༢. ས་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦༨. ས་ར་ཏཱི་ཏི ས་ཏོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ན ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི ས་ཏི་ཡཱ ས་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ ཨེ་དི་སཱ་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀཱ་ཡཱ་དི་ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཙ་ཏུ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་པ་ཉྙཱ་ཡ, ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ག་མ་ན’’ནྟི. ཏ་ཐཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནཾ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ན’’ནྟི. ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཉྩ ནི་ཝ་ཏྟི་མ་ཏྟཾ, ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་ན ག་མ་ནཾ ག་མ་ན་མེ་ཝ. ཀཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་བྷི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡཾ ནཱ་མེ་ནྟོ. ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་ས་ཡ་ནེ་སུ ཡོ ག་མ་ནཱ་དི་ཝི་དྷི་ནཱ ཀཱ་ཡ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཨ་བྷི་ཧཱ་རོ, སོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ, པ་ཙྪ་ཏོ ཨ་པ་ཧ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཀྐ་མོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཋཱ་ནེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨཱ་ས་ན་སྶཱཏི པཱི་ཋ་ཀཱ་དི་ཨཱ་ས་ན་སྶ. པུ་རི་མ་ཨ་ངྒཱ་བྷི་མུ་ཁོཏི ཨ་ཊ་ནི་ཀཱ་དི་པུ་རི་མཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ་བྷི་མུ་ཁོ. སཾ་ས་ར་ནྟོཏི སཾ་ས་པྤ་ནྟོ. པ་ཙྩཱ་སཾ་ས་ར་ནྟོཏི པ་ཊི་ཨཱ་ས་པྤ་ནྟོ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཨི་མི་ནཱ ས་རཱི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་བྷི་མུ་ཁ་སཾ་ས་པྤ་ན་པ་ཊི་ཨཱ་ས་པྤ་ནཱ་ནི ནི་ད་སྶེ་ཏི.
ས་མྨཱ པ་ཛཱ་ན་ནཾ ས་མྤ་ཛཱ་ནཾ. ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཀ་ར་ཎ་སཱི་ལོ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ས་བྦ་ཀི་ཙྩ་ཀཱ་རཱི’’ཏི. ས་མྤ་ཛཱ་ན་མེ་ཝ ཧི ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་སྶེ་ཝ ཝཱ ཀཱ་རཱིཏི ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་སྶེ་ཝ ཀ་ར་ཎ་སཱི་ལོ. ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཀ་རོ་ཏེ་ཝཱཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་དཱི་སུ ཨ་ས་མྨོ་ཧཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི ཨེ་ཝ, ས་མྤ་ཛཱ་ན་སྶེ་ཝ ཝཱ ཀཱ་རོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི.
དྷ་མྨ་ཏོ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་ཧ ཨ་ཏྠེ་ན ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི སཱ་ཏྠ་ཀཾ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་དི, སཱ་ཏྠ་ཀ་སྶ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ནཾ སཱ་ཏྠ་ཀ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. ས་པྤཱ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ཝ་ཧ་སྶ ཧི་ཏ་སྶ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ནཾ ས་པྤཱ་ཡ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་དཱི་སུ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་རེ, ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི ཙ པ་ཝ་ཏྟེ་སུ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ གོ་ཙ་རེ ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་དཱི་སུ ཨ་ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ན་མེ་ཝ ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱཏི ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ ཏཱི་རེ་ཏྭཱ, པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ངྒྷ་ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ ག་མ་ནཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ཨ་སུ་བྷ་ད་སྶ་ནཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘ཙེ་ཏི་ཡཾ དི་སྭཱ་པི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱིཏི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སོ ཨེ་སོ. ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནུ་པྤཱ་ད་ན་མྤི ཧི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝུ་དྡྷི ཨེ་ཝ. ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རེཏི ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་སྶ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རེ, ཏ་ཐཱ པ་ཙྪི་མ་དྭཱ་རེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཨ་བྷ་ཡ་ཝཱ་པི པཱ་ལི༹་ཡནྟི ཨ་བྷ་ཡ་ཝཱ་པི་ཡཱ པུ་ར་ཏྠི་མ་ཏཱི་རེ.
བུ་དྡྷ་ཝཾ་ས-ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས-ཙེ་ཏི་ཡ་ཝཾ་ས-དཱི་པ་ཝཾ་སཱ་དི་ཝཾ་ས་ཀ་ཐ་ན་ཏོ མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཎ་ཀོ ཐེ་རོ. པ་ཉྙཱ་ཡ་ན་ཊྛཱ་ནེཏི ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཡ་ན་ཊྛཱ་ནེ. ཨེ་ཀ་པ་དུ་དྡྷཱ་རེཏི པ་དུ་དྡྷཱ་ར་པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ནེ. ཀེ་ཙཱིཏི ཨ་བྷ་ཡ་གི་རི་ཝཱ་སི་ནོ.
ཏ་སྨིཾ པ་ནཱཏི སཱ་ཏྠ་ཀ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཨ་ཏྠེ་པི ག་མ་ནེ. ཨ་ཏྠོ ནཱ་མ དྷ་མྨ་ཏོ ཝ་ཌྜྷཱི་ཏི ཡཾ སཱ་ཏྠ་ཀ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ག་མ་ནཾ, ཏཾ ས་པྤཱ་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི སི་ཡཱ ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་ས་ངྐཱ་ཏི ཏ་ནྣི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཙེ་ཏི་ཡ་ད་སྶ་ནཾ ཏཱ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་རཱུ་པ་ཀཱ་ནི ཝི་ཡཱཏི ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ པ་ཊི་མཱ་ཡོ ཝི་ཡ, ཡ་ནྟ་པ་ཡོ་གེ་ན ཝཱ ཝི་ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨཱ པ་ཊི་མཱ་ཡ ས་དི་སཱ ཡ་ནྟ་རཱུ་པ་ཀཱ ཝི་ཡ. ཨ་ས་མ་པེ་ཀྑ་ནཾ གེ་ཧ་སྶི་ཏ་ཨ་ཉྙཱ་ཎུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཨོ་ལོ་ཀ་ནཱ་དི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ བཱ་ལ་སྶ མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༣.༣༠༨). ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དི་ས་མྨ་དྡེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡོ. ཝི་ས་བྷཱ་ག་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཱ་དི་ནཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟ་རཱ་ཡོ.
པ་བྦ་ཛི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་ཐཱ ཨཱ་ཙི་ཎྞཱ, ཨ་ན་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་ཐཱ པ་ན ཏ་སྶཱ ཨ་པ་རཱ དུ་ཏི་ཡཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘དྭེ ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ན ཀ་ཐི་ཏ་པུ་བྦཱ’’ཏི. ཨེ་ཝནྟི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ས་ཙེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ས་བྦ་མྤི ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རཾ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི, ན ‘‘པུ་རི་ས་སྶ མཱ་ཏུ་གཱ་མཱ་སུ་བྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ.
ཡོ་ག་ཀ་མྨ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ གོ་ཙ་ར’’ནྟི. ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ ཨུ་གྒ་ཧ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་གྒ་ཧ་ཀོ་ས་ལླ་སྶ ས་མྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ.
ཧ་ར་ཏཱིཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཡཱ་ཝ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་མཱ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨཱ་ཧཱ་རཱུ་པ་བྷོ་ག་ཏོ ཡཱ་ཝ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ན པ་ཊི་ནེ་ཏི. ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ཏི ས་མྨཱ ཨཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཝ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་ཏི. ས་རཱི་ར་པ་རི་ཀ་མྨནྟི མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ནཱ་དི་ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ. དྭེ ཏ་ཡོ པ་ལླ་ངྐེཏི དྭེ ཏ་ཡོ ནི་ས་ཛྫཱ་ཝཱ་རེ དྭེ ཏཱི་ཎི ཨུ་ཎྷཱ་ས་ནཱ་ནི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨུ་སུ་མཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ནྟོ’’ཏི. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ནེ་ཝཱཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ནྟོ ཨེ་ཝ. ཏེ་ན ‘‘པ་ཏྟོ་པི ཨ་ཙེ་ཏ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ, ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ཝཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཐེ་ཝཱཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུ་མེ་ཝ. པ་རི་བྷོ་ག་ཙེ་ཏི་ཡ་ཏོ ས་རཱི་ར་ཙེ་ཏི་ཡཾ ག་རུ་ཏ་ར་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ’’ཏི ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ནཱ་ཡ པ་ཋ་མཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ – ‘‘ཙེ་ཏི་ཡཾ བཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཱ བོ་དྷི་སཱ་ཁཱ ཧ་རི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ བོ་དྷི་ཉྩ པ་ཎི་པཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ ཝི་ཡ ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ’’ཏི. གཱ་མ་ས་མཱི་པེཏི གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ.
ཛ་ན་ས་ངྒ་ཧ་ཎ་ཏྠནྟི ‘‘མ་ཡི ཨ་ཀ་ཐེ་ནྟེ ཨེ་ཏེ་སཾ ཀོ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཛ་ན་ས་ངྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ‘‘དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཝ་ད་ནྟི, ཡ་སྨཱ ཙ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ནེ་ཝཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ནྟོ ཏ་ད་ནུ་གུ་ཎཾ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ. ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ནེ་ཝཱཏི པ་རི་ཙི་ཏོ ཨ་པ་རི་ཙི་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཏྟ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨེ་ཝ, ས་མཱ་ག་མ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ཡེཏི པ་ར་ཙ་ཀྐཱ་དི་བྷ་ཡེ.
ཀ་མྨ་ཛ་ཏེ་ཛོཏི ག་ཧ་ཎིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་ཐིཾ ནཱ་རོ་ཧ་ཏི ཁུ་དཱ་པ་རི་སྶ་མེ་ན ཀི་ལ་ནྟ་ཀཱ་ཡ་ཏྟཱ ས་མཱ་དྷཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཝ་སེ་ས་ཊྛཱ་ནེཏི ཡཱ་གུ་ཡཱ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ. པོ་ངྑཱ་ནུ་པོ་ངྑནྟི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ཝི་ཙྪེ་ད-ད་སྶ་ན་མེ་ཏཾ, ཡ་ཐཱ པོ་ངྑཱ་ནུ་པོ་ངྑཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ས་ར་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ན་ཝི་ཙྪེ་དོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ་པི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ན་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གེ. ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པཱུ་ར་ཎེ་ན ས་བྦ་ཝ་ཏྟཱ་ནི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ. ཀཱ་མེ ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ ཧོ་ཏི. ཀཱ་ཡེ ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ. རཱུ་པེ ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ. ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ཨུ་ད་རཱ་ཝ་དེ་ཧཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སེ་ཡྻ་སུ་ཁཾ པ་སྶ་སུ་ཁཾ མི་དྡྷ་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༢༠; མ. ནི. ༡.༡༨༦) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཙེ་ཏོ་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་ཙི་ཏྟོ. ཙ་རི་ཏྭཱཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ.
ག་ཏ་པ་ཙྩཱ་ག་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་ཧི་ཏཾ་ཡེ་ཝ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ག་ཏ་པ་ཙྩཱ་ག་ཏཾ ག་མ་ན་པ་ཙྩཱ་ག་མ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ག་ཏ་པ་ཙྩཱ་ག་ཏི་ཀཾ, ཏ་དེ་ཝ ཝ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན. ཨ་ཏྟ་ནོ ཧི་ཏ་སུ་ཁཾ ཀཱ་མེ་ནྟི ཨི་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མཱ, དྷ་མྨ་ཙྪ་ནྡ་ཝ་ནྟོ. ‘‘དྷ་མྨོ’’ཏི ཧི ཧི་ཏཾ ཏཾ་ནི་མི་ཏྟ་ཀ་ཉྩ སུ་ཁ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཙྪ་ནྣ་ཏྟཱ ཙ ཨ་ཏྟཱ ནཱ་མ དྷ་མྨོ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨ་ཏྟ་དཱི་པཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཧ་ར་ཐ ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༣.༤༣). ཏཾ ཀཱ་མེ་ནྟི ཨི་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མཱ. ཨུ་ས་བྷཾ ནཱ་མ ཝཱི་ས་ཏི ཡ་ཊྛི་ཡོ. ཏཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཏཱ་ཡ པཱ་སཱ་ཎ་ས་ཉྙཱ་ཡ, ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཋཱ་ན་མཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སོ ཨེ་ཝ ན་ཡོ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ ཡོ ཋཱ་ནེ ཝུ་ཏྟོ, སོ ཨེ་ཝ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ་པི ན་ཡོ. པ་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ ཚི་ནྣ་བྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ པ་རི་བྲཱུ་ཧེ་ཏི.
མ་དྡ་ནྟཱཏི དྷ་ཉྙ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ སཱ་ལི་སཱི་སཱ་ནི མ་དྡ་ནྟཱ. མ་ཧཱ་པ་དྷཱ་ནཾ པཱུ་ཛེ་སྶཱ་མཱིཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐེ་ན ཚ ཝ་སྶཱ་ནི ཀ་ཏཾ དུ་ཀྐ་ར་ཙ་རི་ཡཾ ཨེ་ཝཱ་ཧཾ ཡ་ཐཱ་ས་ཏྟི པཱུ་ཛེ་སྶཱ་མཱི་ཏི. པ་ཊི་པ་ཏྟི་པཱུ་ཛཱ ཧི ས་ཏྠུ་པཱུ་ཛཱ, ན ཨཱ་མི་ས་པཱུ་ཛཱ་ཏི. ཋཱ་ན་ཙ་ངྐ་མ་མེ་ཝཱཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན བྷོ་ཛ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལེ་སུ ཨ་ཝ་སྶཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན.
ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཝཱི་ཐི་ཡོ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝཱི་ཐི་ཡོ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ’’ཏི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་ཏི – ‘‘པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ན ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏནྟི ‘‘ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༣; ༢.༢༤; ༣.༧༥; སཾ. ནི. ༤.༡༢༠; ཨ. ནི. ༦.༥༨; ༨.༩) ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ. ནེ་ཝ ད་ཝཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི པ་ན པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ད་སྶ་ནཾ.
པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷིཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི, ཡ་དི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་ད་ཉྩ ཡ་ཐཱ ཧེ་ཊྛཱ ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ཡཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་དཱ ཀ་པྤཱ་ནཾ དྭེ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཉྩ ཏ་ཛྫཾ པུ་ཉྙ་ཉཱ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ར་ས་མྦྷ་ར་ཎཾ, སཱ་ཝ་ཀ་བོ་དྷི་ཡཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཉྩ, མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མེ་ཝ ཏ་ཛྫཾ ས་མྦྷཱ་ར་ས་མྦྷ་ར་ཎཾ, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་སུ ཛཱ་ཏཱི་སུ ཝི་ཝ་ཊྚ་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཾ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ. བཱ་ཧི་ཡོ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོཏི བཱ་ཧི་ཡ་ཝི་ས་ཡེ ཛཱ་ཏ་སཾ་ཝ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ བཱ་ཧི་ཡོ, དཱ་རུ་ཙཱི་ར་པ་རི་ཧ་ར་ཎེ་ན དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོ་ཏི ལ་དྡྷ་ས་མ་ཉྙོ. སོ ཧི ཨཱ་ཡ་སྨཱ ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏེ, བཱ་ཧི་ཡ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – དི་ཊྛེ དི་ཊྛ་མ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ན (ཨུ་དཱ. ༡༠) སཾ་ཁི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨོ་ཝཱ་དེ་ན ཁི་པྤ་ཏ་རཾ ཝི་སེ་སཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙོ ཝཱ ཧོ་ཏི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཐེ་རོ བཱ་ཧི་ཡོ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི.
ཏནྟི ཨ་ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ནཾ. ཨེ་ཝནྟི ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. ཨ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནྡྷ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ དི་ཊྛི་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ཀྐ་མེ ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི, ཨ་ཧཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་མཱིཏི པ་ན ཨི་མི་ནཱ མཱ་ན་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན, ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ པ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝི་ནཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཎྷཱ་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན་པི ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ནཾ ད་སྶི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ‘‘ཏ་ཐཱ ཨ་ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ནྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ནཾ ཡེ་ན གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གེ་ན ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་མཱི་ཏི ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ནུ་ག་ཏཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ. ཨུ་དྡྷ་ར་ཎ་ག་ཏི་ཀཱ ཧི ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཨུ་དྡྷ་ར་ཎེ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏ་སྶཱ ཨ་ནུ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་སྨཱ ཨི་མཱ་སཾ དྭི་ནྣ་མེ་ཏྠ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ, ཨི་ཏ་རཱ་ས་ཉྩ ཨོ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀ་པཱ་དུ་དྡྷ་ར་ཎེ…པེ… བ་ལ་ཝ་ཏི་ཡོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ནུ་ག་ཏཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཨ་ཏི་ཧ་ར་ཎ་ཝཱི་ཏི་ཧ་ར་ཎཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ. ཏི་རི་ཡ་ག་ཏི་ཀཱ་ཡ ཧི ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ཏི་ཧ་ར་ཎ་ཝཱི་ཏི་ཧ་ར་ཎེ་སུ སཱ་ཏི་ས་ཡོ བྱཱ་པཱ་རོ་ཏི ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏ་སྶཱ་ནུ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་སྨཱ ཨི་མཱ་སཾ དྭི་ནྣ་མེ་ཏྠ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ, ཨི་ཏ་རཱ་ས་ཉྩ ཨོ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཐཱ ཨ་ཏི་ཧ་ར་ཎ་ཝཱི་ཏི་ཧ་ར་ཎེ་སཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏི་པི ཨ་ནུ་ག་མ་ནཱ་ནུ་ག་ནྟ་བྦ་ཏཱ་ཝི་སེ་སེ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏ་ཐཱ-ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎཾ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པཱ་ད་སྶ ཨུ་ཀྑི་པ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཾ, ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ཧ་ར་ཎཾ ཨ་ཏི་ཧ་ར་ཎཾ. རུ་ཀྑ་ཁཱ་ཎུ་ཨཱ་དི་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ, པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་པཱ་ད་གྷ་ཊྚ་ན་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝཱ པ་སྶེ་ན ཧ་ར་ཎཾ ཝཱི་ཏི་ཧ་ར་ཎཾ. ཡཱ་ཝ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་པཱ་དོ, ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཧ་ར་ཎཾ ཨ་ཏི་ཧ་ར་ཎཾ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཧ་ར་ཎཾ ཝཱི་ཏི་ཧ་ར་ཎནྟི ཨ་ཡཾ ཝཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ཡ་སྨཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ནུ་ག་ཏཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ ཝོ་སྶ་ཛྫ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ. ག་རུ་ཏ་ར་ས་བྷཱ་ཝཱ ཧི ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཝོ་སྶ་ཛྫ་ནེ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏ་སྶཱ་ནུ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་སྨཱ ཏཱ་སཾ དྭི་ནྣ་མེ་ཏྠ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ, ཨི་ཏ་རཱ་ས་ཉྩ ཨོ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝོ་སྶ་ཛྫ་ནེ…པེ… བ་ལ་ཝ་ཏི་ཡོ’’ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ནུ་ག་ཏཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ས་ནྣི་ཀྑེ་པ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ. པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱ་ཝེ ཝི་ཡ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ནེ་པི ཏ་སྶཱ སཱ་ཏི་ས་ཡ་ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏ་སྶཱ ཨ་ནུ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ཐཱ གྷ་ཊྚ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝ་སེ་ན ས་ནྣི་རུ་མྦྷ་ན་སྶ སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ཏ་ཏྠཱ་པི པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཨ་ནུ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏ་ཐཱ ས་ནྣི་ཀྑེ་པ་ན་ས་ནྣི་རུ་མྦྷ་ནེ་སཱུ’’ཏི.
ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནེ, ཏེ་སུ ཝཱ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ཚ་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ. ཨུ་དྡྷ་ར་ཎེཏི ཨུ་དྡྷ་ར་ཎ་ཀྑ་ཎེ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱཏི ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཙ. ཨ་ཏི་ཧ་ར་ཎཾ ན པཱ་པུ་ཎ་ནྟི ཁ་ཎ་མ་ཏྟཱ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ. ན ཧི དྷ་མྨཱ་ནཾ དེ་ས་ནྟ་ར་ས་ངྐ་མ་ནཾ ཨ་ཏྠི. པ་བྦཾ པ་བྦནྟི་ཨཱ་དི ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཱ་དི་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ས་བྷཱ་ག་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏི་ཨི་ཏྟ་རོ ཧི རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎོ, ག་མ་ན་སྶཱ་དཱ་ནཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་མུ་ཁཾ དྷཱ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ སི་ར་སི པཱ་དེ ཙ བ་དྡྷ་ཁུ་ར་དྷཱ་རཱ་ས་མཱ་ག་མ་ཏོ་པི སཱི་གྷ་ཏ་རོ. ཡ་ཐཱ ཏི་ལཱ་ནཾ བྷ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཏ་ཊ་ཏ་ཊཱ་ཡ་ནེ་ན བྷེ་དོ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཏ་ཊ་ཏ་ཊཱ་ཡ་ནྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཧི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ བྷི་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི.
ས་དྡྷིཾ རཱུ་པེ་ནཱཏི ཨི་དཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ནི་རོ་དྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཡཾ ཏ་ཏོ ས་ཏྟ་ར་ས་མ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཡ་དི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ས་མཱ་ན་ཀྑ་ཎཱ སི་ཡུཾ, ‘‘རཱུ་པཾ ག་རུ་པ་རི་ཎཱ་མཾ ད་ནྡྷ་ནི་རོ་དྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཝི་རོ་དྷོ སི་ཡཱ. ཏ་ཐཱ – ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་མྤི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི, ཡཾ ཨེ་ཝཾ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཾ, ཡ་ཐ་ཡི་དཾ ཙི་ཏྟ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡.༤༨) ཨེ་ཝ་མཱ་དི་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཙ. ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ ཧི སཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟཱ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཏེ་སཾ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཨ་ན་ནྟ་རཾ ནི་རོ་དྷོ, རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ པ་ན ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ པ་ཀཱ་སེ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ནི་པྥ་ཏྟི སོ་ལ༹་ས་ཧི ཙི་ཏྟེ་ཧི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ངྑ་ཎཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ ཏེ་སཾ ཨི་ཙྪི་ཏཱ, ལ་ཧུ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་ས་ཡ་ས་ངྒ་ཏི་མ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཏི་ཎྞཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ, ཝི་ས་ཡ་ས་ངྒ་ཏི་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ, ད་ནྡྷ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ད་ནྡྷ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ. ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ ཁོ པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཝ, ཏེ་ན ཙ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ རཱུ་པ་དྷ་མྨོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ, པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ ཙ ཏ་སྶེ་ཝཱ་ཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཀྑ་ཎ་ཏཱ ན ཡུ་ཛྫ་ཏེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཉྙཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏེ ཙི་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙཾ ཙི་ཏྟཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཡཾ པུ་རི་མུ་པྤ་ནྣཾ ཙི་ཏྟཾ, ཏཾ ཨ་ཉྙཾ, ཏཾ པ་ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཾ ཨ་པ་ར་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཐཱ་ལ་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཉྙཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏེ ཙི་ཏྟཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ ཨ་ནྟ་རོ ལ་བྦྷེ་ཡྻཱ་ཏི, ནོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝཱི་ཙི་མ་ནུ་པ་བ་ནྡྷོ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཝཱི་ཙི ཨ་ནྟ་རོ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ‘‘ཏ་དེ་ཝེ་ཏ’’ནྟི ཨ་ཝི་སེ་ས་ཝི་དཱུ མ་ཉྙ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ ཨ་ནུ པ་བ་ནྡྷོ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནོ རཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ནོ ཙ ན་དཱི་སོ་ཏོ་ཝ ན་དི་ཡཾ ཨུ་ད་ཀ་པྤ་ཝཱ་ཧོ ཝི་ཡ ཝ་ཏྟ་ཏི.
ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ལོ་ཀི་ཏཾ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ར་ཏོ་པེ་ཀྑ་ན’’ནྟི. ཡ་སྨཱ ཡཾ་དི་སཱ་བྷི་མུ་ཁོ ག་ཙྪ་ཏི ཏི་ཊྛ་ཏི ནི་སཱི་ད་ཏི ཝཱ, ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁཾ པེ་ཀྑ་ནཾ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ནུ་ག་ཏཾ ཝི་དི་སཱ་ལོ་ཀ་ནཾ ཝི་ལོ་ཀི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ ནཱ་མ ཨ་ནུ་དི་སཱ་པེ་ཀྑ་ན’’ནྟི. ས་མྨ་ཛྫ་ན་པ་རི་བྷ་ཎྜཱ་དི་ཀ་ར་ཎེ ཨོ་ལོ་ཀི་ཏ་སྶ, ཨུ་ལློ་ཀཱ་ཧ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ཨུ་ལློ་ཀི་ཏ་སྶ, པ་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ པ་རི་སྶ་ཡ་སྶ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་ལོ་ཀི་ཏ་སྶ ཙ སི་ཡཱ ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཝཱ མུ་ཁེ་ན ས་བྦཱ་ནི་པི ཏཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནེ་ཝཱ’’ཏི.
ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑིནྟི ཀཱ་ཡེ་ན ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་ཝ་ནྟཾ, པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀཱ་རི་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སོ་ཧཱ་ཡ་སྨཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝ ‘‘ཡ་མེ་ཝཱ་ཧཾ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱ་ས་ནེ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཨཱ་དི་ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ པ་ཏྟོ, ཏ་མེ་ཝ སུ་ཊྛུ ནི་གྒ་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛཱ་ཏོ བ་ལ་ཝ་ཧི་རོ་ཏྟ་པྤོ, ཏ་ཏྠ ཙ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རེ ཨུ་ཀྐཾ་ས་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟོ, ཏེ་ནེ་ཝ ནཾ ས་ཏྠཱ – ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ན་ནྡོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༣༠) ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་སི.
སཱ་ཏྠ་ཀ་ཏཱ ཙ ས་པྤཱ་ཡ་ཏཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏ་ཝི་ལོ་ཀི་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་སྨཱཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་སྶེ་ཝ གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ལོ་ཀ་ན་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཁ་ནྡྷཱ་དི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀེ་ཧི ཨ་ཉྙོ ཨུ་པཱ་ཡོ ན ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་སྨཱ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏཱ་དི་ས་མ་ཉྙཱ་པི དྷ་མྨ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་སེ་སོ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ པ་ཛཱ་ན་ནཾ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་པྥཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀི་རི་ཡ་མ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ་ལ་ནཱ་ཀཱ་ར་པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན. ཨ་དྷོ སཱི་ད་ཏཱིཏི ཐོ་ཀཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. ཨུ་དྡྷཾ ལ་ངྒྷེ་ཏཱིཏི ལ་ངྒྷ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་རི ག་ཙྪ་ཏི.
ཨ་ངྒ་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནནྟི པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ངྒ་ཀི་ཙྩཾ ནི་པྥཱ་དེ་ནྟཾ, ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་སྶ ས་རཱི་རཾ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ནེ་པི…པེ… ས་ཏྟ་མ་ཛ་ཝ་ནེ་པི ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ པ་ཉྩ་དྭཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ‘‘ཨི་ཏྠཱི པུ་རི་སོ’’ཏི ར་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཧི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝོ་ཊྛ་བྦ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་ཝ་སེ་ན ཨི་ཊྛེ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཱ་དི་མྷི ལོ་བྷ་མ་ཏྟཾ, ཨ་ནི་ཊྛེ པ་ཊི་གྷ་མ་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. མ་ནོ་དྭཱ་རེ པ་ན ‘‘ཨི་ཏྠཱི པུ་རི་སོ’’ཏི ར་ཛྫ་ནཱ་དི ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཉྩ་དྭཱ་ར་ཛ་ཝ་ནཾ མཱུ་ལཾ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཝཱ ས་བྦཾ བྷ་ཝ་ངྒཱ་དི. ཨེ་ཝཾ མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཛ་ཝ་ན་སྶ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏ་དྷ་མྨ་པ་རི་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ མཱུ་ལ་པ་རི་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏཱ པ་ན པ་ཉྩ་དྭཱ་ར་ཛ་ཝ་ན་སྶེ་ཝ ཨ་པུ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཨི་ཏྟ་ར་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཙ ཝུ་ཏྟཱ. ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཏེ་སཱུཏི ཧེ་ཊྛི་མ་སྶ ཨུ་པ་རི་མ་སྶ ཙ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ བྷ་ངྒ་པྤ་ཏྟི་མཱ་ཧ.
ཏནྟི ཛ་ཝ་ནཾ. ཏ་སྶ ཛ་ཝ་ན་སྶ ན ཡུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ ཨ་བྦྷཱ་ག་ཏོ. ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀོ ཀཱ་ལོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནི.
ཨེ་ཏཾ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. ས་མ་ཝཱ་ཡེཏི སཱ་མ་གྒི་ཡཾ. ཏ་ཏྠཱཏི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀ་ན་ཝི་ལོ་ཀ་ནེ པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནེ ཏ་བྦི་ནི་མུ་ཏྟོ – ཀོ ཨེ་ཀོ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏི, ཀོ ཝི་ལོ་ཀེ་ཏི. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོཏི ཨི་དཾ སུ་ཏྟ་ནྟ་ན་ཡེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོཏི ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ན་མྤི ལ་བྦྷ་ན་ཏོ.
ཀཱ་ལེཏི ས་མི་ཉྫི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ས་མི་ཉྫ་ནྟ་སྶ, ཏ་ཐཱ པ་སཱ་རེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ པ་སཱ་རེ་ནྟ་སྶ. ‘‘མ་ཎི་ས་པྤོ ནཱ་མ ཨེ་ཀཱ ས་པྤ་ཛཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ལ་ལ༹་ནནྟི ཀ་མྤ་ནཾ, ལཱི་ལཱ༹་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱ.
ཨུ་ཎྷ་པ་ཀ་ཏི་ཀོ པ་རི་ལཱ༹་ཧ་བ་ཧུ་ལ་ཀཱ་ཡོ. སཱི་ལ་སྶ ཝི་དཱུ་ས་ནེ་ན ཨ་ཧི་ཏཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ. ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ཨ་ཙེ་ཏ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡོ་པི ཨ་ཙེ་ཏ་ནོ་ཏི ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ན ‘‘ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པ་རི་དཱི་པེ་ནྟོ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ས་ནྟོ་ས་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ག་ཎྛི་ཀཱ་ཧ་ཏོཏི ཨཱ་ཧ་ཏ་ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ག་ཎྛི་ཀོ, ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ག་ཎྛི་ཀཱ་ཧི ཝཱ ཧ་ཏ་སོ་བྷོ.
ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷོ་པི ཨ་ཏྠོཏི ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷོ་པི པ་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་སེ་སོ. མ་ཧཱ་སི་ཝ་ཏྠེ་ར་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ‘‘ནེ་ཝ ད་ཝཱ་ཡཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ནཱ’’ཏི པ་ན ཨི་དཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ངྒ་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ན པཱ་ལི༹ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
པ་ཐ་ཝཱི་ས་ནྡྷཱ་ར་ཀ་ཛ་ལ་སྶ ཏཾ་ས་ནྡྷཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཡུ་ནཱ ཝི་ཡ པ་རི་བྷུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ་ཝ ཨཱ་ས་ཡེ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཏི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཡཱ་ཝ མུ་ཁཱ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏི. ཝཱི་ཏི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཏ་ཏོ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཝི་མི་སྶཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཏི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཝཱ མུ་ཁ་དྭཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟོ ཧ་ར་ཏི. ཝཱི་ཏི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཀུ་ཙྪི་ག་ཏཾ པ་སྶ་ཏོ ཧ་ར་ཏི. པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏཱིཏི ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཙཱ་རེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ དྷཱ་ར་ཎ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ས་ཉྩུ་ཎྞ་ན་ཝི་སོ་ས་ནཱ་ནི པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ས་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཀ་རོ་ཏི, ན ཀེ་ཝ་ལཱ་ཏི ཏཱ་ནི པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཀི་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, སཱ ཨེ་ཝ དྷཱ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨ་ལླ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ནུ་པཱ་ལེ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཝི་སོ་ས་ནཾ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་ནུ་པཱ་ལེ་ཏི ཨ་ལླ་བྷཱ་ཝཾ. ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏཱུཏི ག་ཧ་ཎཱི་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ. སཱ ཧི ཨ་ནྟོ་པ་ཝི་ཊྛཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་རི་པཱ་ཙེ་ཏི. ཨ་ཉྫ་སོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ པ་ཝི་ས་ནཱ་དཱི་ནཾ མ་གྒོ ཧོ་ཏི. ཨཱ་བྷུ་ཛ་ཏཱིཏི པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཝ་སེ་ན, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ཛི་ཎྞཱ་ཛི་ཎྞ་ཏཱ་དི་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏི, ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ་ཏཾ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧི པ་ཡོ་གོ ‘‘ས་མྨཱ་པ་ཡོ་གོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཡེ་ན ཧི པ་ཡོ་གེ་ན པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་དི ནི་པྥ་ཛྫ་ཏི, སོ ཏ་བྦི་ས་ཡ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་མྤི ནི་པྥཱ་དེ་ཏི ནཱ་མ ཏ་ད་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་མྨཱ་པ་ཡོ་གཾ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཨ་ནྭཱ་ཡ ཨཱ་ག་མྨ ཨཱ་བྷུ་ཛ་ཏི ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ར་ཏི. ཨཱ་བྷོ་ག་པུ་བྦ་ཀོ ཧི ས་བྦོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་བྱཱ་པཱ་རོ་ཏི ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ.
ག་མ་ན་ཏོཏི བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ ཨུ་དྡི་སྶ ག་མ་ན་ཏོ. པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཏོཏི གོ་ཙ་ར་གཱ་མེ བྷི་ཀྑ་ཏྠཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ན་ཏོ. པ་རི་བྷོ་ག་ཏོཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་ཏོ. ཨཱ་ས་ཡ་ཏོཏི པི་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་ས་ཡ་ཏོ. ཨཱ་ས་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ་པི ཀ་མྨ་བ་ལ་ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ མ་རི་ཡཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ས་ཡ་ཏི ཏི་ཊྛ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ས་ཡོ, ཨཱ་མཱ་ས་ཡ་སྶ ཨུ་པ་རི ཏི་ཊྛ་ན་ཀོ པི་ཏྟཱ་དི་ཀོ. མ་རི་ཡཱ་ད་ཏྠོ ཧི ཨ་ཡ་མཱ་ཀཱ་རོ. ནི་དྷེ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཏྟོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ནི་ཙི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ནི་དྷཱ་ནཾ, ཨཱ་མཱ་ས་ཡོ, ཏ་ཏོ ནི་དྷཱ་ན་ཏོ. ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཏོཏི ག་ཧ་ཎཱི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀ་མྨ་ཛ་ཏེ་ཛེ་ན ཨ་ཝི་པ་ཀྐ་ཏོ. པ་རི་པ་ཀྐ་ཏོཏི ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཝི་པ་ཀྐ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཕ་ལ་ཏོཏི ནི་པྥ་ཏྟི་ཏོ. ནི་སྶ་ནྡ་ཏོཏི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་སྶ་ནྡ་ན་ཏོ. ས་མྨ་ཀྑ་ན་ཏོཏི ས་བྦ་སོ མ་ཀྑ་ན་ཏོ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ (ཝི་སུ་དྡྷི. མ་ཧཱ་ཊཱི. ༡.༢༩༤) ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ས་རཱི་ར་ཏོ སེ་དཱ མུ་ཙྩ་ནྟཱིཏི ཝེ་ག་ས་ནྡྷཱ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཏོ ས་རཱི་ར་ཏོ སེ་དཱ མུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་ཉྙེ ཙ རོ་གཱ ཀ་ཎྞ་སཱུ་ལ་བྷ་ག་ནྡ་རཱ་ད་ཡོ. ཨ་ཊྛཱ་ནེཏི མ་ནུ་སྶཱ་མ་ནུ་སྶ་པ་རི་གྒ་ཧེ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཁེ་ཏྟ་དེ་ཝཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ཀེ. ཀུ་དྡྷཱ ཧི མ་ནུ་སྶཱ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་པི ཝཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་ནྟི. ཝི་སྶ་ཊྛ་ཏྟཱ ནེ་ཝ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ, ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ཏྟཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ཙ ན པ་ར་སྶ, ཨུ་ད་ཀ་ཏུ་མྦ་ཏོཏི ཝེ་ལུ༹་ནཱ་ལི༹་ཨཱ་དི་ཨུ་ད་ཀ་བྷཱ་ཛ་ན་ཏོ. ཏནྟི ཚ་ཌྜི་ཏ་ཨུ་ད་ཀཾ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨེ་ཀོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨཱ་ག་ཏོ, སོ པུ་བྦེ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་པ་ཊི་ཀྐ་མ་ག་ཧ་ཎེ་ན. ‘‘ག་མ་ནེ་པི པུ་ར་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨི་དྷ ག་མ་ན་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏ’’ནྟི ཨ་པ་རེ. ཡ་སྨཱ ཨི་དྷ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་མེ་ཝ དྷུ་རཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རེ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རོ་དྷ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རི་ཏཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི – ཨེ་ཀོ ཧི བྷི་ཀྑུ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ཉྙཾ ཙི་ནྟེ་ནྟོ, ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཀོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀོ ཏི་ཊྛ་ནྟོ, ནི་སཱི་ད་ནྟོ, ས་ཡ་ནྟོ ཨ་ཉྙཾ ཙི་ནྟེ་ནྟོ, ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ ས་ཡ་ཏི, ཨེ་ཀོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཝ ས་ཡ་ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན པ་ན ན པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙ་ངྐ་མ་ནེ་ན དཱི་པེ་ནྟི. ཡོ བྷི་ཀྑུ ཙ་ངྐ་མ་ནཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མ་ན་ཀོ་ཊི་ཡཾ ཋི་ཏོ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི – ‘‘པཱ་ཙཱི་ན་ཙ་ངྐ་མ་ན་ཀོ་ཊི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ པ་ཙྪི་མ་ཙ་ངྐ་མ་ན་ཀོ་ཊིཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཱ, པ་ཙྪི་མ་ཙ་ངྐ་མ་ན་ཀོ་ཊི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་པི པཱ་ཙཱི་ན་ཙ་ངྐ་མ་ན་ཀོ་ཊིཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཱ, ཙ་ངྐ་མ་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨུ་བྷོ ཀོ་ཊི་ཡོ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཱ, ཙ་ངྐ་མ་ནེ པ་ཝ་ཏྟཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཋཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཱ, ཋཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟཱ ནི་ས་ཛྫཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཱ, ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟཱ ས་ཡ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཱ’’ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཨེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏི, ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ པ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི. ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ག་ཏཱ་དཱི་སུ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཝ་མྤི སུ་ཏྟེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ སོ བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཙ་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཋ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཡ་ཏི – ‘‘ཀཱ་ཡོ ཨ་ཙེ་ཏ་ནོ མ་ཉྩོ ཨ་ཙེ་ཏ་ནོ, ཀཱ་ཡོ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘ཨ་ཧཾ མ་ཉྩེ ས་ཡི་ཏོ’ཏི, མ་ཉྩོ་པི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘མ་ཡི ཀཱ་ཡོ ས་ཡི་ཏོ’ཏི, ཨ་ཙེ་ཏ་ནོ ཀཱ་ཡོ ཨ་ཙེ་ཏ་ནེ མ་ཉྩེ ས་ཡི་ཏོ’’ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཨེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏི, པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ སུ་ཏྟེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཀཱ་ཡི་ཀཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་ནི་བྦ་ཏྟ་ནེ་ན ཏ་མྨ་ཡ་ཏྟཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཛ་ཝ་ནཾ, ས་བྦ་མྤི ཝཱ ཚ་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཀི་རི་ཡཱ་མ་ཡ་པ་ཝ་ཏྟཾ ནཱ་མ, ཏ་སྨིཾ ས་ཏི ཛཱ་ག་རི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཛཱ་ག་རི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ནཱ་མ. ཨ་པི་ཙ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ཚ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཛ་གྒ་ནྟོ་པི ཛཱ་ག་རི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ན་སཱི་སེ ཋ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ་པི བཱ་ཏྟིཾ་ས་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཾ པ་ཧཱ་ཡ ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ནི་སྶི་ཏ་ས་པྤཱ་ཡ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ་པི བྷཱ་སི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་སཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཙི་ཏྟ་རུ་ཙི་ཡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ་པི དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ་པི ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ནཱ་མ. དུ་ཏི་ཡ་ཉྷི ཛྷཱ་ནཾ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་ར་པྤ་ཧཱ་ན་ཏོ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མཱ་ཏི. ཨོ་ཊྛེ ཙཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ-ས་དྡེ་ན ཀ་ཎྛ་སཱི་ས་ནཱ་བྷི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཡོ་གནྟི ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ས་ཉྙི་ཏཾ པ་ཡོ་གཾ, ཡ་ཏོ ས་བྦེ ཝི་ཙཱ་རཱ་ད་ཡོ ནི་པྥ་ཛྫ་ནྟི. ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ཀཱ་ར་ས་ཧི་ཏ་ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ. ཨེ་ཝནྟི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན. ས་ཏྟ་སུ་པི ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘མི་སྶ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. མ་གྒ་ས་མྨཱ་ས་ཏི་ཡཱ་པི ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏྟཱ ས་མྤ་ཛ་ཉྙཱ་ནུ་རཱུ་པཔུ་བྦ་བྷཱ་གཾ ས་ཏྟ་ཊྛཱ་ནི་ཡ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟ་ལོ་ཀི་ཡ་ཏྟཱ.
ས་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.