༡. ཨཱ་ཧཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༢. པུ་རི་མ་ན་ཡ་ཏོཏི ‘‘ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡ་ཏོ. ཨེ་ཝནྟི ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན. ས་ཏི ཙ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཉྩ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. ས་ཏི་པ་དྷཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་དཱི་སུ ས་ཏྠ་ཀ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ཀ་ཉཱ་ཎཾ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. ཏཾ ས་བྦ་ཏྠ ས་ཏོ་ཀཱ་རཱི་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཙ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི་ར་ཧི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་ཛྫ་ནཱ ས་ཏོ་ཀཱ་རཱི་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ནཱ ཙ ཏ་ཏྠ ཙ ཡུ་ཏྟ་པ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རཱི ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ར་ཧཱ་ཝ ‘‘ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
དྷ་མྨཱ་ནཾ, དྷ་མྨེ་སུ ཝཱ ཝི་ཙ་ཡོ, སོ ཨེ་ཝ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ཏ་སྶ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ. པ་རི་པུ་ཙྪ་ཀ་ཏཱཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པི ནི་ཀཱ་ཡེ ས་ཧ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཡཾ ཡཾ ཏ་ཏྠ ག་ཎྛི་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ‘‘ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཐཾ ཨི་མ་སྶ ཀོ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྠ་པུ་ཙྪ་ཀ་བྷཱ་ཝོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཁ་ནྡྷ…པེ… བ་ཧུ་ལ་ཏཱ’’ཏི.
ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ད་ཀི་རི་ཡཱཏི ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་རཱི་རཾ ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ་ནི ཙ ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི ཨི་དྷ ‘‘ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཡ་ཐཱ ཙི་ཏྟ་སྶ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཀ་ར་ཎཾ ཏེ་སཾ ཝི་ས་ད་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨུ་སྶ་ནྣ་དོ་སནྟི ཝཱ་ཏཱ་དི་ཨུ་སྶ་ནྣ་དོ་སཾ. སེ་ད་མ་ལ་མ་ཀྑི་ཏནྟི སེ་དེ་ན ཙེ་ཝ ཛ་ལླི་ཀཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་རཱི་ར་མ་ལེ་ན ཙ མ་ཀྑི་ཏཾ. ཙ-ས་དྡེ་ན ཨ་ཉྙ་མྤི ས་རཱི་ར་སྶ ཙ ཙི་ཏྟ་སྶ ཙ པཱི་ལཱ༹་ཝ་ཧཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝཱཏི ཝཱ-ས་དྡེ་ན པ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཝི་ས་དེ ས་ཏི, ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ཝཱ. ཀ་ཐཾ བྷཱ་ཝ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཏཱ་ནི ཝི་ས་ཡོ་ཏི? ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ ཧི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི་ཡཱ་པི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀེ་སུ ནི་སྶ་ཡཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་སུ. ཉཱ་ཎ་མྤཱིཏི པི-ས་དྡོ ས་མྤི་ཎྜ་ནེ. ཏེ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཏཾ ཝ་ཏྠུ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྨིཾ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷེ ཉཱ་ཎ་མྤི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ནི་སྶ་ཡཱ་པ་རི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ནི་སྶི་ཏཱ་པ་རི་སུ་དྡྷི ཝི་ཡ ཝི་ས་ཡ་སྶ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཝི་ས་ཡཱི་ནཾ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷིཾ ད་སྶེ་ཏི ཨ་ནྭ་ཡ་ཏོ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ཙ.
ས་མ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ. ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ས་དྡྷེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ཀི་ཙྩ་སྶ པ་ཊུ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཝི་ས་ད་ཏཱ་ཡ ཝཱི་རི་ཡཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནུ་བ་ལ་པྤ་དཱ་ན་སི་ཐི་ལ་ཏཱ་དི་ནཱ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ བ་ལ་ཝཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏ་རཱ་ནི མ་ནྡཱ་ནཱི’’ཏི. ཏ་ཏོཏི ཏ་སྨཱ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་ཏ་རེ་ས་ཉྩ མ་ནྡ་ཏྟཱ. ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཀྑེ པ་ཏི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་གྒ་ཎྷ་ནཾ ཨ་ནུ་བ་ལ་པྤ་དཱ་ནཾ པ་གྒ་ཧོ, པ་གྒ་ཧ་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཋཱ་ནཾ, ཨ་ནི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཝི་ཀྑེ་པ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ. ཡེ་ན ཝཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི, སོ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ. རཱུ་པ་ག་ཏཾ ཝི་ཡ ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཡེ་ན ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ས་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཾ པ་སྶ་ཏི, ཏཾ ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི བ་ལ་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨེ་སུ ཧི ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ས་ཧ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ར་ས་ཏཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ. ཏ་སྨཱཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི. ཏནྟི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ.
དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ནཱཏི ཡ་སྶ ས་དྡྷེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏཱ་དི་གུ་ཎེ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་སྶ སཱ་ཏི་ས་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ བ་ལ་ཝཾ ཛཱ་ཏཾ, ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཝཱི་མཾ་ས་ནེ་ན. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ན་ཡེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་ས་ར་ས་ཏོ པ་རི་གྒ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ས་ཝི་པྥཱ་རོ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ ན ཧོ་ཏི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝོ’’ཏི པ་ཉྙཱ་བྱཱ་པཱ་ར་སྶ སཱ་ཏི་ས་ཡ་ཏྟཱ. དྷུ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ ཧི ཡ་ཐཱ ས་དྡྷཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ པ་ཉྙཱ་ཡ མ་ནྡ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ ས་དྡྷཱ་ཡ མ་ནྡ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན…པེ… ཧཱ་པེ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཏ་ཐཱ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎེ་ནཱཏི ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན བྷཱ་ཝ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ བ་ལ་ཝཾ ཛཱ་ཏཾ, ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཾ ནཱ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དྷ དུ་ཝི་དྷེ་ན ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན ཀི་ཙྩུ་ཏྟ་རི་ཡ་ཏོ ཝཱི་རི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ མ་ནྡ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ཝི་ཀ་པྤེ ཧཱ་པ་ན་ཝི་དྷི ད་སྶི་ཏོ, དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤེ པ་ན ཡ་ཐཱ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཝཱི་རི་ཡཱ་དཱི་ནཾ མ་ནྡ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ བ་ལ་ཝཾ ཛཱ་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཝཱི་རི་ཡཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊུ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཏེ་ཧི ས་མ་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཧཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན སེ་སི་ནྡྲི་ཡེ་སུ་པི ཧཱ་པ་ན་ཝི་དྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཝ་ཀྐ་ལི་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠཱུཏི སོ ཧི ཨཱ་ཡ་སྨཱ ས་དྡྷཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཏ་ཏྠ ཙ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ས་ཏྠུ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ད་སྶ་ནེ པ་སུ་ཏོ ཨེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཱ – ‘‘ཀིཾ ཏེ, ཝ་ཀྐ་ལི, ཨི་མི་ནཱ པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡེ་ན དི་ཊྛེ་ན, ཡོ ཁོ, ཝ་ཀྐ་ལི, དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏི, སོ མཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༣.༨༧) ཨོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ནི་ཡོ་ཛི་ཏོ་པི ཏཾ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ པ་ཎཱ་མི་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏེ་ཏུཾ པ་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ཡ་ཐཱ་ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཨོ་བྷཱ་ས་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ –
‘‘པཱ་མོ་ཛྫ་བ་ཧུ་ལོ བྷི་ཀྑུ, པ་ས་ནྣོ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ;
ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ པ་དཾ ས་ནྟཾ, ས་ངྑཱ་རཱུ་པ་ས་མཾ སུ་ཁ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༣༨༡) –
གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི, ཝ་ཀྐ་ལཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་མ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་བྷི་སི་ཏྟོ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི, ས་དྡྷཱ་ཡ བ་ཧུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝཱི་ཐིཾ ནཱ་རོ་ཧ་ཏི. ཏཾ ཉ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མ་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ད་ནཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. སོ ས་ཏྠཱ་རཱ དི་ནྣ་ན་ཡེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཝ་ཀྐ་ལི་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ཙེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ན’’ནྟི. ཨེ་ཏྠཱཏི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ སེ་སི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ས་ཀི་ཙྩཱ་ཀ་ར་ཎེ.
ཨི་ཏ་ར་ཀི་ཙྩ་བྷེ་དནྟི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ཝི་སེ་སཾ. པ་སྶ་དྡྷཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་མཱ་དྷི་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཧཱ་པེ་ཏ་བྦནྟི ཡ་ཐཱ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝོ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན ཧཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ པ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཧཱ་ཡ་ཏི ས་མཱ་དྷི་པ་ཀྑི་ཀ་ཏྟཱ ཏ་སྶཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཾ ཀོ་ས་ཛྫ་པཱ་ཏ་ཏོ ར་ཀྑ་ནྟཱི ཝཱི་རི་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝི་ཡ ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པཱ་ཏ་ཏོ ར་ཀྑ་ནྟཱི ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ ཧཱ་པེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་སྶ་དྡྷཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཧཱ་པེ་ཏ་བྦ’’ནྟི. སོ་ཎ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ཏྠཱུཏི སུ་ཀུ་མཱ་ར་སོ་ཎ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ཏྠུ. སོ ཧི ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱི་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ – ‘‘མ་མ ས་རཱི་རཾ སུ་ཁུ་མཱ་ལཾ, ན ཙ ས་ཀྐཱ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ སུ་ཁཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ, ཀཱ་ཡཾ ཀི་ལ་མེ་ཏྭཱ་པི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཋཱ་ན་ཙ་ངྐ་མ་ན་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ པ་དྷཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ པཱ་ད་ཏ་ལེ་སུ ཕོ་ཊེ་སུ ཨུ་ཊྛི་ཏེ་སུ་པི ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཙྩཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཝི་སེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ས་ཏྠཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཝཱི་ཎོ་པ་མོ་ཝཱ་དེ་ན ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཏཱ་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊཾ ག་ཏོ. ཐེ་རོ་པི ས་ཏྠཱ་རཱ དི་ནྣ་ན་ཡེ་ན ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཏཾ ཡཱ་ཛེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སོ་ཎ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ཏྠུ ད་སྶེ་ཏ་བྦ’’ནྟི. སེ་སེ་སུ་པཱིཏི ས་ཏི་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡེ་སུ་པི.
ས་མ་ཏནྟི ས་དྡྷཱ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ, ཏ་ཐཱ ས་མཱ་དྷི་ཝཱི་རི་ཡཱ་ན་ཉྩ. ཡ་ཐཱ ཧི ས་དྡྷཱ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ དྷུ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཏོ ཏེ་སཾ ས་མ་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་ནཱ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་དྷི་ཝཱི་རི་ཡཱ་ནཾ ཀོ་ས་ཛྫུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ ས་མ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཏོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་དྭ་ཡ་པཱ་ཏཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་པྤ་ནཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི. བ་ལ་ཝ་ས་དྡྷོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠ་སྶ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ས་མ་ཏྠ་ནཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡོ བ་ལ་ཝ་ཏི་ཡཱ ས་དྡྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ཝི་ས་ད་ཉཱ་ཎོ, སོ མུ་དྷ་པྤ་ས་ནྣོ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་ས་ནྣོ. ཏ་ཐཱ ཧི སོ ཨ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་སཱི་ད་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ. ཀེ་རཱ་ཊི་ཀ་པ་ཀྑནྟི སཱ་ཋེ་ཡྻ་པ་ཀྑཾ བྷ་ཛ་ཏི. ས་དྡྷཱ་ཧཱི་ནཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནྟོ ‘‘དེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན ཝི་ནཱ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟེ་ན་པི དཱ་ན་མ་ཡཾ པུ་ཉྙཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀེ་ཧི ཝ་ཉྩི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ ཙ ལཱུ་ཁ་ཏ་ཀྐ་ཝི་ལུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ནཱ་དི་ཡ་ཏི, ས་ཉྙ་ཏྟིཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བྷེ་ས་ཛྫ་ས་མུ་ཊྛི་ཏོ ཝི་ཡ རོ་གོ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ ས་དྡྷཱ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧོ, ཝི་ས་མ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧོ, ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་དྷི་ཝཱི་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧོ, ཨི་ཏ་རོ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧོ, ཏ་ཐཱ ས་མ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པཱ་ཝ་ཧོ, ཨི་ཏ་རོ ཝི་ཀྑེ་པཱ་ཝ་ཧོ. ཀོ་ས་ཛྫཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི, ཏེ་ན ཨ་པྤ་ནཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཏ་དུ་བྷ་ཡནྟི ས་དྡྷཱ་པ་ཉྙཱ་དྭ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི་ཝཱི་རི་ཡ་དྭ་ཡ་ཉྩ. ས་མཾ ཀཱ་ཏ་བྦནྟི ས་མ་ཏཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ.
ས་མཱ་དྷི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶཱཏི ས་མ་ཐ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་སྶ. ཨེ་ཝནྟི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ, ས་དྡྷཱ་ཡ ཐོ་ཀཾ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་དྡ་ཧ་ནྟོཏི ‘‘པ་ཐ་ཝཱི པ་ཐ་ཝཱི་ཏི མ་ན་སི་ཀཱ་ར་མ་ཏྟེ་ན ཀ་ཐཾ ཛྷཱ་ནུ་པྤ་ཏྟཱི’’ཏི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷི ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ས་དྡ་ཧ་ནྟོ ས་དྡྷཾ ཛ་ནེ་ནྟོ. ཨོ་ཀ་པྤེ་ནྟོཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝ་ཀ་པྤེ་ནྟོ པ་ཀྑ་ནྡ་ནྟོ. ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཝ་ཊྚ་ཏི ས་མཱ་དྷི་པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ཛྷཱ་ན་སྶ. ཨུ་བྷི་ནྣནྟི ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ནཾ. ས་མཱ་དྷི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ ས་མཱ་དྷི་ནོ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ་པི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཏཱ་ཡ་པཱི’’ཏི, ས་མ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤ་ནཱཏི ལོ་ཀི་ཡ་ཨ་པྤ་ནཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི སཱ་ས་ངྐཾ ཝ་ད་ཏི, ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པྤ་ནཱ པ་ན ཏེ་སཾ ས་མ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཡུ་ག་ན་དྡྷཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༡༧༠). ཡ་དི ཝི་སེ་ས་ཏོ ས་དྡྷཱ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ས་མཱ་དྷི་ཝཱི་རི་ཡཱ་ན་ཉྩ ས་མཱ་ན་ཏཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཀ་ཐཾ ས་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ཏི པ་ན ས་བྦ་ཏྠ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀྑི་ཀེ་སུ པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡེ་སུ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀྑི་ཀེ་ཀ་དེ་སེ ག་ཎྷ་ནྟོ ‘‘ས་དྡྷཱ་ཝཱི་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ པཱི་ཏི ཙ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ སི་ཡཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཀྑི་ཀེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཙ ‘‘པ་སྶ་དྡྷི་ས་མཱ་དྷི་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཧཱི’’ཏི. སཱཏི ས་ཏི. ས་བྦེ་སུ རཱ་ཛ་ཀ་མྨེ་སུ ནི་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ས་བྦ་ཀ་མྨི་ཀོ. ཏེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ, ཏེ་ན ཨཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ. ས་བྦ་ཏྠ ནི་ཡུ་ཏྟཱ ས་བྦ་ཏྠི་ཀཱ, ས་བྦེ་ན ཝཱ ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀྑི་ཀེ་ན བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་ན ཨ་ཏྠེ་ཏ་བྦཱ ས་བྦ་ཏྠི་ཡཱ, ས་བྦ་ཏྠི་ཡཱ་ཝ ས་བྦ་ཏྠི་ཀཱ. ཙི་ཏྟནྟི ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ཧི ས་ཏི་པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ པ་རཱ་ཡ་ཎཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ར་ཀྑ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཁ་ནྡྷཱ་དི་བྷེ་དེ ཨ་ནོ་གཱ་ལ༹ྷ་པ་ཉྙཱ་ནནྟི པ་རི་ཡ་ཏྟི་བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན་པི ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བུ་དྡྷཱི་ནཾ. བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་སེ་ཝ་ནཱ ཧི སུ་ཏ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ཝ་ཧཱ. ཏ་རུ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མ་ངྒཱི་པི བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ པ་ཉྙ་ཝཱ ཨེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་མ་པ་ཉྙཱ་ས…པེ… པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ནཱ’’ཏི. ཉེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཏ་པྤ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎ་སྶ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝ་ག་ཧ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ག་མྦྷཱི་རེ་སུ ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ག་མྦྷཱི་ར་པ་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏ་ཉྷི ཉེ་ཡྻཾ ཏཱ་དི་སཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་རི་ཏ་བྦ་ཏོ ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡཾ, ཏ་སྶཱ ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཏྠ པ་བྷེ་ད་ཏོ པ་ཝ་ཏྟི ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡཱ, ཏ་སྶཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ག་མྦྷཱི་ར་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་བྷེ་ད་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟོ ནཱ་མ ཨ་ར་ཧཱ ཨེ་ཝ, ཨེ་ཝཾ སོ ཨེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟོ་པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཝཱི་རི་ཡཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ་ཏི.
‘‘ཏ་ཏྟཾ ཨ་ཡོ་ཁི་ལཾ ཧ་ཏྠེ ག་མེ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་བ་ནྡྷ་ན་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་ས་ཏྟ་སྶ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི དེ་ཝ་དཱུ་ཏ་སུ་ཏྟཱདཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༢༥༠), ཏ་སྶཱ ཨཱ་དི་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ ཨཱ་ཧ – ‘‘པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་བ་ནྡྷ་ན་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི. ས་ཀ་ཊ་ཝ་ཧ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལེཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཏ་ད་ཉྙ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཏི་ར་ཙྪཱ་ནེ་ཧི ཙ ཝི་བཱ་དྷ་ནཱི་ཡ་ཀཱ་ལཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རནྟི ཨི་དཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པེ་ཏེ་སུ ཨེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ས་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཝཱ པེ་ཏཱ་ནཾ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཏ་ཐཱ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ་པི སི་ཡཱ་ཏི ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཀཱ་ལོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ རཱུ་པ་ད་སྶཱ་ཝཱི.
ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶཱ་ཝི་ནོཏི ‘‘ཝཱི་རི་ཡཱ་ཡ་ཏྟོ ཨེ་ཝ ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶ་ན་སཱི་ལ་སྶ. ག་མ་ན་ཝཱི་ཐིནྟི ས་པུ་བྦ་བྷཱ་གཾ ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ. ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི, ས་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ར་མྤ་རཱ ཝཱ. སཱ ཧི ཝ་ཊྚ་ཏོ ནི་ཡྻཱ་ནཱ་ཡ ག་ནྟ་བྦཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཝཱི་ཐི ནཱ་མ.
ཀཱ་ཡ་ད་ལ༹ྷཱི་བ་ཧུ་ལོཏི ཀཱ་ཡ་སྶ པོ་ས་ན་པ་སུ་ཏོ. པི་ཎྜནྟི ར་ཊྛ་པི་ཎྜཾ. པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནི ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ མ་ཧ་པྥ་ལ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀ་ར་ཎེ་ན པི་ཎྜཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱ་ཡ པ་ཊི་པཱུ་ཛ་ནཱ པི་ཎྜཱ་པ་ཙཱ་ཡ་ནཱ. ནཱི་ཧ་ར་ནྟོཏི པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀ་ཏོ ནཱི་ཧ་ར་ནྟོ. ཏཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱཏི ཏཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཎྞ་སཱ་ལ་དྭཱ་རེ ཋི་ཏོ་ཝ པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙ་ཏཱ་ཡ དི་བྦ་སོ་ཏེ་ན སུ་ཏྭཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. མ་ནུ་སྶ་ས་མྤ་ཏྟི, དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི, ཨ་ནྟེ ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟཱི་ཏི ཏི་སྶོ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ. སི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ་ཝཱཏི ‘‘ཨ་ཀི་ཙྪེ་ནེ་ཝ མ་ཡཱ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟ’’ནྟི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ་སཱ་ནེ ས་ཉྫཱ་ཏ་པཱ་མོ་ཛྫ་ཝ་སེ་ན སི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་ཝ.
ཨ་ལ་སཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་སྶ པོ་ས་ན་བ་ཧུ་ལཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སེ་ཡྻ་སུ་ཁཱ་དིཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟཱ་ནཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐི་ཀཱ་ནཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཝ་ཛྫ་ནཾ ཀུ་སཱི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཱ. ‘‘དི་ཝ་སཾ ཙ་ངྐ་མེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་མྦྷ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱ་ནཾ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མཱ་ནཾ ཀཱ་ལེ་ན་ཀཱ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ནཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ཙྪིཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ པ་ན ‘‘ཛཱ་ཏི་མ་ཧ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ, ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་མ་ཧ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི ཨི་དཾ དྭ་ཡཾ ན ག་ཧི་ཏཾ, ‘‘ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏཱ, ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི ཨི་དཾ དྭ་ཡཾ ག་ཧི་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ག་ཧི་ཏཱ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཝཱི་རི་ཡཱ་ཡ་ཏྟ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཝི་ནོ་ད་ནཾ ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ག་ཧི་ཏཾ, ཝཱི་རི་ཡུ་པྤཱ་ད་ནེ ཡུ་ཏྟ་པ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཝི་ནོ་ད་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ སི་དྡྷ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཝི་ནོ་ད་ནཾ ཀུ་སཱི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན-ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ-སེ་ཝ་ན- ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་དྷ་མ་ན-པ་ཙྩ་ཡཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན, ཨ་པཱ་ཡ་བྷ་ཡ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ད་ཡོ ས་མུ་ཏྟེ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ.
བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི་ནི་ཊྛ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡཱ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ’’ཏི. ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཕ་ར་མཱ་ནོཏི པཱི་ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི པ་ཎཱི་ཏ་རཱུ་པེ་ཧི ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཕ་ར་མཱ་ནོ. དྷ་མྨ་ས་ངྒྷ་གུ་ཎེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟ་སྶ་པི ཡཱ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཕ་ར་མཱ་ནོ པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ སེ་ས་ཨ་ནུ་སྶ་ཏཱི་སུ པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཙ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ ཏ་སྶཱ་པི ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་གྒ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཀཱ་ལེཏི དུ་བྦྷི་ཀྑ་བྷ་ཡཱ་དཱི་སཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ. ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ…པེ… ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟཱིཏི ཨི་དཾ ཨུ་པ་ས་མཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡཱ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ས་ངྑཱ་རཱ་ན་ཉྷི ས་པྤ་དེ་ས་ཝཱུ་པ་ས་མེ་པི ནི་པྤ་དེ་ས་ཝཱུ་པ་ས་མེ ཝི་ཡ ཏ་ཏྠ ས་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མ་ཏྠོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷིཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ནྟོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི. པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པ་སཱ་ད་སི་ནེ་ཧཱ་བྷཱ་ཝེ་ན སཾ་སཱུ་ཙི་ཏ་ཧ་ད་ཡ་ཏཱ ལཱུ་ཁ་ཏཱ. སཱ ཙ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ད་ར་གཱ་ར་ཝཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ སཾ་སཱུ་ཙི་ཏ་ལཱུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ’’ཏི.
ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ད་ར་ཐ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ལ་ཀྑ་ཎཱ པ་སྶ་དྡྷི ཨེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་བོ་དྷི་ཨ་ངྒ་བྷཱུ་ཏོ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ཏ་སྶ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ. པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སེ་ཝ་ན་ཏཱཏི པ་ཎཱི་ཏ་ས་པྤཱ་ཡ་བྷོ་ཛ་ན་སེ་ཝ་ན་ཏཱ. ཨུ་ཏུ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་སུ་ཁ་གྒ་ཧ་ཎེ་ཧི ས་པྤཱ་ཡ་ཨུ་ཏུ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་ཉྷི ཏི་ཝི་དྷ་མྤི ས་པྤཱ་ཡཾ སེ་ཝི་ཡ་མཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་སྶ ཀ་ལླ་ཏཱ་པཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཀ་ལླ་ཏཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ནྟཾ དུ་ཝི་དྷཱ་ཡ་པི པ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི. ས་ཏྟེ་སུ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཀོ ཨ་ནྟོ, ཨི་སྶ་རཱ་དི་ཝི་ས་མ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ནྟི ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ, ཨེ་ཏེ ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ ཨ་ནུ་པ་ག་མྨ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཀ་མྨུ་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི. མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ པ་ཡོ་གོ ཡ་སྶ སོ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་པ་ཡོ་གོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་པ་ཡོ་ག་ཏཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི པ་ཧཱ་ན་སཱ་ར་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ཏཱ-ས་ངྑཱ་ཏ་པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ནྟཱི པ་སྶ་དྡྷི་དྭ་ཡཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ སཱ་ར་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན-པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཏ་དཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏཱ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ད་ཀི་རི་ཡཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མ་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ད་ནཱ ཙ ‘‘པ་ཉྙཱ་ཝ་ཧཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ས་མ་ཐཱ་ཝ་ཧཱ་པི ཏཱ ཧོ་ནྟི ས་མ་ཐཱ་ཝ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ད…པེ… ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི.
ཀ་ར་ཎ་ཀོ་ས་ལླ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀོ་ས་ལླཱ་ནཾ ནཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ར་ཀྑ་ཎ་ཀོ་ས་ལླ་སྶ ཙ ཏཾ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ ‘‘ནི་མི་ཏྟ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ ནཱ་མ ཀ་སི་ཎ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏི་སི་ཐི་ལ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ཡོ་ག་མ་ནྡ་ཏཾ ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཝེ་ཀ་ལླ་ཉྩ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་སྶ པ་གྒ་ཎྷ་ནནྟི ཏ་སྶ ལཱི་ན་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་དི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནེ་ན ལ་ཡཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘ཡ་སྨི་ཉྩ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ ལཱི་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ལོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ, ཀཱ་ལོ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ, ཀཱ་ལོ པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ལཱི་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ཏྟཾ, ཏཾ ཨེ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི སུ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཡཾ ཧོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ པ་རི་ཏྟཾ ཨ་གྒིཾ ཨུ་ཛྫཱ་ལེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་སྶ, སོ ཏ་ཏྠ སུ་ཀྑཱ་ནི ཙེ་ཝ ཏི་ཎཱ་ནི པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ, སུ་ཀྑཱ་ནི གོ་མ་ཡཱ་ནི པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ, སུ་ཀྑཱ་ནི ཀ་ཊྛཱ་ནི པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ, མུ་ཁ་ཝཱ་ཏ་ཉྩ ད་དེ་ཡྻ, ན ཙ པཾ་སུ་ཀེ་ན ཨོ་ཀི་རེ་ཡྻ, བྷ་བྦོ ནུ ཁོ སོ པུ་རི་སོ པ་རི་ཏྟཾ ཨ་གྒིཾ ཨུ་ཛྫཱ་ལེ་ཏུ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༢༣༤).
ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་དཱི་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, སཱ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཨེ་ཝ.
ཨ་ཙྩཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ཡོ་ག་བ་ལ་ཝ་ཏཾ པ་མོ་དུ་པྤི་ལཱ་ཝ་ན་ཉྩ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་སྶ ནི་གྒ་ཎྷ་ནནྟི ཏ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་དི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ནི་སེ་དྷ་ནཾ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘ཡ་སྨི་ཉྩ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ ཨུ་དྡྷ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ལོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ, ཀཱ་ལོ ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ, ཀཱ་ལོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨུ་དྡྷ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ཏྟཾ, ཏཾ ཨེ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི སུ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཡཾ ཧོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཾ ནི་བྦཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་སྶ, སོ ཏ་ཏྠ ཨ་ལླཱ་ནི ཙེ་ཝ ཏི་ཎཱ་ནི….པེ… པཾ་སུ་ཀེ་ན ཙ ཨོ་ཀི་རེ་ཡྻ, བྷ་བྦོ ནུ ཁོ སོ པུ་རི་སོ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཾ ནི་བྦཱ་པེ་ཏུ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༢༣༤).
ཨེ་ཏྠཱ་པི ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་དཱི་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ, ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ, ཨི་ཏ་ར་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝ་ཀྑ་ཏི. པ་ཉྙཱ་པ་ཡོ་ག་མ་ནྡ་ཏཱ་ཡཱཏི པ་ཉྙཱ་བྱཱ་པཱ་ར་སྶ ཨ་པྤ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཡ་ཐཱ ཧི དཱ་ནཾ ཨ་ལོ་བྷ་པྤ་དྷཱ་ནཾ, སཱི་ལཾ ཨ་དོ་ས་པྤ་དྷཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨ་མོ་ཧ་པྤ་དྷཱ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཡ་དཱ པ་ཉྙཱ ན བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཝི་སེ་སཱ་ཝ་ཧཱ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ན་བྷི་ས་ངྑ་ཏོ ཝི་ཡ ཨཱ་ཧཱ་རོ པུ་རི་ས་སྶ ཡོ་གི་ནོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷི་རུ་ཙིཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཏེ་ན ཏཾ ནི་ར་སྶཱ་དཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་མྨ་དེ་ཝ ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁཾ ན ཝི་ནྡ་ཏི, ཏེ་ན་པི ཙི་ཏྟཾ ནི་ར་སྶཱ་དཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཉྙཱ་པ་ཡོ་ག…པེ… ནི་ར་སྶཱ་དཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་སྶ སཾ་ཝེ་གུ་པྤཱ་ད་ན་ཉྩ པ་སཱ་དུ་པྤཱ་ད་ན་ཉྩ ཏི་ཀི་ཙྪ་ན་ནྟི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཊྛ སཾ་ཝེ་ག་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་བྱཱ་དྷི་མ་ར་ཎཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ སུ་ག་ཏི་ཡཾ དུ་གྒ་ཏི་ཡ་ཉྩ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏ་ད་ཉྙ་མེ་ཝ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དི་ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ་དི་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་བཱ་དྷ་ནཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་ཡི་དཾ ས་བྦཾ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷ་ཝ་ནི་སྶི་ཏཾ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཙ ཀཱ་ལེ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀ་དུ་ཀྑཱ་ནི ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ. ཡེ པ་ན ས་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ནོ ཏ་ཏྠ ཙ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཕ་ལཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ནོ, ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཛཱི་ཝི་ཀ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཊྛ་མཾ སཾ་ཝེ་ག་ཝ་ཏྠུ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་མ་ཡེ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱཏི ཨ་ཡཾ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏ་བྦ་ས་མ་ཡེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན སཾ་ཝེ་ག་ཛ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ པ་སཱ་དུ་པྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ས་མྨ་དེ་ཝ པ་ཧཾ་ས་ནཱ, སཾ་ཝེ་ག་ཛ་ན་ན་པུ་བྦ་ཀ་པ་སཱ་དུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཏོ་ས་ནཱ་ཏི་ཨ་ཏྠོ.
ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་ག་མྨཱཏི ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝི་ར་ཧེ་ན ས་མ་ཐ་ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ས་མྨ་དེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་ག་མྨ.
ཨ་ལཱི་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ན་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ལཱི་ནཾ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ན་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏཾ, པ་ཉྙཱ་པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཙ ཨ་ནི་ར་སྶཱ་དཾ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ས་མ་ཐ་ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ནྣ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ཨ་ལཱི་ན་ཏཱ་ཡ པ་གྒ་ཧེ, ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཙ ནི་གྒ་ཧེ, ཨ་ནི་ར་སྶཱ་ད་ཏཱ་ཡ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནེ ན བྱཱ་པཱ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ལཱི་ནཱ་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་ཏཱ་ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ, ཨ་ནི་ར་སྶཱ་ད་ཏཱ་ཡ ས་མ་ཐ་ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ནྣཾ, ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ལཱི་ནཾ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏཾ, ས་མ་ཐ་ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནི་ར་སྶཱ་ད་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་མ་ཡེ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ན་ཏཱཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦ་ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་གྒ་ཧ་ནི་གྒ་ཧ་ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནེ་སུ བྱཱ་ཝ་ཊ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཊི་པ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཨུ་པེ་ཀྑ་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་སཱཏི ས་མཱ་དྷི་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རཱི ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ས་མཱ་དྷི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟོ་པི ཨ་ར་ཧཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨ་ནུ་རོ་དྷ་ཝི་རོ་དྷ་པ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཏ་སྨིཾ ས་ཏི སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ, ཨ་ས་ཏི ཙ ཨ་སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ, སོ ཙ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ ས་ངྑཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ’’ཏི. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙ་སྶ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ དཱུ་རཱི་ཀ་ཏ་ནྟི ཨ་ནུ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་སྶེ་ཝ པ་ཧཱ་ན་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་ཏྟ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་ཀེ་ལཱ་ཡ་ན་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཾ ‘‘ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཧི ཝི་སེ་ས་ཏོ རཱ་གོ པ་ཊི་པ་ཀྑོ, ཏ་ཏོ རཱ་ག་བ་ཧུ་ལ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ‘‘ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. དྭཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. དྭཱི་ཧེ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ས་ངྑཱ་ར་ས་ཧི་ཏཱ་ཡ ས་ངྑྱཱ་ས་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ས་ངྑྱཱ ཨེ་ཝ ཧེ་ཏྠ ས་མཱ་ནཾ, ན ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ ས་བྦ་ཐཱ ས་མཱ་ན་ནྟི. ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ན་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏཱ. ས་ཏི ཧི ཨ་ཏྟ་ནི ཏ་སྶ ཀི་ཉྩ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཾ ནཱ་མ སི་ཡཱ, སོ པ་ན ཀོ་ཙི ན་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ན་དྡྷ་ནི་ཡནྟི, ན ཨ་དྡྷཱ་ན་ཀྑ་མཾ, ན ཙི་ར་ཊྛཱ་ཡི ཨི་ཏྟ་རཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ.
མ་མཱ་ཡ་ཏཱིཏི མ་མ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི. མ་མཱ་ཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་རི་གྒ་ཡ྄ཧ ཏི་ཊྛ་ཏི. དྷ་ནཱ་ཡ་ནྟཱཏི དྷ་ནཾ ད་བྦཾ ཀ་རོ་ནྟཱ. ཨ་སྶཱཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རཱི ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཨེ་ཝ ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ་ནི་པྥ་ཏྟི.
ཨ་སུ་བྷཱ་ར་མྨ་ཎཱ དྷ་མྨཱཏི ཨ་སུ་བྷ་པྤ་ཀཱ་རཱ ཨ་སུ་བྷ་ཛྷཱ་ན་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ. ཀཱ་མཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷཱ་པི ཀེ་སཱ་ད་ཡོ ཨ་སུ་བྷ་པྤ་ཀཱ་རཱ ཨེ་ཝ, ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ན ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦེ ཛི་གུ་ཙྪཱ་ཝ་ཧེ ག་ཎྷ་ནྟོ ‘‘ད་སཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡ་ཐཱ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ས་བྷཱ་ཝ་ས་ར་ས་ཏོ ཏ་ཏྠ ཨ་སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨུ་པཱ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. ཨ་སུ་བྷེ ཨ་སུ་བྷ་པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནཾ, ཡ་ཐཱ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་གྒ་ཧ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨུ་གྒ་ཧོ. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་ཝ་ཧཱ་ཡ ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནཱ ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གོ.
མ་ན་ཙྪ་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ སུ་ཊྛུ སུ་སཾ་ཝ་ར་ཎེ ས་ཏི ཨ་ཝ་ས་རཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏེ་ཝ, ཏ་ཐཱ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ནོ མི་ཏཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་བྷི་བྷ་ཝཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨོ་ཏཱ་རཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཡོ པ་ན ཨཱ་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ས་ཉྙཾ ཏ་བྦི་པ་རི་ཎཱ་མ་སྶ ཏ་དཱ་དྷཱ་ར་སྶ ཏ་སྶ ཙ ཨུ་ད་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཛེ་གུ་ཙྪ་ཏཾ, ཀཱ་ཡ་སྶ ཙ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏི་ཊྛ་ཀ་ཏཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི, སོ ས་བྦ་སོ བྷོ་ཛ་ནེ པ་མཱ་ཎ་སྶ ཛཱ་ན་ནེ་ན ཝི་སེ་ས་ཏོ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ནཱ་མ. ཏ་སྶ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏེ་ཝ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཨ་པྤཱ་ཧཱ་ར་ཏཾ་ཡེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨི་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ད་ནྟ་ཊྛི་ད་སྶཱ་ཝཱི. པ་ཧཱི་ན་སྶཱཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱི་ན་སྶ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ས་བྦོ་པི ལོ་བྷོ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ནྟི ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
མེ་ཛྫ་ཏི ཧི་ཏ་ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན སི་ནི་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི མི་ཏྟོ, ཧི་ཏེ་སཱི པུ་གྒ་ལོ, ཏ་སྨིཾ མི་ཏྟེ བྷ་ཝཱ, མི་ཏྟ་སྶ ཝཱ ཨེ་སཱ་ཏི མེ་ཏྟཱ, ཧི་ཏེ་སི་ཏཱ. སཱ ཨེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཏི མེ་ཏྟཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི. ཏ་ཏྠ མེ་ཏྟཱ་ཡ་ན་སྶ ས་ཏྟེ་སུ ཧི་ཏ་ཕ་ར་ཎ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ མེ་ཏྟཱ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨུ་གྒ་ཧོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨོ་དི་སྶ་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་པི་ཡ་ས་ཧཱ་ཡ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝེ་རི་ཝ་སེ་ན ཨོ་དི་སྶ་ཀ་ཏཱ. སཱི་མཱ་ས་མྦྷེ་དེ ཀ་ཏེ ཨ་ནོ་དི་སྶ་ཀ་ཏཱ. ཨེ་ཀཱ་དི་དི་སཱ་ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན དི་སཱ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནེ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨུ་གྒ་ཧོ ཡཱ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ, ས་བྦཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ པུ་རི་སཱ ཨ་རི་ཡཱ ཨ་ན་རི་ཡཱ དེ་ཝཱ མ་ནུ་སྶཱ ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱ་ཏི ས་ཏྟོ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ས་ཏྟ་ཝི་དྷཱ, ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཱ ཝཱ, ད་ས་ཧི དི་སཱ་ཧི དི་སོ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ད་ས་ཝི་དྷཱ, ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་དི་ཨི་ཏྠཱ་དི་ཨ་ཝེ་རཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཨ་སཱི་ཏཱ་དྷི་ཀ་ཙ་ཏུ་ས་ཏ་པྤ་བྷེ་དཱ ཙ ཨོ་དྷི་སོ་ཕ་ར་ཎ་མེ་ཏྟཱ. ས་བྦེ ས་ཏྟཱ, པཱ་ཎཱ, བྷཱུ་ཏཱ, པུ་གྒ་ལཱ, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཝེ་རཱ ཧོ་ནྟུ, ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱ, ཨ་ནཱི་གྷཱ, སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱུ་ཏི ཙ་ཏུ་དྷཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཱ ཨ་ནོ་དྷི་སོ་ཕ་ར་ཎ་མེ་ཏྟཱ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ – ‘‘ཨོ་དྷི་སོ…པེ… བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶ་པཱི’’ཏི. ཏྭཾ ཨེ་ཏ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནེ ཋི་ཏ་སྶཱཏི ཀོ་དྷེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་སྶ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ཀོ་དྷེ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་སྶ ཙ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནེ ས་མྨ་དེ་ཝ ཛཱ་ན་ནེ. སེ་ཝ་ནྟ་སྶཱཏི བྷ་ཛ་ནྟ་སྶ བྱཱ་པཱ་དོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི.
ཨ་ཏི་བྷོ་ཛ་ནེ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧོཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་བྷོ་ཛ་ནེ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧོ, ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ བྷུ་ཏྟེ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀེ ནོ’’ཏི ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎ་གྒཱ་ཧོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དི་ཝཱ སཱུ་རི་ཡཱ་ལོ་ཀནྟི དི་ཝཱ ག་ཧི་ཏ་ནི་མི་ཏྟཾ སཱུ་རི་ཡཱ་ལོ་ཀཾ, ར་ཏྟི་ཡཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ་པཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནཾ ཝཱི་རི་ཡ་ནི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྷུ་ཏ་ངྒ་ནི་སྶི་ཏ་ས་པྤཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡ་པཱི’’ཏི.
ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་མྤི ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏཱ་ནུ་སོ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ཝ་ཧ་ཏཱ་ཡ ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ་ན ས་མཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་སྶ པ་ཧཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙེ་ཏ་སོ ཝཱུ་པ་ས་མོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྨཱ བཱ་ཧུ་ས་ཙྩཱ་དི ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙ ཚ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་སྶ ག་ནྠ་ཏོ, ཨ་ཏྠ་ཏོ དྷ་མྨཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ནྟ་སྶ ཨ་ཏྟ་ཝེ་དཱ་དི་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཝི་ཀྑེ་པོ ན ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝི་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཨ་ན་ཝ་ས་རོ་ཝཱ་ཏི ‘‘བཱ་ཧུ་ས་ཙྩེ་ན་པི…པེ… ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ད་གྒེ་ན བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་ཝ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཏ་ད་གྒེ་ན པ་རི་པུ་ཙྪ་ཀ་ཏཱ་ཝི་ན་ཡ་པ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ་ཧི་པི ཏཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝུ་དྡྷ་སེ་ཝི་ཏཱ ཙ ཝུ་དྡྷ་སཱི་ལི་ཏཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཙེ་ཏ་སོ ཝཱུ་པ་ས་མ་ཀ་ར་ཏྟཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ པ་ཧཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཝུ་ཏྟཱ, ཝུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ པ་ན ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཝི་ནོ་ད་ཀཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཝི་ཀྑེ་པོ ཙ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་བ་ཧུ་ལ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ན་ཡ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་རི་པུ་ཙྪ་ཀ་ཏཱ་ད་ཡོ ནི་དྡི་ཊྛཱ. པ་ཧཱི་ནེ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩེཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨཾ. ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ དོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ཝུ་ཏྟོ.
ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཀཱ་མཾ བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་པ་རི་པུ་ཙྪ་ཀ་ཏཱ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་པི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མཱུ་ལི་ཀཱ སེ་ས་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏཱི་ཎི ར་ཏ་ནཱ་ནི ཨཱ་ར་བྦྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝི་ན་ཡེ པ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་ཏི སི་ཀྑཱ་ཡ ཀ་ངྑཱ་ཡ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ ཨེ་ཝ, ཏ་ཐཱ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎཱ་ཝ་བོ་དྷེ ས་ཏི པུ་བྦ་ནྟཱ་དཱི་སུ སཾ་ས་ཡ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝི་ན་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨོ་ཀ་པྤ་ནཱི་ཡ་ས་དྡྷཱ ས་དྡྷེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནཾ, ཏ་ཉྩ ཏ་ཐཱ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑུ་པྤཱ་ད་ན་མེ་ཝ. ས་དྡྷཱ་ཡ ནི་ནྣ་པོ་ཎ་པ་བྦྷཱ་ར་ཏཱ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ་ན ཀཱུ་ཊཾ ག་ཎྷི ས་ཏྟ་པི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨོ་སཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ.
ཨཱ་ཧཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.