༥. ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་གྒོ
༡. ཝི་དྷཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༢. ཝི་དྷཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཝི་དྷཱ, མཱ་ནཱ་དི་བྷཱ་གཱ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཡོ མཱ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝི་ད་ཧ་ན་ཏོཏི ‘‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏེ་ན ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་ད་ཧ་ན་ཏོ ཋ་པ་ན་ཏོ, ཋ་པེ་ཏ་བྦ་ཏོ ཝཱ.
༢. ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༣. སི་རི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ རཱ་ཛ་ཏི དི་པྤ་ཏི སོ་བྷ་ཏཱི་ཏི རཱ་ཛཱ, དཱ་ན་པི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ཨ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ས་མཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི. ར་ཉྫེ་ཏཱིཏི ར་མེ་ཏི. ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨུ་དཱི་རི་ཏཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་ཙྪ་ན་ཏོ. ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟེ་ཏཱིཏི ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. དེ་ཝ་ཊྛཱ་ནནྟི པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡ་དེ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ. ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏ་ཊྛེ་ནཱཏི པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་གྒྷོ ན་ཏྠི ཙི་ར་ཀཱ་ལ་ས་མྦྷ་ཝ་པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷ་ར་ཏ་ན་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཉྙེ་ཧི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ པ་རི་གྒ་ཧ་བྷཱུ་ཏ་ར་ཏ་ནེ་ཧི. ལོ་ཀེཏི མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ. ཏེ་ན ཏ་ད་ཉྙ་ལོ་ཀཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཝི་ཛྫ་མཱ་ནགྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. བུ་དྡྷཱ ཙ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ་པི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ནོ་མ་སྶཱཏི ཨ་ལཱ་མ་ཀ་སྶ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་སྶ. སེ་སཱ་ནི ར་ཏ་ནཱ་ནི.
ཏ་ཏྲཱཏི ཝཱ་ཀྱོ་པ་ཉྙཱ་ས་ནེ ནི་པཱ་ཏོ, ཏ་སྨིཾ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ནེ. ‘‘ཨ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་ཧི ར་ཏ་ནེ་ཧི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟ་ན་ནི་ཡ་མཱ་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ན་སྶ. ནི་ཡ་མེ་ནཱཏི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན. ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི བྷཱ་ཝི་ནི བྷཱུ་ཏེ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ་ཏི ཡ་ཐཱ – ‘‘ཨ་ག་མཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ བུ་དྡྷོ’’ཏི (སུ. ནི. ༤༡༠). ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་སྶཱཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ལོ་ཀེ ལ་དྡྷ་ས་མ་ཉྙ་སྶ པ་ཏྠ་ནཱི་ཡ་སྶ པུ་རི་ས་ཝི་སེ་ས་སྶ. མཱུ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ་པཱིཏི ‘‘ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ པ་ཋ་མུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཙ་ན་ཏོ་པི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ‘‘ཡོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡོ ཧི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ, ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ནཱ་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ‘‘ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ནི་ཡཱ་མཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ར་ཏ་ནཱ་ནུ་པྤ་ཏྟིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏོ ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ‘‘ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཀ་མེ་ཝཱཏི ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་མེ་ཝ པ་ཋ་མཾ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི. ཡ་སྨིཾ བྷཱུ་ཏེ ར་ཉྙོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ས་མ་ཉྙཱ, ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ ར་ཏ་ནཱ་ནི པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི བ་ཧཱུ་ནཾ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ བ་ཧུ་ལ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ་པི ཨེ་ཏཾ ‘‘ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟུ་ས་ཉྙི་ཏོ ཨ་ཏྠ་བྷེ་དོ. པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱཏི པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པུ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་རོ བྷི་ནྣ་ས་ནྟཱ་ན་ཏཱ་ཡ ར་ཏ་ནཱ་ན་མྤི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཧེ་ཏཱུཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཡུ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ.
ཝ་ཏྟ་བྦ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཨ་ཏྠ་ནི་དྡེ་སོ, ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ས་ངྑེ་པཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ་རི་ཡ་སྶ སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ‘‘དཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ པ་དེ་སེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ. ཨ་ཏི་དཱི་གྷཱ་ཏི་ར་སྶ་ཏཱ་དིཾ ཚ་བྦི་དྷཾ དོ་སཾ ཝི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ.
ས་བྦེ་སཾ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པུ་རེ་ཙ་རཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ག་ཏི་ཡོ ས་མ་ནྭེ་ས་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི་པི ཨ་པྤ་ཧཱ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟ་དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡེ ཙ ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཊྛེ་ན དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡཱུ་པ་པ་ནྣཾ. པ་ཉྙཱ་པཱ་སཱ་ད་ཏཱ་ཡ ཙ་སྶ ཨུ་པ་རི་ག་ཏ་ཊྛེ་ན ཨ་ཙྩུ་གྒ་ཏཾ. ཝི་ཏྠ་ཏ་ཊྛེ་ན ཝི་པུ་ལཾ. མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟཾ. ཨ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སྶ ཀི་ལེ་ས་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཁ་ཎེ་ནེ་ཝ ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ཏོ སཱི་གྷཾ ལ་ཧུ ཛ་ཝནྟི པ་རི་ཡཱ་ཡཱ. བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟ-ཀུ་ས་ལ་ཏྟཱ’’ཏི. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པཱི་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་དྷ་མྨ་པ་རི་ཙྪེ་དོཏི ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཏྟཱ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀོ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་དྷ་མྨ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཀ་ཐི་ཏོ.
༤-༡༠. དུ་པྤ་ཉྙ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༥-༢༣༡. ཨེ་ལ༹ཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དོ་སོ, ཨེ་ལེ༹་ན མཱུ་གོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨེ་ལ༹་མཱུ་གོཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘མུ་ཁེ་ན ཝཱ་ཙ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.