ཙཱུ་ལ༹་ས་ངྒཱ་མཾ
ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫ་ཀ་སྶ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦༥. ཏ་ཏྲ ཧཱིཏི ཏ་སྨིཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ. ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱཏི ལ་ཛྫི་པེ་ས་ལ་སྶ ཙོ་ད་ཀ་པཱ་པ་ག་ར་ཧཱི་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཝེ་རཱི་པུ་གྒ་ལཱ. སཱ་ས་ན་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཱ་ནུ་གུ་ཎཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཏ་ཎྷཱ་ག་ཏི་ཀཱ, དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ ཙ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨ་ལ་ཛྫི་ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ. སོ ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོཏི སོ ཙོ་ད་ཀོ ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ ནཱ་མ. དི་ཊྛ་སུ་ཏ་མུ་ཏ་མྤི རཱ་ཛ་ཀ་ཐཱ་དི་ཀནྟི དི་ཊྛ་སུ་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ རཱ་ཛ་ཙོ་རཱ་དི་ཀ་ཐཾ, མུ་ཏ་ཝ་སེ་ན་པི ཨ་ནྣཱ་དི་ཀ་ཐ་ཉྩ ཨ་ཀ་ཐེ་ནྟེ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡ་ནི་སྶི་ཏཱ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་པ་ཊི་ཙྪེ་ད་པ་དེ་ན ས་ཀ་ལ་ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཏྠ་པི་ཊ་ཀ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་མ་ཐཱ་ཙཱ་རཱ་དཱི་ཧི པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟནྟི ས་ཀ་ལ་སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་མ་ཐཱ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ ས་མ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀྐ་མོ. ཏ་ཐཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙཱ་རོ. ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫ་ཝ་ཏྟཱ་དི་ནི་སྶི་ཏཱཏི ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་སུ ག་རུ་ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་རཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཋཱ་ནཱ་དི་ཀྐ་མ་ནི་སྶི་ཏཱ ཙེ་ཝ ཙུ་དྡ་ས་མ་ཧཱ་ཝ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཏྟ་ནི་སྶི་ཏཱ ཙ, ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དི་ནི་སྶི་ཏཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྷེ ཨུ་པྤ་ནྣེཏི ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པྤ་ནྣེ པ་ཉྷེ པུ་ཙྪི་ཏེ. ཨི་ད་ཉྩ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟཾ, ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཾ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ས་སྶཱུ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཀུ་ལ་པ་དེ་སོ ནཱ་མ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དི་ཛཱ་ཏི་ཡ་མྤི ཀཱ་སི་ཀ་རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་དི་ཀུ་ལ་ཝི་སེ་སོ. ཨེ་ཏ་མེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ལ་པ་དེ་སོ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི. ས་ནྣི་པཱ་ཏ་མ་ཎྜ་ལེཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཉཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ས་ངྒྷ་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པ་རེ་སཾ མུ་ཁཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟེ་ན ན ཙ་རི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ་ནི་སི་ནྣེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཱ་ནུ་གུ་ཎཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཡ་ཐཱ ས་བྦེ སུ་ཎ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཙ་ཎྜི་ཀ་ཏེ་ནཱཏི ཨ་ཀ་ཏ་ཙ་ཎྜ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཨ་ཕ་རུ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤི་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན མེ་ཏྟཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གོ ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཀཱ་རུ་ཎི་ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟ་ཀ་རུ་ཎཱ ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘ཧི་ཏ་པ་རི་ས་ཀྐི་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀ་རུ་ཎཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་རུ་ཎཱ ཙ ཀ་རུ་ཎཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གོ ཙ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཡཾ པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི. ལ་ཛྫི་ཡཱཏི ལ་ཛྫི་ནཱི.
ཨ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏྭཱཏི ‘‘ཀཱ་ལེ་ན ཝ་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་རི. ༣༦༢) ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནཱ་ཙཱ་ར་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཏྟཾ ནཱ་མ, ཏཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་མེ་ན ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫཱ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ཛུ་མ་དྡ་ཝེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་པ་དཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨུ་པ་ཙ་རི་ཏ་བྦོ’’ཏི. ‘‘དྷ་མྨེ་སུ ཙ པུ་གྒ་ལེ་སུ ཙཱ’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི པ་ཀ་ཏེ་ན ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨེ་སུ ཙ པུ་གྒ་ལེ་སུ ཙ…པེ… མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི. ཡ་ཉྷི ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟོ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, དྷ་མྨེ་སུ ཙ གཱ་ར་ཝོ ཀ་ཏྟ་བྦོ. པུ་གྒ་ལེ་སུ པ་ན མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཀྑ་པཱ་ཏ་གཱ་ར་ཝོ. ཏ་སྨཱ ཨི་མཾ ཝི་དྷིཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟོ་ཝ ཏེ་སུ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༣༦༦. སཾ་ས་ནྡ་ན་ཏྠནྟི ཨཱ་པ་ཏྟི ཝཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝཱ་ཏི སཾ་ས་ཡེ ཛཱ་ཏེ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ནཱ་ཡཱཏི སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དི་ཨུ་པ་མེ་ཡྻ་ཏྠ་སྶ ཙོ་ད་ཀ་ཙུ་དི་ཏ་ཀེ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ས་རཱུ་པ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཾ. ཨ་ཏྠོ ཛཱ་ནཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཙོ་ད་ཀ་ཙུ་དི་ཏ་ཀ་ས་ངྒྷཱ་ནཾ ཉཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ, ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་གྒ་ལ་སྶ ཋ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཙོ་ད་ཀ་ཙུ་དི་ཏ་ཀེ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ཝཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ. སཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡཱཏི པ་མུ་ཊྛ་ས་རཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ས་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡཱཏི དོ་སེ སཱ་རི་ཏེ་པི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ས་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. ‘‘ན ཏེ ཨ་པ་སཱ་དེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱ ཨེ་ཝ ན ཨ་པ་སཱ་དེ་ཏ་བྦཱ, ན ཨི་ཏ་རེ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ. པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཉྷི ནཱ་མ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ས་བྦ་པ་ཙྪི་མཱ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ, ཏེ ཙ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ་ནུ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ ན ཧོ་ནྟི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཙ ཏ་ཎྷཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏནྟི ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨི’’ནྟི. ཝི་ན་ཡ་མ་ནྟ་ནཱཏི ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. སོ་ཏཱ་ཝ་དྷཱ་ནནྟི སོ་ཏ་སྶ ཨོ་ད་ཧ་ནཾ, ས་ཝ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཉཱ་ཎ’’ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་སཾ་ཝ་རཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ སཱ པུ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་མོ་ཀྑོ་ཏི ཨུ་དྡྷ་ཊོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝི་མོ་ཀྑོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡོ ཡཾ ཀི་ཉྩི དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟ་ཏི་ཡཱ, ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་མོ་ཀྑོ ཝི་མུ་ཙྩ་ནཾ ཨ་པུ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝི་ག་མོ, ཨེ་ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཏ་སྶ ཝི་ག་མ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན་པེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༣༦༧. ཨ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཏྟ་གཱ་ཐཱ་སུ ཀུ་ས་ལེ་ན བུ་དྡྷི་མ་ཏཱཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན. ཀ་ཏནྟི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཾ, པ་ཀཱ་སི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ནེ་ཝ པུ་བྦཱ་པ་རཾ ཨ་ཛཱ་ན་ན་སྶ, ཨ་ཉྙ་སྶ་པི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཡཾ ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དི་སཱ་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི དོ་སེ་ཧི ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དི་སཱ་ཡ.
ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫ་ཀ་སྶ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.