༢. ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༢-༣. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་ཝཱ་ད་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སེ དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝི་སུཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ས་མ་ཡེ་ན. ཀོ པ་ན སོ་ཏི? མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བོ་དྷི་ཡཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ པ་རི་ནི་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏཱ་ནི ནེ་སཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི ནི་དཱ་ནུ་དྡེ་སཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཙ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་ཙྪེ་ད་ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ་ཐཱ’’ཏི ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཀྐ་མ་སྶ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་དཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨི་ད་ཉྩ ས་བྦ་ས་ངྒྷུ་པོ་ས་ཐཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
༡༣༤. ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ན ཨ་ཡྻཱ་པི…པེ… ས་ནྣི་པ་ཏེ་ཡྻུ’’ནྟི བ་ཧཱུ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི. ཏ་ཏྲཱ་པི ཝི་ན་ཡཾ ཨཱ་ག་མྨ ཝུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ སཱ་མི, ན ཀེ་ཝ་ལཾ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, ས་ངྒྷ་སྶ གཱ་ར་ཝ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཱ་ར་ཧ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྩ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ཡཾ ཙེ ཐེ་རོ, བྷི་ཀྑུཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཀ་ཐཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི? བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ཨ་བྱ་ཏྟོ ནཱ་མ དུ་ལླ་བྷོ. ས་བྦ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཡོ་ག་ནི་ད་སྶ་ནེ ཙ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ’’ ཨི་ཙྩེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཏ་ཐཱ ད་སྶ་ན་ཏོ. ས་ངྒྷཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རེ་ནཱ་པི ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་སྶ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཡོ་ག་ད་སྶ་ན་ཏོ, པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐེ ཙ ཐེ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི པ་ཡོ་ག་ད་སྶ་ན་ཏོ ཙ. ‘‘ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླ’’ནྟི པ་ར་ཏོ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦེ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎ་ནྟ་རཱ་ཡེ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ བ་ཧུ་ཝི་དྷ་ཏྟཱ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཝ་ཏྟུཾ ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཉ་ཏྟིཾ ནི་ཊྛ་པེ་སི. ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨ་ཏོ ཨེ་ཝ ཧི ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ. ན, ཏ་ཏི་ཡཱ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ཙེ? ན, ཨ་ཉྙེ་ཧི ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀ་མྨེ་ཧི ཨ་ས་དི་ས་ཏྟཱ. ན ཧི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཀྑ་ཏྟུཾ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ’’ཏི ཨཱ་ར་བྷཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཉྙེ་ཧི ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡེ་ཧི ཨ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་མྤི མཱ་ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཙེ? ན, ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པི ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཨེ་ཀ་ཙྩཾ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཝ་སེ་ན་པི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་ཐཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི? ཨི་ད་མེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཉཱ་པ་ཀཾ.
‘‘ཀིཾ ས་ངྒྷ་སྶ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩ’’ནྟི ཨི་དཾ ན ཉ་ཏྟི ནི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏ་ཉྷི ཉ་ཏྟི་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ, ཀིཾ ས་ངྒྷ་སྶ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ, ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི? ཏ་ཐཱ་པི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ན ཧི ཏཾ ཉ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནྟོ་ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཙེ? ན, ཡ་ཐཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ, པ་ར་པ་དཱ་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ངྒྷོ, པུ་གྒ་ལོ ཝཱ ཋ་པ་ན་ཀྑེ་ཏྟཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ན ཧི ཏ་སྨིཾ ཁེ་ཏྟེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ས་མྨ་ཛྫ་ནཱ་ས་ནོ་ད་ཀ་པ་དཱི་པ་ཀ་ར་ཎེ ཨཱ་པ་ཏྟི་མོ་ཀྑོ ཧོ་ཏི. ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨ་ཏོ པུ་བྦེ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཏ་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ, ན སཱ ཀ་མྨ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་པེ་ཀྑཱ ཨེ་ཏྠཱ་ག་ཏ་ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་པ་ཏྟི ཝི་ཡ, ཏ་སྨཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀོ བྷི་ཀྑུ ‘‘པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ པ་ཋ་མཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་པ་རི་སུ་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡཾ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ས་རཱ་པེ་ཏི. ཏ་ཉྷི ཀ་ཏཾ པ་རི་སུ་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀ་ཏཾ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་བྷ་ཡཱ་པེ་ཀྑཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཀ་ཏཾ ན ཀ་ཏ’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ས་ངྒྷ་སྶ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩ’’ མི་ཙྩེ་ཝཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཀ་ཏ་པ་ཀྑེ ཏཱ་ཝ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཀྐ་མ་ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པ་ར་ཏོ ‘‘ཡ་སྶ སི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི, སོ ཨཱ་ཝི ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི ཙ, ཀ་ཏ་པ་ཀྑེ ‘‘ཨ་ས་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཙ ཝ་ཀྑ་ཏི.
པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཐ. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཡ་སྨཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་སྶཱ་མི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨུ་དྡི་སཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལཾ ཨ་པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་དྡི་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ་པ་རཱ་མ་ས་ནེ་ན ཡྭཱ་ཡཾ ‘‘དཱ་ནི ནེ་སཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥༠) ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སོ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཀེ. ཡ་སྨཱ ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ ནི་དཱ་ནུ་དྡེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སྶ ཡ་དེ་ཏཾ ཨ་ནྟེ ‘‘ཀ་ཙྩི་ཏྠ པ་རི་སུ་དྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཱ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཁེ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་པི ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱི་ཝོ་ཧཱ་ར་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཙ ཨི་དྷ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཁེ་ཏྟ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝུ་ཏྟེ ཡ་སྨཱ པ་ར་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཁེ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷཱི་རུ་ཀཱ ཏུ་མྷེ ས་བྦེ་ཝ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟེ ‘‘པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཏ་དཱ་རོ་ཙ་ན་སྶ པ་ཋ་མཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ, པ་གེ་ཝ ཏ་སྶ ཀ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ས་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་རོ་ཙ་ནེ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ན ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ, ཨ་ཀ་མྨ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཏ་སྨིཾ ཡུ་ཛྫ་ཏེ་ཝ. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀོ ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་ཝི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ པ་སྶི་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ’’ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཾ ཨཱ་ར་བྷི.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – པ་ཋ་མཾ ‘‘ས་ངྒྷོ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རེ་ཡྻ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་དྷཱ་པི ‘‘ས་ངྒྷོ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཐ ‘‘པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨུ་དྡེ་སཱ’’ཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ་པི ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི? ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ, ཨ་ནི་ཊྛ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ ཙ. པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨུ་དྡེ་སཱ ཨེ་ཝ ཧི ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི, ན པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎེ་ན. ཏ་ཉྩ སོ་ཝ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ན ས་ངྒྷོ་ཏི ཨ་ནི་ཊྛ་པྤ་ས་ངྒོ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ‘‘སུ་ཎཱ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཙི་ཏྟ་སཱ་མ་གྒི་པྤ་ས་ངྒ་བྷ་ཡཱ ‘‘སུ་ཎོ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘སུ་ཎི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ‘‘ཨུ་དྡི་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཙེ? ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཁེ་ཏྟ་ད་སྶ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ‘‘སུ་ཎོ་མ’’ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་པ་དེ་ནེ་ཝ ཧི་སྶ ཏ་ད་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀི་མ་ཏྠཾ ཏཾ ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ཨཱ་ར་དྡྷ་ནྟི ཙེ? ‘‘ཨུ་དྡི་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨཱ་པ་ནྣ་སྶ ཨ་ཙི་ཏྟ་སཱ་མ་གྒི་པྤ་ས་ངྒ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ. ས་ར་མཱ་ནེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ་སྶ ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་ད་སྶ ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀོ དྷ་མྨོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶཱ་པི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཏྟ་ཀ་སྶ ཨི་མ་སྶ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་སྶ མ་ཧཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝི་སུ་དྡྷཱ་པེ་ཀྑེ་ནཱཏི སཱ་ཝ་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཉྩ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ གི་ཧི་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝི་སུ་དྡྷིཾ ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ན ཀ་སྨཱ ཨཱ་ཝི ཀཱ་ཏ་བྦཱ? ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ. ཨི་དྷ ‘‘ཨ་ཛྫུ་པོ་ས་ཐོ པ་ནྣ་ར་སོ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ པ་ར་ཏོ དི་ཝ་ས་ནི་ཡ་མ་སྶ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ས་བྦ་དི་ཝ་སེ་སུ ཨུ་དྡི་སིཾ་སུ.
༡༣༥. ‘‘ཨཱ་དི་མེ་ཏ’’ནྟི སཱི་ལ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཀི་ཉྩཱ་པི ག་ནྠ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ‘‘པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝཱ’’ཏི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ ཝཱཏི པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་དེ་ས་ནཱ. པོ་རཱ་ཎ་ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ན ‘‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ’ཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཉ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཱ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ ནཱ་མ ‘ཡ་སྶ སི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏྟ་ཡཾ, ཨ་ནྟེ ‘དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཏ་ཏི་ཡ་མྤི པུ་ཙྪཱ་མཱི’ཏི ཨི་ད་ཉྩཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ས་རི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་སྶ, དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ས་ར་ནྟ་སྶ སཱ་ར་ཎ་ཏྠ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ’’ཏི པཱ་ཀ་ཊ་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་བྷཱ་ཝཱ པ་ན ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཝི ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ‘‘ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀི་ར. ས་ངྒྷུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཙེ ནི་སི་ནྣོ, ཏ་སྨིཾ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ. ག་ཎུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ་ཉྩེ ག་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣོ, ཏ་སྨིཾ ག་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ. ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ ཙེ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ, ཏ་སྨིཾ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་ཝི ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི, ‘‘ཨེ་ཏེ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཝཱ་ཡཾ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨ་ས་ཏི་པི ‘པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཐཱ’ཏི་ཨཱ་དི་ཝི་དྷཱ་ནེ ག་ཎུ་པོ་ས་ཐེ་པི སཱ་པ་ཏྟི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ་ཝ ཀ་རོ་ཏི ཙེ, ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་སྶ་ཏྠ་སྶ ཨཱ་ཝི་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀི་རེ་ཏ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི ཏ་ཀྐི་ཀཱ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ག་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཝཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཏེ་སཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨཱ་རོ་ཙ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཏ་ཀྐོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟོ ཧི ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་མཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ཝི ཀ་རོ་ནྟོ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨཱ་ཝི ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་བྷ་ཏོ་པ་སྶེ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟོ ག་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ. ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མི ས་བྷཱ་ག་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟོ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི ནཱ་མ. པུ་བྦེ ཝི་བྷ་ཏྟ་པ་ད་སྶ པུ་ན ཝི་བྷ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༣༦-༧. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝ་སི་ཀཾ…པེ… དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པོ་ས་ཐེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུ’’ནྟི ཨི་དཾ ཨ་ནུ་པོ་ས་ཐེ ཨེ་ཝ ཏཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨུ་པོ་ས་ཐེ པ་ན དེ་ཝ་སི་ཀ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཡཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ་པི པ་ནྣ་ར་སི་ཡཾ ཨུ་དྡི་སིཾ་སུ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཀིཾ པ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མེ་ན སཱ་མ་གྒཱི་དི་ཝ་སོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སོ ཨེ་ཝཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡེ་ན ཨ་ཊྛ་མིཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དེ་ཝ་སི་ཀཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་སྶ ཨ་ཏི་པྤ་ས་ངྒཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? བྷི་ནྣོ ཙེ ས་ངྒྷོ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ ས་མ་གྒོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ སཱ་མ་གྒཱི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ཨུ་བྷ་ཡེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏེ་ན ནི་ཝཱ་རི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ སཱ་མ་གྒཱི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ ན དེ་ཝ་སི་ཀོ. ཙེ, ཨ་ཧོ་ར་ཏྟཾ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨི་ཉྩ པ་ཀྑེ པ་ཀ་ཏི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ ན དེ་ཝ་སི་ཀོ. ཙེ, ཨ་ཧོ་ར་ཏྟཾ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨི་ཉྩ པ་ཀྑེ པ་ཀ་ཏི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཨ་ནུ་དྡི་ཊྛོ. ཙེ ཧོ་ཏི, སཱ་མ་གྒཱི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ན ཨ་པ་ཝཱ་ད་ན་ཡེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ་ཏི ཙེ? ན, ཨ་ནི་ཊྛ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? སཱ་མ་གྒཱི་དི་ཝ་སེ སཱ་མ་གྒཱི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་སྨིཾ པ་ཀྑེ པ་ཀ་ཏི་ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ ས་མྤ་ཏྟེ པ་ཀ་ཏི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི. ཨ་པ་ཝཱ་དོ་ཏི. ཨ་པ་ཝཱ་དི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨུ་སྶ་གྒ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི.
ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ སཱ་མ་གྒཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – སཱ་མ་གྒཱི ནཱ་མེ་སཱ ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ. ས་བྷཱ་གཱ ཙ ནཱ་མ ཡ་ཏྟ་ཀཱ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ, ཏེ ས་བྦེ་པི ཧོ་ནྟི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨཱ་ཝཱ་ས་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡ ས་བྷཱ་གཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་དི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ སཱ་མ་གྒཱི སཱ་མ་གྒཱི ནཱ་མ, ས་བྦེ་སཾ པུ་ཐུ་ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནཾ སཱ་མ་གྒཱི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཐཱ་ཝ་ས་ཐ་ཝ་སེ་ན, ཨེ་ཀཱ་ཝཱ་ས་ས་བྷཱ་གཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨེ་ཀཱ་ཝཱ་སེ སཱ་མ་གྒཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. མཱ ནོ ཨ་ག་མཱ་སཱིཏི ཨ་ག་ཏོ མཱ ཧོ་ཏི.
སཱི་མཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༨. ཨེ་ཀཱ་ཝཱ་ས་ག་ཏཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན སཱ་མ་གྒིཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སཱི་མ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ཨཱ་ཝཱ་ས་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀཱ་ཝཱ་སོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀཱ་སཱི་མཱ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུ’’ནྟི ཝ་དེ་ཡྻ. ཏ་སྨཱ ན ཨི་དྷ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱ་ཝཱ་ས་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཐཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི ཙེ? པཱ་ལི༹་ཏོ་ཝ, ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པ་ན་ནྡོ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཀོ དྭཱི་སུ ཨཱ་ཝཱ་སེ་སུ ཝ་སྶཾ ཝ་སི…པེ… ཨེ་ཀཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༦༤). ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝ་སྶ་ཙྪེ་དོ་ཏི ཨ་ནི་ཊྛ་པྤ་ས་ངྒོ་ཝ, ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཀཱ་ཝཱ་ས་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙེ སཱ་མ་གྒཱི, བ་ཧུ་ཨཱ་ཝཱ་ས་ཨ་ནཱ་ཝཱ་སེ་སུ ན ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏ་ཏོ སོ ཏཾ ཨཱ་ཝཱ་སཾ ག་ཙྪ་ནྟོ བ་ཧི་དྡྷཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ཏི. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ ས་བྷི་ཀྑུ་ཀོ ཨ་ནཱ་ཝཱ་སོ ག་ནྟ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༨༡)-པཱ་ལི༹་ཝི་རོ་དྷོ ས་ཏི་པི ས་ངྒྷེ ཨ་ནཱ་ཝཱ་སེ ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏོ. ཨ་ནཱ་ཝཱ་སེ་པི ཙེ སཱ་མ་གྒཱི ལ་བྦྷ་ཏི, ‘‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ སཱ་མ་གྒཱི, ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀཱ་ཝཱ་སོ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་ཐཱ པུ་རི་མ་ན་ཡོ པ་ཙྪི་མེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་ཝཱ་ས་ཝ་སེ་ན་པི སཱ་མ་གྒཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཏཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་མཱ་ཏི ཝ་ཏྭཱ ན ཨ་ཀཾ་སཱུ’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྤི ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘ཀ་རོ་མཱ’ཏི ཝུ་ཏྟེ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘སཱི་མཾ ཨ་སོ་དྷེ་ཏྭཱ་པི ནི་མི་ཏྟཾ ཀི་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཌྜྷ་ཊྛ་མ་ར་ཏ་ནུ་བྦེ་དྷོ ཧ་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎོ. ས་ཙེ ཨེ་ཀོ བ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ན ཀཱ་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎ་ས་དི་སེ པཱ་སཱ་ཎེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི་པི པ་ཐ་ཝི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཏེ་སཾ ས་མྦ་ནྡྷེ ཨ་ས་ཏི ཧེ་ཊྛཱ པ་ཐ་ཝི་ག་ཏ་ས་མྦ་ནྡྷ་མ་ཏྟེ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཀི་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ‘པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎོ ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟོ་པི པཱ་སཱ་ཎ་ས་ངྑྱ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏཱི’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཐ་ཝི་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཏ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ པ་བྦ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཙི་ནི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པཾ་སུ་པུ་ཉྫེ ཏི་ཎ་གུ་མྦ་རུ་ཀྑཱ ཙེ ཛཱ་ཡ་ནྟི, པ་བྦ་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨ་སི་རི་ཏྠེ་རོ. ནེ་ཝཱ་ཏི ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
པཱ་སཱ་ཎོཏི ‘‘སུ་དྷཱ་མ་ཡ་པཱ་སཱ་ཎོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ. དྭ་ཏྟིཾ་ས་པ་ལ་གུ་ལ༹་པི་ཎྜ་པྤ་མཱ་ཎོ ཏུ་ལ་ཏཱ་ཡ, ན ཏུ་ལ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ. སོ་པཱིཏི ཁཱ་ཎུ་ཀོ ཝི་ཡ ཨུ་ཊྛི་ཏ་པཱ་སཱ་ཎོ.
ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་རུ་ཀྑ་ནི་མི་ཏྟ་མ་ཏྟ་མྤཱིཏི ཨེ་ཀ་ཙྩེ་སུ ནི་མི་ཏྟ་ས་དྡོ ན་ཏྠི. ཨེ་ཏྠ ཏ་ཡོ ཙེ སཱ་ར་རུ་ཀྑཱ ཧོ་ནྟི, དྭེ ཨ་སཱ་ར་རུ་ཀྑཱ, སཱ་ར་རུ་ཀྑཱ་ནཾ བ་ཧུ་ཏྟཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ‘‘སུ་སཱ་ན་མྤི ཨི་དྷ ‘ཝ་ན་མེ་ཝཱ’ཏི ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི ས་ཡཾ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ དྭེ ཨ་ནྟོ་སཱ་རཱ ཙེ, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ནྟོ་སཱ་རཱ ཨ་དྷི་ཀཱ, ས་མཱ ཝཱ, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་སྨཱ བ་ཧཱུ་སུ་པི དྭེ ཙེ ཨ་ནྟོ་སཱ་རཱ ཨ་ཏྠི, ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
པ་ར་བྷཱ་གེཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཏེ་ཧི བ་དྡྷ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ག་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཐཱ དཱི་གྷ་མ་གྒེ་པི ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ག་ཏ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཨ་ནྭ་དྡྷ་མཱ་སནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ནུ་བ་དྡྷོ ཨ་དྡྷ་མཱ་སོ, ཨ་དྡྷ་མཱ་ས་སྶ ཝཱ ཨ་ནཱུ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ‘‘ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ ཏེ་མི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ཏྟ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎ་ཨུ་ད་ཀེ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཀེ་ཙི. ཏེ་མི་ཡ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ན་དི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཨ་པྤཾ ཝཱ བ་ཧུཾ ཝཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་པྤོ་ད་ཀེ་པི ཋ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀེ. ‘‘པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛཱ་ནེ ན་དི་ནི་མི་ཏྟ’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ སེ་ཏུ་ཏོ པ་ར་ཏོ ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཡ་དི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན་དཱི ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཛཱ་ཏ་སྶ་རཱ་དཱི་སུ ཋི་ཏོ་ད་ཀཾ ཛཱ་ཏ་སྶ་རཱ་དི་པ་དེ་སེ་ན ཨ་ན་ནྟ་རི་ཀ་མྤི ནི་མི་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ན་དི་པཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་ཡ. ས་ཙེ སོ པ་དེ་སོ ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ་ན གཱ་མ་ཁེ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙཾ སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་ཀྑེ་པི་མནྟི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཀཾ.
ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ སཱི་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ‘‘ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཨ་ནྟོ་ནི་མི་ཏྟ་ག་ཏེ་ཧི པ་ནཱཏི ‘‘ཨེ་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ཨ་ནྟོ་ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི ས་བྦེ་སཾ ཨཱ་ག་མ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘ཨ་ནྟོ་ནི་མི་ཏྟ་ག་ཏེ་ཧཱི’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཉྩ སཱ་མཱི་ཙི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ‘‘སཱི་མཱ་ཡ ཨ་བ་དྡྷ་ཏྟཱ ཝ་གྒཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ‘‘ཨ་ཉྙ་སྨིཾ གཱ་མ་ཁེ་ཏྟེ ཋ་ཏྭཱ ནི་མི་ཏྟ་ཀི་ཏྟ་ན་ཀཱ་ལེ, ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ ས་མྨ་ནྣ་ན་ཀཱ་ལེ ཙ ཨཱ་ག་མ་ན་པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. བྷེ་རི་ས་ཉྙཾ ཝཱཏི ‘‘ས་མྨ་ནྣ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཀ་རོ་མཱ་ཏི ཝ་ཏྭཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ, ཏེ་ན ཏཱ་དི་སེ ཀཱ་ལེ ཏཾ ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ? སུ་ཁ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠནྟི མ་ཧཱ་ཛ་ན་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ན་པ་རི་སྶ་མཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཏ་རེ་ཧི སུ་ཁ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ. ཡ་དི མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་བ་ནྡྷ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀེ་ན་པི སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘པ་ཋ་མ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཀེ. ཏ་ཏོ ཨོ་རཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཀ་ཐཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི? ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་གྒ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་པ་ར་མ་ཏྟཱ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨ་སྶ. ཀ་མྨཱ་ར་ཧེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི བྷི་ཀྑཱུ ཙེ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཏྟ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎཾ སུ་ཁ་ནི་ས་ཛྫ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་མེ་ཝ ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ཉྙེ་པི ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ས་ཙེ བ་ནྡྷ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀེ.
‘‘ཨེ་ཝཾ བ་དྡྷཱ་སུ པ་ན…པེ… སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ ཧི གཱ་མ་ཁེ་ཏྟཾ བྷ་ཛ་ཏཱི’’ཏི ན ཨཱ་ཝཱ་ས་ཝ་སེ་ན སཱ་མ་གྒཱི་པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཀི་ནྟུ སཱི་མཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ནི་མི་ཏྟུ་པ་ག་པཱ་སཱ་ཎེ ཋ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ས་ཉྩཱ་རི་མ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཏ་པྤ་ར་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ག་ཎྛི་པ་ད་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏི – ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟཱིཏི ཏེ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་མེ་ཝ ས་མཱུ་ཧ་ནི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝཱ་ཡཱ་མ་ནྟཱ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི. ‘‘ཨེ་ཀ་ར་ཏ་ན་པྤ་མཱ་ཎཱ’’ཏི སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ནྟ་རཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏེ་ཝ. ཁ་ཎྜ་སཱི་མ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བ་ནྡྷ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞཾ. ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝི་ག་ཏ་ས་མྨོ་ཧོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཀུ་ཊི་གེ་ཧེཏི ཀུ་ཊི་གྷ་རེ བྷཱུ་མི་གྷ་རེ. ཨུ་དུ་ཀྑ་ལཾ་ཝཱཏི བྷཱུ་མི་ཨུ་དུ་ཀྑ་ལཾ ཝི་ཡ ཁུ་དྡ་ཀཱ་ཝཱ་ཊཾ. ‘‘པ་མུ་ཁེ’’ཏི བྷཱུ་མི་ཀུ་ཊིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཀེ. ཧེ་ཊྛཱ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏཱིཏི བྷི་ཏྟི་ཏོ ཨོ་རཾ ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀི་ཏྟི་ཏ་ཏྟཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ཨུ་པ་རི ཀ་ཏེ པཱ་སཱ་དེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷི་ཏྟི་ལ་གྒེཏི བྷི་ཏྟི་ནི་སྶི་ཏ་ཀེ. ཨི་མེ ཀི་ར བྷི་ཏྟི་ལ་གྒཱ་པི ‘‘ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཱ’’ཏི ན ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ས་བྦོ པཱ་སཱ་དོ སཱི་མ་ཊྛོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷོ ཝཱ ཧོ་ཏུ, མཱ ཝཱ. ཏཱ་ལ་མཱུ་ལ་ཀ་པ་བྦ་ཏོ ནཱ་མ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཏ་ནུ་ཀོ. ཨཱ་ཀཱ་ས་པ་བྦྷཱ་རནྟི ཨ་པ་རི་ཀྑེ་པ་པ་བྦྷཱ་རཾ. སུ་སི་ར་པཱ་སཱ་ཎོ ནཱ་མ ལེ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནྟོ་ལེ་ཎནྟི པ་བྦ་ཏ་སྶ ཨ་ནྟོ་ལེ་ཎཾ. དྭཱ་རཾ པ་ན ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ར་ཏོ ‘‘ཨོ་ར་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ས་བྦ་ཐཱ་པི སཱི་མ་ཏོ བ་ཧི་ལེ་ཎེ་ན ཨོ་ཏ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
མ་ཧཱ་སཱི་མཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱཏི སཱི་མ་ཊྛཾ དཱུ་ར་ག་ཏ་མྤི སཱི་མ་ག་ཏཾ སཱི་མ་ས་མྦ་ནྡྷཾ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཋཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཏ་ནྣི་སྶི་ཏ་ཀཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡམྤི ‘‘སཱི་མཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་པི ‘‘སོ་དྷེ་ཏ་བྦ’’མི་ཙྩེ་ཝ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཀེ. ‘‘མ་ཧཱ་སཱི་མཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཝཱ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཙ པཱ་ཋོ ཨ་ཏྠི. ‘‘ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི ཙ པ་ར་ཏོ ཝ་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྨཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པཱ་ཋོ་ཝ སུ་ནྡ་རོ་ཏི ཨེ་ཀེ. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་པཱིཏི ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ ཨོ་ན་ཏེ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨ་ནྟོ ཋི་ཏ་ཏྟཱ. རུ་ཀྑ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཐ་ཝི་ག་ཏཾ མཱུ་ལཾ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ ཝཱ་ཏི ཨ་པ་རེ. ‘‘མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ན ཚི་ནྣེ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ ཋི་ཏ་མཱུ་ལཾ མ་ཧཱ་སཱི་མ་མེ་ཝ བྷ་ཛ་ཏི, ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ཋི་ཏཾ ཁ་ཎྜ་སཱི་མ་མེ་ཝ བྷ་ཛ་ཏི ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་པ་ཐ་ཝི་ར་སཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘སཱི་མཱ་ཡ པ་ཙྪཱ ཨུ་ཊྛི་ཏ་རུ་ཀྑེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི པ་ཙྪཱ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཀ་ཏ་གེ་ཧེ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘བ་ནྡྷ་ན་ཀཱ་ལེ ཋི་ཏ་རུ་ཀྑེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ཨུ་པ་རི་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ག་མ་ན་ཏོ’’ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི བ་ནྡྷ་ན་ཀཱ་ལེ པུ་ན ཨཱ་རོ་ཧ་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, བ་ནྡྷི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝ ཨཱ་རུ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. པ་ཙྪཱ ཨུ་ཊྛི་ཏ་རུ་ཀྑོ པ་ན ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏྟཱ སཱི་མ་ས་ངྑྱ་མེ་ཝ ག་ཏོ, ཨེ་ཝཾ པུ་བྦེ ཨུ་ཊྛི་ཏ་རུ་ཀྑོ་པཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི་པཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏི་ཎཱ་དི་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་པི ཏི་ཎཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ་ཝ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི.
༡༤༠. ཡ་སྨཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ ཀོ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀོ་ཎ་ཏོ ཀོ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི་ཉྩ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. པཱ་ར་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཏི. ཀཱ སཱ? སཱི་མཱ. ‘‘ཡཱ ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན…པེ… ཝ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཏོ ཧེ་ཊྛི་མཱ ནཱ་ཝཱ་ས་ངྑྱཾ ན ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཀེ, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ ནཱ་ཝ་ཊྛ་བྷ་ཎྜཱ་དྷི་ཀཱ་རེ ཏ་སྶཱ་པི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པུ་རི་ས་སྶ བྷཱ་ར་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཀེ. བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་མྤི ན་དཱི་པཱ་ར་སཱི་མཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཏཱ་སཾ ‘‘ཨེ་ཀཱ ཝཱ ན་དཱི་པཱ་རཾ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་དོ་ས་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏྠ་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཏ་ཀྐོ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི དྷུ་ཝ-ས་དྡོ ག་ཧི་ཏོ. ཏེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐ་ནྟ་རཱ་ཡ པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སོ ནི་ཡ་མ་ཏོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ནཱ་ཝཱ ནཱ་མ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཱ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཐ་མྦྷ་ནཱ་ཝཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ན ཀུ་ལླ་ནཱ་ཝཱ་ཏི ནོ ཏ་ཀྐོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཙེ ཨེ་ཀཾ གཱ་མ་ཁེ་ཏྟཾ, ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ ཋི་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་ག་ཏེ ཀ་ཏྭཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ. ནཱ་ནཱ་གཱ་མ་ཁེ་ཏྟཾ ཙེ, ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏཱི་རེ ནི་མི་ཏྟ་ཀི་ཏྟ་ན་མ་ཏྟེ་ན དཱི་པ་ཀོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ དཱི་པ་ཀེ ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ་ནེ་ཝ. ‘‘ན་དི་ཡཱ ཧེ་ཊྛཱ ནི་སི་ནྣ་བྷི་ཀྑུ ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏི. ཨུ་པ་རི་ཡེ་ཝ ཧི ན་དཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
སཱི་མཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༡. ‘‘ཡཾ ས་ངྒྷོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི ཝི་ཧཱ་རཾ ཝཱ…པེ… གུ་ཧཾ ཝཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ན ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ་ཡེ་ཝ, ཝི་ཧཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་རི་པི སཱི་མཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ ཧོ་ཏི ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨ་པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ་ཏི སི་དྡྷཾ. ཏ་པྤ་དྷཱ་ནཱ སཱི་མཱ་ཏི ཀ་ཐཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ཏ་ད་དྷི་ཀཱ་རཱ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ, ས་མྨུ་ཏི་ཡཾ ‘‘ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ’’ཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ སི་དྡྷེ ཝི་སུཾ ‘‘ཨེ་ཀཱུ་པོ་ས་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ. ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་ས་ཀ་མྨཱ་ནི ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ནཱ་མཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏྭཱ’’ཏི པཱ་ལི༹་པཱ་ཋོ.
༡༤༢. ཀ་ཏོ་ཝ་སྶཱཏི ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ ས་མ་གྒེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ནཱ་ནཱ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏཱ་ནཾ ས་ཝ་ནཾ པ་མཱ་ཎཾ, ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ་པི ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཝ་ན་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ནི་ཊྛཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་མྨ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ས་མྨ་ཏཱ་ཡ ཝཱཏི ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་ར་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ, ན སཱི་མཱ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ. ཀ་ཐཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི? ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོ, པ་ར་ཏོ ཚ་ནྡ་དཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ, པཱ་རི་སུ་དྡྷི་དཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ ཙ. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་རི་མཾ ཨ་ནི་ཊྛཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི, པ་ཙྪི་མཾ པ་ཙྪི་མ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་པོ་ས་ཐ་མུ་ཁ་ནྟི ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཊྛཱ་ནཾ. ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐ་མུ་ཁ་སྶཱཏི ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་ར་ཊྛཱ་ན་སྶཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཡཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙི ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཀི་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚེ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཀ་ཐཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི? ‘‘པ་ཋ་མཾ ནི་མི་ཏྟཱ ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ ནི་མི་ཏྟེ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ཙེ? ཏཾ པ་ན ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ, ན ཧི བུ་དྡྷཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨཱ་ལ་སི་ཡཾ ཨ་ཏྠི. སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་ཀཱ་ལེ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏྭཱ་ཝ སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ནཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀེ. ཏཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་བ་དྡྷཱ་ཡ སཱི་མཱ་ཡ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་ར་ས་མྨུ་ཏི་སི་དྡྷི་ཏོ་ཏི ནོ ཏ་ཀྐོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ཨུ་པོ་ས་ཐ་མུ་ཁནྟི ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་ར་སྶ མུ་ཁ་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ཨུ་པོ་ས་ཐ་མུ་ཁ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་ཀི་ཏྟ་ནཱ སཱི་མཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཀེ་ནཱ་པི ཀི་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀེ. ‘‘པཱ་སཱ་དོ ཝཱ ཧོ་ཏུ, མ་ཎྜ་པཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ. ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ན ‘ཨུ་པོ་ས་ཐ་མུ་ཁ’མི་ཙྩེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘པོ་རཱ་ཎ་ཀོ ཨཱ་ཝཱ་སོ ནཱ་མ མཱུ་ལཱ་ཝཱ་སོ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཝ་ད་ཏི གྷ་ཊ་མ་ཏྟཱ ཨི་ཏི ཧི ལ་ཀྑ་ཎཾ.
ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༣-༤. ‘‘མ་ན་མྷི ཝཱུ་ལ༹ྷོ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ. ཏ་ཏྠ མ་ན་མྷི ཝཱུ་ལ༹ྷོཏི མ་ནཾ ཝཱུ་ལ༹ྷོ ཨ་མྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩཱཏི ཨ་ནྟ་ར་གྷ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ཀེ་ཙི ‘‘པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ གཱ་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘གཱ་མ’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏ་སྨཱ ནི་ཝེ་ས་ན་ར་ཙྪཱ་ད་ཡོ ས་ནྡྷཱ་ཡ གཱ་མཾ, པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར’’ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ པ་ཋ་ནྟི. ཀིཾ ཏེ་ན, པཱ་ལི༹་ཉྩ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐ་ཉྩ སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ས་མེ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པུ་རི་མ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི གཱ་མ་གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཨ་ནྟོ་ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ ས་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་རི ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཏྠ པ་ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ར་ཉྙཾ་ཡེ་ཝ ས་མྨ་ཏཾ, ཏ་ཏྠ ཀ་ཐཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ན སཱ་ཏྠ་ཀ་ནྟི ཙེ? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, ཀི་ནྟུ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ཧཱ་ནི་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘པུ་རི་མ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྠེ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་དྭ་ཡ་ཨཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ན ཧི ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཀ་མྨེ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་ས་ངྒྷཱ་ན་མྤི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་དྷི ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཙེ? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ས་ནྣི་དྷཱི་ནཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ, ཨོ་མ་ས་ནཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ, ཀ་མྨ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་མ་ཏྟཱ་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཙ. ཏ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶ. ན ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ཝ་གྒཾ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ཀ་མྨཾ ན ཀོ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ནྟི ཨེ་ཏྠ. ‘‘ཡ་དི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ གཱ་མེ སཱི་མཱ་བ་ནྡྷ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ ས་མྨ་ནྣ་ནྟཱི་ཏི ཙེ? ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ཀ་པྤེ་ན, ན ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཀ་ཉྩི ཨ་ཏྠཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏོ ཧི སཱ བ་ཧི་དྡྷཱ་པི ཨ་བ་དྡྷཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནྟ་ར་གཱ་མེ བ་དྡྷཱ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ ཡ་སྨཱ གཱ་མ་ས་ངྑྱཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. སོ་པི སཱི་མཱ་ས་ངྑྱ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ – གཱ་མཾ ཨ་ནྟོ་ཀ་ཏྭཱ བ་དྡྷཱ་ཡ སཱི་མཱ་ཡ པུ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ས་མྨུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ར་ཉྙ་པ་དེ་སེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ གཱ་མེ ཋ་ཏྭཱ་ཏི? གཱ་མེ ཋ་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་ཡ་པི ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི་ཡཱ ཕ་ར་ཏཱི་ཏི. བ་ཧི་སཱི་མེ ཋི་ཏ་ས་མྨ་ཏ་དོ་སཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏྟཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ནོ ཏ་ཀྐོ, ཨེ་ས ན་ཡོ ས་མཱུ་ཧ་ན་ནེ་པཱི་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ ཀི་ར ‘‘ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ.
༡༤༦. ‘‘ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨེ་ཏི་སྶཱ སཱི་མཱ་ཡ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ་ཡ ཨེ་ཀཱུ་པོ་ས་ཐཱ་ཡ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶཱ’’ཏི ཨ་ནྡྷ་ཀ་པོ་ཏྠ་ཀེ, སཱི་ཧ་ལ༹་པོ་ཏྠ་ཀེསུ ཙ ཀེ་སུ་ཙི པཱ་ཋོ ཨ་ཏྠི. ཀེ་སུ་ཙི ‘‘ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ ཨེ་ཏི་སྶཱ སཱི་མཱ་ཡཱ’’ཏི པ་ཋ་མཾ ལི་ཁ་ནྟི, ཀེ་སུ་ཙི ‘‘ཨེ་ཏི་སྶཱ སཱི་མཱ་ཡ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ’’ཏི ཙ.
གཱ་མ་སཱི་མཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༧. སཱ ཙཱཏི སཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ དི་ནྣ་གཱ་མ་སཱི་མཱ ཙ ཨི་ཏ་རཱ ཙ. སཱ ཀ་ཏ་མཱ་ཏི ཙེ? ‘‘པ་ཀ་ཏི་གཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ས་དི་སཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟཱིཏི སཱ ཙ ཧོ་ཏི ཨི་ཏ་རཱ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཏ་སྨཱ་ཡེ་ཝ ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི གཱ་མ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ‘‘ཧོ་ནྟི, ན ལ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི ཙ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་མྤི ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི. ‘‘སཱ ཙ ཨི་ཏ་རཱ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ‘‘མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ དི་ནྣ་གཱ་མ་སཱི་མཱ པ་ཀ་ཏི་གཱ་མཱ་ད་ཡོ ཨ་བྷི་ནྣཱ’’ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི པཱ་ཋོ, ‘‘ཝ་ས་ནྟཱི’’ཏི ཙ ལི་ཁི་ཏཾ. ‘‘ཨ་ཐ་སྶ ཋི་ཏོ་ཀཱ་ས་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཡུ་ཏྟཾ. ས་བྦཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་དཱི ཨ་སཱི་མཱཏི ཀ་ཏ་རཾ སཱི་མཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི? བ་དྡྷ་སཱི་མཾ, ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་པ་ཏྟི་སཱི་མ་ཉྙ་ཏ་ར་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ས་ཙེ པ་ཋ་མཾ སཱི་མཱ་ཡ བ་དྡྷཱ་ཡ པ་ཙྪཱ ན་དི་ཨཱ་ད་ཡོ ཧོ་ནྟི, པ་ཊི་ཀྑེ་པོ་ཏི པ་ས་ངྒོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཡ་ཐཱ ས་བྦོ གཱ་མོ གཱ་མ་སཱི་མཱ, ཏ་ཐཱ ས་བྦཱ ན་དཱི ཨ་སཱི་མཱ. ཀི་ནྟུ ཏ་སྶ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ཏི སཱི་མཱ་ནཱ་ན་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ནོ ཏ་ཀྐོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ཡཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ས་མ་ནྟཱ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པཱཏི པ་ན ཨེ་ཀི་སྶཱ ན་དི་ཡཱ ཙ་ཏུ་ཝ་གྒཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒྷཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ཙ་ཏུ་ཝ་གྒ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་དི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝཱ་སཱ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མྤི ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཡ པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཨ་ནྟོ་ན་དི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཏ་ཏྠ ནཱ་ཝཱ་ག་ཏོ ཙེ, ནཱ་ཝཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. ས་ཏྠ་ག་ཏོ ཙེ, ས་ཏྠེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. སོ ཙེ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱ་ཏུ་མཱ་ས་ནི་ཝི་ཊྛོ, གཱ་མེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ – ས་ཙེ ས་ཏྠོ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སྶ ཨ་ནྟོ ཧོ་ཏི, ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་པ་མཱ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཀེ. ས་ཏྠོ་ཝ པ་མཱ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ས་ཙེ པ་ནེ་ཏྠ བ་ཧཱུ བྷི་ཀྑཱུཏི་ཨཱ་དི་མྷི ཀེ་ཙི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པོ་ས་ཐཾ, ཀེ་ཙི ག་ཎུ་པོ་ས་ཐཾ, ཀེ་ཙི ས་ངྒྷུ་པོ་ས་ཐ་ནྟི ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ‘‘བ་ཧཱུ ས་ངྒྷཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱུ་ན་ཀཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ སཱི་མཱ་ས་མྦྷེ་ད་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ. ཋ་པེ་ནྟེ ཧི ཨཱུ་ན་ཀཾ ན ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ཋ་པེ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ པ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་མ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཨ་ཉྙི་སྶཱ སཱི་མཱ་ཡ ཉ་ཏྟཱིཏི་ཨཱ་དི ཀིཾ སཱི་མ་ཏོ ཀ་མྨ་ཝི་པ་ཏྟི་བྷ་ཡཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ པ་རི་ས་ཏོ་ཏི? ཨེ་ཀ་ཀ་མྨ་སྶ ནཱ་ནཱ་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ སཱི་མ་ཏོ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཀ་མྨ་སྶ ནཱ་ནཱ་སཱི་མ་ཊྛ་ས་ངྒྷེ་ན ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ པ་རི་ས་ཏོ་ཏི་པི ཨེ་ཀེ. ‘‘ས་ཝ་ནཾ ཧཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་དོ་ས་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ་ཏི ནོ ཏ་ཀྐོ. ཨེ་ཀི་སྶཱ ཧི སཱི་མཱ་ཡ ཨེ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ནི་ཊྛ་པེ་ནྟོ ཧཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ.
བ་ཧི་ན་དི་ཏཱི་རེ ཛཱ་ཏ་རུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟོ་ན་དི་ཡཾ པ་ཝི་ཊྛ་སཱ་ཁཱ་ཡ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ ན་དི་ཏཱི་རེ ཁཱ་ཎུ་ཀཾ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ ས་ཙེ པ་ན སེ་ཏུ ཝཱ སེ་ཏུ་པཱ་དཱ ཝཱ བ་ཧི་ཏཱི་རེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ སཱི་མཱ་སོ་དྷ་ནཾ ནཱ་མ གཱ་མ་སཱི་མ་ཊྛེ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ་ན་ཡ་ནཾ. ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ཨུ་ཊྛི་ཏ་རུ་ཀྑ་ཏོ ཝི་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཏཱི་ར་ཊྛེ རུ་ཀྑེ བ་དྡྷ་ནཱ་ཝཱ་ཡ གཱ་མོ ཨཱ་དྷཱ་རོ་ཏི. ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་གེ་ན གཱ་མ་སཱི་མཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སེ་ཏུ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡོ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་རུ་ཀྑེ་ན ཨུ་པ་མེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཙ ལི་ཁི་ཏཾ. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མ་ན་ཡེ ཏཱ་ཝ ཨི་དཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ – ཏཱ་དི་སེ ཋཱ་ནེ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཀིཾ ན་དི་ཡཾ ཀ་ཏ་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡཾ, ཨ་ཐ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་ཏི? ཀི་ཉྩེ་ཏྠ ཏཾ ཙེ ན་དི་ཡཾ ཀ་ཏ་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ཝ སོ་དྷེ་ཏ་བྦཱ, ན ཨི་ཏ་རཱ. ཨ་ཐ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཀ་ཏ་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ ན སོ་དྷེ་ཏ་བྦཱ. ཡ་དི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཀ་ཏ་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི, དྭཱི་སུ སཱི་མཱ་སུ ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནི་ཊྛ་པྤ་ས་ངྒོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘ཨ་ཉྙི་སྶཱ སཱི་མཱ་ཡ ཉ་ཏྟི, ཨ་ཉྙི་སྶཱ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་ད་ཉྩ ‘‘ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་མ་ཧཱ་སཱི་མ་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་ད་ཉྩཱ་ནི་ཊྛཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཀ་མྨཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཀ་ཏ་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི, ན ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ནི་ཊྛཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ‘‘ཉ་ཏྟི་ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཀཱ་ར་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ཋཱ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཏཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་སཱི་མ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨི་དཾ ཨ་ཙ་ལ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་སུ ཧི དྭཱི་སུ ན་དཱི་གཱ་མ་སཱི་མཱ་སུ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཙ. ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ ཙེ ན་དཱི ཧོ་ཏི, ས་མུ་དྡོ ཝཱ, ཛཱ་ཏ་སྶ་རོ ཝཱ. ཏེ་སུ ཋི་ཏ་བྷི་ཀྑུ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏ་ས་ངྑྱཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཙེ ན་དི་ཨཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་པྤ་ཏྟོ དཱི་པ་ཀོ, པཱ་སཱ་ཎོ, རུ་ཀྑོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི. མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཙེ ཏཾ ཧོ་ཏི, གཱ་མ་ཁེ་ཏྟ་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཀ་ཏ་ར་གཱ་མ་ཁེ་ཏྟཾ? ཡ་ཏོ མ་ནུ་སྶཱ ས་ཉྩ་ར་ནྟི, ས་བྦེ ཙེ ས་ཉྩ་ར་ནྟི, ཝི་སུཾ གཱ་མ་ཁེ་ཏྟ་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཙ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ.
པ་ཙྪི་མ་ན་ཡེ ས་ཙེ སེ་ཏུ ན་དཱི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ, གཱ་མ་སཱི་མཱ་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀོ ཙེ གཱ་མོ, ཏཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ, དྭཱི་སུ ཏཱི་རེ་སུ ས་ཙེ དྭེ, དྭེ་པི གཱ་མེ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཀ་ཏཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྲ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན དྭཱི་སུ ན་དཱི་སུ, ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ་སུ ཙ ཨེ་ཀ་ཀ་མྨ་པ་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཡཾ པ་ན ན་ཡོ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ན་མྤི ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. ས་ཙེ སེ་ཏུ ན་དཱི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ, ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་པི སོ་དྷེ་ཏ་བྦཱ.
སཱི་མཱ་ན་མེ་ཝ ཙེ་ཀ་ཏྟཾ, ཝེ་ཧཱ་ས་ཊྛཾ ཝི་ནཱ ག་ཏོ;
ཝི་དི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཀ་མྨ་སྶ, སཱི་མ་ཏོ ཨི་ད་མཱ་དི་སེ.
ཨེ་ཀ་སཱི་མཾ དྭི་སཱི་མཾ ཝཱ, ཏི་སཱི་མཾ ཙ་ཏུ་སཱི་མ་ཀཾ;
ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཾ སི་ཡཱ ཏ་སྶ, ཀོ་པོ པ་རི་ས་ཏོ སི་ཡཱ་ཏི.
ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ – ན་དི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་ཏོ བ་ཧི རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷོ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. གཱ་མེ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ན་དི་ཡཾ ས་མྦ་ནྡྷ་རུ་ཀྑ་སྶ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་ཏོ བ་ཧི ཋི་ཏ་བྷི་ཀྑུ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཏ་ཏོ ཨོ་རཾ པ་མཱ་ཎཾ. བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ ས་མྦ་ནྡྷ་རུ་ཀྑ་སྶ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ ཋི་ཏ་བྷི་ཀྑུ པ་མཱ་ཎ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱི་མཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ‘‘ས་ཙེ པ་ན སེ་ཏུ ཝཱ སེ་ཏུ་པཱ་དཱ ཝཱ བ་ཧི་ཏཱི་རེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་མྤི པཱ་རོ་ཧཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ས་ཀ་ལ་སཱི་མཱ་སོ་དྷ་ན་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི སཱ་དྷེ་ཏི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏི་ཝུ་ཊྛི་ཀཱ་ལེ པ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏི་ཝུ་ཊྛི ནཱ་མ ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སི་ཀཱ་ཡཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཏ་སྨཱ ཙ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨ་ཏི་ཝུ་ཊྛི་ཡེ་ཝ ས་ཙེ ཧོ་ཏི, ས་བྦོ་པི ཨོ་གྷེ་ན ཨོ་ཏྠ་ཊོ་ཀཱ་སོ ན་དཱི ཨེ་ཝ. ཨ་ཐ ཨེ་ཀི་སྶཱ་པི ཨ་ཏི་ཝུ་ཊྛི་ཡཱ ཨོ་གྷོ ཙ་ཏུ་མཱ་སཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ས་ནྡ་ཏི ཝཱ, བ་ཧི་ཏཱི་རེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཨོ་གྷེ་ན ཨོ་ཏྠ་ཊོ་ཀཱ་སོ ས་བྦོ་པི ན་དཱི ཨེ་ཝ. ན་དིཾ ཨོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ས་ནྡ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཏ་མེ་ཝ ཝཱ ན་དིཾ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཨ་པུ་བྦཾ ཝཱ པ་དེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཝ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ན་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟཾ ཨོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ས་ནྡ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་ཊྚ་ཏི. གཱ་མ་ནི་ག་མ་སཱི་མཾ ཨོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱཏི ཙ་ཏུ་མཱ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ག་མ་ན་པ་ཐེཏི ཏ་ད་ཧུ ག་ཏ་པ་ཙྩཱ་ག་ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཀེ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཡཾ པ་ན ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? ན་དི་ཡ་མྤི ཏཾ་དོ་ས་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. ཏི་པུ་ས་ཀཱ་དཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཀ་མ་ལུ་པྤ་ལཱ་དཱི་ནི་པི ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ས་བྦོ་པི ཨ་ཛཱ་ཏ་སྶ་རོ ཧོ་ཏི, གཱ་མ་སཱི་མཱ་ས་ངྑྱ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཡེ་ཧི ཀ་ཏཾ, ཏེ་སཾ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ས་ངྑྱཾ ཝཱ, ས་མ་ནྟ་ཏོ ཏཱི་ར་ཊྛ་གཱ་མེ་ཧི ཙེ ཀ་ཏཾ, ས་བྦ་གཱ་མ་ས་ངྑྱཾ ཝཱ, ཨ་ཉྙེ་ཧི གཱ་མ་ཁེ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཊྛཱ་ནཾ ཙེ, ཝི་སུཾ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་ས་ངྑྱཾ ཝཱ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༤༨. སཾ་ས་ཊྛ་ཝི་ཊ་པཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏྟཾ དཱི་པེ་ཏི, ཏེ་ན པ་དེ་ས་ས་མྦྷི་ནྡ་ནཱ ཨི་དྷ ས་མྦྷེ་དོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. སོ པ་ན ཝ་ཌྜྷ་ནྟོ སཱི་མཱ་ས་ངྐ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི བ་དྡྷ་སཱི་མ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཝེ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨེ་ཀ་དེ་ས་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ས་ངྐ་ར་དོ་སོ ཧོ་ཏི. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཱ ས་མྦྷི་ནྡི་ཏ་བྦཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་ཋ་མཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ པ་ཙྪཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦ་སཱི་མཱ ན ས་མྦྷི་ནྡི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨེ་ཀེ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི. པ་ཋ་མཾ ས་མྨ་ཏ་སཱི་མཱ་ཡཾ ས་མྦྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སྭཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎེ་ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཙྪཱ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦ་སཱི་མཱ་ཡ པ་ཋ་མཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ན ས་མྦྷི་ནྡི་ཏ་བྦཱ. ས་ཀ་ལཾ ཝཱ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཏོ ཝཱ ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ཀ་ར་ཎེ་ན པ་ཋ་མཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀེ ཨ་ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ས་མྨ་ནྣ་ན་ཏོ ཧི ས་མྦྷི་ནྡ་ཏི ནཱ་མ, པ་རེ་སཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཾ ས་ཀ་ལཾ ཝཱ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཏོ ཝཱ ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཏི ནཱ་མ, ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣ་ནྟེ་ན སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – པ་ཋ་མཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཾ པ་ཙྪཱ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦ་སཱི་མཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུ་ནྟི. ཨི་མཱ དྭེ་པི ཝི་པ་ཏྟི་ཡོ བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སཱི་མཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ན ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི. སོ པ་ན ཝ་ཌྜྷ་ནྟོ སཱི་མཱ་ས་ངྐ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཝ་ལཾ སཱི་མཱ་ས་ངྐ་ར་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཱ་ནི ན ཀུ་པྤ་ནྟཱི་ཏི ཀེ་ཙི, ཏཾ ན་ཡུ་ཏྟཾ སཱ་ཁཱ་པཱ་རོ་ཧ་ཚེ་ད་ན་སཱི་མཱ་སོ་དྷ་ནཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨི་དཾ ས་བྦཾ སུ་ཊྛུ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ག་རུ་ཀུ་ལེ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཨི་ཏ་རཾ ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦཾ.
ཨུ་པོ་ས་ཐ་བྷེ་དཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༩. ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པོ་ས་ཐཱ’’ཏི ཏ་དཱ སཱ་མ་གྒཱི་ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་མ་གྒཱི་ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩེ ‘‘ཨ་ཛྫུ་པོ་ས་ཐོ སཱ་མ་གྒཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ན ཙ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཡོ་གོ ད་སྶི་ཏོ, པཱ་ལི༹་ན་ཡ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཀྐ་མོ ད་སྶི་ཏོ. ཏ་ཐཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཱ་ནཾ ཨུ་དྡེ་ས་ཀྐ་མོ སི་དྡྷོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཡོ ཝཱ དྭེ ཝཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་ས་ནྟི, ཨ་དྷ་མྨེ་ན ས་མ་གྒཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་མཾ ས་ངྒྷ་སྶ སཱ་མ་གྒཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི ཝ་གྒ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ སཱ་མ་གྒཱི་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཏོ. ཏ་ཐཱ་པི ཝ་གྒ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མ་གྒཾ, ས་མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཝ་གྒཾ ནཱ་མ ཀ་ཏཾ. ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་ཏོ ཝཱ ག་ཎ་ཀ་མྨཱ་དི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྶ ཙ ས་མ་གྒ་ཝ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དྷ་མྨེ་ན ཝ་གྒནྟི ཨེ་ཏྠ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཀ་ར་ཎཾ དྷ་མྨི་ཀཾ, ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ ཚ་ནྡཱ་ག་མ་ནཾ, ན ག་ཎ་སྶཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝ་གྒཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཀ་ཏཾ སུ་ཀ་ཏཾ, ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, པུ་ན ཀཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘པ་ཉྩ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ ཚ་ནྡཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ, ཚ་ནྡ་ཧཱ་ར་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ པ་ཏྟེ ཏེ་ན ས་ངྒྷོ པ་ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཚ་ནྡོ ས་ངྒྷ་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ.
པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༠. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ…པེ… ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏཱ ཧི་སྶ ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ པུ་ཙྪཱ་མི…པེ… ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘ཨུ་དྡི་ཊྛཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ནི་དཱ་ན’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཝ་སེ་སེ སུ་ཏེ་ན སཱ་ཝི་ཏེ ཨུ་དྡི་ཊྛོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི་ཏི སུ་ཏཱ ཁོ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་དྡི་ཊྛཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ནི་དཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ སཾ་ཁི་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ཁུ་དྡ་ཀ་པེ་ཡྻཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ལི་ཁི་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡམྤི ‘‘ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏཱ ཧི་སྶ ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཨུ་དྡི་ཊྛཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ནི་དཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ སཾ་ཁི་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཀེ. ཀེ་ཙི ‘‘ཨ་ཝི་ཝ་ད་མཱ་ནེ་ཧི སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ནི་དཱ་ནུ་དྡེ་སོ ནི་ཊྛི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ནཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ? ‘‘ནི་དཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ’’ཏི ནི་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཧི ནི་དཱ་ན་སྶ ནི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ, ནི་དཱ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི. ‘‘ས་ར་བྷ་ཉྙཾ ནཱ་མ ས་རེ་ན བྷ་ཎ་ན’’ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ. ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱཏི ‘‘ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ. ‘‘ཨཱ་པུ་ཙྪཱ་མཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ན ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏཾ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ‘‘ཨ་ཐཱ་པི ལཱ་བྷཱ་དི་ནཱ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཝཱ་རེ་ཏི, ཏཾ ན པ་མཱ་ཎ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཀ་ཐེ་ནྟོ ཡ་དི ཝི་ཙྪི་ནྡ་ཏི, པུ་ན ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ནྟི.
ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨ་པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ནཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༤. ‘‘ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ས་ངྒྷོ ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཉྙོ་པི ཨུ་པ་དྡ་ཝོ བ་ཧཱུ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ.
པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀ་ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༥. ‘‘ཐེ་རཱ་དྷི་ཀཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ་པི པ་ཙྪཱ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ‘‘ཡོ ཏ་ཏྠ བྱ་ཏྟོ པ་ཊི་བ་ལོ, ཏ་སྶཱ་དྷེ་ཡྻ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཐེ་ར་སྶཱ་པི ཨ་ཏྠཱི་ཏི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ག་ཙྪཱ་ཝུ་སོ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཝཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཝཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ས་ཏི་པི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ ཐཱ་མཾ པ་མཱ་ཎ་ནྟི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི.
དི་སཾ་ག་མི་ཀཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༣. ‘‘ས་ཙ་སྶ ས་དྡྷིཾ་ཙ་རཱ བྷི་ཀྑུ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པཱ་ཋོ. ‘‘ཨུ་ཏུ་ཝ་སྶེཏི ཨུ་ཏུ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཧེ་མ་ནྟ་གི་མྷེ་སཱུ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ.
པཱ་རི་སུ་དྡྷི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༤. པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ད་མྨཱིཏི ‘‘སཱ་པ་ཏྟི་ཀོ ཐེ་རཱ་ནཾ དེ་ཏི, ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ལི་ཁི་ཏཾ. ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎཾ? ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ཀེ་ཝ་ལཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ‘‘པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཀི་རི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི, སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. མ་ཧ་ནྟཱ ཧི ཏེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ‘‘ད་མྨཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཧ་རཱ’’ཏི ཙ ‘‘ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧཱི’’ཏི ཙ ཧཱ་ར་ཀ་སྶ ཨ་ནཱ་རོ་ཙ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊ་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཚ་ནྡ་དཱ་ནེ་པི. ཏ་ཏྠ ‘‘ད་མྨཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་སཱ་མ་གྒི་དཱི་པ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ, སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཝ་ཎྞེ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཋ་མཾ ས་མ་གྒ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ, དུ་ཏི་ཡཾ པ་ཙྪཱ ཝི་དྷཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཾ, ཏ་ཏི་ཡཾ ཚ་ནྡ་ཧཱ་ར་ཀ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ‘‘ས་ངྒྷ་པྤ་ཏྟོ པ་ཀྐ་མ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་ངྒྷེ ས་མ་གྒེ ཨེ་ཝ ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་དཱ་ནཾ རུ་ཧ་ཏི, ནཱ་ས་མ་གྒེ་ཏི སི་དྡྷཾ. ‘‘ས་ངྒྷ་པྤ་ཏྟོ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨཱ་ཧ་ཊཱ ཧོ་ཏི པཱ་རི་སུ་དྡྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་མྤི ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་དཱ་ནཾ རུ་ཧ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ཡ, ནོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ཏ་ཀྐོ. ཛཱ་ནི་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ དི་ནྣེ ན ཡཱ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཙ, ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ དི་ནྣེ ཡཱ་ཏི ཙ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཀེ. བི་ལཱ༹་ལ་ས་ངྑ་ལི་ཀཱ ནཱ་མ པཱ་རི་སུ་དྡྷཱིཏི ཨེ་ཏྠ ས་ངྑ་ལི་ཀཱ ནཱ་མ ཨ་ན་ནྟ་རེ་ན ས་མྦ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན ཙ ས་ངྑ་ལི་ཀེ་ནཱ་ཏི ཀེ་ཝ་ལཾ ས་ངྑ་ལི་ཀཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཝི་སེ་ས་ནཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ ཧོ་ཏི. བི་ལཱ༹་ལ་ས་ངྑ་ལི་ཀཱ བ་དྡྷཱ་ཝ ཧོ་ཏི ཨ་ནྟོ་གེ་ཧེ ཨེ་ཝ ས་མྤ་ཡོ་ཛ་ན་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ སཱ ན ཀ་ཏྠ་ཙི ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཐཱ སཱ་པི ན ཀ་ཏྠ་ཙི ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཀི་ར ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཚ་ནྡ་དཱ་ནཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༥-༧. ‘‘ཚ་ནྡཾ ད་ཏྭཱ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ ཝཱ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཾ ཝཱ བ་ཧི་སཱི་མཾ ཝཱ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཀ་མྨཾ ན ཀོ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ག་མི་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཚ་ནྡཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པུ་ན ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཾ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཏེ་སཾ ཚ་ནྡཾ ན ག་ཎྷ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཧོ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡཾ ཀི་ཉྩི བྷི་ཀྑུ་ཀ་མྨཾ ག་ཧ་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་ག་ཏེ་སུ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. ནི་སྶཱི་མནྟི བ་ཧི་སཱི་མཾ. ཏ་སྶ ས་མྨུ་ཏི་དཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱིཏི ཏ་སྨིཾ ས་ཏི་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ས་ནེ་ན ས་ཧ ཨུ་ད་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ནྣ་ར་སོ་པཱིཏི ཨ་པི-ས་དྡོ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སིཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཡ་དི ནོ ཨེ་ཏ’’ནྟི. ‘‘ཨ་ཛྫ མེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ པ་ནྣ་ར་སོ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ས་དཱ ན ཀི་ཉྩི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ཨེ་ཀེ.
ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ཀ་མྨ་ཝི་དྷི་ཀ་ཐཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༩-༡༧༠. པ་ཊི་དེ་སེ་མཱིཏི ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི བྷཱ་སཱ་ཡ ཝུ་ཏྟེ དེ་ས་ནཱ ཙ པ་ཊི་གྒ་ཧོ ཙ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ དི་ཊྛཱ་ཝི་ཀ་མྨེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཀེ་ཙི. ཝེ་མ་ཏི་ཀེ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀི་སྶཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ, ཡ་དཱ ནི་བྦེ་མ་ཏི་ཀོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ཏ་དཱ ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ ཡཱ་ཝ ནི་བྦེ་མ་ཏི་ཀོ ན ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ཀ་མྨཱ་ནཾ པ་རི་སུ་དྡྷོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. པུ་ན ནི་བྦེ་མ་ཏི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ དེ་སེ་ཏ་བྦཾ. ན ཙཱ་ཏི ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠི, དེ་སི་ཏེ པ་ན དོ་སོ ན་ཏྠཱི་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨི་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཀ་རི་སྶཱ་མཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཙ ས་ཀ་ལ་ས་ངྒྷེ ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣེ, ཝེ་མ་ཏི་ཀེ ཙ. ཏ་ཐཱ ཙ ‘‘ས་བྦོ ས་ངྒྷོ ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཡ་དཱ སུ་དྡྷཾ པ་སྶི་སྶ་ཏཱི’’ཏི, ‘‘ཏ་དཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཙ ལི་ཁི་ཏཾ.
ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་པ་ནྣ་ར་ས་ཀཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༢-༣. ‘‘ཨ་ཏྠ་ཉྙེ’’ཏི པུ་བྦ་ཝཱ་རེ, ‘‘ཨ་ཐ་ཉྙེ’’ཏི པ་ཙྪཱ་ཝཱ་རེ པཱ་ཋོ. སཱི་མཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟེ ཝཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟེ ཝཱ པ་སྶ་ནྟི. དྷ་མྨ་ས་ཉྙི་ནོ པ་ན ཨ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཧོ་ནྟི. ‘‘ཝེ་མ་ཏི་ཀ་པ་ནྣ་ར་ས་ཀཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ’’ཏི པཱ་ཋོ.
སཱི་མོ་ཀྐ་ནྟི་ཀ་པེ་ཡྻཱ་ལ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༨. ‘‘ན ཨ་ཀཱ་མཱ དཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨི་ཙྪཱ་ཡ ས་ཏི དཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི སི་དྡྷཾ.
ལི་ངྒཱ་དི་ད་སྶ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༠. ནཱ་བྷི་ཝི་ཏ་ར་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ལ་དྡྷི་ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཱ ཀི་ར ཏེ. ཀ་མྨ་ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་ཉྷི དི་ཊྛིཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨོ་སཱ་ར་ཎ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཀ་ཏེ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་ཏ་རེ་ན ལ་དྡྷི་ནི་སྶ་ཛྫ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཀཱ་ཏུ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ད་སྶ་ནེ ཨ་པྤ་ཊི་ཀ་མྨེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་ཉྩ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་ཉྩ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཏ་སྨཱ ཨི་མེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨེ་ཀེ.
ན་ག་ནྟ་བྦ་ག་ནྟ་བྦ་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༡. ན ག་ནྟ་བྦོཏི ཀིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ? ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ངྒྷེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ས་ཏཾ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏེ ས་བྦེ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ད་ས ད་ས ཧུ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ནཱ་ནཱ་ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་དཱི་སུ ཋ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟི. ན་ཝ་ཀ་མྨ་སཱ་ལཱ་དི་ཀཱ ནཱ་ནཱ་སཱི་མཱ་ཀོ་ཊི ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏྠཾ སཱི་མཱ་པི ན་དཱི་པི ན ག་ནྟ་བྦཱ. ག་རུ་ཀཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཾ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ལ་ཧུ་ཀ་སྶ ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ངྒྷེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ སཱ་དྷེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཡ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀཱ་ར་ཀཱ …པེ… ཨ་ཀ་ཏྭཱ ན ག་ནྟ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་སྶ་ཊྛ་ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་པི ཨཱ་ཝཱ་སཱ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. ‘‘ཏ་ཏོ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝི་སྶ་ཊྛ་ཨུ་པོ་ས་ཐཱ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ ཝཱ པ་ཝི་སི་ཏུ་ནྟི ཨ་པ་རེ ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ ནེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ནྟ་རཱ་ཡོཏི ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ནྟ་རཱ་ཡོ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ.
ཝ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༣. ‘‘ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣ་སྶ ནི་སི་ནྣ་པ་རི་སཱ་ཡ ཀ་ལ་ཧཱ་དི་བྷ་ཡེ་ན ནཱ་ཧཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཀ་མྨེ ཏ་སྶ ནི་སི་ནྣ་པ་རི་སཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི ན་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཀེ. ‘‘ན ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་པོ་ས་ཐེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ངྒྷ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༨༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ སཱ་མ་གྒཱི་དི་ཝ་སོ ཨ་ནུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི. ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པོ་ས་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཡཾ, པ་ནྣ་ར་སི་ཡཾ ཝཱ ཙེ ས་ངྒྷོ ས་མ་གྒོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨ་ཛྫུ་པོ་ས་ཐོ སཱ་མ་གྒཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ པ་ཀ་ཏི་ནཱི་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཡ་ཐཱ་དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ནོ ཏ་ཀྐོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྭ་ཡེ ཙེ སཱ་མ་གྒཱི ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ ཨེ་ཝ སཱ་མ་གྒཱི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ པུ་བྦེ པ་ཊི་སི་དྡྷ་ཏྟཱ ཨི་དཱ་ནི པ་ཊི་སེ་དྷ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝ་སི་ཀཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༦) པུ་བྦེ ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པོ་ས་ཐེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུ’’ནྟི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ས་ཀིཾ པ་ཀྑ་སྶ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ ཝཱ པ་ནྣ་ར་སེ ཝཱ’’ཏི ཙ ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པོ་ས་ཐཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༩) ཙ པ་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་པ་ནྣཾ ཨ་ནི་ཊྛཾ, ས་ཏི ས་ངྒྷ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ཨ་ཉྙོ དི་ཝ་སོ པ་ཀ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པོ་ས་ཐོ་པི ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་ཝཱ་རེ་ཏུ་མྤི ཨེ་ཝཾ་དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.