༢. ནཱ་ལ་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༣༧༨. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒེ པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ནྟི ཏཾ ལ་ངྒྷི་ཏྭཱ ‘‘དུ་ཏི་ཡེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

བྷི་ཡྻ་ཏ་རོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏོཏི ས་མྦོ་དྷི་ཡཱ སེ་ཊྛ་ཏ་རོ་ཏི ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏོ. བྷི་ཡྻ་ཏ་རཱ་བྷི་ཉྙོཏི ས་བྦ་ས་ཏྟེ་སུ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ར་པ་ཉྙོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་ར་ཉཱ་ཎོ’’ཏི. ས་མྨཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་མྦོ་དྷཱིཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་མྦོ་དྷི་ཡ་ནྟི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ’’ཏི. ནི་པྤ་དེ་སཱ ག་ཧི་ཏཱཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ ག་ཧི་ཏཱ ཨ་གྒ་མ་གྒ་སི་དྡྷི་ཡཱ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་བྦ་གུ་ཎཱ་ནཾ སི་དྡྷ་ཏྟཱ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ བུ་དྡྷཱ་ནཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ན་མྤི ཏཾ་ཏཾ་གུ་ཎ་ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཨ་གྒ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘དྭེ་པི ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – པ་ས་ནྣོཏི ཨི་མི་ནཱ པ་སཱ་ད་སྶ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏཱ དཱི་པི་ཏཱ་ཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་དྡྷོཏི ཨི་མི་ནཱ་པི ས་དྡྷཱ་ཡ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་དྡ་ཧཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྦ་ཉྙེ་ཡྻཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷི་ཉྙོ, བྷི་ཡྻོ ཨ་དྷི་ཀོ ཨ་བྷི་ཉྙོ་ཏི བྷི་ཡྻོ་བྷི་ཉྙོ. སོ ཨེ་ཝ ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན བྷི་ཡྻོ་བྷི་ཉྙ་ཏ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷི་ཡྻ་ཏ་རོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏོ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤེ པ་ན ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ, ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛཱ པ་ཉྙཱ. བྷི་ཡྻོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི བྷི་ཡྻོ་བྷི་ཉྙོ, སོ ཨེ་ཝ ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན བྷི་ཡྻོ་བྷི་ཉྙ་ཏ་རོ. སྭཱ་ཡཾ ཨ་སྶ ཨ་ཏི་ས་ཡོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷི་ཡྻ་ཏ་རཱ་བྷི་ཉྙོ ཝཱ’’ཏི. ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ས་མྦོ་དྷི, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཉྷི ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ, ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ས་མྦོ་དྷི ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ པ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ད་ཏྠ་ད་སྶ་ནེ པ་ཋ་མ་ཝི་ཀ་པྤོ, པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤོ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ, ན་ནུ ཧེ་ཊྛི་མཱ་ནི་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ མ་གྒ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ས་ཝཱ་ས་ན་མེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་དྷ་མ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི. ས་ཝཱ་ས་ན་པྤ་ཧཱ་ན་ཉྷི ཉེ་ཡྻཱ་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ན་ནྟི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཏཾ པ་ན ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་དྷ་མ་ན་སྶ ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ ཝཱ’’ཏི. ས་བྦནྟི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦཾ ས་བྦཾ.

ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏཱ སཱ་ཏ་ར་སཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་དྷུ་རེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. པ་སཾ་སཱ་ཡ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏཱ ཝི་སི་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘སེ་ཊྛེ’’ཏི. ཨོ་བྷཱ་ས་སྶ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏཱ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཝི་པུ་ལེ’’ཏི. ཨུ་ས་བྷ་སྶ ཨ་ཡ་ནྟི ཨཱ་ས་བྷཱི, ཨི་དྷ པ་ན ཨཱ་ས་བྷཱི ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ས་བྷཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨུ་ས་བྷ་སྶ ཝཱ་ཙཱ་ས་དི་སཱི’’ཏི. ཡེ་ན གུ་ཎེ་ན སཱ ཏཾ་ས་དི་སཱ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཙ་ལཱ ཨ་ས་མྤ་ཝེ་དྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཏོ ཀུ་ཏོ་ཙི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་སྶ་ཝོ. ཝི་ཛྫཱ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏ་པ་རི་ཙ་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཏཾ ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཉཱ་པེ་ནྟཱི པ་ཝེ་ཎཱི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་རཱ. ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཏི་ཡཱ ‘‘ཨི་ཏི ཀི་ར ཨེ་ཝཾ ཀི་རཱ’’ཏི པ་རི་ཀ་པྤ་ནཱ ཨི་ཏི་ཀི་རཱ. པི་ཊ་ཀ་སྶ ག་ནྠ་སྶ ས་མྤ་དཱ་ན་ཏོ བྷཱུ་ཏ་ཏོ ཏ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ པི་ཊ་ཀ་ས་མྤ་དཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་སྶ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ. ཏ་ཐེ་ཝ་སྶ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏ’’ནྟི དི་ཊྛི་ཡཱ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་མ་ནཾ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི. ཨཱ་ག་མཱ་དྷི་ག་མེ་ཧི ཝི་ནཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ནུ་སྶུ་ཏ་ཏོ ཏ་ཀྐ་མ་གྒཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་ཀྐ་ནཾ ཏ་ཀྐོ. ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཝི་དྷིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ག་ཧ་ཎཾ ན་ཡ་གྒཱ་ཧོ. ཡ་སྨཱ བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡེ ཋ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཡཾ ཐེ་ར་སྶ ཙོ་ད་ནཱ ཐེ་ར་སྶ ཙ སོ ཨ་ཝི་ས་ཡོ, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སཱི་ཧ་ནཱ་དོ ཝི་ཡཱ་ཏི སཱི་ཧ་ནཱ་དོ. ཏཾ་ས་དི་ས་ཏཱ ཙ་སྶ སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ་ན, སོ ཙེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སཱི་ཧ་ནཱ་དོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨུ་ནྣཱ་ད་ཡ་ནྟེ་ནཱཏི ཨ་ས་ནི་ས་དི་སཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན.

ཨ་ནུ་ཡོ་ག་དཱ་པ་ན་ཏྠནྟི ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ སོ་དྷཱ་པེ་ཏུཾ. ཝི་མ་དྡ་ཀྑ་མ་ཉྷི སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ནྟོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ སོ་དྷེ་ཏི ནཱ་མ, ཨ་ནུ་ཡུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ཙ ནཾ སོ་དྷཱ་པེ་ཏི ནཱ་མ. དཱ་ཏུནྟི སོ་དྷེ་ཏུཾ. ཀེ་ཙི ‘‘དཱ་ན་ཏྠ’’ནྟི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཡོ སཱི་ཧ་དཱ་ནཾ ན་ད་ཏི, སོ ཨེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ དེ་ཏཱི་ཏི ཡུ་ཛྫ་ཏི. ནི་གྷཾ་ས་ནནྟི ཝི་མ་དྡ་ནཾ. དྷ་མ་མཱ་ནནྟི ཏཱ་པ་ཡ་མཱ་ནཾ. ཏཱ་པ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ག་གྒ་རི་ཡཱ དྷ་མྨཱ་པ་ན་སཱི་སེ་ན ཝ་ད་ཏི.

ས་བྦེ ཏེཏི ས་བྦེ ཏེ ཨ་ཏཱི་ཏེ ནི་རུ་དྡྷེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ. ཏེ་ནེ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི – ཡེ ཏེ ཨ་ཧེ་སུཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཏ་ཝ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཏོ ཨོ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ཏེ་སཾ ཏཱ་ཝ སཱ་ཝ་ཀ་ཉཱ་ཎ་གོ་ཙ་རེ དྷ་མྨེ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ནྟོ མཱ་རཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཙ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ལོ་ཀི་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རཾ ཏྭཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི. ཡེ པ་ན ཏེ ཨ་བྦྷ་ཏཱི་ཏཱ, ཏ་ཏོ པ་ར་ཏོ ཚི་ནྣ་ཝ་ཊུ་མཱ ཚི་ནྣ་པ་པ་ཉྩཱ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཝ་ཊྚཱ ས་བྦ་དུ་ཀྑ་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ཏེ་སཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ཏ་ཝ སཱ་ཝ་ཀ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏེ དྷ་མྨེ ཀ་ཐཾ ཛཱ་ནི་སྶ་སཱི་ཏི. ཏེ་ནཱཏི ས་མྦོ་དྷི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་པ་ད་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན. ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལཱཏི ཏཱ་དི་ས་སཱི་ལཱ. ས་མཱ་དྷི་པ་ཀྑཱཏི ས་མཱ་དྷི ཙ ས་མཱ་དྷི་པ་ཀྑཱ ཙ ས་མཱ་དྷི་པ་ཀྑཱ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ས་རཱུ་པེ་ཀ་སེ་ས་ན་ཡེ་ན. ཏ་ཏྠ ས་མཱ་དྷི་པ་ཀྑཱཏི ཝཱི་རི་ཡ་ས་ཏི་ཡོ ཏ་ད་ནུ་གུ་ཎཱ ཙ དྷ་མྨཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཝི་ཧཱ་ར་ཝོ་ཧཱ་རོ, ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མཱ་དྷི་པ་ཀྑཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ཧཱ་རོ ག་ཧི་ཏོ’’ཏི.

ཡ་ཐཱ པ་ན ཧེ་ཊྛཱ ག་ཧི་ཏཱ་པི ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་མུ་ཙྩ་ན-ས་ངྑཱ་ཏ-ཀི་ཙྩ་ཝི་སེ་ས-ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པུ་ན ག་ཧི་ཏཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ་ཝི་མུ་ཏྟཱ’’ཏི, ཨེ་ཝཾ དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་རོ དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པུ་ན ག་ཧི་ཏོ ‘‘ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རཱི’’ཏི, ཏ་སྨཱ ས་བྦེ་སཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ནྟི ཝི་མུ་ཙྩི་ཏྠཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ནྟེཏི པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ནོ་སཱ་པ་ནེ་ན. ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ནི་སྶ་ཊ་ཏྟཱ ཨ་སཾ་ས་ཊྛ་ཏྟཱ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་མུ་ཏྟི ནི་བྦཱ་ནཾ.

ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ནཱཏི པ་ན-ས་དྡོ ཝི་སེ་ས་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ནོ. ཏེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏེ་སུ ཏཱ་ཝ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ ཉཱ་ཎ་སྶ ས་ཝི་ས་ཡེ ག་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་སུ པ་ན ས་བྦ་སོ ཨ་ས་ཉྫཱ་ཏེ་སུ ཀ་ཐ་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཛོ་ཏེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཙེ་ཏ་སཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཝི་དི་ཏཱ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ? ན་ནུ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ ས་ཏྟཱ་ཧེ ཨེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་ས་ཡོ, ན ཏ་ཏོ པ་ར་ནྟི? ན་ཡི་དཾ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ནཱ་ཡཾ དོ་སོ. ཝི་དི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ན ཀ་རོ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ནེ་ཝ ཏཱ་དི་ས་སྶ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་སྶ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ སེ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཏོ ཙ. ཀ་ཐཾ པ་ན ཐེ་རོ དྭ་ཡ་ས་མྦྷ་ཝེ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་མེ་ཝ ཨ་ཀཱ་སི, ན ཝི་བྷ་ཛྫ བྱཱ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཐེ་རོ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པཱ་རཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ མི་ནོ་ཏཱི་ཏི པཱ་ར་མཱི, སཱ ཨེ་ཝ ཉཱ་ཎ་ནྟི པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎཾ, སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎཾ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎཾ. ཏ་སྨིཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་ཀྐཾ་ས་པ་རི་ཡ་ནྟ་ག་ཏེ ཛཱ་ན་ནེ ནཱ་ཡ་མ་ནུ་ཡོ་གོ, ཨ་ཐ ཁོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ ཛཱ་ན་ནེ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎེ་ཏི སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎ་ཝི་ས་ཡེ’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཐཱ སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི. སཱི་ལ…པེ… ས་མ་ཏྠནྟི སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཾ ཛཱ་ན་ན་ས་མ་ཏྠཾ. བུ་དྡྷ་སཱི་ལཱ་ད་ཡོ ཧི བུ་དྡྷཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་ཀི་ཙྩ་སྶ པ་རེ་ཧི ཨེ་ཏེ བུ་དྡྷཱ་ཏི ཛཱ་ན་ན་སྶ ཙ ཀཱ་ར་ཎཾ.

ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཡ སཾ་ས་ཡ་ཊྛི་ཏཾ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ཨི་ད་མི་ད་ནྟི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཉེ་ཡྻཾ དྷཱ་རེ་ཏི ནི་ཙྪི་ནོ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨོ, པ་ཙྩ་ཀྑ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨ་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཉཱ་ཎ་སྶཱ’’ཏི. ཨ་ནུ་ཨེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྭ་ཡོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ’’ཏི. པ་ཙྩ་ཀྑ་སི་དྡྷ་ཉྷི ཨ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི ‘‘དི་ཊྛེ་ན ཨ་དི་ཊྛ་སྶ ཨ་ནུ་མཱ་ན’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝི་དི་ཏེ ཝེ་ད་ཀ་མྤི ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝི་དི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ ན་ཡ་གྒཱ་ཧོ ཝི་དི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་དི་ཏོཏི ཝི་དྡྷོ པ་ཊི་ལ་དྡྷོ, ཨ་དྷི་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤ་མཱ་ཎོཏི ཨ་པ་རི་མཱ་ཎོ མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟོ’’ཏི. ཏེ་ནཱཏི ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏྟཱ. ཏེ་ན ཝཱ ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན. ཨེ་ཏེ་ན ཐེ་རོ ཡཾ ཡཾ ཨ་ནུ་མེ་ཡྻ་མ་ཏྠཾ ཉཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཏ་སྶ ཨ་ས་ངྒ་མ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏཾ ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སོ ཨི་མི་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨི་མི་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན.

པཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཐི་ར་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་དྡྷ་མུ་དྡྷཾ ཨཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨུ་དྡྷཱ་པཾ, པཱ་ཀཱ་ར་མཱུ་ལཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པཱ་ཀཱ་ར་དྭཱ་ར་བ་ནྡྷ་པ་རི་ཁཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཙྩ་ནྟེ བྷ་ཝཾ པ་ཙྩ་ནྟི་མཾ. པ་ཎྜི་ཏ་དོ་ཝཱ་རི་ཀ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཐེ་རོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཀ་དྭཱ་ར་ནྟི ཀ་སྨཱ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི.

ཡ་སྶཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཝ་སེ་ན པུ་རི་སོ པ་ཎྜི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ པ་ཎྜི་ཙྩ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘པ་ཎྜི་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི. ཏཾ་ཏཾ་ཨི་ཏི་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་སུ ཚེ་ཀ་བྷཱ་ཝོ བྱ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡཾ. མེ་དྷ་ཏི ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཧིཾ་ས་ཏི ཝི་དྷ་མ་ཏཱི་ཏི མེ་དྷཱ, སཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མེ་དྷཱ་ཝཱི. ཋཱ་ནེ ཋཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ, ཋཱ་ན་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་པ་ཉྙཱ. ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, སོ ཨེ་ཝ པ་ཐོ་ཏི ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་པ་ཐོ, པ་རི་ཏོ པཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ནུ་ཡཱ་ཡ་ན་མ་གྒོ. པཱ་ཀཱ་ར་བྷཱ་གཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི པཱ་ཀཱ་ར་ས་ནྡྷི, པཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཕུ་ལླི་ཏ་པ་དེ་སོ. སོ པ་ན ཧེ་ཊྛི་མ་ནྟེ་ན དྭི་ནྣ་མྤི ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ནཾ ཝི་ག་མེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘དྭི་ནྣཾ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ནཾ ཨ་པ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི. ཚི་ནྣ་ཊྛཱ་ནནྟི ཚི་ནྣ་བྷི་ནྣ་པ་དེ་སཾ, ཚི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ. ཏ་ཉྷི ‘‘ཝི་ཝ་ར’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀཱི་ལི་ཊྛནྟི མ་ལཱི་ནཾ. ཨུ་པ་ཏཱ་པེ་ནྟཱིཏི ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན ས་ནྟཱ་པེ་ནྟི. ཝི་བཱ་དྷེ་ནྟཱིཏི པཱི་ལེ༹་ནྟི. ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ན ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ན དེ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱཏི པ་ཙྩ་ཡཱུ་པ་གྷཱ་ཏེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ཨ་པྤ་དཱ་ན་ཏོ. ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ སུ་ཊྛུ ཋ་པི་ཏ་ཙི་ཏྟཱཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ་ཡ་པི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་མྨ་དེ་ཝ ཋ་པི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་པྤི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ས་མྨ་དེ་ཝ ཡ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ས་མུ་ཙྪི་ཛྫ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ.

པུ་རི་མ་ན་ཡེ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཙ མི་སྶ་ཀཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝ་ཏྟུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. མི་སྶ་ཀཱཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན མི་སྶ་ཀཱ. ‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ་ཏི པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ མ་གྒ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཙ ནེ་སཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏེ་སུ ཙ ཨ་དྷི་ག་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ མ་གྒོ ཙ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ག་ཧི་ཏེ སུ་ནྡ་རོ པ་ཉྷོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི མ་ཧཱ་སི་ཝ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ. ན པ་ནེ་ཝཾ ག་ཧི་ཏཾ པོ་རཱ་ཎེ་ཧཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ. ཐེ་རོཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ.

ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ པ་ཙྩ་ནྟ་ན་ག་རཱ་དཱི་སུ. ན་ག་རཾ ཝི་ཡ ནི་བྦཱ་ནཾ ཏ་ད་ཏྠི་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ན་ཉྩ པ་རི་སྶ་ཡ་ར་ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་དྷི་ག་མ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. པཱ་ཀཱ་རོ ཝི་ཡ སཱི་ལཾ ཏ་དུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ པ་རི་ཏོ ཨཱ་ར་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་པ་ཐོ ཝི་ཡ ཧི་རཱི སཱི་ལ་པཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘པ་རི་ཡཱ་ཡ་པ་ཐོ་ཏི ཁོ བྷི་ཀྑུ ཧི་རི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. དྭཱ་རཾ ཝི་ཡ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ནི་བྦཱ་ན་ན་ག་ར་པྤ་ཝེ་ས་ནེ ཨ་ཉྫ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཎྜི་ཏ་དོ་ཝཱ་རི་ཀོ ཝི་ཡ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ནི་བྦཱ་ན་ན་ག་རཾ པ་ཝི་ཊྛ་པ་ཝི་ས་ན་ཀཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཏོ. དི་ནྣོཏི དཱ་པི་ཏོ, སོ་དྷི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.