༡. སུ་དྡྷི་ཀ་ཝ་གྒོ
༡. སུ་དྡྷི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༧༡. ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ …པེ… ལ་བྦྷ་ནྟི ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ. ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི…པེ… ས་བྦ་ཏྠ ལ་བྦྷ་ནྟི ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ. ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ …པེ… ཝ་སེ་ནཱཏི ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ཧི ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་དྷ་མྨ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཙ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
དུ་ཏི་ཡ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༧༧. དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ནཱཏི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན ན པ་ཛཱ་ན་ནྟི. ཏ་ཉྷི པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ས་ངྒ་ཧཾ. ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཛྫཱ་དིཾ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན ན པ་ཛཱ་ན་ནྟི. ནི་རོ་དྷནྟི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ནི་རོ་དྷ་ནི་མི་ཏྟཾ ནི་བྦཱ་ནཾ. པ་ཊི་པ་དནྟི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ. སེ་སེ་སཱུཏི ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་སུ.
སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེཏི ‘‘ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟེ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་པ་ཀྑེ. ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ས་མུ་ད་ཡཱཏི ‘‘ཨ་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟ་པུ་བྦ་བྷཱ་ག་བྷཱུ་ཏ་ས་དྡྷཱ་དྷི་མོ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ. ཏ་སྨཱ པ་ཋ་མུ་པྤ་ནྣཱ ས་དྡྷཱ ཨེ་ཝ ཧེ་ཏྠ ‘‘ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ, ན མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཏ་སྨཱ པ་ཋ་མུ་པྤ་ནྣཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ པ་གྒ་ཧུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཏི་ཀྑཱ་ནཾ ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནཾ པ་ཋ་མུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. དུ་བྦ་ལཱ ཧི པ་ཋ་མུ་པྤ་ནྣཱ པ་གྒ་ཧཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ་ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་ཀ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏེ་སཾ ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ, པུ་བྦེ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ ས་མུ་ད་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་ན ཚ་ནྡ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙྪ་ནྡ་ཝ་སེ་ན ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཚ་ནྡ་སྶ ཝ་སེ་ན. མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ས་མུ་ད་ཡཱཏི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་སྶ དུ་བྦ་ལ་སྶ ཏ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ. ཨེ་ཝ་མྤཱིཏི ‘‘ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན་པི. ཚ་སུ སུ་ཏྟེ་སཱུཏི དུ་ཏི་ཡ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཚ་སུ སུ་ཏྟེ་སུ. ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨ་སྶཱ་ད་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཧི ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ, ནི་སྶ་ར་ཎ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ནི་རོ་དྷ་མ་གྒ་ས་ཙྩཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི. པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟེ པ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ས་རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
༨. ད་བྦ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༧༨. སོ་ཏོ ཨཱ་པ་ཛྫཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ པ་ཏི པ་ཋ་མ་མ་གྒོ. སོ་ཏོཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སོ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨཱ་པ་ཛྫཱི་ཡ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊི་པ་ཛྫཱི་ཡ་ཏི. པ་ཋ་མ་མ་གྒ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ཨ་ངྒཱ་ནི ཨི་དྷ ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏཱ་ནི པ་ན ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་དྡྷཱ ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟ་སཱི་ལ་ཉྩཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་ཝི་ས་ཡེཏི ས་ཀ་ཝི་ས་ཡེ. ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠནྟི པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཡ་ཏྠ ས་དྡྷཱ་དི་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ སཱ་ཏི་ས་ཡ་ཀི་ཙྩཾ, ཏེ་སཾ ཀི་ཙྩཱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་མཱ་ཧི ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩཱ་ཏི་རེ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ. པུ་བྦ་ངྒ་མནྟི ས་དྡ་ཧ་ན་ཀི་ཙྩེ་སུ པུ་རེ་ཙཱ་རཾ དྷོ་ར་ཡ྄ཧཾ. སེ་སཱ་ནི ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནི. ཏ་ད་ནྭ་ཡཱ་ནཱིཏི ཏ་ད་ནུ་ག་ཏཱ་ནི ཏ་སྶ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་ཀ་སྶ པ་ཀྑི་ཀཱ་ནི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑེཏི ཛྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ ཝི་མོ་ཀྑེ ས་མཱ་དྷི་པ་དྷཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒཱ་ནི པ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་ད་ཉྩ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ས་དྡྷཱུ་པ་ནི་ས་ཉྷི སཱི་ལ་ནྟི. ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཏྭཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏ་བྦཱ་ནི པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ.
༩-༡༠. པ་ཋ་མ་ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༧༩-༤༨༠. ནེ་པ་ཀྐཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏཾ ནཱ་མ’’ནྟི. ནི་པཱ་ཡ་ཏི སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨེ ཝི་སོ་སེ་ཏི ནི་ཀྑཱ་མེ་ཏཱི་ཏི ནི་པ་ཀོ, ཐི་ར་ཏི་ཀྑ་ས་ཏི་པུ་གྒ་ལོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ནེ་པ་ཀྐནྟི ས་ཏི་ཡཱ་པི ནེ་པ་ཀྐ་བྷཱ་ཝོ ཡུ་ཛྫ་ཏེ་ཝ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ‘‘ས་ཏི་ནེ་པ་ཀྐེ་ནཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ས་ཏི་ཡཱ ཙ ནེ་པ་ཀྐེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་ན ས་ཏི་ནི་དྡེ་སོ ནཱ་མ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ སུ་ཏྟཾ ཝཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ མེ བྷཱ་སི་ཏནྟི. ཝོ་སྶ་ཛྫཱི་ཡ་ཏི ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་དྷི་ག་ཏེ་ཏི ཝོ་སྶ་གྒོ, ནི་བྦཱ་ནཾ. ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རི་ཏྭཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི. ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱཏི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་ཉྩ ཝ་ཡ་ཉྩ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི་ཡཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི. ས་དྡྷཱ་ས་ཏི་པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ་ནི ‘‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ, ཙི་ར་ཀ་ཏ་མྤི ཙི་ར་བྷཱ་སི་ཏ་མྤི ས་རི་ཏཱ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏཱ, ཨུ་ད་ཡ་ཏྠ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ‘‘ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, སོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ མི་སྶ་ཀཾ. ‘‘ཝོ་སྶ་གྒཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རི་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མེ་ཝ. ཨ་ཡ་མེ་ཝཱཏི ཡྭཱ་ཡཾ ན་ཝ་མེ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མི་སྶ་ཀ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཏྟ་དྷ་མྨ་པ་རི་ཙྪེ་དོ.
སུ་དྡྷི་ཀ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.