‘པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཀིཾ ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཏ་ཏྠ ས་བྦཱ་ནི ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ད་ཀྑི་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁེ་ན ཋ་ཏྭཱ ‘‘ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཀིཾ ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ པ་ཙྪི་མཱ་བྷི་མུ་ཁེ་ན ཋ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཙྪི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཀིཾ ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རཱ་བྷི་མུ་ཁེ་ན ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཀིཾ ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཏ་ཏྠ ས་བྦཱ་ནི ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ པུ་ན པ་ཙྪི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁེ་ན ཋ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ཀི་ཏྟི་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པུ་ན ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ བ་ཧཱུ་ན་མྤི ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ནཾ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་པཱ་སཱ་ཎཱ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏོཏི པ་ཙྪཱ. ཨ་ཝ་སེ་ས་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཱིཏི མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ བཱ་ཧི་ར་ནྟ་རེ་སུ ཨ་ཝ་སེ་ས་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི. ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ན ཀོ་པེ་ནྟཱིཏི ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཀ་མྨཾ ན ཀོ་པེ་ནྟི.
ཀུ་ཊི་གེ་ཧེཏི བྷཱུ་མི་ཡཾ ཀ་ཏ་ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཡཾ. ཨུ་དུ་ཀྑ་ལནྟི ཨུ་དུ་ཀྑ་ལཱ་ཝཱ་ཊ་ས་དི་ས་ཁུ་དྡ་ཀཱ་ཝཱ་ཊཾ. ནི་མི་ཏྟཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦནྟི ཏཾ རཱ་ཛིཾ ཝཱ ཨུ་དུ་ཀྑ་ལཾ ཝཱ ནི་མི་ཏྟཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ད་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ནི་མི་ཏྟེ་སུ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟེ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷ་མྤི ཨ་ཝི་ན་སྶ་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཀོ་ཙི མོ་ཧེ་ན ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི དཱུ་ར་ཏོ་པི ཝི་པ་ཏྟི་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་རི ‘‘བྷི་ཏྟིཾ ཨ་ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི སི་དྡྷ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཐ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སཱི་མཱ་ཝི་པ་ཏྟི ཧི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་དི་ས་བྦ་ཀ་མྨ་ཝི་པ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ནྟི ཏ་སྶཱ ས་བྦཾ དྭཱ་རཾ ས་བྦ་ཐཱ པི་ད་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་བྦཾ ཝ་ཏྭཱ་ཝ ཨི་དྷ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཋ་པེ་སུ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
བྷི་ཏྟིནྟི ཨི་ཊྛ་ཀ་དཱ་རུ་མ་ཏྟི་ཀཱ་མ་ཡཾ. སི་ལཱ་མ་ཡཱ་ཡ པ་ན བྷི་ཏྟི་ཡཱ ནི་མི་ཏྟུ་པ་གཾ ཨེ་ཀཾ པཱ་སཱ་ཎཾ ཏཾ་ཏཾ་དི་སཱ་ཡ ཀི་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ནེ་ཀ་སི་ལཱ་ཧི ཙི་ནི་ཏཾ ས་ཀ་ལ་བྷི་ཏྟིཾ ཀི་ཏྟེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ‘‘ཨེ་སོ པཱ་སཱ་ཎོ ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ. ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཊྚ་མེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཊྚེ་པི ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏོ་ཀཱ་ས་ཏོ ཨ་ནྟོ ཨེ་ཝ སཱི་མཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པ་མུ་ཁེ ནི་མི་ཏྟ་པཱ་སཱ་ཎེ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ག་བྦྷཱ་བྷི་མུ་ཁེ་པི བ་ཧི་པ་མུ་ཁེ ག་བྦྷ་ཝི་ཏྠཱ་ར་པྤ་མཱ་ཎེ ཋཱ་ནེ པཱ་སཱ་ཎེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ག་བྦྷ་པ་མུ་ཁཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཋི་ཏ་ཀུ་ཊྚ་མྤི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་ཝ སཱི་མཱ ཧོ་ཏི. བ་ཧཱིཏི ས་ཀ་ལ་སྶ ཀུ་ཊི་གེ་ཧ་སྶ ས་མ་ནྟ་ཏོ བ་ཧི.
ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ སཱི་མཱ ཧོ་ཏཱིཏི མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏ་བྷི་ཏྟི་ཡཱ ས་ཧ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་སཱི་མཱ ཧོ་ཏི.
‘‘ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་དེ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ག་བྦྷ་སྶ ཙ པ་མུ་ཁ་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རཱ ཋི་ཏ་བྷི་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཙ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨོ་ཀཱ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧེ་ཊྛཱ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ཨུ་པ་རི་བྷི་ཏྟི པ་ན སཱི་མ་ཊྛཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལེ ཀུ་ཊྚོཏི ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལེ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ཋི་ཏ་ཀུ་ཊྚོ. ས་ཙེ ཧི དྭཱི་སུ, ཏཱི་སུ ཝཱ དི་སཱ་སུ ཨེ་ཝ ཀུ་ཊྚོ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ཧེ་ཊྛཱ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ་པི ཨོ་ཏ་ར་ཏཱིཏི ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི བྷི་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་ནྟོ བྷི་ཏྟཱི་ཧི ས་ཧ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཧོ་ན་ཀ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨོ་ཏ་ར་མཱ་ནཱ ཙ ཨུ་པ་རི་སཱི་མ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ན བྷི་ཏྟཱི་ནཾ བཱ་ཧི་ར་ནྟ་ར་པ་རི་ཙྪེ་དེ ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. ན པ་ན བྷི་ཏྟཱི་ནཾ བ་ཧི ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཋཱ་ནཾ. པཱ་སཱ་ད་བྷི་ཏྟི་ཏོཏི ཨུ་པ་རི་ཏ་ལེ བྷི་ཏྟི་ཏོ. ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ་ནོ་ཏ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦནྟི ཨུ་པ་རི་སཱི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལེ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ཀུ་ཊྚཱ་ནཾ ཏུ་ལཱ་རུ་ཀྑེ་ཧི ཨེ་ཀ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཏཾ ཏ་ད་ནྟོ པ་ཙྪི་མ་སཱི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏཱ་དི་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩཱ་པེ་ཏྠ ནི་ཡྻཱུ་ཧ་ཀཱ་ད་ཡོ ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏོ་ཀཱ་ས་ཏཱ་ཡ བ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ན་ཀྑ་ཎེ སཱི་མཱ ན ཧོ་ནྟི, བ་དྡྷཱ་ཡ པ་ན སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མ་ཊྛཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. པ་རི་ཡ་ནྟ་ཐ་མྦྷཱ་ནནྟི ནི་མི་ཏྟ་ག་ཏ་པཱ་སཱ་ཎ་ཏྠ་མྦྷེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལེ་ན ས་མྦ་དྡྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཀུ་ཊྚཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ སཱི་མ་ཊྛཱ་ནཾ ཐ་མྦྷཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཧི བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཀུ་ཊྚེ ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལེ་ན ཨ་ས་མྦ་ནྡྷེ་པི སཱི་མ་ཊྛ་ཏྠ་མྦྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཋི་ཏོ པཱ་སཱ་དོ སཱི་མ་ཊྛོ་ཝ ཧོ་ཏི.
ས་ཙེ པ་ན བ་ཧཱུ་ནཾ ཐ་མྦྷ་པ་ནྟཱི་ནཾ ཨུ་པ་རི ཀ་ཏ་པཱ་སཱ་ད་སྶ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ས་བྦ་བཱ་ཧི་རཱ་ཡ ཐ་མྦྷ་པ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ནྟོ ནི་མི་ཏྟ་པཱ་སཱ་ཎེ ཋ་པེ་ཏྭཱ སཱི་མཱ བ་དྡྷཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐ་ནྟི? ཨེ་ཏྠཱ་པི ཡཾ ཏཱ་ཝ སཱི་མ་ཊྛ་ཏྠ་མྦྷེ་ཧེ་ཝ དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཏུ་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལཾ, ས་བྦཾ ཏཾ སཱི་མ་ཊྛ་མེ་ཝ, ཨེ་ཏྠ ཝི་ཝཱ་དོ ན་ཏྠི. ཡཾ པ་ན སཱི་མ་ཊྛ་ཏྠ་མྦྷ་པ་ནྟི་ཡཱ, ཨ་སཱི་མ་ཊྛཱ་ཡ བཱ་ཧི་ར་ཏྠ་མྦྷ་པ་ནྟི་ཡཱ ཙ ས་མ་དྷུ་རཾ དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཏུ་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལཾ, ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ སཱི་མཱ་ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི. ས་ཀ་ལ་མྤི གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཏི ཨ་པ་རེ. བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཉྙེ. ཏ་སྨཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི ག་རུ་ཀེ ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཏཾ ཨཱ་ས་ངྐ་ཊྛཱ་ནཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ་ཝ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱ ག་ཝེ་སི་ཏྭཱ ཏ་ད་ནུ་གུ་ཎཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ.
ཏཱ་ལ་མཱུ་ལ་ཀ་པ་བྦ་ཏེཏི ཏཱ་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་མཱུ་ལ་ས་དི་སེ ཧེ་ཊྛཱ ཐཱུ་ལོ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་མེ་ན ཀི་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ཏོ ཧི ཏཱ་ལ་ས་དི་སོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཝི་ཏཱ་ན་ས་ཎྛཱ་ནོཏི ཨ་ཧི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་ས་ཎྛཱ་ནོ. པ་ཎ་ཝ་ས་ཎྛཱ་ནོཏི མ་ཛ྄ཛྷེ ཏ་ནུ་ཀོ ཧེ་ཊྛཱ ཙ ཨུ་པ་རི ཙ ཝི་ཏྠི་ཎྞོ. ཧེ་ཊྛཱ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱཏི མུ་དི་ངྒ་ས་ཎྛཱ་ན་སྶ ཧེ་ཊྛཱ, པ་ཎ་ཝ་ས་ཎྛཱ་ན་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ.
ས་པྤ་ཕ་ཎ་ས་དི་སོ པ་བྦ་ཏོཏི ས་པྤ་ཕ་ཎོ ཝི་ཡ ཁུ་ཛྫོ, མཱུ་ལ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ཝ་ན་ཏ་སཱི་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཀཱ་ས་པ་བྦྷཱ་རནྟི བྷི་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་པ་བྦྷཱ་རཾ. སཱི་མ་པྤ་མཱ་ཎོཏི ཨ་ནྟོ་ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཙྪི་མ་སཱི་མ་པྤ་མཱ་ཎོ. ‘‘སོ ཙ པཱ་སཱ་ཎོ སཱི་མ་ཊྛོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱི་དི་སེ་ཧི སུ་སི་ར་པཱ་སཱ་ཎ་ལེ་ཎ་ཀུ་ཊྚཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྣེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ཨེ་ཝ སཱི་མཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི, ན ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ. ཏེ པ་ན སཱི་མ་ཊྛ་ཏྟཱ སཱི་མཱ ཧོ་ནྟི, ན ས་རཱུ་པེ་ན སཱི་མ་ཊྛ་མ་ཉྩཱ་དི ཝི་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན སོ སུ་སི་ར་པཱ་སཱ་ཎོ བྷཱུ་མིཾ ཨ་ནཱ་ཧ་ཙྩ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏོ་ཝ ཨོ་ལ་མྦ་ཏི, སཱི་མཱ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏི. སུ་སི་ར་པཱ་སཱ་ཎཱ པ་ན ས་ཡཾ སཱི་མཱ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏྟཱ སཱི་མཱ ཧོ་ནྟི. ཀ་ཐཾ པ་ན པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ར་ཧི་ཏེ་ཧི ཨེ་ཏེ་ཧི སུ་སི་ར་པཱ་སཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི སཱི་མཱ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ ས་དྡྷཱ་ཏ་བྦ་ནྟི? ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པ་མཱ་ཎ་ཏོ.
ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ སུ་སི་ར་པཱ་སཱ་ཎ་བྷི་ཏྟི་ཨ་ནུ་སཱ་རེ་ན མཱུ་སི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ སཱི་མཱ་ཡ ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལེ ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ཧེ་ཊྛཱ པ་ན པ་ཙྪི་མ་སཱི་མ་པྤ་མཱ་ཎེ ཨཱ་ཀཱ་སེ དྭ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟ་བ་ཧ་ལེ་ཧི པཱ་སཱ་ཎ་བྷི་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི་པི ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏེ་ཧི ས་བྦ་སོ, ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཝཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣེ ས་ཏི ཨུ་པ་རི བ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ སཱི་མཱ ཏེ་ཧི པཱ་སཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནྟ་རི་ཏཱ་ཡ ཏ་པྤ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ཡ ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱུ་མི་ཡཱ་པི ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ན་དི་པཱ་ར་སཱི་མཱ ཝི་ཡ ན་དི་ཨ་ནྟ་རི་ཏེ་སུ ཨུ་བྷོ་སུ ཏཱི་རེ་སུ, ལེ་ཎཱ་དཱི་སུ ཨ་པ་ནཱི་ཏེ་སུ་པི ཧེ་ཊྛཱ ཨོ་ཏི་ཎྞཱ སཱི་མཱ ཡཱ་ཝ སཱ་ས་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ ན ཝི་ག་ཙྪ་ཏི. པ་ཋ་མཾ པ་ན ཨུ་པ་རི སཱི་མཱ་ཡ བ་དྡྷཱ་ཡ པ་ཙྪཱ ལེ་ཎཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏེ་སུ་པི ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱུ་མི་ཡཾ སཱི་མཱ ཨོ་ཏ་ར་ཏི ཨེ་ཝ. ཀེ་ཙི ཏཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ཙ སཱ སཱི་མཱ ཨེ་ཀཱ་ཝ ཧོ་ཏི གོ་ཏྟཱ་དི་ཛཱ་ཏི ཝི་ཡ བྱ་ཏྟི་བྷེ་དེ་སཱུ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་བྦཱ ཨེ་ཝ ཧི བ་དྡྷ་སཱི་མཱ, ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཀ་ཏི་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ གཱ་མཱ་ར་ཉྙ་ན་དི་ཨཱ་དི་ཀེ ཁེ་ཏྟེ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ས་བྦ་ཏྠ སཱ་ཀ་ལྱེ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ བྱཱ་པི་ནཱི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་པི ཏེ ཏེ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ པ་ར་མ་ཏྠ་དྷ་མྨེ, ཏཾ ཏཾ ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་མྤི ཝཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ལོ་ཀི་ཡེ་ཧི, སཱ་ས་ནི་ཀེ་ཧི ཙ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ནི་སྶ་ཡེ་ཀ་རཱུ་པཱ ཨེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨེ་ཀོ གཱ་མོ ཨ་ར་ཉྙཾ ན་དཱི ཛཱ་ཏ་སྶ་རོ ས་མུ་དྡོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀེ,
‘‘ས་མྨ་ཏཱ སཱ སཱི་མཱ ས་ངྒྷེ་ན (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༣). ཨ་གཱ་མ་ཀེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཉྙེ ས་མ་ནྟཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཱ, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀཱུ་པོ་ས་ཐཱ. ས་མ་ནྟཱ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པཱ, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀཱུ་པོ་ས་ཐཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༧) –
ཨཱ་དི་ནཱ སཱ་ས་ནེ ཙ ཨེ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རོ དི་སྶ་ཏི. ན ཧི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་དྷ་མྨེ་སུ བྱཱ་པ་ན་མ་ཏྠི. ཀ་སི་ཎེ་ཀ་དེ་སཱ་དི་ཝི་ཀ་པྤཱ་ས་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཧཱ་ནི་ཏོ་ཏི ཨ་ཡཾ ནོ མ་ཏི.
ཨ་སྶ ཧེ་ཊྛཱཏི ས་པྤ་ཕ་ཎ་པ་བྦ་ཏ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་པ་བྦྷཱ་རེ. ལེ་ཎ་སྶཱཏི ལེ་ཎ་ཉྩེ ཀ་ཏཾ, ཏ་སྶ ལེ་ཎ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་མེ་ཝ པུ་ན ལེ་ཎཾ པ་ཉྩ་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ་ནོ་ཏ་ར་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ པ་ན ཧེ་ཊྛཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཧེ་ཊྛཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ‘‘ལེ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཧེ་ཊྛཱ ལེ་ཎ་ཉྩ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་དེ་སེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟོ’’ཏི, པ་བྦ་ཏ་སྶ ཨ་ནྟོ, པ་བྦ་ཏ་མཱུ་ལེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་མེ་ཝ ཨ་ནྟོ-ས་དྡཾ སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་པ་རི་མ་སྶ སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ པཱ་ར་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་བྦ་ཏ་པཱ་དཾ པ་ན ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨོ་ར་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ་པི སཱི་མཱ་ནི་སྶ་ཡཾ པ་བྦ་ཏ་གྒཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པཱ་ར་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘བ་ཧི་ལེ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ བ་ཧི-ས་དྡཾ ཝི་སེ་སེ་ནྟོ ‘‘ཨུ་པ་རི་མ་སྶ སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ ཨོ་ར་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བ་ཧི སཱི་མཱ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ བ་ཧཱིཏི པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ ལེ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ལེ་ཎ་སྶ བ་ཧི་བྷཱུ་ཏེ ཨུ་པ་རི་སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གེ སཱི་མཱ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནྟོ སཱི་མཱཏི ལེ་ཎ་སྶ ཙ པ་བྦ་ཏ་པཱ་ད་སྶ ཙ ཨ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནེ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘བ་ཧི སཱི་མཱ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ཨ་ནྟོ སཱི་མཱ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏཱི’’ཏི ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནེ ལེ་ཎཱ་བྷཱ་ཝེ་ན སཱི་མཱ་ཡ ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ནོ་ཏ་ར་ཎ་མེ་ཝ ད་སྶི་ཏ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠཱ་པི ཨ་ནོ་ཏ་ར་ནྟཱི ཨུ་པ་རི ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ‘‘བ་ཧི པ་ཏི་ཏཾ ཨ་སཱི་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་དཱ་དཱི་སུ ཨ་ཐི་ར་ནི་སྶ་ཡེ་སུ ཋི་ཏཱ སཱི་མཱ་པི ཏེ་སཾ ཝི་ནཱ་སེ་ན ཝི་ན་སྶ་ཏཱི་ཏི ད་སྶི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཁ་ཎ་ནྟི, སཱི་མཱ་ཡེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཙེ ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་མ་ངྒ་ན་དི་སཱི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨ་ནཱུ་ནཱ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཙ པ་ཝ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. སཱི་མཱ ཙ པ་ཙྪཱ བ་དྡྷཱ ན་དི་ཏོ ཨུ་པ་རི ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན་དིཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཙ ཁ་ཏཱ་ཡ སཱི་མཱ ཝི་ན་སྶ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཧེ་ཊྛཱ་པ་ཐ་ཝི་ཏ་ལེཏི ཨ་ནྟ་རཱ བྷཱུ་མི་ཝི་ཝ་རེ.
སཱི་མཱ་མཱ་ལ༹་ཀེཏི ཁ་ཎྜ་སཱི་མ་ངྒ་ཎེ. ‘‘ཝ་ཊ་རུ་ཀྑོ’’ཏི ཨི་དཾ པཱ་རོ་ཧོ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ན ཨ་ཏི་དཱུ་ར་མྤི ག་ནྟུཾ ས་མ་ཏྠ་སཱ་ཁཱ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦ་རུ་ཀྑ་ལ་ཏཱ་དཱི་ན་མྤི ས་མྦ་ནྡྷོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ. ཏེ་ནེ་ཝ ནཱ་ཝཱ་ར་ཛྫུ་སེ་ཏུ་ས་མྦ་ནྡྷོ་པི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ. ཏ་ཏོཏི སཱ་ཁ་ཏོ. མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཏ་ལནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏ་ར་མྤི གཱ་མ་སཱི་མཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ ཨེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ གཱ་མ་སཱི་མཱ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷེ་པི ས་མྦྷེ་ད་དོ་སོ ན་ཏྠི, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནི་སྶ་ཡ་ནི་སྶི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི ཧི ཏཱ་ས་མྤི ས་མྦ་ནྡྷ་དོ་སོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཀ་ཐཾ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ སི་ཡཱ? ཡ་སྶཱ ཧི སཱི་མཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ས་མྦ་ནྡྷེ དོ་སོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, སཱ ཏ་ཏྠ བ་ནྡྷི་ཏུ་མེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་སུ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ཝི་ཡ, ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་དཱི་སུ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ ཝི་ཡ ཙ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ས་ཙེ པ་ན རུ་ཀྑ་སྶ སཱ་ཁཱ ཝཱ ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་པཱ་རོ་ཧོ ཝཱ བ་ཧི་ན་དི་ཏཱི་རེ ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཝཱ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ ཝཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༤༧) ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཝ ས་མྦ་ནྡྷ་དོ་སོ ད་སྶི་ཏོ, ན ན་དི་སཱི་མཱ་ཡཾ. ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཡ་ཉྩ་ཏྠོ ཨུ་པ་རི པཱ་ཀ་ཊོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨཱ་ཧ་ཙྩཱཏི ཕུ་སི་ཏྭཱ.
མ་ཧཱ་སཱི་མཾ ཝཱ སོ་དྷེ་ཏྭཱཏི མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ་ན་ཡ་ན་བ་ཧི་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ཀ་ལཾ མ་ཧཱ་སཱི་མཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཏེ་ན ས་བྦ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ པུ་བྦེ སུ་ཊྛུ བ་དྡྷཱ་ན་མྤི དྭི་ནྣཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ནཾ པ་ཙྪཱ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀོ ཨཱི་དི་སོ པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀོ ས་མྦྷེ་ད་དོ་སོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སོ ཙ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཱ ས་མྦྷི་ནྡི་ཏ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མྦྷེ་ད་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣ་ནྟེ་ན སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུ’’ནྟི ཨུ་བྷི་ནྣཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༨) བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ན་མ་ནྟ་རཱ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཝ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ན ས་མྦྷེ་ད་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཏཱ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ན་ཝ་སེ་ན བ་ནྡྷ་ན་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷ་ཏྟཱ བ་དྡྷཱ་ན་མྤི ཏཱ་སཾ པ་ཙྪཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ཧི ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋཱ་ན་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཉྙཱུ་ཧི ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི ནི་དྡྷཱ་རི་ཏོ. བ་ནྡྷ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷ་དོ་ས་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏྟཱ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ས་མྦ་ནྡྷ་དོ་སོ – པུ་བྦེ སུ་ཊྛུ བ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཙྪཱ ས་ཉྫཱ་ཏ་ཏྟཱ བ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཝི་ཡ ཨ་སཱི་མ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཏ་སྨཱ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷེ ཨ་པ་ནཱི་ཏ་མ་ཏྟེ ཏཱ སཱི་མཱ པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཡཾ པ་ཙྪཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ན་ཀྑ་ཎེ་པི ཏཱ་སཾ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷེ ས་ཏི ཏཱ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘མ་ཧཱ་སཱི་མཾ ཝཱ སོ་དྷེ་ཏྭཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡ་ཐཱ ཏཾ སཱ་ཁཾ ཝཱ པཱ་རོ་ཧཾ ཝཱ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ཧི ན ཕུ་ས་ནྟི, ཨེ་ཝཾ སོ་དྷ་ན་མེ་ཝ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ན ས་ཀ་ལ་སཱི་མཱ་སོ་དྷ་ན’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཏ་ལཾ ཝཱ ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ སཱ་ཁཱ་པཱ་རོ་ཧཱ་ནཾ མ་ཧཱ་སཱི་མཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋཱ་ན་མེ་ཝ ས་མྦ་ནྡྷ་དོ་སེ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཏ་ཏྠ ཋི་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི སཱ་ཁཱ་དཱི་ནཾ ཕུ་ས་ནཾ. ཡ་དི ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སཱ་ཁཱ་དི ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋཱ་ན་མེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཾ སི་ཡཱ, ཏ་སྶ སཱ་ཁཾ ཝཱ ཏ་ཏོ ནི་གྒ་ཏ་པཱ་རོ་ཧཾ ཝཱ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛཾ ཏ་ཏྲ་ཊྛོ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི བྷི་ཀྑུ་ཕུ་ས་ན་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཡ་ཉྷི ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་སོ་དྷ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏ་དེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ཝཱ་ཀྱེ པ་དྷཱ་ན་ཏོ ད་སྶེ་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏ་མེ་ཝ སཱ་ཁཱ་དིཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ བྷི་ཀྑུ སོ་དྷེ་ཏ་བྦོ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་སཱ་ཁཱ་དིཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶཱ་པི སོ་དྷེ་ཏ་བྦ་ཏོ, ཀིཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀེ་ན ཨཱ་ཧ་ཙྩ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་སཱ་ཁཱ་སུ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཕུ་ས་ན་མེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, སོ་དྷ་ན་ཉྩ ཏ་སྶེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ་ན་ཡ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན སོ་དྷ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ པ་ན ‘‘མ་ཧཱ་སཱི་མཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ’’ཏི ས་ཀ་ལ་སཱི་མཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན སོ་དྷ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་པི་ཙ སཱ་ཁཱ་དིཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་བྷི་ཀྑུ་མ་ཏྟ་སོ་དྷ་ནེ ཨ་བྷི་མ་ཏེ ‘‘མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཏ་ལ’’ནྟི ཝི་སེ་ས་སཱི་མོ་པཱ་དཱ་ནཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ སི་ཡཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་པི ཋ་ཏྭཱ སཱ་ཁཱ་དིཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ ཝི་སོ་དྷེ་ཏ་བྦ་ཏོ. ཚི་ནྡི་ཏྭཱ བ་ཧི་ཊྛ་ཀཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱཏི ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཡོ་ཛ་ན་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ཝི་ས་བྷཱ་ག་སཱི་མཱ་ནཾ ཕུ་ས་ནེ་ནེ་ཝ ས་ཀ་ལ་སཱི་མཱ་སོ་དྷ་ན་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སི་དྡྷོ་ཡཾ ཨེ་ཀོ ས་མྦ་ནྡྷ་དོ་སོ ཨ་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ཀ་ཐཱ་ཡམྤི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༤༧) ‘‘ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཝཱ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ ཝཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ’’ཏི ཙ ‘‘ན་དི་ཏཱི་རེ པ་ན ཁཱ་ཎུ་ཀཾ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ བ་དྡྷ་ནཱ་ཝཱ་ཡ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘ས་ཙེ པ་ན སེ་ཏུ ཝཱ སེ་ཏུ་པཱ་དཱ ཝཱ བ་ཧི་ཏཱི་རེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ, ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཨེ་ཝཾ ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་སུ གཱ་མ་སཱི་མཱ་སུ སཱ་ཁཱ་དཱི་ནཾ ཕུ་ས་ན་མེ་ཝ ས་ངྐ་ར་དོ་ས་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན བྷི་ཀྑུ་ཕུ་ས་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨ་ནྟོ་ན་དི་ཡཾ ཛཱ་ཏ་རུ་ཀྑེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ན་དི་ཡཾ ནཱ་ཝཱ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏྟེ་ན ན་དི་སཱི་མཱ་ཡ ས་བྷཱ་ག་ཏྟཱ. ཡ་དི ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཕུ་ས་ན་མེ་ཝ པ་ཊི་ཙྩ ས་བྦ་ཏྠ ས་མྦ་ནྡྷ་དོ་སོ ཝུ་ཏྟོ སི་ཡཱ, ན་དི་ཡ་མྤི བ་ནྡྷ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏ་ཏྠཱ་པི ཧི བྷི་ཀྑུ་ཕུ་ས་ནཾ ཀ་མྨ་ཀོ་པ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་བྷཱ་ག་སཱི་མཱ་སུ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཨཱ་དིཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝཱ སཱ་ཁཱ་དི་མྷི ཋི་ཏེ ཏཾ སཱ་ཁཱ་དིཾ ཕུ་ས་ནྟོ་ཝ བྷི་ཀྑུ སོ་དྷེ་ཏ་བྦོ. ཝི་ས་བྷཱ་ག་སཱི་མཱ་སུ པ་ན སཱ་ཁཱ་དི་མྷི ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ ཏཾ སཱ་ཁཱ་དིཾ ཨ་ཕུ་ས་ནྟཱ་པི ས་བྦེ བྷི་ཀྑཱུ སོ་དྷེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ པ་ན ཏཾ སཱ་ཁཱ་དིཾ ཕུ་ས་ནྟོ་ཝ བྷི་ཀྑུ སོ་དྷེ་ཏ་བྦོ་ཏི ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ.
ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀེ་ཙི ‘‘བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ཡ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་ན་མྤི ཏ་ད་ཉྙཱ་ས་མྤི ས་བྦཱ་སཾ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སཱི་མཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷེ ས་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨེ་ཀ་སཱི་མཾ ཝི་ཡ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏྠེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ཝི་པ་ཛྫ་ཏི, ན་ཏྠེ་ཏྠ ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་ག་བྷེ་དོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཏེ་སཾ མ་ཏི་མ་ཏྟཾ, ས་བྷཱ་ག་སཱི་མཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མྦྷེ་ད་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝི་ས་བྷཱ་ག་སཱི་མཱ་ན་མེ་ཝ ཏ་བྦྷཱ་ཝ་སྶ སུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མཱ་དི་ཝི་ན་ཡ་ན་ཡེ་ཧི སི་དྡྷ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུ’’ནྟི གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝ བ་དྡྷ་སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ. ཏཱ་སཾ ནི་སྶ་ཡ་ནི་སྶི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྷཱ་ག་ཏཱ, ས་མྦྷེ་ད་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎཱ་དི་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝོ ཙ སུ་ཏྟ་ཏོ་ཝ སི་དྡྷོ. བ་ནྡྷ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ པ་ཙྪཱ ས་ཉྫཱ་ཏ་རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷོ་པི ཏཱ་སཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ. ‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ཀ་པྤི་ཡཾ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི. ཏཾ ཝོ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༥) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་བྷཱ་ག་ཏཱ, ས་མྦྷེ་དཱ་དི་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝོ ཙ སུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ སི་དྡྷོ. ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ་ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ནཾ, ན་དི་ཨཱ་དི་ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ན་ཉྩ སུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་བྷཱ་ག་ཏཱ, ས་མྦྷེ་དཱ་དི་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝོ ཙ སི་དྡྷོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ པ་ན ཨ་ཉྙཱ་ཡ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ, ན་དི་ཨཱ་དི་སཱི་མཱ་སུ ཙ བ་ནྡྷི་ཏུཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་སི་དྡྷི་ཏོ ཙེ་ཝ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ནཾ ན་དི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝ ཀཱ་ཏུཾ ནི་ཡ་མ་ན་སུ་ཏྟ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡེ་ན བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་དཱི་སུ ཀ་ར་ཎ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་སི་དྡྷི་ཏོ ཙ ཏཱ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ, ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ, པ་ཙྪཱ ཙ རུ་ཀྑཱ་དཱི་ཧི ས་མྦྷེ་དཱ་དི་དོ་ས་ས་མྦྷ་ཝོ ཙ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན སུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཙ སི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༤༨) ཝི་ས་བྷཱ་ག་སཱི་མཱ་ན་མེ་ཝ ཝ་ཊ་རུ་ཀྑཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ས་མྦ་ནྡྷ་དོ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་དཱི་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷ་དོ་སོ ན ད་སྶི་ཏོ, ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ན ད་སྶི་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ ཏཱ་སཾ ས་བྷཱ་ག་སཱི་མཱ་ནཾ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷེ་པི དོ་སཱ་བྷཱ་ཝོ པཱ་ལི༹་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཉཱ་པི་ཏོ ཨེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘པ་བྦ་ཏ་ནི་མི་ཏྟཾ པཱ་སཱ་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝ་ན་ནི་མི་ཏྟཾ རུ་ཀྑ་ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནི. ཏེ་ན ནེ་སཾ རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ཌྜྷ་ནེ་པི བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་ནཾ ས་ངྐ་ར་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝོ ཉཱ་པི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི. དྭི་ནྣཾ པ་ན བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ནཾ ཨཱི་དི་སོ ས་མྦ་ནྡྷོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘ཨེ་ཀ་རུ་ཀྑོ་པི ཙ དྭི་ནྣཾ སཱི་མཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, སོ པ་ན ཝ་ཌྜྷ་ནྟོ སཱི་མཱ་ས་ངྐ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མཾ སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ་པི ཙཱ་ཡཾ ཉཱ་པི་ཏོ. ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མཱ་ཡ ཧི སཱི་མཱ་ཡ ས་མ་ནྟཱ པ་རི་ཡ་ནྟེ་སུ རུ་ཀྑ་ལ་ཏཱ་གུ་མྦཱ་དཱི་ཧི བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་ནཾ ནི་ཡ་མེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མྦ་ནྡྷ་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨཱི་དི་སཾ ས་མྦ་ནྡྷ་ནཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ་ཝ སཱི་མཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ན ཝུ་ཏྟཾ.
ཡ་དི ཙེ་ཏྠ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ཀ་མྨ་ཝི་པ་ཏྟི བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨ་ཝ་སྶ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཝི་པ་ཏྟི་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠ་ཉྷི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཊྛཱ་ནེ་སུ་པི ‘‘བྷི་ཏྟིཾ ཨ་ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སི་དྡྷ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙུཾ. ཨི་དྷ པ་ན ‘‘ཝ་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཝ་ནཾ ན ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་རུ་ཀྑ་ལ་ཏཱ་དཱི་ཧི ནི་ར་ནྟ་རེ ཝ་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ་པི སཱི་མཱ་བ་ནྡྷ་ན་མེ་ཝ ཨ་ཝོ་ཙུཾ. ཏ་ཐཱ ཐ་མྦྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཀ་ཏ་པཱ་སཱ་དཱ་དཱི་སུ ཧེ་ཊྛཱ ཐ་མྦྷཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷེ་སུ ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལཱ་དཱི་སུ སཱི་མཱ་བ་ནྡྷ་ནཾ བ་ཧུ་དྷཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་ནཾ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷོ ཏེ་ཧི མུ་ཁ་ཏོ་ཝ ཝི་ཧི་ཏོ. ཨ་པི་ཙ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ན་མྤི པཱ་ཊེ་ཀྐཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀི་སྶཱ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི ད་བྦ་ཏི་ཎ་མ་ཏྟེ་ནཱ་པི ས་མྦ་ནྡྷཱ གཱ་མ་ནྟ་ར་པ་ར་མྤ་རཱ ཨ་ར་ཉྙ་ན་དི་ས་མུ་དྡཱ ཙ སོ་དྷེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་ཀ་ལ་དཱི་པཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨ་སོ་དྷེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཀ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་དི་ཀ་མྨཱ་ནཾ, སཱི་མཱ་ས་མྨུ་ཏཱི་ན་ཉྩ ཝི་པ་ཛྫ་ན་ཏོ ས་བྦེ་ས་མྤི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ས་ངྐཱ་པ་ས་ངྒོ ཙ དུ་ནྣི་ཝཱ་རོ ཧོ་ཏི. ན ཙེ་ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ས་བྷཱ་ག་སཱི་མཱ་ན་མེ་ཝ རུ་ཀྑཱ་དཱི་ཧི ས་མྦ་ནྡྷ་དོ་སོ, ན བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་དཱི་ནཾ ས་བྷཱ་ག་སཱི་མཱ་ན་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་སོ་དྷ་ན་སྶ དུ་ཀྐ་ར་ཏཱ་ཡ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ས་ངྒྷ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱི་མཱ་མཱ་ལ༹་ཀེ’’ཏི་ཨཱ་དི. མ་ཧཱ་ས་ངྒྷ་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ པ་ན ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ ཀ་མྨེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ་པི ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཝ.
‘‘ཨུ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན་པི སཱི་མཾ ཕུ་ས་ནྟོ སཱི་མ་ཊྛོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་པཱིཏི ཁ་ཎྜ་སཱི་མ་ཏོ མ་ཧཱ་སཱི་མཾ པ་ཝི་ཊྛ་སཱ་ཁཱ་ན་ཡེ་པི. སཱི་མ་ཊྛ་རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ་ཡ ནི་སི་ནྣོ སཱི་མ་ཊྛོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་མེ་ཝ ཨཱ་ནེ་ཏ་བྦོ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མྦ་ནྡྷཱ་སུ ཨེ་ཏཱ་སུ ཁ་ནྡྷ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཏ་ཡོ བྷི་ཀྑཱུ, མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡཾ དྭེ་ཏི ཨེ་ཝཾ དྭཱི་སུ སཱི་མཱ་སུ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཾ ཨ་ཕུ་སི་ཏྭཱ, ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་ཉྩ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་དི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི. ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ ‘‘ནཱ་ནཱ་སཱི་མཱ་ཡ ཋི་ཏ་ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཀ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཨ་ཀ་མྨཾ, ན ཙ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༨༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠཱ་པི མ་ཧཱ་སཱི་མཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ མཱ་ལ༹་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝ ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཧི་ཏཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ བྷི་ནྣ་སཱི་མ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཏྲ་ཊྛ་སྶ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ ཀ་མྨ་ཀོ་པོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨཱ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་སོ་དྷ་ན་ནྟི? ཏ་མྤི ཝི་ན་ཡ་ཉྙཱུ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ་ན་ཡ་ན་བ་ཧི་སཱི་མཱ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ནེ་ཏྠ སོ་དྷ་ནཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, དི་ནྣ་སྶཱ་པི ཚ་ནྡ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་མ་ནེ་ན མ་ཧཱ་སཱི་མ་ཊྛོ ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏཱི་ཏི. ཡ་དི ཙ་སྶ ཚ་ནྡཱ་དི ནཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཀ་ཐཾ སོ ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་སྶ་ཏཱི་ཏི? དྭི་ནྣཾ ཝི་ས་བྷཱ་ག་སཱི་མཱ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷ་དོ་ས་ཏོ. སོ ཙ ས་མྦ་ནྡྷ་དོ་སོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ. ན ཧི ཝི་ན་ཡེ ས་བྦ་ཏྠ ཡུ་ཏྟི ས་ཀྐཱ ཉཱ་ཏུཾ བུ་དྡྷ་གོ་ཙ་ར་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ས་ཙེ དྭེ་པི སཱི་མཱ་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཋི་ཏེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨེ་ཝ སཱི་མཱ་ཡ ག་ཎོ ཙ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑོ ཙ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ཀོ ཙ ཨེ་ཀ་ཏོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཀ་མྨཾ སུ་ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཀ་མྨཱ་ར་ཧོ ཝཱ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ཀོ ཝཱ སཱི་མ་ནྟ་ར་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ཀ་མྨཾ ཝི་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཉྩ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་དི་ས་བྷཱ་ག་སཱི་མཱ་སུ ཨེ་ཝ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཡཱ་སུ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷེ་སུ་པི དོ་སོ ན་ཏྠི. ཡཱ་སུ པ་ན ཨ་ཏྠི, ན ཏཱ་སུ ཝི་ས་བྷཱ་ག་སཱི་མཱ་སུ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷེ ས་ཏི ཨེ་ཀ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཨི་ཏ་ར་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏི ཨེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ སོ་དྷ་ན་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི. ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ན ཨོ་ཏ་ར་ཏཱིཏི པ་ཎ་ཝ་ས་ཎྛཱ་ན་པ་བྦ་ཏཱ་དཱི་སུ ཧེ་ཊྛཱ པ་མཱ་ཎ་ར་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ནེ་ཏྠ བ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨུ་དྡྷ་མྤི པ་མཱ་ཎ་ར་ཧི་ཏཾ པ་བྦ་ཏཱ་དཱི་ནི ནཱ་རོ་ཧ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ཏཾ པ་ཙྪཱ སཱི་མ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ སཱི་མཱ ཧོ་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ པ་ཎ་ཝ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དི པ་ན ཨུ་པ་རི བ་དྡྷཱ་ཡ་པི སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཱ་ས་ངྑྱཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ན ཨོ་ཏ་ར་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཨོ་རོ་ཧ་ཎཱ་རོ་ཧ་ཎཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ‘‘ན ཨོ་ཏ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ. ཡཾ ཀི་ཉྩཱིཏི ནི་ཊྛི་ཏ་སཱི་མཱ་ཡ ཨུ་པ་རི ཛཱ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ པུ་བྦེ ཋི་ཏཾ, པ་ཙྪཱ ས་ཉྫཱ་ཏཾ, པ་ཝི་ཊྛ་ཉྩ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཾ ས་བྦ་མྤཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡ ཧི ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀེ་སུ ནི་སི་ནྣོ་པི བྷི་ཀྑུ སཱི་མ་ཊྛོ་ཝ ཧོ་ཏི. ‘‘བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་ད་ཉྩ པ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་སུ་པི ས་བྦཱ་སུ ཋི་ཏཾ ཏཾ སཱི་མཱ་ས་ངྑྱ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི.
ཨེ་ཀ་ས་མྦ་དྡྷེ་ན ག་ཏནྟི རུ་ཀྑ་ལ་ཏཱ་དི་ཏ་ཏྲ་ཛཱ་ཏ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་དི་ས་མྤི ‘‘ཨི་ཏོ ག་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི. ཡཾ པ་ན ‘‘ཨི་ཏོ ག་ཏ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ’’ནྟི ཝཱ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཾ ཨུ་བྷོ་སུ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་སུ, ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་ན་དི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ ཏི་རི་ཡཾ པ་ཏི་ཏ་ར་ཛྫུ་ད་ཎྜཱ་དི, ཏ་ཏྠ ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི? ཨེ་ཏྠ པ་ན བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་གོ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ, ཨ་བ་དྡྷ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་གོ གཱ་མ་སཱི་མཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་སཱི་མ་ཊྛ་པ་བྦ་ཏཱ་དི ཝི་ཡ. བ་དྡྷ་སཱི་མ་ཏོ ཨུ་ཊྛི་ཏ་ཝ་ཊ་རུ་ཀྑ་སྶ པཱ་རོ་ཧེ, གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ གཱ་མ་སཱི་མ་ཏོ ཨུ་ཊྛི་ཏ་ཝ་ཊ་རུ་ཀྑ་སྶ པཱ་རོ་ཧེ ཙ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. མཱུ་ལ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ ཧི པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨི་ཏོ ག་ཏཾ, ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏོ སོ བྷཱ་གོ ཡ་ཐཱ་པ་ཝི་ཊྛ་སཱི་མཱ་ས་ངྑྱ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ཏེ་སཾ རུ་ཀྑ་པཱ་རོ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ པ་ན ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་སཱ་ཁཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཏ་དུ་བྷ་ཡ་སཱི་མཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི. ཡ་སྨཱ པ་ན་སྶ སཱ་ཁཱ་ཡ པཱ་རོ་ཧོ པ་ཝི་ཊྛ་སཱི་མཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ མཱུ་ལེ་ཧི པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ་པི ཡཱ་ཝ སཱ་ཁཾ ཝི་ནཱ ཋཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏཱ་ཝ མཱུ་ལ་སཱི་མ་ཊྛ་ཏཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན ཝི་ནཱ ཋཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་དཱ་པི པཱ་རོ་ཧ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཝི་ཊྛ་སཱི་མ་ཊྛ་ཏཾ ས་མུ་པེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་བྦོ་པི ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་སཱ་ཁཱ་བྷཱ་གོ པུ་རི་མ་སཱི་མ་ཊྛ་ཏཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ག་སྶ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི. ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་ན་དི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཙ ཝི་ས་བྷཱ་ག་སཱི་མཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ པ་ཝི་ཊྛེ ས་ཀ་ལ་སཱི་མཱ་སོ་དྷ་ནཾ, ས་བྷཱ་གཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛེ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་མ་ཏྟ་བྷི་ཀྑུ་སོ་དྷ་ན་ཉྩ ས་བྦཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
༡༤༠. པཱ་ར་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཏི, ན་དི་ཡཱ ཨུ་བྷོ་སུ ཏཱི་རེ་སུ པ་ཏི་ཊྛ་མཱ་ནཱ སཱི་མཱ ན་དི་ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན་དིཾ་ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་མཱ་ན’’ནྟི. ཨ་ནྟོ་ན་དི་ཡ་ཉྷི སཱི་མཱ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏི. ན་དི་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཨ་ས་ཏི ཨོ་ཏ་ར་ཏི, སཱ ཙ ཏ་དཱ ན་དི་པཱ་ར་སཱི་མཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན་དི་ཡཱ ལ་ཀྑ་ཎཾ ན་དི་ནི་མི་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ’’ཏི. ཨ་སྶཱཏི བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨ་ཝ་སྶཾ ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻཱ པ་ན དྷུ་ཝ་ནཱ་ཝཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ན ནཱ་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ནཱ་ཝཾ ཝི་ནཱ་པི སཱི་མཱ བ་དྡྷཱ སུ་བ་དྡྷཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ ནཱ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
རུ་ཀྑ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་མ་ཡོཏི ཨ་ནེ་ཀ་རུ་ཀྑེ ཨེ་ཀ་ཏོ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་སེ་ཏུ. རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏོ་ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ. ‘‘ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ ཋི་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་ག་ཏེ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཏཱི་རཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་གཱ་མ་ཁེ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པ་བྦ་ཏ་ས་ཎྛཱ་ནཱཏི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་གྒ་ཏ་དཱི་པ་སི་ཁ་ར་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ.
སཱི་མཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༡. ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏྭཱཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ, ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ད་ཉྩ ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༡༤༢. ཡཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙཱིཏི ཨི་དྷ ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ སཱི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༣. ཨ་ཊྛཱ་ར་སཱཏི ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཝི་ནྡ་ཝི་ཧཱ་ར་མྤི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནེ་སཾ སཱི་མཱཏི ཏེ་སུ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ. ‘‘མ་ན’’ནྟི ཨི་མ་སྶ ཝི་ཝ་ར་ཎཾ ཨཱི་ས་ཀནྟི, ཨཱི་ས་ཀཾ ཝུ་ལ༹ྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པྤ་ཏྟ་ཝུ་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོཏི ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༡༤༤. སོཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ. དྭེ་པཱིཏི དྭེ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཱ་ཡོ. ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱཏི མ་ཧཱ་སཱི་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏྠེ་ཝ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཱ་ཏི.
‘‘ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་པཱི’’ཏི ཨི་དཾ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཾ, ཏ་སྶཱ བཱ་ཧི་ར་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཉྩ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ཧི་པི ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་ཡ སཱ སཱི་མཱ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏུ་ཉྩེ་ཝ བ་ནྡྷི་ཏུ་ཉྩ ས་ཀྑི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཊྛཱ་ནེཏི ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ར་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ. ཨི་ད་ཉྩ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ་པི ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་སུ་ཁ་ཏྠཾ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ཏི ཏཾ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཱ་དི་བ་ཧུ་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ན བ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠཱ་པི སཱ བ་དྡྷཱ སུ་བ་དྡྷཱ ཨེ་ཝ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ ཝི་ཡ. ‘‘པ་ཊི་བ་ནྡྷི་ཏུཾ པ་ན ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་སྶཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ ཙ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་བ་ནྡྷ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ པ་ན ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཊྛཱ་ནེ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ནྟེ་ཝ. སཱི་མཱ་ས་མྦྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཀྑེ སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎ་ས་མྦྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཀྑེ་པི ས་མྦྷེ་ད་ས་ངྐཱ་ཡ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ས་མྦྷེ་ད་ས་ངྐཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་རེ་ཡྻུནྟི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཱ་ནཱ་ར་ཧཾ ཀ་རེ་ཡྻུཾ. པུ་བྦེ ཧི ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཱ་དི་ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ཨི་དཱ་ནི ཏ་མྤི ཝི་ནཱ་སི་ཏ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏ་བྦཱཏི ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ཧི ན ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏ་བྦཱ. ཨུ་བྷོ་པི ན ཛཱ་ན་ནྟཱིཏི ཨུ་བྷི་ནྣཾ པ་དེ་ས་ནི་ཡ་མཾ ཝཱ ཏཱ་སཾ དྭི་ནྣ་མྤི ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ཡ ཝཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཾ ཝཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཾ ཝཱ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ས་བྦ་ཏྠ ས་ངྐཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི. ‘‘ནེ་ཝ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏུཾ, ན བ་ནྡྷི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་དཾ ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟོ་པི མ་ཧཱ་སཱི་མཾ པ་ཊི་བ་ནྡྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ན ཙ ས་ཀྐཱ…པེ… ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཨི་དཾ སཱི་མཱ་བ་ནྡྷ་ན་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏ་སྨཱ ན ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨཱི་དི་སེ་སུ ཝི་ཧཱ་རེ་སུ ཚ་པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་ཀོ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་ར་པ་རི་ཀྑེ་པ་སྶ ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ ས་མ་ནྟཱ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ ས་བྦ་ཏྠ མ་ཉྩ་པྤ་མཱ་ཎེ ཨོ་ཀཱ་སེ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཋ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཾ, ཏ་ཏོ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སཱི་མ་ཉྩ ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་ཝ་སེ་ན སཱི་མཱ་ཡ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ ཀ་ཏེ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ, མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ་པི ཝཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟེ ས་ཏི ཨ་ཝ་སྶཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནེ ཏཱ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏཱ ས་མཱུ་ཧ་ནེ་ཡྻུཾ, ཏ་ཏོ གཱ་མ་སཱི་མཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཝ་སི་སྶེ་ཡྻ. ན ཧེ་ཏྠ སཱི་མཱ་ཡ, ཏ་པྤ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ ཝཱ ཛཱ་ན་ནཾ ཨ་ངྒཾ. སཱི་མཱ་ཡ པ་ན ཨ་ནྟོ་ཋཱ་ནཾ, ‘‘ས་མཱུ་ཧ་ནི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་ངྒཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ པ་ན ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་པི ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏུ་ཉྩེ་ཝ བ་ནྡྷི་ཏུ་ཉྩ ས་ཀྑི་སྶ་ནྟཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ནེ་པི ས་མཱུ་ཧ་ན་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཙ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི དུ་ཝི་དྷ་མྤི སཱི་མཾ བ་ནྡྷི་ཏུ་ཉྩེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་དི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུ་ཉྩ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི. ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
གཱ་མ་སཱི་མཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༧. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་ས་མྨ་ཏཱ་ཡ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་མཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ གཱ་མ་སཱི་མཱ ཨེ་ཝ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ ཁེ་ཏྟཾ, ཨ་ར་ཉྙ་ན་དི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པཱ་དཱི་ནཾ. སཱ ཙ གཱ་མ་སཱི་མཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཡ་མེ་ཝ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡཱ ཏ་སྶ ཝཱ གཱ་མ་སྶ གཱ་མ་སཱི་མཱཏི ཨེ་ཏྠ གཱ་མ་སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་ཨ་ར་ཉྙ་པ་བྦ་ཏཱ་དི་ཀཾ ས་བྦཾ གཱ་མ་ཁེ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘གཱ་མ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨ་ནྟ་ར་གྷ་ར་མེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ས་ཀ་ལ་སྶ གཱ་མ་ཁེ་ཏྟ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷ་ནཱི་ཡཱ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡོ ཧི སོ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་ར་ཁེ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཨ་ནེ་ཀེ་སུ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ་སུ ‘‘གཱ་མོ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ན ལོ་ཀ་ཛ་ནེ་ཧི པ་ཉྙ་ཏྟོ གཱ་མ་ཝོ་ཧཱ་རོ, སོ་ཝ ཨི་དྷ ‘‘གཱ་མ་སཱི་མཱ’’ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, གཱ་མོ ཨེ་ཝ ཧི གཱ་མ་སཱི་མཱ. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨུ་པ་རི ཨ་ར་ཉྙཾ ན་དཱི ས་མུ་དྡོ ཛཱ་ཏ་སྶ་རོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏེ་སུ བྷཱུ་མི་པྤ་དེ་སེ་སུ ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ན ལོ་ཀ་ཛ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ར་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ལོ་ཀེ པ་ན གཱ་མ་སཱི་མཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་རོ གཱ་མཱ་དཱི་ནཾ མ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན གཱ་མ་ཁེ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ས་བྦ་ཏྠ. སཱ་ས་ནེ པ་ན ཏེ གཱ་མཱ་ད་ཡོ ཨི་ཏ་ར་ནི་ཝ་ཏྟི་ཨ་ཏྠེ་ན ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་རི་ཡཱ་དཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ གཱ་མོ ཨེ་ཝ གཱ་མ་སཱི་མཱ, ཨ་ར་ཉྙ་མེ་ཝ ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ…པེ… ས་མུ་དྡོ ཨེ་ཝ ས་མུ་དྡ་སཱི་མཱཏི སཱི་མཱ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
‘‘ནི་ག་མ་སྶ ཝཱ’’ཏི ཨི་དཾ གཱ་མ་སཱི་མ་པྤ་བྷེ་དཾ ས་བྦཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན་ག་ར་མྤི ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘བ་ལིཾ ལ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཡཾ གཱ་མོ ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཀ་རཱི་ས་བྷཱ་གོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན རཱ་ཛ་པ་ཎྞེ་སུ ཨཱ་རོ་པི་ཏེ་སུ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ་སུ ཡ་སྨིཾ ཡ་སྨིཾ ཏ་ལཱ༹་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་སུ་སཱ་ན་པ་བྦ་ཏཱ་དི་ཀེ པ་དེ་སེ བ་ལིཾ ན ག་ཎྷ་ནྟི, སོ་པི གཱ་མ་སཱི་མཱ ཨེ་ཝ. རཱ་ཛཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ ཧི ས་བྦོ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ ན་དི་ལོ་ཎི་ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཀ་སྶ་ཙི དེ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཏ་ཏྠ རཱ་ཛཱ ཀ་ཉྩི པ་དེ་སཾ གཱ་མ་ནྟ་རེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏི, སོ པ་ཝི་ཊྛ་གཱ་མ་སཱི་མ་ཏཾ ཨེ་ཝ བྷ་ཛ་ཏི, ན་དི་ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ་སུ ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ ཏ་ལཱ༹་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཁེ་ཏྟཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ པཱ་པི་ཏེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཡེ པ་ན གཱ་མཱ རཱ་ཛ་ཙོ་རཱ་དི་བྷ་ཡ་པཱི་ལི༹་ཏེ་ཧི མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཚ་ཌྜི་ཏཱ ཙི་ར་མྤི ནི་མྨ་ནུ་སྶཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ས་མ་ནྟཱ པ་ན གཱ་མཱ ས་ནྟི, ཏེ་པི པཱ་ཊེ་ཀྐཾ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཝ. ཏེ་སུ ཧི རཱ་ཛཱ་ནོ ས་མ་ནྟ་གཱ་མ་ཝཱ་སཱི་ཧི ཀ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ ཡེ་ཧི ཀེ་ཧི་ཙི ཀ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ལི་ཁི་ཏྭཱ ཝཱ བ་ལིཾ ག་ཎྷ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ གཱ་མེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨུ་པ་ནེ་ནྟི. ཡེ པ་ན གཱ་མཱ རཱ་ཛཱུ་ཧི་པི པ་རི་ཙྩ་ཏྟཱ གཱ་མ་ཁེ་ཏྟཱ་ན་ནྟ་རི་ཀཱ མ་ཧཱ་ར་ཉྙེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱ, ཏེ ཨ་གཱ་མ་ཀཱ་ར་ཉྙ་སཱི་མ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, པུ་རི་མཱ གཱ་མ་སཱི་མཱ ཝི་ན་སྶ་ཏི. རཱ་ཛཱ་ནོ པ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ར་ཉྙཱ་དི་པྤ་དེ་སེ མ་ཧ་ནྟཾ གཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནི ཝཱ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ་སཱི་ནཾ བྷོ་ག་གཱ་མཱ་ཏི ས་མ་ནྟཱ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མེ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ དེ་ནྟི. པུ་རཱ་ཎ་ནཱ་མཾ, པ་ན པ་རི་ཙྪེ་ད་ཉྩ ན ཝི་ནཱ་སེ་ནྟི, ཏེ་པི པ་ཙྩེ་ཀཾ གཱ་མ་སཱི་མཱ ཨེ་ཝ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པུ་རི་མ་གཱ་མ་སཱི་མ་ཏྟཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ནྟི. སཱ ཙ ཨི་ཏ་རཱ ཙཱཏི་ཨཱ་དི ‘‘ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀཱུ་པོ་ས་ཐཱ’’ཏི པཱ་ལི༹་པ་ད་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཝ་ར་ཎཾ. ཏ་ཏྠ ཧི སཱ ཙ རཱ་ཛི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་མུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་བྷི་ན་ཝཱ, ཨི་ཏ་རཱ ཙ ཨ་པ་རི་ཝ་ཏྟཱ པ་ཀ་ཏི་གཱ་མ་སཱི་མཱ, ཡ་ཐཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ ས་བྦཾ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ་པི ས་བྦ་ཀ་མྨཱ་ར་ཧ་ཏཱ་ས་དི་སེ་ན བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ས་དི་སཱ, སཱ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀཱུ་པོ་ས་ཐཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ‘‘བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ས་དི་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཾ ཨེ་ཝ མ་ཉྙ་ནྟཱི་ཏི ཏཾ་ས་དི་ས་ཏཱ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་མུ་ཁེ་ན ཨུ་པ་རི ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཏཾ་ས་དི་ས་ཏཱ་པི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ན་ཡ་སྶ ཨི་དྷེ་ཝ པ་ས་ངྒཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀེ་ཝ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཝི་ཉྫྷཱ་ཊ་ཝི་ས་དི་སེ ཨ་ར་ཉྙེཏི ཡ་ཏྠ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་གཱ་མ་སྶ ཨི་དཾ ཁེ་ཏྟ’’ནྟི གཱ་མ་ཝོ་ཧཱ་རོ ན་ཏྠི, ཡ་ཏྠ ཙ ན ཀ་ས་ནྟི ན ཝ་པ་ནྟི, ཏཱ་དི་སེ ཨ་ར་ཉྙེ. མ་ཙྪ་བ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ག་མ་ན་པ་ཐཱ ནི་མྨ་ནུ་སྶཱ་ཝཱ་སཱ ས་མུ་དྡ་ནྟ་ར་དཱི་པ་ཀཱ་པི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི. ཡཾ ཡ་ཉྷི ཨ་གཱ་མ་ཁེ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཾ ན་དི་ས་མུ་དྡ་ཛཱ་ཏ་སྶ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ པ་དེ་སཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སཱ ཙ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཾ ཝི་ནཱ་ཝ ས་ཡ་མེ་ཝ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ས་དི་སཱ. ན་དི་ཨཱ་དི་སཱི་མཱ་སུ ཝི་ཡ ས་བྦ་མེ་ཏྠ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ན་དི་ས་མུ་དྡ་ཛཱ་ཏ་སྶ་རཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ས་དི་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ སཱི་མ་ཏཱ སི་དྡྷཱ. ཨ་ར་ཉྙ་སྶ པ་ན སཱི་མ་ཏཱ ཀ་ཐ་ནྟི? ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་སུ་ཏྟཱ་དི་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ ཝ་གྒ་ཀ་མྨ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ བ་ཧཱུ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ, ཏཱ་ས་ཉྩ དྭི་ནྣ་མ་ནྟ་རཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ས་མྦྷེ་ད་ཏྠཾ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་ར་ཉྙེ་པི ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ. ཏཱ་ས་ཉྩ དྭི་ནྣཾ ཨ་ནྟ་རཱ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ་པི ཝི་དྷཱ་ན་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ ཨ་ར་ཉྙ་སྶ་པི ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ན་དི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ སཱི་མཱ་བྷཱ་ཝོ ཏ་ཏྠ ཝ་གྒ་ཀ་མྨ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠ་མེ་ཝ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ་ཝ སི་དྡྷོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝ ཧི ཋི་ཏཱ སཱི་མ་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་གྒ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, ན ཨ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋི་ཏཱ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཧི སཱ་མ་ཏྠི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་དཱི ཨ་སཱི་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ན་མྤི ན་དི་ས་མུ་དྡ་ཛཱ་ཏ་སྶ་རཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ སཱི་མཱ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཐ་སྶ ཋི་ཏོ་ཀཱ་ས་ཏོཏི ཨ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཋི་ཏོ་ཀཱ་ས་ཏོ. ས་ཙེ་པི ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་སྶ ཋི་ཏོ་ཀཱ་ས་སྶ བཱ་ཧི་ར་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་གྒ་ཀ་མྨ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ སཱི་མཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཏཱ་ཡ ས་ཧ ས་ཡ་མེ་ཝ ས་ཉྫཱ་ཏཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་ཏྠ པ་ན ཁུ་དྡ་ཀེ ཨ་ར་ཉྙེ མ་ཧ་ནྟེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ཝ་གྒ་ཀ་མྨ་ས་ངྐཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་པེ་ཀྑཱ ན་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཱ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝ, ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷེ་ན ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ན་དི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝ་ཀྑ་ཏི ཧི ‘‘ས་ཙེ ན་དཱི ནཱ་ཏི་དཱི་གྷཱ ཧོ་ཏི, པ་བྷ་ཝ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ མུ་ཁ་དྭཱ་རཱ ས་བྦ་ཏྠ ས་ངྒྷོ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ཀ་མྨཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༤༧). ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝ ཙ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝ་གྒ་ཀ་མྨ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ སཱི་མཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ས་ཏི ཨེ་ཝ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ནཱ་ས་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ས་མ་ནྟཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ མི་ནི་ཏྭཱ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ སཱི་མཱ ས་ཉྫཱ་ཡ་ཏི, ན ས་ཡ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི ཧི ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ར་ཎ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན སཱི་མཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ཙ ན སི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀི་རི་ཡཱ་པ་ཀཱ་ར་སི་དྡྷི་ཏོ. ཨ་པི་ཙ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཧ་ཏྠཱ་ནཾ, པ་ཀ་ཏི་ཧ་ཏྠཱ་ན་ཉྩ ལོ་ཀེ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷ་ཏྟཱ, ཝི་ན་ཡེ ཨཱི་དི་སཾ ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི མི་ནི་ཏེ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏེ་ན ནུ ཁོ ཧ་ཏྠེ་ན མི་ནི་ཏཾ, ན ནུ ཁོ་ཏི སཱི་མཱ་ཡ ཝི་པ་ཏྟི་ས་ངྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ. མི་ན་ནྟེ་ཧི ཙ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟ་མྤི ཨཱུ་ན་མ་དྷི་ཀཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ མི་ནི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཝི་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ སི་ཡཱ. པ་རི་ས་ཝ་སེ་ན ཙཱ་ཡཾ ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནཱ ཏེ་སཾ མི་ན་ནེ་ན ཝ་ཌྜྷ་ཏི ཝཱ ཧཱ་ཡ་ཏི ཝཱ. ས་ངྒྷེ ཙ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཏེ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཡོ་གེ་ན ས་མུ་པྤ་ནྣ་སཱི་མཱ ཏེ་སཾ པ་ཡོ་གེ་ན ཝི་ག་ཙྪ་ཏི ན ཝི་ག་ཙྪ་ཏི ཙ. ཀ་ཐཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ཝི་ཡ ཡཱ་ཝ སཱ་ས་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ ན ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ཋི་ཏི་ཡཱ ཙ པུ་རཱ་ཎ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ ཝི་ཡ ས་ཀ་ལེ་པི ཨ་ར་ཉྙེ ཀ་ཐཾ སཱི་མཱ་ས་མྦྷེ་ད་ས་ངྐཱ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏ་སྨཱ སཱི་མཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨེ་ཝ ས་མུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་བྦི་ག་མེ་ན ཝི་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ཡ་མྤི ན་དི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི.
ཏ་ཏྠཱ་པི ཧི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པུ་རི་སོ ན ཉཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ཐཱ ས་བྦ་ཐཱ་མེ་ན ཁི་པ་ནཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ཙ ཡ་སྶཾ དི་སཱ་ཡཾ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སྶ, ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སྶ ཝཱ ཨོ་ཀཱ་སོ ན པ་ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཀ་ཐཾ མི་ན་ནཾ, ཁི་པ་ནཾ ཝཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ? གཱ་མ་ཁེ་ཏྟཱ་དཱི་སུ པ་ཝི་ས་ན་ཏོ ཨ་ཁེ་ཏྟེ སཱི་མཱ པ་ཝི་ཊྛཱ ནཱ་མཱ་ཏི སཱི་མཱ ཝི་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨ་པེ་ཀྑཱ་ཡ སཱི་མུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ པ་ན ཡ་ཏོ པ་ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་རི་པུ་ཎྞཱ ཛཱ་ཡ་ནྟི. ཡ་ཏོ པ་ན ན པ་ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ ཁེ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ཛཱ་ཡ་ནྟི, ན བ་ཧི. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་མི་ན་ན་པ་མཱ་ཎ་སྶ, ཝཱ་ལུ་ཀཱ་དི་ཁི་པ་ན་ཀ་མྨ་སྶ ཙ ད་སྶ་ནཾ, ཏཾ ས་ཉྫཱ་ཏ་སཱི་མཱ་ནཾ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་སྶ པ་རི་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏཾ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ལེ་ཌྜུ་སུ་པྤཱ་དི་ཁི་པ་ན་ཝི་དྷཱ་ན་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཡ. ཏེ་ནེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘སཱི་མཾ ཝཱ ས་མྨ་ནྣ་ཏི ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པཾ ཝཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཨཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ). ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ་པི ཏ་སྶ པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟེ་ན པུ་ཐུ་ལ་ཏོ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ ཏི་ཊྛ་ནྟེ་ཧི ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཊྛཱ་ནེ ཋཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙཾ བ་ཧི ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི ཨ་ཏི་དཱུ་རེ ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཊྛཱ་ནེ པེ་སེ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘སཱི་མཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, མ་གྒ་ག་མ་ན་ན་ཧཱ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠེ་ཧི ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་སྨི་མྤི ཨ་ར་ཉྙེ ཝཱ ན་དི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝཱ པ་ཝི་ཊྛེ ཏཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་བྷཱ ཝི་ཡ པ་དཱི་པ་སྶ ས་མུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, གཱ་མ་ཁེ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཏ་སྨིཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་མ་ཏྟེ ཝི་ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠ དྭི་ནྣཾ ས་ངྒྷཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ སཱི་མཱ་དྭ་ཡ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ ཨ་ཉྙཾ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཾ, ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, སཱི་མཱ་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཧི ཀེ་ན་ཙི ཀ་མྨེ་ན པེ་སི་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་མ་ནྟཱ ས་ཉྫཱ་ཏ་སཱི་མཱ ཨི་ཏ་རེ་སཾ སཱི་མཱ་ཡ ཕུ་སི་ཏྭཱ སཱི་མཱ་ས་མྦྷེ་དཾ ཀ་རེ་ཡྻ, སོ མཱ ཧོ་ཏཱུ་ཏི, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཧ་ཏྠ་ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟཱ་ཡ་པེ་ཏྠ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ཏོ. ཨ་པི་ཙ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཋི་ཏ་སྶཱ་པི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཀོ་པ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ་པི ཙེ་ཏཾ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏ་མྤི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ས་ཉྫཱ་ཏཱ་ཡ སཱི་མཱ་ཡ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི སཱི་མཱ་ནཾ, ཨེ་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝཱ ས་ངྐ་ར་ཏོ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་ཀོ་པ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘པ་རི་ཙྪེ་ད་བྦྷ་ནྟ་རེ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་པི པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ བ་ཧི ཨ་ཉྙཾ ཏ་ཏྟ་ཀཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་པི ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏཱི’ཏི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ). ཀི་ཉྩ ཨ་གཱ་མ་ཀཱ་ར་ཉྙེ ཋི་ཏ་སྶ ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎི་ཙྪཱ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ, སོ ཙ པ་རི་ཙྪེ་དོ སཱི་མཱ. ཨེ་ཝཾ ཨ་པེ་ཀྑཾ ཝི་ནཱ ས་མུ་པྤ་ནྣཱ. ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ‘ཨ་ཡཾ སཱི་མཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་པ་རི་ཧཱ་ར་མྤི ལ་བྷ་ཏཱི’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༤༧) ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎི་ཙྪཾ ཝི་ནཱ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་མུ་པྤ་ཏྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ པ་དཱི་པ་སྶ པ་བྷཱ ཝི་ཡ ས་བྦ་པུ་གྒ་ལཱ་ན་མྤི པ་ཙྩེ་ཀཾ སཱི་མཱ་ས་མྦྷ་ཝེ་ན ས་ངྒྷེ, ག་ཎེ ཝཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ ཏ་ཏྲ་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་མ་ནྟཱ པ་ཙྩེ་ཀཾ ས་མུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་སཱི་མཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ངྐ་ར་དོ་ས་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. པ་རི་ས་ཝ་སེ་ན ཙ་སྶཱ ཝ་ཌྜྷི, ཧཱ་ནི ཙ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ན་ཝ་སཱི་མ་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི ཨེ་ཝ, ག་ཏཱ་ནཾ ས་མ་ནྟཱ ཋི་ཏ་སཱི་མཱ་པི ཝི་ནཱ་སོ ཙ བྷ་ཝེ་ཡྻ.
པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘ས་མ་ནྟཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཱ, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༧) ཨེ་ཀཱ ཨེ་ཝ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཱ, ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པཱ ཙ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ, ན ཙེ་སཱ སཱི་མཱ ས་བྷཱ་ཝེ་ན, ཀཱ་ར་ཎ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡེ་ན ཝཱ པ་བྷཱ ཝི་ཡ པ་དཱི་པ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཀི་ནྟུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནེ་ནེ་ཝ, བྷ་ག་ཝཱ ཙ ཨི་མཱ་ཡོ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་གྒ་ཀ་མྨ་པ་རི་ཧཱ་རེ་ན ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་སུ་ཁ་ཏྠ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་སཱི་ཏི ཀ་ཐཾ ན་ཧཱ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩེ་ན པ་ཝི་ཊྛཱ་ན་མྤི ས་མ་ནྟཱ ཏཱ་སཾ སཱི་མཱ་ནཾ ས་མུ་པྤ་ཏྟི པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝཱ? པ་ཡོ་ཛ་ནེ ཙ ཨེ་ཀཾ ཨེ་ཝ པ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ཀ་ཐཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨ་ནེ་ཀ་སཱི་མཱ་ས་མུ་པྤ་ཏྟི? ‘‘ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ’’ཏི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ པ་ན དྭི་ནྣཾ སཱི་མཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཏ་ཏྟ་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ནེ་ཝ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་ཊྛ་པ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་ཏྠ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཀོ་པ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ, ཏ་མྤི ཨི་མཱ་སཾ སཱི་མཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ དུ་བྦོ་དྷ་ཏཱ་ཡ སཱི་མཱ་ཡ ས་མྦྷེ་ད་ས་ངྐཾ, ཀ་མྨ་ཀོ་པ་ས་ངྐ་ཉྩ དཱུ་ར་ཏོ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཡོ ཙ ཙཱི་ཝ་རཱ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ད་སྶི་ཏོ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་རི་ཙྪེ་དོ, སོ སཱི་མཱ ཨེ་ཝ ན ཧོ་ཏི, ཁེ་ཏྟ་ཏ་ལཱ༹་ཀཱ་དི་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝི་ཡ ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨེ་ཀོ པ་རི་ཙྪེ་དོ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཙ བ་ཧཱུ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཨེ་ཀ་ཏོ ཋི་ཏེ་སུ ཏེ་སཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མ་ནྟཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་རི་ཙྪེ་ད་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཾ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ན པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཋ་པི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཏོ བ་ཧི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ སི་ཡཱ. སཱི་མཱ པ་ན པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་པ་རི་ཧཱ་རོ་པེ་ཏྠ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་ས་པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟོ, ན པ་ན ཡཱ་ཝ སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཝི་ཡ. མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ་མྤི ཧི གཱ་མ་གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རེ་སུ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དྷཱ་པི མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏ་སྶ སཱི་མཱ་པ་རི་ཡ་ནྟེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སཱི་མཱ་པེ་ཀྑ་ཝ་སེ་ནེ་ཝེ་ཏཱ་སཾ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི, ཏ་བྦི་ག་མེ་ན ཝི་ནཱ་སོ ཙ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི. ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙོ ཝཱ པ་ཀཱ་རོ ཨི་ཏོ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རོ ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦོ.
ཨི་དྷ པ་ན ‘‘ཨ་ར་ཉྙེ ས་མ་ནྟཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝི་ཉྫྷཱ་ཊ་ཝི་ས་དི་སེ ཨ་ར་ཉྙེ ས་མ་ནྟཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ རུ་ཀྑཱ་དི་ནི་ར་ནྟ་རེ་པི ཨ་ར་ཉྙེ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཝི་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ་ཡ ས་ཧ ཨེ་ཏ་སྶཱ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷེ དོ་སཱ་བྷཱ་ཝོ པ་གེ་ཝ ཨ་གཱ་མ་ཀེ རུ་ཀྑེ་ཏི ནི་སྶི་ཏེ་པི པ་དེ་སེ ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སྶ རུ་ཀྑ་པ་རི་ཧཱ་རཾ ཝི་ནཱ་ཝ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་ས་པ་རི་ཧཱ་རོ་ཝ ཨ་ནུ་མ་ཏོ་ཏི སི་དྡྷོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏྠཱ་ཡཱཏི སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཱུ་ན་ཀཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ དུ་བྦི་ཛཱ་ན་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ས་ངྒྷཾ ཝི་ནཱ ཨེ་ཀེ་ནཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ནཱ བ་ཧི ཏི་ཊྛ་ནྟེ་ན ཨ་ཉྙཾ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཏི་དཱུ་རེ ཨེ་ཝ ཋཱ་ཏ་བྦཾ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཀ་མྨ་ཀོ་པ་ས་ངྐ་ཏོ. ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཨཱུ་ན་ཀཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༤༧). ཨི་ད་ཉྩེ་ཏྠ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་ཝི་དྷཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ནཾ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ སི་དྡྷ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ནི་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་ནི་སྶི་ཏཱ་ནཾ, ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་གཱ་ན་ཉྩ དྭི་ནྣཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མྦྷེ་ད་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎ་དོ་ས་པ་རི་ཧཱ་རཱ་ཡ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཏ་ད་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ་ན་དི་ཨཱ་དི་སཱི་མ་ཉྩ ནི་སྶི་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ན་མྤི ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ན་མྤི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མྦྷེ་ད་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎཾ, སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཾ ཝི་ནཱ ཨ་བྱ་ཝ་དྷཱ་ནེ་ན ཋཱ་ན་ཉྩ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ན་བྷི་མ་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཨི་དྷཱ་པི སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་ཝི་དྷཱ་ན་མ་ཀཾ་སུ. ཝི་ས་བྷཱ་ག་སཱི་མཱ་ན་མྤི ཧི ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ནི་སྶི་ཏ་ཏྟཾ, ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་ག་ཏྟ་ཉྩཱ་ཏི དྭཱི་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ ས་ཏི ཨེ་ཀཾ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཾ ཝི་ནཱ ཋཱ་ནཾ ས་མྦྷེ་དཱ་ཡ ཧོ་ཏི, ནཱ་ས་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་ཝི་དྷཱ་ན་སཱ་མ་ཏྠི་ཡེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏཱ་སཾ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷོ་པི བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ན་ཡ་ཏོ ད་སྶི་ཏོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ གཱ་མ་སཱི་མཱ ཝི་ཡ ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་བྦ་མེ་ཏྠ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀཱུ་པོ་ས་ཐཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙཱིཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ སཱུ་ཀ་རཱ་དི་ནཱ ས་ཏྟེ་ན. མ་ཧོ་གྷེ་ན པ་ན ཨུ་ནྣ་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ནི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཏ་ནྟེ་ན ཁ་ཏོ ཁུ་དྡ་ཀོ ཝཱ མ་ཧ་ནྟོ ཝཱ ལ་ཀྑ་ཎ་ཡུ་ཏྟོ ཛཱ་ཏ་སྶ་རོ་ཝ. ཨེ་ཏྠཱ་པི ཁུ་དྡ་ཀེ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ས་མུ་དྡེ པ་ན ས་བྦ་ཐཱ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ སོ་དྷེ་ཏུཾ དུ་ཀྐ་ར་ཏྟཱ.
པུ་ན ཏ་ཏྠཱཏི ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་ར་སི་དྡྷཱ་སུ ཨེ་ཏཱ་སུ ན་དི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏཱི་སུ ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་སུ པུ་ན ཝ་གྒ་ཀ་མྨ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ སཱ་ས་ན་ཝོ་ཧཱ་ར་སི་དྡྷཱ་ཡ ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ནྟོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཡཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཁི་པཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པོ, ཨུ་ད་ཀ་སྶ པ་ཏ་ནོ་ཀཱ་སོ, ཏ་སྨཱ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པཱ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ པ་ད་ས་མྦ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ – པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མ་ནྟཱ ཡཱ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པོ ཨུ་ད་ཀ་པ་ཏ་ན་ཊྛཱ་ནཾ, ཏཱ་ཝ ཡཾ ཏཾ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ ན་དི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་པ་རཱ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ཏི.
ཏ་སྶ ཨ་ནྟོཏི ཏ་སྶ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་སྶ ཋཱ་ན་སྶ ཨ་ནྟོ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ནྟོ, ཏ་ཏོ བ་ཧི་པི, ཨེ་ཀ་སྶ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སྶ ཨ་ནྟོ ཋཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ དུ་བྦི་ཛཱ་ན་ཏོ ཀ་མྨ་ཀོ་པ་ས་ངྐཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘པ་རི་ཙྪེ་ད་བྦྷ་ནྟ་རེ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་པི པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ བ་ཧི ཨ་ཉྙཾ ཏ་ཏྟ་ཀཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་པི ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏི ཨི་དཾ ས་བྦ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ ‘‘ཏ་སྶ ཨ་ནྟོ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ བ་ཧི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཋི་ཏོ ཀ་མྨཾ ན ཀོ་པེ་ཏཱི’’ཏི (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༡༤༧) ཝ་ཏྭཱ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་མྤི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི བ་ཧུ པ་པ་ཉྩི་ཏཾ, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ ཨི་དྷ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ན་ཡ་ཏོ སཾ་ས་ནྡ་ན་ཏོ ས་ངྒྷ་ཊ་ན་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི དྭི་ནྣཾ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ན་མ་ནྟ་རཱ ཝི་ད་ཏྠི་ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟ་མྤི སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཾ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙོ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པོ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཋ་པེ་ཏ་བྦོ, ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ, ཨཱུ་ན་ཀཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཝུ་ཏྟེ་ན ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀོ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་ཏོ ཨཱུ་ན་ཀེ ཋ་པི་ཏེ སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཱ་ས་མྦྷེ་ད་ཏོ ཀ་མྨ་ཀོ་པོ་པི ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ. ཡ་ད་གྒེ་ན ཙ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་ད་གྒེ་ན ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཝེ་སེ་པི ས་ཏི ཏ་སྶ སཱི་མ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀ་མྨ་ཀོ་པོ ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨཱུ་ན་ཀཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཀ་ཐ་ན་ཉྩེ་ཏཾ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ དུ་བྦི་ཛཱ་ན་ནྟེ་ན་པི སཱི་མཱ་ས་མྦྷེ་ད་ས་ངྐ་ཨཱ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ན་མ་ནྟ་རཱ ཏ་ཏྟ་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ནེ་ཝ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་ཝི་དྷཱ་ན་ཝ་ཙ་ན་ཏོ་པི ཨེ་ཏཱ་སཾ དུ་བྦི་ཛཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཙ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཀོ་པ་ས་ངྐཱ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཀ་མྨ་ཀོ་པ་ས་ངྐ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ དཱུ་ར་ཏོ པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ ཀ་མྨ་ཀོ་པ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝ་ཏྭཱ་ཝ ཋ་པེ་སུ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཏནྟི སཱི་མཾ. ‘‘སཱི་གྷ་མེ་ཝ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ ཨེ་ཝ པ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ ཧི ཝཱ་ལུ་ཀཱ་དཱི་ཧི སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ནཾ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ བ་ཧི པ་རི་ཝ་ཏྟཱ ནུ ཁོ, ནོ ཝཱ་ཏི ཀ་མྨ་ཀོ་པ་ས་ངྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི. ཨ་ཉྙི་སྶཱ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱཏི ཀེ་ཝ་ལཱ་ཡ ན་དི་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ. ཨ་ནྟོ་ན་དི་ཡཾ ཛཱ་ཏ་རུ་ཀྑེ ཝཱཏི ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ བ་ཧི ཋི་ཏེ རུ་ཀྑེ་པི ཝཱ. བ་ཧི་ན་དི་ཏཱི་ར་མེ་ཝ ཧི ཝི་ས་བྷཱ་ག་སཱི་མ་ཏྟཱ ཨ་བ་ནྡྷི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ, ན ཨ་ནྟོ་ན་དཱི ནི་སྶ་ཡ་ཏྟེ་ན ས་བྷཱ་ག་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘བ་ཧི་ན་དི་ཏཱི་རེ ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏཱི་ར་མེ་ཝ ཨ་བ་ནྡྷི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ན་ཏྟེ་ན ད་སྶི་ཏཾ, ན པ་ན ན་དཱི. ‘‘རུ་ཀྑེ་པི ཋི་ཏེ་ཧཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ནྟོ་ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་ཊྛཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི བ་ཧི་ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཋཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
རུ་ཀྑ་སྶཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་ཊྛ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ. སཱི་མཾ ཝཱ སོ་དྷེ་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཝི་ཧཱ་རེ བ་དྡྷ་སཱི་མཾ, གཱ་མ་སཱི་མ་ཉྩ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ་ན་ཡ་ན་བ་ཧི་སཱི་མཱ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ སོ་དྷེ་ཏྭཱ. ཡ་ཐཱ ཙ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི, ཨེ་ཝཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡཾ, གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཝཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི་པི ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མ་ཊྛེ སོ་དྷེ་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ་ཧི་པི ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ཡ, ཨི་མཱ་ཡ ཙ ས་དྡྷིཾ ཏཱ་སཾ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷ་དོ་སོ་པི ན་ཡ་ཏོ ད་སྶི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཡ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཧི་པི ས་དྡྷིཾ, ཨེ་ཏཱ་ས་ཉྩ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ས་མྦ་ནྡྷ་དོ་སོ ཉཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ ས་བྦཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏོ ས་ཀྐཱ ཉཱ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་མཱ་ས་ནྣཱ་ན་མེ་ཝེ་ཏྠ ད་སྶི་ཏཾ.
ཏ་ཏྲི་དཾ སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ན་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་མུ་ཁཾ – ཡ་ཐཱ ཧི བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡཾ ས་མྨ་ཏཱ ཝི་པ་ཏྟི་སཱི་མཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཱ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ན་དི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་མྨ་ཏཱ་པི བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ཝི་པ་ཏྟི་སཱི་མཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཱ་ཧི་པི ས་དྡྷིཾ ཏ་སྶཱ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷོ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཡ གཱ་མ་ན་དི་ཨཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ, ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ཡ ཙ ཨ་ར་ཉྙཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷ་སྶ ན ཝ་ཊྚ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཉཱ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶ་ཡ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ཧི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རཱ་སཾ ནི་སྶ་ཡ་སཱི་མཱ་ཧི ཙ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷེ ས་ཏི ས་མྦྷེ་ད་དོ་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཡོ ཉཱ་ཏ་བྦོ་ཝ.
ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་དཱི་ནཾ ཏི་སྶ་ནྣཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་སྶ ས་མྦྷེ་ད་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷོ་པི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཀ་སྨཱ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ ན ཝི་ཧི་ཏཱ་ཏི? ནི་སྶ་ཡ་བྷེ་ད་ས་བྷཱ་ཝ་བྷེ་དེ་ཧི ས་ཡ་མེ་ཝ བྷི་ནྣ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀ་ནི་སྶ་ཡ་ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ན་མེ་ཝ ཧི སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཝི་ནཱ་སཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་དི་ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ བ་དྡྷཱ་ཡ སཱི་མཱ་ཡ ས་ངྒྷེ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ ན་དི་ཡ་མྤི ཡཱ་ཝ གཱ་མ་ཁེ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ཡཱ པ་ནེ་ཏཱ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་ར་སི་དྡྷཱ གཱ་མཱ་ར་ཉྙ་ན་དི་ས་མུ་དྡ་ཛཱ་ཏ་སྶ་ར་སཱི་མཱ པ་ཉྩ, ཏཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷེ་པི ས་མྦྷེ་ད་དོ་སཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི གཱ་མཱ་ད་ཡོ གཱ་མ་ནྟ་རཱ་དཱི་ཧི, ན་དི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཙ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷ་མ་ཏྟེ་ན ས་མྦྷི་ནྣཱ་ཏི ལོ་ཀེ ཝོ་ཧ་ར་ནྟི. ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་ར་སི་དྡྷཱ་ན་ཉྩ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ་ཝ ས་མྦྷེ་དོ ཝཱ ཨ་ས་མྦྷེ་དོ ཝཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ, ནཱ་ཉྙ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཏཱ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ས་མྦྷེ་ད་ན་ཡོ ན ད་སྶི་ཏོ, སཱ་ས་ན་ཝོ་ཧཱ་ར་སི་དྡྷོ་ཡེ་ཝ ད་སྶི་ཏོ་ཏི.
ཨེ་ཏྠ པ་ན བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ ཏཱ་ཝ ‘‘ཧེ་ཊྛཱ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ནྡྷཱ་ར་ཀཾ ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ སཱི་མཱ་ག་ཏཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༣༨) ཨ་དྷོ་བྷཱ་ག་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ས་བྦ་ཐཱ ད་སྶི་ཏོ. གཱ་མ་སཱི་མཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ན ད་སྶི་ཏོ. ཀ་ཐ་མ་ཡཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ་ཏི? ཀེ་ཙི ཏཱ་ཝེ་ཏྠ ‘‘གཱ་མ་སཱི་མཱ་ད་ཡོ་པི བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ཝི་ཡ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ནྡྷཱ་ར་ཀཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཀེ་ཙི པ་ན ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ན་དི་ས་མུ་དྡ་ཛཱ་ཏ་སྶ་ར་སཱི་མཱ, ཏཱ་ཝ ཏ་ནྣི་སྶི་ཏ་ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ ཙ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨུ་པ་རི་ཏ་ལེ, ཧེ་ཊྛཱ ཙ ཨུ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎ་པྤ་དེ་སེ ཨེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ན ཏ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝཱ. ས་ཙེ པ་ན ཨུ་ད་ཀོ་གྷཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་མྤི ནི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན་དི་སཱི་མཱ་ད་ཡོ་ཝ ཧོ་ནྟི, ན ཏ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ. ཏ་སྨཱ ན་དི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ བ་ཧི་ཏཱི་ར་མུ་ཁེ་ན ཨུ་མ་ངྒེ་ན, ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཝཱ པ་ཝི་ཊྛོ བྷི་ཀྑུ ན་དི་ཡཾ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཀ་མྨཾ ན ཀོ་པེ་ཏི. སོ པ་ན ཨཱ་ས་ནྣ་གཱ་མེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན སོ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཏཱི་ར་གཱ་མཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་གཱ་མ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཏཱི་རཾ གཱ་མ་ཁེ་ཏྟཾ ན ཧོ་ཏི, ཨ་གཱ་མ་ཀཱ་ར་ཉྙ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ པ་ན ཏཱི་ར་དྭ་ཡེ་པི ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཾ ཝི་ནཱ ཀེ་ཝ་ལཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀཱ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏི. ས་ཙེ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་དཱ ཡ་དི ཏེ་སཾ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཡ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨེ་ཏ་སྶ ནི་སི་ནྣོ་ཀཱ་ས་སྶ པ་ར་ཏོ ཨེ་ཀཾ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ན ཀ་མྨ་ཀོ་པོ. ནོ ཙེ, ཀ་མྨ་ཀོ་པོ. གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡཾ པ་ན ཨ་ནྟོ་ཨུ་མ་ངྒེ ཝཱ བི་ལེ ཝཱ ཡ་ཏྠ པ་ཝི་སི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ཡ་ཏྠ ཝཱ སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཎི་ཨཱ་དིཾ ཁ་ཎི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟི, ག་ཧེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི ཝཱ ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཧེ་ཊྛཱ་པི གཱ་མ་སཱི་མཱ, ཏ་ཏྠ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ་པི ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏི. ཡ་ཏྠ པ་ན པ་ཀ་ཏི་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་ཝེ་ས་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་པི ན་ཏྠི, ཏཾ ས་བྦཾ ཡཱ་ཝ པ་ཐ་ཝི་ས་ནྡྷཱ་ར་ཀ་ཨུ་ད་ཀཱ ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ་ཝ, ན གཱ་མ་སཱི་མཱ. ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ་ཡ་མྤི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ་པི ཧི ཡ་ཏྟ་ཀེ པ་དེ་སེ པ་ཝེ་ས་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ, ཏ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨུ་པ་རི་ཏ་ལེ ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་ན ཧེ་ཊྛཱ ན ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ, ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་རི་ཏ་ལེ་ན ས་ཧ ཨེ་ཀཱ་ར་ཉྙ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི ཏ་ཏྠ པ་ཝི་ཊྛཾ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་ཊྛོ ཏི ཝོ་ཧ་ར་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྲ་ཊྛོ ཨུ་པ་རི ཨ་ར་ཉྙ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་མྨཾ ན ཀོ་པེ་ཏི ཨུ་མ་ངྒ་ན་དི་ཡཾ ཋི་ཏོ ཝི་ཡ ཨུ་པ་རི་ན་དི་ཡཾ ཋི་ཏཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ གཱ་མ་ན་དི་ས་མུ་དྡ་ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཏ་ད་ཝ་སེ་སཾ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ དེ་ཝ་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་བྦཾ ཨ་ར་ཉྙ་མེ་ཝ. ‘གཱ་མཱ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙཱ ཝཱ’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཧི ན་དི་ས་མུ་དྡ་ཛཱ་ཏ་སྶ་རཱ་དི་པི ཨ་ར་ཉྙ་མེ་ཝ. ཨི་དྷ པ་ན ན་དི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སུཾ སཱི་མཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ད་ཝ་སེ་ས་མེ་ཝ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཙ ཡ་ཏྟ་ཀེ པ་དེ་སེ ཨེ་ཀཾ ‘ཨ་ར་ཉྙ’ནྟི ཝོ་ཧ་ར་ནྟི, ཨ་ཡ་མེ་ཀཱ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ. ཨི་ནྡ་པུ་ར་ཉྷི ས་བྦཾ ཨེ་ཀཱ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ. ཏ་ཐཱ ཨ་སུ་ར་ཡ་ཀྑ་པུ་རཱ་དི. ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་དེ་ཝ་བྲ་ཧྨ་ཝི་མཱ་ནཱ་ནི པ་ན ས་མ་ནྟཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ནི པ་ཙྩེ་ཀཾ ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ ས་མུ་དྡ་མ་ཛ྄ཛྷེ པ་བྦ་ཏ་དཱི་པ་ཀཱ ཝི་ཡ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ཏྠ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ, ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ་ཏི ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨཱ ཨི་དྷཱ་པི ཨུ་པ་རི་ཨ་ར་ཉྙ་ཏ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ཧེ་ཊྛཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨ་ར་ཉྙ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་བྷཱ་ཝཱ ཝི་སུཾ ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ གཱ་མ་ན་དི་ཨཱ་དི་སཱི་མཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘ཨི་དྡྷི་མཱ བྷི་ཀྑུ ཧེ་ཊྛཱ་པ་ཐ་ཝི་ཏ་ལེ ཋི་ཏོ ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏཱི’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༣༨) བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡཾ ད་སྶི་ཏ་ན་ཡོ ན ད་སྶི་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཨི་ད་ཉྩེ་ཏཱ་སཾ གཱ་མ་སཱི་མཱ་དཱི་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ་པ་མཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ སུ་ཏྟཱ་དི་ཝི་རོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝཱ ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི. ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ག་ཧ་ཎེ ཙ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡཾ ས་མྨ་ཏཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ཨུ་པ་རི གཱ་མ་སཱི་མཾ, ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མ་ཉྩ ཨ་ཝ་ཏྠ་ར་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶཱ ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ་པི ཁེ་ཏྟ་ནྟི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ ‘‘ས་བྦཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་དཱི ཨ་སཱི་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༤༧) ན་དི་ས་མུ་དྡ་ཛཱ་ཏ་སྶ་རཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ཁེ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ན པ་ན ཨ་ར་ཉྙཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་ར་ཉྙ་མྤི བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ ཁེ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ཏ་ཏྠ སཱ ན བ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི? པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝཱ. སཱི་མཱ་པེ་ཀྑཱ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཏ་སྶཱ ཙ ཨུ་པ་རི ས་མྨ་ཏཱ་ཡ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ ས་མྦྷེ་ད་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཝི་པ་ཏྟི་སཱི་མཱ ཨེ་ཝ སི་ཡཱ. གཱ་མ་ཁེ་ཏྟེ པ་ན ཋ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་མ་ཀཱ་ར་ཉྙེ་ཀ་དེ་ས་མྤི ཨ་ནྟོ་ཀ་རི་ཏྭཱ ས་མྨ་ཏཱ ཀི་ཉྩཱ་པི སུ་ས་མྨ་ཏཱ, ཨ་གཱ་མ་ཀཱ་ར་ཉྙེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝི་ཧི་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཡ་པི ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏོ. ཏ་ཏྠ པ་ན ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ པ་ཝི་ཊྛཱ་ན་མྤི ཏ་ཏོ བ་ཧི ཀེ་ཝ་ལཱ་ར་ཉྙེ ཀ་རོ་ནྟཱ་ན་མྤི ཨ་ནྟ་རཱ ཏཱི་ཎི ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནི ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝི་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ སི་ཡཱ་ཏི ས་བྦ་ཐཱ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་གཱ་མ་ཀཱ་ར་ཉྙེ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ནྟོ་ན་དི་ཡཾ པ་ཝི་ཊྛ་སཱ་ཁཱ་ཡཱཏི ན་དི་ཡཱ པ་ཐ་ཝི་ཏ་ལཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏཱ་ཡ སཱ་ཁཱ་ཡ་པི, པ་གེ་ཝ ཨ་ནཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏཱ་ཡ. པཱ་རོ་ཧེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏེ་ན ས་བྷཱ་གཾ ན་དི་སཱི་མཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ན་པི ཝི་ས་བྷཱ་ག་སཱི་མཱ་ས་མྦ་ནྡྷ་སཱ་ཁཱ་དི་ནཱ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ཡ ས་མྦ་ནྡྷོ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ མ་ཧཱ་སཱི་མཾ, གཱ་མ་སཱི་མ་ཉྩ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ན སཱ་ཁཱ་དི་ནཱ མཱ་ལ༹་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ ས་མྦ་ནྡྷོ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཉཱ་པི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨ་ནྟོ་ན་དི་ཡཾ་ཡེ་ཝཱཏི སེ་ཏུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཏཱི་ར་ཊྛ་ཏཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཏེ་ན ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ བ་ཧི ན་དི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟེ་པི ས་མྦྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བ་ཧི་ཏཱི་རེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་དི ཧི ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་ཏོ བ་ཧི ཨ་ནྟོ་ན་དི་ཡ་མྤི པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟེ ས་མྦྷེ་དོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་མྤི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཀ་མྨ་ཀོ་པ་སྶ ས་མཱ་ན་ཏྟཱ, ན ཙ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶ་ཡ་སཱི་མཱ་ཡ ས་མྦྷེ་ད་དོ་སོ ན་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཨཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན ཝཱཏི དཱ་རུ་ཨཱ་དིཾ ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ནི་ཝཱ་ར་ཎེ་ན. ཀོ་ཊྚ་ཀ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན ཝཱཏི མ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ཧི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་སེ་ཏུ་བ་ནྡྷེ་ན. ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ན་དིཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི ‘‘ཧེ་ཊྛཱ པཱ་ལི༹ བ་དྡྷཱ’’ཏི, ཧེ་ཊྛཱ ན་དིཾ ཨཱ་ཝ་རི་ཏྭཱ པཱ་ལི༹ བ་དྡྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཚ་ཌྜི་ཏ་མོ་ད་ཀནྟི ཨ་ཏི་རི་ཏྟོ་ད་ཀཾ. ‘‘ན་དིཾ ཨོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ས་ནྡ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་ལཱ༹་ཀ་ན་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛཱ་ནེ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱཏི ཏཱི་རཱ་དི་བྷི་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་པུ་ལཱ ཧུ་ཏྭཱ. ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མནྟི བ་དྡྷ་སཱི་མཾ.
ཨ་ག་མ་ན་པ་ཐེཏི ཏ་ད་ཧེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻེ. ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ་ས་ངྑྱ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་ར་སི་དྡྷཾ ཨ་གཱ་མ་ཀཱ་ར་ཉྙ་སཱི་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ མ་ཙྪ་བ་ནྡྷཱ་ནཾ ག་མ་ན་པ་ཐེ་སུ དཱི་པ་ཀེ་སུ.
ཏཾ ཋཱ་ནནྟི ཨཱ་ཝཱ་ཊཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ཏ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ, ན ཨ་ཀ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ལོ་ཎཱིཏི ས་མུ་དྡོ་ད་ཀ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཝེ་ག་ནི་ནྣོ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀོ.
༡༤༨. ས་མྦྷི་ནྡ་ནྟཱིཏི ཡ་ཏྠ ཙ་ཏཱུ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏ་ཏྟ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟོ ས་མྦྷི་ནྡ་ཏི. ཙ་ཏུ་ནྣཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཧོ་ན་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ས་ཀ་ལ་མྤི ཨ་ནྟོ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སཾ་ས་ཊྛ་ཝི་ཊ་པཱཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ སི་བྦི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་མ་ཧཱ་སཱ་ཁ་མཱུ་ལཱ, ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཙྩཱ་ས་ནྣ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི. སཱ་ཁཱ་ཡ སཱ་ཁཾ ཕུ་ས་ནྟཱ ཧི དཱུ་ར་ཊྛཱ་པི སི་ཡྻུཾ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ ས་མྦྷེ་ད་ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶི་ཏཾ ན སི་ཡཱ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝི་ཊ་པ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཨ་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་སཱི་མ་ཊྛཾ ཀ་རི་ཏྭཱ པུ་རཱ་ཎ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ས་མྦྷི་ནྡ་ཏི ནཱ་མ, ན ཏ་ཏོ པ་ར་ནྟི ད་སྶི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. བ་དྡྷཱ ཧོ་ཏཱིཏི པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་མྦནྟི ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན པུ་རཱ་ཎ་ཝི་ཧཱ་ར་པ་རི་ཀྑེ་པཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ན་ཊྛ་ཏྟཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ཏཾ པུ་རཱ་ཎ་སཱི་མཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་མྦཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་སཱི་མ་ཊྛཾ ཀ་རི་ཏྭཱ པུ་རཱ་ཎ་ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མ་ཊྛཾ ཛ་མྦུཾ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་མྦ་ཛ་མྦཱུ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཡཾ ཋཱ་ནཾ, ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་མཱ་ཡ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ བ་ནྡྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་རཱ་ཎ་སཱི་མཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏ་སྶ གཱ་མ་ཊྛ་སྶ ཨ་མྦ་རུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟོ་སཱི་མ་ཊྛཱ་ཡ ཛ་མྦུ་ཡཱ ས་ཧ སཾ་ས་ཊྛ་ཝི་ཊ་པ་ཏྟེ་པི སཱི་མཱ་ཡ བ་ནྡྷ་ན་ཀཱ་ལེ ཝི་པ་ཏྟི ཝཱ པ་ཙྪཱ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ ས་ཧ ས་མྦྷེ་དོ ཝཱ ཀ་མྨ་ཝི་པ་ཏྟི ཝཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི མུ་ཁ་ཏོ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
པ་དེ་སནྟི ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སཱི་ད་ན་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་པྤ་དེ་སཾ. ‘‘སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མྦྷེ་ད་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཕུ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་བྱ་ཝ་དྷཱ་ནེ་ན བ་དྡྷཱ་པི སཱི་མཱ ཨ་སཱི་མཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་དྭ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟཱ་པི སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ. སཱ པ་ན དུ་བྦོ་དྷཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཱ་དི་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. དྭི་ནྣཾ སཱི་མཱ་ནནྟི དྭི་ནྣཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ནཾ. ནི་མི་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱིཏི ནི་མི་ཏྟ་སྶ སཱི་མ་ཏོ བཱ་ཧི་ར་ཏྟཱ བ་ནྡྷ་ན་ཀཱ་ལེ ཏཱ་ཝ ས་མྦྷེ་ད་དོ་སོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ནི་མི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ས་ངྐ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཋི་ཏོ ཨ་ཉྙོ་པི རུ་ཀྑོ ཀ་རོ་ཏི ཨེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀཱ རུ་ཀྑཱ་ད་ཡོ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི ཨེ་ཝ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨུ་པ་རི དི་སྶ་མཱ་ན་ཁ་ནྡྷ་སཱ་ཁཱ་དི་པ་ཝེ་སེ ཨེ་ཝ ས་ངྐ་ར་དོ་ས་སྶ ས་བྦ་ཏྠ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནཱ་ནཾ མཱུ་ལཱ་ནཾ པ་ཝེ་སེ་པི བྷཱུ་མི་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ དོ་སོ ན་ཏྠཱི་ཏི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན མཱུ་ལཱ་ནི་པི དི་སྶ་མཱ་ནཱ་ནེ་ཝ པ་ཝི་ས་ནྟི, ས་ངྐ་རོ་ཝ. པ་བྦ་ཏ་པཱ་སཱ་ཎཱ པ་ན དི་སྶ་མཱ་ནཱ་པི བྷཱུ་མི་ག་ཏི་ཀཱ ཨེ་ཝ. ཡ་དི པ་ན བ་ནྡྷ་ན་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝ ཨེ་ཀོ ཐཱུ་ལ་རུ་ཀྑོ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི སཱི་མཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ཏི, པ་ཙྪཱ བ་དྡྷཱ ཨ་སཱི་མཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
སཱི་མཱ་ས་ངྐ་རནྟི སཱི་མཱ་ས་མྦྷེ་དཾ. ཡཾ པ་ན སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱི་མཱ་ས་ངྐ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ སཱི་མ་པྤ་དེ་སཾ པ་ཝི་ཊྛེ དྭི་ནྣཾ སཱི་མཱ་ནཾ ག་ཏ་ཊྛཱ་ན་སྶ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༡༤༨), ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ་པི ས་ཧ ས་ངྐ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ. ཏ་ཏྠཱ་པི ཧི ནི་མི་ཏྟེ ཝ་ཌྜྷི་ཏེ གཱ་མ་སཱི་མཱ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ནཾ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ པ་ན ཨ་ཝ་ཏྭཱ དྭི་ནྣཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ན་མེ་ཝ ས་ངྐ་ར་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་མྦ་དྡྷ་དོ་སོ་ཝ ས་ངྐ་ར-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ནི་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཡེ་སཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་མཱ པ་ཙྪཱ ས་མྨ་ཏཱ, ཏེ་སཾ ཏཾ ཀ་མྨཾ ཨ་དྷ་མྨི་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༨) པ་ཙྪཱ ས་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨ་སཱི་མ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟེ་པི དྭཱི་སུ གཱ་མ་སཱི་མཱ་སུ ཋ་ཏྭཱ དྭཱི་ཧི ས་ངྒྷེ་ཧི ས་མྦྷེ་དཾ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཾ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ རུ་ཀྑ་པཱ་རོ་ཧཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷཾ ཨ་ཝི་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ནི་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ས་མྨ་ཏཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ སཱི་མཱ་ན་མྤི ཨ་སཱི་མ་ཏཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
གཱ་མ་སཱི་མཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨུ་པོ་ས་ཐ་བྷེ་དཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༩. ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཝ་གྒནྟི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ ཙ་ཏཱུ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སོ་ཝ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ, ཏཱི་སུ, དྭཱི་སུ ཙ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ་ཝ. ཨི་དྷ པ་ན ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་དྷ་མྨེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི ས་ངྒྷེ ཨེ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ན ག་ཎེ, ན པུ་གྒ་ལེ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝ་གྒ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི.
ས་ཙེ པ་ན དྭེ ས་ངྒྷཱ ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཚ་ནྡཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཝི་སུཾ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐ་ནྟི? ཀེ་ཙི པ་ནེ་ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཝ་གྒ་ཀ་མྨ་ཏྟཱ. ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ན་ཉྷི ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི ཨ་ཉྙ་ཏྠ ན ག་ཙྪ་ཏི ཏ་ཐཱ ཝ་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཝཱ, ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ་མེ་ཝ སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ པ་ན ས་ངྒྷེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ཀེ་ན་ཙི པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཁ་ནྡྷ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཏཱི་སུ, དྭཱི་སུ ཝཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ ཀ་མྨཾ དྷ་མྨེ་ན ས་མ་གྒ་མེ་ཝ བྷི་ནྣ་སཱི་མ་ཊྛ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨུ་པོ་ས་ཐ་བྷེ་དཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༠. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི་ཏི. སུ་ཏཱ ཁོ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་དྡི་ཊྛཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ནི་དཱ་ནཾ, སུ་ཏཱ ཁོ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ་ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡམྤི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ཏེ་ནཱཏི སུ་ཏ་པ་དེ་ན.
ས་ཝ་ར་བྷ་ཡནྟི ཝ་ན་ཙ་ར་ཀ་བྷ་ཡཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊ་ཝི་མ་ནུ་སྶ་བྷ་ཡ’’ནྟི. ནི་དཱ་ནུ་དྡེ་སེ ཨ་ནི་ཊྛི་ཏེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ནི་དྡི་ཊྛཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་སུ ཨུ་དྡེ་སེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏཱི་ཧི་པི ཝི་དྷཱི་ཧཱིཏི ཨོ་སཱ་ར་ཎ་ཀ་ཐ་ན་ས་ར་བྷ་ཉྙེ་ཧི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཏྠཾ བྷ་ཎི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝཱ བྷ་ཎཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝཱ སུ་ཏྟ་སྶ ཨོ་སཱ་ར་ཎཾ ཨོ་སཱ་ར་ཎཾ ནཱ་མ. ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ཀ་ཐ་ནཾ ནཱ་མ. ཀེ་ཝ་ལཾ པཱ་ཋ་སྶེ་ཝ ས་རེ་ན བྷ་ཎ་ནཾ ས་ར་བྷ་ཉྙཾ ནཱ་མ. ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱཏི ‘‘ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ. ཨོ་སཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ན ཀ་ཐེ་ནྟེ་ནཱཏི ས་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཋཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨ་ཏྠཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན.
པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨ་པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ནཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༥. ན་ཝ་ཝི་དྷནྟི ས་ངྒྷ་ག་ཎ་པུ་གྒ་ལེ་སུ ཏ་ཡོ, སུ་ཏྟུ་དྡེ་ས་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ, ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱི་པ་ནྣ་ར་སཱི་སཱ་མ་གྒཱི་ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ་ཏི ན་ཝ་ཝི་དྷཾ. ཙ་ཏུ་བྦི་དྷནྟི ཨ་དྷ་མྨེ་ན་ཝ་གྒཱ་དི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ. དུ་ཝི་དྷནྟི བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནི་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ. ན་ཝ་ཝི་དྷནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཉྩ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཏི ན་ཝ་ཝི་དྷཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཾ.
ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨ་པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ནཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཀྑ་ག་ཎ་ནཱ་དི་ཨུ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༦. ཀ་ཏི་མཱིཏི ཏི་ཐི-ས་དྡཱ་པེ་ཀྑཾ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
༡༦༣. ཨུ་ཏུ་ཝ་སྶེ་ཡེ་ཝཱཏི ཧེ་མ་ནྟ་གི་མྷེ་སུ་ཡེ་ཝ.
༡༦༤. ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ མ་ན་སཱ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་ར་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཉྙ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷཱིཏི པཱ་རི་སུ་དྡྷི་དཱ་ཡ་ཀེ་ན པུ་ན ཨ་ཉྙ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ དཱ་ཏ་བྦཱ. ‘‘བྷཱུ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ, ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣ་སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཡཱ་ཝ བྷི་ཀྑུ་པ་ཊི་ཉྙཱ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཏེ་ཧི ཨཱ་ཧ་ཊཱ་པི ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡེ་ཝ ནཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ད་སྶི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. པཱ་ལི༹་ཡ་མྤི ཧི ‘‘དི་ནྣཱ་ཡ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ས་ངྒྷ་པྤ་ཏྟོ ཝི་བྦྷ་མ་ཏི…པེ… པ་ཎྜ་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨཱ་ཧ་ཊཱ ཧོ་ཏི པཱ་རི་སུ་དྡྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཎྜ་ཀཱ་དཱི་ན་མྤི བྷི་ཀྑུ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ་སུ ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ག་མ་ནཾ སི་དྡྷ་མེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠཱ’’ཏི. ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་ཁི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཝེ་ད་ནཱ་ཊྚཱ་ནཾ པ་ན པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝེ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏེ་པི ཏེ་སཾ ས་ངྒྷ་པྤ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཚ་ནྡཱ་དི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་ས’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ག་ཎ་པུ་གྒ་ལེ་སུ ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ནཱ་ག་མ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ས་ངྒྷ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི ཧི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. བི་ལཱ༹་ལ་ས་ངྑ་ལི་ཀ་པཱ་རི་སུ་དྡྷཱིཏི བི་ལཱ༹་ལ་གཱི་ཝཱ་ཡ བ་ནྡྷ་ན་ས་ངྑ་ལི་ཀ་ས་དི་སཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ, ཡ་ཐཱ ས་ངྑ་ལི་ཀཱ བི་ལཱ༹་ལེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ ཨེ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ན ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ཐཱ ས་ངྑ་ལི་ཀཱ་ཡ པ་ཋ་མ་ཝ་ལ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡ་ཝ་ལ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ན ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་ལ་ཡཾ, ཨེ་ཝ་མ་ཡ་མྤཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏྠ བི་ལཱ༹་ལ-གྒ་ཧ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
པ་ཀྑ་ག་ཎ་ནཱ་དི་ཨུ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཚ་ནྡ་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༥. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ས་ནྟི ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཝ་ཙ་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ‘‘ཀ་ར་ཎཱི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
༡༦༧. ‘‘ཏ་སྶ ས་མྨུ་ཏི་དཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨི་དཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨེ་ཀ་དཱ ས་ར་ནྟ་སྶེ་ཝ ས་མྨུ་ཏི་དཱ་ན་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་དཱ ཨ་ས་ར་ནྟ་སྶ ས་མྨུ་ཏི་ཨ་བྷཱ་ཝེ་པི ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་མ་ནཾ ཝ་གྒ་ཀ་མྨཱ་ཡ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘སོ་པི ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ་ཝ ཨཱ་ནེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
༡༦༨. ས་ངྒྷ་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཏོ པ་ཋ་མཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎཾ. ས་ངྒྷ་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ ཀཱ་ཏ་བྦཾ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ནོ ཙེ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩ ཨ་ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་རི་པི. ཡ་ཏྠ པ་ན ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཝ་ཀྑཱ་མ.
༡༦༩. ‘‘པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ན སཱ་པ་ཏྟི་ཀེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝི་སུཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝ ན་ཡེ་ན –
‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རེ་ཡྻ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༨༦; ཨ. ནི. ༨.༢༠; ཨུ་དཱ. ༤༥) –
ཨཱ་དི་སུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏོ ཙ ཨ་ལ་ཛྫཱི་ཧི་པི ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎ་མྤི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ལ་ཛྫི་ནི་གྒ་ཧ་ཏྠ་ཏྟཱ ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ན་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘པཱ་རི་སུ་དྡྷི་དཱ་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ སཱ་པ་ཏྟི་ཀེ་ན པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པི ན དཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་བྷོ་པི དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཨེ་ཏྠ ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནཱ་མེ་ནེ་ཝ དེ་སེ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཡ་ཐཱ ས་ངྒྷོ ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཡོ་པི ‘‘སུ་ཎ་ནྟུ མེ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ, ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ ས་བྷཱ་གཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ག་ཎ་ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ དྭཱི་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཀེ་ན པ་ན སཱ་པ་ཏྟི་ཀེ་ན དཱུ་རཾ ག་ནྟྭཱ་པི པ་ཊི་ཀཱ་ཏུ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ས་མྤཱ་པུ་ཎ་ནྟེ་ན ‘‘བྷི་ཀྑུཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, པ་ཊི་ཀ་རི་ཏྭཱ ཙ པུ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀ་ཏྟ་བྦོ.
ཚ་ནྡ་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་པ་ནྣ་ར་ས་ཀཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༢. ཀེ་ན་ཙི ༦༣ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ག་ནྟྭཱཏི སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ བ་ཧི་བྷཱུ་ཏཾ གཱ་མཾ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙཾ ཝཱ ག་ནྟྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཉ་ཏྟི་ཡཱ ཋ་པ་ན་ཀཱ་ལེ ས་མ་གྒཱ ཨེ་ཝ ཏེ ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་སུ་ནྟི སི་དྡྷཾ. ཏེ་ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨུ་དྡི་ཊྛཾ སུ་ཨུ་དྡི་ཊྛ’’ནྟི ས་བྦ་པ་ནྣ་ར་ས་ཀེ་སུ་པི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་གྒཱ ས་མ་གྒ་ས་ཉྙི་ནོཏི་ཨཱ་དི པ་ན ཉ་ཏྟི་ཡཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ‘‘ཀིཾ ས་ངྒྷ་སྶ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༤) ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་ཎེ བ་ཧི་ག་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སཱི་མཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཝ་གྒཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏེ་སཾ སཱི་མཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟ་ཏྟཱ ཝ་གྒཱ’’ཏི་ཨཱ་དི, ཨེ་ཏེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀུ་དྡེ་སཱ་དི་ཀྑ་ཎེ་པི ཝ་གྒ་ས་ཉྙཱི་ནཾ ཨུ་དྡི་ས་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ, ཉ་ཏྟི་ཡཱ པ་ན པུ་བྦེ ནི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ཀོ་པོ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་རི་པི ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ས་བྦཱ་ཡ ཝུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ…པེ… ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ པཱ་རི་སུ་དྡྷི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༧༤) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ བ་ཧི་སཱི་མཱ་ག་ཏཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ཏེ་སུ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏེ་ཧི པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་པ་ནྣ་ར་ས་ཀཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ལི་ངྒཱ་དི་ད་སྶ་ན་ཀ་ཐཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༩. ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཾ ནཱ་མ ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙེ་སཾ ས་ནྟ་ཀ’’ནྟི. ཨ་ཉྙེ་སནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦཱ་ནཾ. ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་བྷཱ་ཝནྟི ལ་དྡྷི་ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་བྷཱ་ཝཾ.
༡༨༠. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་བྷི་ཝི་ཏ་ར་ནྟི ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཱ་བྷཱ་ཝཾ ནི་ཙྪི་ན་ནྟི.
༡༨༡. ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀཱ་ར་ཀཱཏི ས་ངྒྷུ་པོ་ས་ཐ་ཀཱ་ར་ཀཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ངྒྷེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ངྒྷུ་པོ་ས་ཐ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཧི ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ཨ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ནེ་ཝ ག་ནྟ་བྦཾ, ཏི་ཎྞཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ན ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ཨེ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ་པི ས་ཧ ག་ནྟུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཀོ ཨཱ་ཝཱ་སོ’’ཏི ཨི་དཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ, ས་ངྒྷུ་པོ་ས་ཐ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ག་ཎ་པུ་གྒ་ལེ་ཧི ས་བྷི་ཀྑུ་ཀོ་པི ཨཱ་ཝཱ་སོ ན ག་ནྟ་བྦོ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ངྒྷེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ས་ངྒྷུ་པོ་ས་ཐཾ ཝཱ ག་ཎུ་པོ་ས་ཐཾ ཝཱ. ‘‘ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀ’’ནྟི ཨི་དཾ ག་ཎུ་པོ་ས་ཐ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཨ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན ཝཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀེ་ནཱཏི ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ནཱ. ཨུ་པོ་ས་ཐ་ནྟ་རཱ་ཡོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ནྟ་རཱ་ཡོ.
༡༨༣. པཱ་ལི༹་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ནི་སི་ནྣ་པ་རི་སཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱཏི་ཨཱ་དི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ.
ལི་ངྒཱ་དི་ད་སྶ་ན་ཀ་ཐཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ ནི་ཊྛི་ཏོ.