༤. ས་མ་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀོ
ས་ཏི་ཝི་ན་ཡ་ཀ་ཐཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༥. ས་མ་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཝི་པུ་ལ་ས་ཏིཾ ནི་སྶཱ་ཡ དཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ན་ཡོ ཙོ་ད་ནཱ་དི་ཨ་སཱ་རུ་པྤཱ་ནཾ ཝི་ན་ཡ་ནུ་པཱ་ཡོ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡོ.
༡༩༦. ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏོཏི ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་སོ. ག་གྒཾ བྷི་ཀྑུཾ…པེ… ཙོ་དེ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཨི་དཾ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ. ཏ་དེ་ཝ ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་སེ་ན ཀ་ཏ་ནྟི ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏཾ. ཏེ་ན ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞེ་ན ཨ་ནཱ་ཙཱ་རེ་ན ཨཱ་པ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ག་གྒཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙོ་དེ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. པ་ཋ་མཾ མཱུ་ལ༹ྷོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་སྶ དཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ན་ཡོ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡོ.
༢༠༢. དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ས་མྤཱ་དི་ཀཱ ཀི་རི་ཡཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་སི་ཀཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ས-ཀཱ་རཱ་ག་མ་ས་ཧི་ཏོ ཨི་ཀ-པ་ཙྩ་ཡ་ནྟོ་ཡཾ ས་དྡོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶཱ ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱཏི གཱུ་ལ༹ྷ་ཀ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀཱ་དི་ནཱ ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧཱ་པ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཡེ་བྷུ་ཡྻ་བྷཱ་ཝཾ ནི་སྶི་ཏ་ས་མ་ཐ་ཀི་རི་ཡཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་སི་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་སི་ཀཱ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཐོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧེ་ན ཧི དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་བྷཱ་ཝེ སི་དྡྷེ པ་ཙྪཱ ཏཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་བྷཱ་ཝཾ ནི་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝཱུ་པ་ས་མོ ཧོ་ཏི, ན དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི་ནཾ བ་ཧུ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་མ་ཏྟེ་ན.
༢༠༧. ‘‘སེ་ས་མེ་ཏྠ ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡཱ་དི་ས་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་ནི ཝི་ཡ ཨི་ད་མྤི ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཱ་ཀ་མྨཾ ཨ་སུ་ཙི་བྷཱ་ཝཱ་དི་དོ་ས་ཡུ་ཏྟ་སྶ, ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ཨ་ཏི་ཊྛ་མཱ་ན་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཝི་སུཾ ཨེ་ཀཾ ནི་གྒ་ཧ་ཀ་མྨ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྷི ནི་གྒ་ཧ་ཀ་མྨེ ཀ་ཏེ སོ པུ་གྒ་ལོ ‘‘ཨ་ཧཾ སུ་དྡྷོ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་དྡྷི་ཡཱ སཱ་དྷ་ན་ཏྠཾ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏུཾ, ས་ངྒྷོ ཙ་སྶ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ དཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཏཾ ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཙ ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་ནྟཾ ཧོ་ཏི.
ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏཾ ཀ་མྨཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏཱི་ཏི? ཀེ་ཙི པ་ནེ་ཏྠ ‘‘སོ ཏ་ཐཱ ནི་གྒ་ཧི་ཏོ ནི་གྒ་ཧི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨོ་སཱ་ར་ཎཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨོ་སཱ་ར་ཎཱ ན ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཉྙེ པ་ན ‘‘པཱ་ལི༹་ཡཾ ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ན་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ལ་ཛྫི་དྷ་མྨེ ཨོ་ཀྐ་ནྟ་སྶ ཨོ་སཱ་ར་ཎཱ ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་པི ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ན་ཡ་ཏོ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨོ་སཱ་ར་ཎཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨི་དཾ ཡུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ས་ཙེ སཱི་ལ་ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཝ་ཏྟཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷིཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏི. ནོ ཙེ, ཏ་ཐཱ་ནཱ་སི་ཏ་ཀོ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༣༨). ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཱ་ཀ་མྨནྟི ཙ ཨ་ལུ་ཏྟ་ས་མཱ་སོ་ཡེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ ཧཱི’’ཏི ཨཱ་དི.
ས་ཏི་ཝི་ན་ཡ་ཀ་ཐཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༥. ཝི་རཱུ་པ་ཏོ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཊྛེ་ན ཙི་ཏྟཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟ་དུ་ཀྑ་ཏྠཾ ཝོ་ཧཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་པ་ཝ་ད་ནཱཏི ཙོ་ད་ནཱ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཨ་ནུ་ཝ་ད་ནེ.
ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱཏི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཀ་མྨ་ཝ་གྒ་སྶ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་ནཱ་མུ་ཁེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༡༦. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱཏི ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སཱ་ཡ ཝཱ. བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱཏི པ་ར་སྨིཾ ཝཱ པ་ར་སྶ པ་རི་སཱ་ཡ ཝཱ. ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝཱ་ཡཱཏི ཨ་ནུ་པྤཱ་དཱ་ཡ.
༢༢༠. ‘‘ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི ཨི་དཾ པུ་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ སི་ཡཱ ཀུ་ས་ལནྟི་ཨཱ་དི ཝི་ས་ཛྫ་ནཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི.
༢༢༢. ས་མྨུ་ཏི་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཡ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཀུ་ས་ལ་སྶཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཏ་དུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ སི་ཡཱ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ན་ཏྠི ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཏྠ ས་ནྡྷཱ་ཡ་བྷཱ་སི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙཱ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་དི ཧི ཨཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ པ་ར་མ་ཏྠ་དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་དཱ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ སི་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ དུ་ཊྛ་དོ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དཱི་སུ ད་སྶི་ཏ་དོ་ས་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་བྷ་ཨཱ་ཝ་ཏཱ ན ཡུ་ཏྟཱ, ཨེ་ཀ་ནྟ་ས་མྨུ་ཏི་ས་བྷཱ་ཝཱ ཨེ་ཝ སཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘སི་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ སི་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི་པི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཡ་དི པ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་དྷ་མྨ་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ‘‘སི་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ སི་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་དཱ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་ས་མ་ཨུ་ཊྛི་ཏ་ཏྟ་མྤི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ སི་ཡཱ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི་པི ཝ་ཏྟ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཡ་ཏོ ཙེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱུ་པ་ཙཱ་རཱ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཀུ་ས་ལཱུ་པ་ཙཱ་རཱ་ནཱ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཝི་སུཾ ཀཱ་ར་ཎ་ས་བྦྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷཱ་སི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཡཾ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཾ བྷཱ་སི་ཏཾ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཡོ ཨ་ངྒ་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ, ནཱ་ཉྙཾ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཏི ག་ཎྷེ་ཡྻ, ཏ་སྶ གཱ་ཧེ དོ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་སྨིཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཐ་ཝཱི་ཁ་ཎ་ནཱ་དི་ཀེཏི པ་ཐ་ཝཱི་ཁ་ཎ་ནཱ་དི་ནི་མི་ཏྟེ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫེ. ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ ཨ་ངྒནྟི པ་ཎྞ་ཏྟིཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ན ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཱ་དཱི་སུ བྷཱུ་མི་སོ་དྷ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཐ་ཝཱི་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཝི་ཀོ་པ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལེ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ས་ཏཱིཏི ཏ་སྨིཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་ཏྟེ་ན ཀུ་ས་ལ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་ར་ཧཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༣.༢༢༢) པ་ན ‘‘ཏ་སྨིཾ ས་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ ‘‘ཏ་སྨིཾ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏེ’’ཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ, ཏཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི ‘‘ཡ་སྨི’’ནྟི ཡ-ས་དྡེ་ན པ་རཱ་མ་ཊྛ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ‘‘ཏ་སྨི’’ནྟི པ་རཱ་མ་སི་ཏ་བྦ་ཏོ.
ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུནྟི ཡ་དི ས་མྨུ་ཏི་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཡ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་ཏྟེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་རོ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ཏ་དཱ ཀུ་ས་ལ་ཝོ་ཧཱ་རོ་པི ཀ་ཏྟ་བྦོ་ཏི ‘‘ན་ཏྠི ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ་པི་སྶ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ས་མཱ་ནེ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ངྒ་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་ཏྟེ ཀུ་ས་ལ་ཝོ་ཧཱ་རོ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ, ན ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་རོ, ཏ་སྨཱ ན་ཡི་དཾ ཨ་ངྒ་པྤ་ཧོ་ན་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟནྟི ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ སི་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ སི་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ, ན་ཏྠི ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ཨི་དཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཏྟེ་ན ཨ་ངྒ་པྤ་ཧོ་ན་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ཙི་ཏྟ་མ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ སི་ཡཱ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི་པི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཏེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ་པི ཀེ་ན་ཙི ནི་མི་ཏྟེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ, ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཡཾ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ, ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཨི་ཏ་ར’’ནྟི.
ཨི་དཾ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ སི་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ སི་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི ཨི་ད་ཉྷི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ཏྠ་ཙི ཀཱ་ར་ཎཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ན ཧོ་ཏི. ཡཾ པ་ན ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎཾ བྷ་ཝི་ཏུ་མ་ར་ཧ་ཏི, ཨི་ད་མེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཉྷི པ་ཎྞ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ས་བྦཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ན པ་ཎྞ་ཏྟིཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ་པི ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟ་པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ན ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་ད་ཉྙ་ཏྠ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ པ་ན ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་བྷཱུ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ས་ཧ་སེ་ཡྻཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ནྟི ས་བྦཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ངྒ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཚ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙ་ངྒ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ. ཏ་སྨཱ ཨི་མེ་སཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནཾ ས་བྦཱ་པ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏྟཾ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ཉྩ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཏྠ པ་ན པ་ཐ་ཝཱི་ཁ་ཎ་ནཱ་དཱི་སུ ཀུ་ས་ལ་མྤི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་དུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཀུ་ས་ལ་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཨ་ཡུ་ཏྟོ སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ན་ཝ་ཛྫཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་ར་སྶ ཝི་རུ་དྡྷ་ཏྟཱ. ཡ་ད་གྒེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་རུ་དྡྷཱ, ཏ་ད་གྒེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་ཀཱ་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རོ་པི ནེ་སཾ ཨ་ཡུ་ཏྟོ. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ཀུ་ས་ལཾ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ, ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་ར་མེ་ཝ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝཱཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ན ས་མུ་ཊྛ་ཧ་ན་ཏོ ཀཱ་ར་ཎཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫེ. ཝི་ཀ་པྤོ ན་ཏྠཱིཏི སི་ཡཱ-ས་དྡ་སྶ ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཏྠ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཧོ་ཏི. ས་ཧ་སེ་ཡྻཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་ཏྠི་ཡཱ་དཱི་ཧི ས་ཧ པི་ཊྛི་པ་སཱ་ར་ཎ་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏ་རཱུ་པཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏོ ཀཱ་ར་ཎཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ. ས་ཉྩི་ཙྩཱ་ས་ཉྩི་ཙྩ་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་ཎྞ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ, ཨ་ཉྙ་ཏྭཱ ཙ ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཨི་མཾ ཝི་ཀ་པྤ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏྟ་ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཨི་མཾ ཝི་ཀ་པྤ་ས་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩཱ་པ་ཛྫ་ན་པ་ཀྑེ ཀུ་ས་ལེ་ནཱ་པི ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ ཏ་མྤི ཝི་ཀ་པྤཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ སི་ཡཱ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི་པི ཀ་སྨཱ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་པ་ད་སོ་དྷ་མྨཱ་དི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་མྤཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ‘‘ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན སཱ་ཝ་ཛྫ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ནཱ་པི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་བྷཱུ་ཏ་ཀུ་ས་ལ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཨ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ན ཙ ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ཏ་ཐཱ ཝོ་ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཙ་ལི་ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ནནྟི ཙ་ལི་ཏཱ་ནཾ, པ་ཝ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ. ཙ་ལི་ཏོ ཧི ཀཱ་ཡོ, པ་ཝ་ཏྟཱ ཝཱ་ཙཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ན་མ་ཉྙ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཨ་ངྒཾ. ཏ་ཉྩ…པེ… ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ སི་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ སི་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི ཨི་དཾ ཀཱ་ར་ཎཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ, ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ་ཏི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
ཡཾ པ་ན སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣.༢༢༢) ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཾ ས་མ་ཏྠེ་ཏུཾ བ་ཧུཾ པ་པ་ཉྩི་ཏཾ, ཏཾ ན སཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦཾ དུ་ཊྛ་དོ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཡཾ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ངྒཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་སྶཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟེ་ན བྷི་ནྣ་ཏཱ་ཝ ད་སྶི་ཏཱ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ད་སྶི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨི་དྷ ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཡི་མྷ. ཨེ་ཝཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཏོ ཡོ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ན ཉ་ཏྭཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཝཱ་རེ་པི.
ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ས་མ་ཐ་ཀ་ཐཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༨. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཐཾ ཨ་ནཱ་ག་མྨཱཏི་ཨཱ་དི པུ་ཙྪཱ. སི་ཡཱཏི་ཨཱ་དི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ. སི་ཡཱ་ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡནྟི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མཾ སི་ཡཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡ་སྨིནྟི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡ་ཏྟ་སྨི་ནྟི བྷཱ་ཝ་པྤ་དྷཱ་ནོ ནི་དྡེ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ. ‘‘ཀཱ་ར་ཀོ ཨུ་ཀྐོ་ཊེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟཾ, ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨུ་ཀྐོ་ཊེ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ. ཨུ་བྦཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ ཁཱི་ཡ་ན་ཀེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ན ཝུ་ཏྟཾ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡ་དཱ་ན་སྶ ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡ.
༢༣༥. ཝ་ཎྞཱ་ཝ་ཎྞཱ་ཡོ ཀ་ཏྭཱཏི ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཧ་ནྟེ་ཧི ས་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཡུ་ཏྟཱ་ཡོ ཀ་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་མི་ཏྟ་ས་ཉྙཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི.
༢༤༢. ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ …པེ… ས་མྨ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནཱ་དི་ཀ་མྨཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ས་མ་ཐ་ཀ་ཐཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་མ་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ ནི་ཊྛི་ཏོ.