༥. ས་ཧ་སེ་ཡྻ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༠-༥༡. པ་ཉྩ་མེ ཏ་ཏྲི་དཾ ནི་ད་སྶ་ན་ནྟི སེ་སོ. དི་ར་ཏྟ་ཏི་ར་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ དི་ར་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ཏྠཾ, ནི་ར་ནྟ་རཾ ཏི་སྶོ་ཝ ར་ཏྟི་ཡོ ཝ་སི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་དི་ཝ་སཱ་དཱི་སུ ས་ཡ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི, ན ཨེ་ཀ་ནྟ་རི་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ཡ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠ་མྤཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. དི་ར་ཏྟ་ཝི་སི་ཊྛ་ཉྷི ཏི་ར་ཏྟཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ, ཏེ་ན ཨ་ན་ནྟ་རི་ཀ་མེ་ཝ ཏི་ར་ཏྟཾ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི. པ་ཉྩ་ཧི ཚ་ད་ནེ་ཧཱིཏི ཨི་ཊྛ་ཀ་སི་ལཱ་སུ་དྷཱ་ཏི་ཎ་པ་ཎྞེ་ཧི. ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏ་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན. དི་ཡ་ཌྜྷ་ཧ་ཏྠུ་བྦེ་དྷོ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོ ཨེ་ཀེ་ན མ་གྒེ་ན པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་རི་ག་མ་ན་ཡོ་གྒོ, ཨེ་ཏཾ བ་ཧུ་དྭཱ་ར་མྤི ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོ་ཝ. ཏ་ཏྠ པ་ན ཀུ་ཊྚཱ་དཱི་ཧི རུ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝི་སུཾ དྭཱ་རཾ ཡོ་ཛེ་ནྟི, ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན རུ་ནྡྷ་ཏི ཨེ་ཝ, ཝི་སུཾ དྭཱ་རཾ ན ཡོ་ཛེ་ནྟི, ‘‘ཨེ་ཏ་མྤི ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་ར་མེ་ཝ མ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ཧི པི་ཧི་ཏ་དྭཱ་རོ ཝི་ཡ ག་བྦྷོ’’ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ག་བྦྷེ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་མུ་ཁཱ་དཱི་སུ ནི་པ་ནྣཱ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ཧི ས་ཧ་སེ་ཡྻཱ་པ་རི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ག་བྦྷ་དྭཱ་རཾ མ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ཧི པི་ད་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛི་ཏེ ཨ་རུ་ཎེ ཝི་ཝ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི.
ཏེ་སཾ པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཙི ‘‘ཨ་ནུ་ཊྛ་ཧ་ནེ་ན ཨ་ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ས་ཡ་ནྟ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝཱ. ཨི་ད་ཉྷི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ སི་ཡཱ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, སི་ཡཱ ཨ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི. ཀི་རི་ཡཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ ཙ་སྶ ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ དི་ཝཱ་ས་ཡ་ན་མྤི. ཨ་ནུ་ཊྛ་ཧ་ནེ་ན, ཧི དྭཱ་རཱ་སཾ་ཝ་ར་ཎེ་ན ཙེ་ཏཾ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ས་མ་ཨུ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨི་ད་ཉྩ ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ས་མྦ་དྡྷ་བྷི་ཏྟི་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཨི་དཾ ས་མྦ་དྡྷ་བྷི་ཏྟི་ཀེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལེ ས་ཡི་ཏ་སྶ ས་ངྐཱ ཨེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ‘‘ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་སཱ་དེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེཏི བ་ཧི ནི་སྶེ་ཎི་ཡཱ ཨཱ་རོ་ཧ་ཎཱི་ཡེ.
ས་བྷཱ་ས་ངྑེ་པེ་ནཱཏི ས་བྷཱ་ཀཱ་རེ་ན. ‘‘ཨ་ཌྜྷ་ཀུ་ཊྚ་ཀེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཎྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཏྠ ཏཱི་སུ དྭཱི་སུ ཝཱ པ་སྶེ་སུ བྷི་ཏྟི་ཡོ བ་དྡྷཱ, ཚ་ད་ནཾ ཝཱ ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ ཨ་ཌྜྷ་བྷི་ཏྟི, ཨི་དཾ ཨ་ཌྜྷ་ཀུ་ཊྚ་ཀཾ ནཱ་མ. ཝཱ་ལ༹་ས་ངྒྷཱ་ཊོ ནཱ་མ པ་རི་ཀྑེ་པ་སྶ ཨ་ནྟོ ཐ་མྦྷཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་རི ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པེ་ཧི ཀ་ཏ་ས་ངྒྷཱ་ཊོ. པ་རི་ཀྑེ་པ་སྶ བ་ཧི་ག་ཏེཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྨིཾ པ་སྶེ པ་རི་ཀྑེ་པོ ན་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ས་ཙེ བྷཱུ་མི་ཏོ ཝ་ཏྠུ ཨུ་ཙྩཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཏོ ཨུ་ཙྩ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་བྦ་ཀོ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ ཏ་ཏྠ སེ་ནཱ་ས་ན་ཝོ་ཧཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཐ ཝ་ཏྠུ ནཱི་ཙཾ བྷཱུ་མི་ས་མ་མེ་ཝ སེ་ནཱ་ས་ན་སྶ ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལེ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་ཏྠ པ་རི་ཀྑེ་པ་ར་ཧི་ཏ་དི་སཱ་ཡ ནི་བྦ་ཀོ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ ས་བྦ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, པ་རི་ཙྪེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་རི་ཀྑེ་པ་སྶ བ་ཧི ཨེ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དི མ་ཛ྄ཛྷེ ཨུ་ད་ཀ་པ་ཏ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་ས་ངྒ་ཎ་ཝ་ནྟཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ག་བྦྷཱུ་པ་ཙཱ་རེཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་ག་བྦྷ་སྶ དྭཱི་སུ པ་སྶེ་སུ པ་མུ་ཁེ་ན ག་མ་ནཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཧ་ཏྠུ་བྦེ་དྷ་ཏོ ཨ་ནཱུ་ནཾ ཀུ་ཊྚཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་ངྒ་ཎེ་ན པ་ཝེ་སཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ག་བྦྷ་པ་རི་ཀྑེ་པོཏི ཙ་ཏུ་ར་སྶ་པཱ་སཱ་དཱ་དཱི་སུ ས་མ་ནྟཱ ཋི་ཏ་ག་བྦྷ་བྷི་ཏྟི་ཡོ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
པཱ་ཊེ་ཀྐ་ས་ནྣི་ཝེ་སཱཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་དི་སཱ་ཡ ག་བྦྷ་པཱ་ལི༹་ཡོ ཨི་ཏ་ར་དི་སཱ་སུ ག་བྦྷ་པཱ་ལཱི༹་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན, བྷཱ་ཝེ་པི ཝཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་བྷི་ཏྟི་ཙྪ་ད་ནེ་ཧི ཨ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཏཱ་ཡ པཱ་ཊེ་ཀྐ་ས་ནྣི་ཝེ་སཱ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ…པེ… ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟནྟི ཏ་ཏྠ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན དུ་ཀྐ་ཊེ་ན. ཏཱ་དི་སཱ་ཡ ཧི ག་བྦྷ་པཱ་ལི༹་ཡཱ པ་མུ་ཁཾ ཏཱི་སུ དི་སཱ་སུ བྷི་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་དི་སཱ་ཡ ག་བྦྷ་བྷི་ཏྟི་མ་ཏྟེ་ན ས་བྦ་ཙྪ་ནྣཾ ཙཱུ་ལ༹་པ་རི་ཙྪ་ནྣཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཡ་དི པ་ན ཏ་སྶ པ་མུ་ཁ་སྶ ཨི་ཏ་ར་དི་སཱ་སུ་པི ཨེ་ཀི་སྶཾ, ས་བྦཱ་སུ ཝཱ བྷི་ཏྟིཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་དཱ ས་བྦ་ཙྪ་ནྣ་ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་རི་ཙྪ་ནྣཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝི་ནཱ ཛ་ག་ཏི་ཡཱ པ་མུ་ཁཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་ཙྩ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཀ་ཏ་གེ་ཧ་སྶ པ་མུ་ཁཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨི་དཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨུ་ཙྩ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཙེ པ་མུ་ཁཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་ས་ངྑྱ་མེ་ཝ པ་མུ་ཁཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ. ཛ་ག་ཏི་ཡཱ པ་མཱ་ཎཾ ཝ་ཏྭཱཏི པ་ཀ་ཏི་བྷཱུ་མི་ཡཱ ནི་པ་ནྣོ ཡ་ཐཱ ཛ་ག་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་རི ས་ཡི་ཏཾ ན པ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཙྩཱ་ཏི་ཨུ་ཙྩ་ཝ་ཏྠུ་སྶ ཨུ་བྦེ་དྷ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ. ཨེ་ཀ་དི་སཱ་ཡ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ དཱི་གྷཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ནྣི་ཝེ་སི་ཏོ པཱ་སཱ་དོ ཨེ་ཀ་སཱ་ལ་ས་ནྣི་ཝེ་སོ. དྭཱི་སུ, ཏཱི་སུ ཝཱ ཙ་ཏཱུ་སུ་པི ཝཱ དི་སཱ་སུ སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏཱ དྭི་སཱ་ལཱ་དི་ས་ནྣི་ཝེ་སཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སཱ་ལ་པྤ་བྷེ་ད་དཱི་པ་ན་མེ་ཝ ཙེ་ཏྠ པུ་རི་མ་ཏོ ཝི་སེ་སོ་ཏི. པ་རི་ཀྑེ་པོ ཝི་དྡྷ་སྟོཏི པ་མུ་ཁ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི.
༥༣. ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཙྪ་ནྣ་ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་རི་ཙྪ་ནྣཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཾ ས་བྦ་ཙྪ་ནྣ་ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་རི་ཙྪ་ནྣཱ་དི་ཀ་མྤི ས་བྦཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཝུ་ཏྟ་མྤི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶེ་ཝ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝེ་ན ད་སྶི་ཏཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫ་ཏྟཱ, ག་རུ་ཀེ ཋཱ་ཏ་བྦ་ཏོ ཙཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཏྟ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནཱིཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་དྭ་ཡཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ.
༥༤. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཏ་ཏི་ཡཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ པུ་རཱ་རུ་ཎཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པུ་ན ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ན པུ་རཱ་རུ་ཎཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཚ་ད་ནེ ནི་སི་ནྣ་སྶཱ་པི པུ་ན་དི་ཝ་སེ ས་ཧ་སེ་ཡྻེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ. སེ་ན་མྦ་མ་ཎྜ་པ་ཝ་ཎྞཾ ཧོ་ཏཱིཏི སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པེ ཀི་ར ཨུ་ཙྩ་ཝ་ཏྠུ་ཀོ ས་བྦ་ཙྪ་ནྣོ ས་བྦ་ཨ་པ་རི་ཙྪ་ནྣོ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀོ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་མ་ཎྜ་པོ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཏྠ་བྷཱ་གོ ཙཱུ་ལ༹་ཀཾ, དྭེ བྷཱ་གཱ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ, ཏཱི་སུ བྷཱ་གེ་སུ དྭེ བྷཱ་གཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻནྟི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཙཱུ་ལ༹་ཀ་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཙྪ་ནྣ་ཏཱ་དཱི་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ, ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ས་ཧ ནི་པ་ཛྫ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་དི་ཝ་སེ སཱུ་རི་ཡ་ཏྠ་ངྒ་མ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ས་ཧ་སེ་ཡྻ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.