༤. པ་ཋ་མ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༠. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨ་པ་ཉྙཱ་ཏེཏི ཨ་པྤ་སི་དྡྷེ. ཨི་མཾ པ་ན ཨ་ཊྛ མཱ་སེ མ་ཎྜ་པཱ་དཱི་སུ ཋ་པ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ་མཱ་སེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་དི་སེ་ན པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི ན ཝུ་ཏྟཱ. པ་རི་ཝཱ་རེ པ་ནེ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ནྟི ‘‘ཨེ་ཀཱ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི (པ་རི. ༦༥-༦༧) ཝུ་ཏྟཾ.
ན་ཝ་ཝཱ་ཡི་མོཏི ཨ་དྷུ་ནཱ སུ་ཏྟེ་ན ཝཱི་ཏ་ཀ་ཙྪེ་ན པ་ལི་ཝེ་ཋི་ཏ་མ་ཉྩོ. ཨོ་ན་དྡྷོཏི ཀ་པྤི་ཡ་ཙ་མྨེ་ན ཨོ་ན་དྡྷོ. ཏེ ཧི ཝ་སྶེ་ན སཱི་གྷཾ ན ན་སྶ་ནྟི. ‘‘ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སི་ཀོ’’ཏི ཨི་དཾ ཏ་སྶ སུ་ཁ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ, ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་སྶཱ་པི པ་ན ཙཱི་ཝ་ར་ཀུ་ཊི ཝ་ཊྚ་ཏེ་ཝ. ཀཱ་ཡཱ་ནུ་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་སཱི་ད་ན་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཝ་སྶ་བྷ་ཡེ་ན ས་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཏེ་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ དཱ་ཡ་ཀེ་ཧི དི་ནྣ་མྤི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ནྟེ་ན ར་ཀྑི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ.
‘‘ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ གི་མྷཱ་ནེ་པི མེ་གྷེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲཱཏི ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཱ་དི་ཀེ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ. མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཱཏི ཡ་ཏྠ ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ངྒ་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ ས་བྦ་དཱ ཀ་ཙ་ཝ་ར་སྶ ས་ངྐ་ཌྜྷ་ནེ་ན མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ་ལི་ཀཱ ས་ཉྩི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཝི་དྷི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་ཙྩ་ཝ་ཏྠུ་པཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཝཱ ཝཱ་ལི་ཀཱ ཧ་རི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཏྠ ཝཱ པ་ན ཀོ་ཎེ་སུ ཝཱ་ལི་ཀཱ ས་ཉྩི་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་པ་ར་དི་སཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཀེ་ཙི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ས་མྨ་ཊྛ་ཊྛཱ་ན་སྶ པ་ད་ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ན ཨ་ཝི་ཀོ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ཡཾ ཨ་ས་མྨ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་དཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཝཱ་ལི་ཀཱ ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཏྠ ‘‘མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན དི་སྶ་ཏི.
༡༡༡. ཝ་ངྐ་པཱ་ད་ཏཱ་མ་ཏྟེ་ན ཀུ་ལཱི༹་ར་པཱ་ད་ཀ་སྶ སེ་སེ་ཧི ཝི་སེ་སོ, ན ཨ་ཊ་ནཱི་སུ པཱ་ད་པྤ་ཝེ་ས་ན་ཝི་སེ་སེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡོ ཝཱ པ་ན ཀོ་ཙཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶཱཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶེ་ཝ.
ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ…པེ… པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ མེ་གྷུ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་དྡྷ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་བྷོ་གེ་ན ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཏེ་ན པུ་ནཱ་ག་ནྟ་བྦ་མེ་ཝ. ཀ་པྤཾ ལ་བྷི་ཏྭཱཏི ‘‘ག་ཙྪ, མཱ ཨི་དྷ ཏི་ཊྛཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ.
ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ལི་བོ་དྷོཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་སུ ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཨེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ག་ཏེ་སུ་པི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ན་མེ་ཝ པ་ལི་བོ་དྷོ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཝཱ་དེ པ་ན ‘‘ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ་པི ནི་སི་ནྣཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ས་ནྠ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ་པི དུ་ཀྐ་ཊེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་སྶཱ་ར་ཀོཏི ས་ར་བྷཱ་ཎ་ཀོ. སོ ཧི ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་དྡྷཾ པཱ་ལི༹་པཱ་ཋཾ སཱ་རེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨུ་སྶཱ་ར་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༡༡༢. ཝ་ཎྞཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཀ་ཏཱཏི པ་ཊ་ཁ་ཎྜཱ་དཱི་ཧི སི་བྦི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ. བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཱཏི ཙི་མི་ལི་ཀཱ་ཡ ས་ཏི ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་རི, ཨ་ས་ཏི སུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཱ. ‘‘སཱི་ཧ་ཙ་མྨཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཎེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ པུ་ན སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋ་པ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཧ་ར་ཎ་མེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྷོ་གོ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཧ་ར་ཎཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཧི ‘‘ཨ་ནྟོ་པི མ་ཉྩེ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི, བ་ཧི་པི མ་ཉྩེ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ མ་ཉྩཱ་དཱི་སུ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ –
‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ཙ་མྨཱ་ནི དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི སཱི་ཧ་ཙ་མྨཾ བྱ་གྒྷ་ཙ་མྨཾ དཱི་པི་ཙ་མྨཾ. ཡོ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༥༥) –
པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཀ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ད་ཊྛ་བྦོ. དཱ་རུ་མ་ཡ་པཱི་ཋནྟི ཕ་ལ་ཀ་མ་ཡ་པཱི་ཋ་མེ་ཝ. པཱ་ད་ཀ་ཐ་ལི་ཀནྟི ཨ་དྷོ་ཏ་པཱ་དཾ ཡ་སྨིཾ གྷཾ་ས་ནྟཱ དྷོ་ཝ་ནྟི, ཏཾ དཱ་རུ་ཕ་ལ་ཀཱ་དི.
༡༡༣. ‘‘ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་དྡྷ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙེ་ན་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ནོ་ཏཱ་པེ་ནྟ་སྶ་པི ཨཱ་ག་མ་ནེ སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཏེ་ནེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘མ་ཉྩཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒྷི་ཀ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ དེ་སེ ས་ནྠ་ར་ཎཾ ཝཱ ས་ནྠ་རཱ་པ་ནཾ ཝཱ, ཨ་པ་ལི་བུ་དྡྷ་ཏཱ, ཨཱ་པ་དཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝོ, ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏཱ, ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ཏི་ཀྐ་མོ’’ཏི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ཋ་མ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཚ ཨ་ངྒཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི.
པ་ཋ་མ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.