༨-༩. པ་ཋ་མ་གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༠༠༤-༥. དྭེ གཱ་མཱ དྭི་ནྣཾ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ གཱ་མཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཉཱ་ཏི་ཀེཏི ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མ་ཀེ. གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐེཏི གི་ཉྫ་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཨི་ཊྛ་ཀཱ, གི་ཉྫ་ཀཱ་ཧི ཨེ་ཝ ཀ་ཏོ ཨཱ་ཝ་ས་ཐོ, ཏ་སྨིཾ. སོ ཀི་ར ཨཱ་ཝཱ་སོ ཡ་ཐཱ སུ་དྷཱ་ཧི པ་རི་ཀ་མྨེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི ཨེ་ཝ ཙི་ནི་ཏྭཱ ཀ་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་ཊྛ་ཀཱ་མ་ཡེ ཨཱ་ཝ་ས་ཐེ’’ཏི. ཏུ་ལཱ་ཐ་མྦྷ་དྭཱ་ར་བ་ནྡྷ་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཕ་ལ་ཀཱ་ནི པ་ན དཱ་རུ་མ་ཡཱ ཨེ་ཝ. ཨོ་རཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ, པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ ཨོ་རཾ བྷ་ཛ་ནྟཱི་ཏི ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི, ཨོ་ར་མྦྷཱ་ག་སྶ ཝཱ ཧི་ཏཱ་ནི ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གི་ཡཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏཱི་ཧི མ་གྒེ་ཧཱིཏི ཧེ་ཊྛི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི མ་གྒེ་ཧི. ཏེ་ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཧི ཏེ་སཾ ས་ཉྙོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡ་ཏཱ, ཨོ་རཾ བྷ་ཉྫི་ཡཱ་ནི ཝཱ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན. ཨི་དཱ་ནི བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ནེ་སཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ་ནི ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཝི་གྷཱ་ཏེ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ, ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ་ནི ས་བྦ་སོ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་བ་ནྡྷ་ནཱ་ཡ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ་ནི མ་གྒེ་ན ཝཱ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ་ནཱི’’ཏི. ནི་བྦ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་ནྟུཾ ན དེ་ནྟི. མ་ཧ་གྒ་ཏ་བྷ་ཝ་གཱ་མི་ཀ་མྨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་སྶ ཝི་བ་ནྡྷ་ན་ཏོ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ས་ཉྙོ་ཛ་ནཱ་ནི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་བྱཱ་པཱ་དཱ ཝི་ཡ མ་ཧ་གྒ་ཏ་བྷ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ མ་ཧ་གྒ་ཏ་བྷ་ཝེ ནི་བྦ་ཏྟ་མྤི ཏ་ནྣི་བྦ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཀ་མྨ་པ་རི་ཀྑ་ཡེ ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ མ་ཧ་གྒ་ཏ་བྷ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨི་དྷེ་ཝ ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ ཨེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟཱ་པེ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ས་བྦཱ་ནི་པི པ་ཉྩ་པི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནེ་ཝ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་ས་བྷཱ་ཝོཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ ཨི་དྷ ན ཨཱ་ག་མ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ. བུ་དྡྷ་ད་སྶ་ན-ཐེ་ར་ད་སྶ་ན-དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ནཾ པ་ན ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨ་ནི་ཝཱ་རི་ཏཾ.

ཀ་དཱ་ཙི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ར་ལཱ༹་ཀཱ་ར་ཏཱ, པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་མ་ནྡ་ཏཱ་ཡ ཨ་བ་ཧ་ལ་ཏཱ་ཏི དྭེ་དྷཱ་པི ཏ་ནུ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་བྷི་ཎྷནྟི བ་ཧུ་སོ. བ་ཧ་ལ་བ་ཧ་ལཱཏི ཏི་བྦ་ཏི་བྦཱ. ཡ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏཾ ས་ནྟཱ་ནཾ མ་དྡ་ནྟཱ ཕ་ར་ནྟཱ སཱ་དྷེ་ནྟཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, དྭཱི་ཧི པ་ན མ་གྒེ་ཧི པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཏ་ནུ་ཀ་ཏ་ནུ་ཀཱ མ་ནྡ་མ་ནྡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏ་རོ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨི་དཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་པ་རཱ་མ་ས་ན་མ་ཏྟེ་ན་པི ཏེ ཧོ་ནྟི. ཨི་དནྟི ‘‘རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ་ནཾ ཏ་ནུ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ. བྷ་ཝ་ཏ་ནུ་ཀ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་པྤ་ཀ་བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན. ཏནྟི མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡེ བྷ་ཝཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏེ པ་རི་པུ་ཎྞ་ལ་ཀྑ་ཎ་བྷ་ཝཱ ཨེ་ཝ. ཡེ ན ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཀཱི་དི་སཾ ཏཾ བྷ་ཝ་ཏ་ནུ་ཀཾ. ཏ་སྨཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི བྷ་ཝ་ཏ་ནུ་ཀ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛ་མེ བྷ་ཝེ བྷ་ཝ་ཏ་ནུ་ཀཾ ན་ཏྠི ཨ་ཊྛ་མ་སྶེ་ཝ བྷ་ཝ་སྶ ས་བྦ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ལོ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ཨི་ཏ་ར་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན ཏ་ཐཱ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ. ཡོ ཧི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ་སུ ཝོ་མི་སྶ་ཀ་ཝ་སེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, སོ་པི ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦོ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ ཀཱ་མ་ལོ་ཀེ ཋ་ཏྭཱ – ‘‘ས་ཀི་དེ་ཝ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱཏི ཙ ཨི་མི་ནཱ པ་ཉྩ་སུ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི་སུ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ་ཝ ག་ཧི་ཏོ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི ཨི་དྷ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པ་ཏྭཱ ཨི་དྷེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨི་དྷ པ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ པ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ པ་ཏྭཱ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྷ ན ལ་བྦྷ་ནྟི. ཡོ པ་ན ཨི་དྷ པ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཝ་སི་ཏྭཱ པུ་ན ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཡ་མི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨི་མཾ ལོ་ཀ་ནྟི ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ’’ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཙེ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཉྙཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ད་སྶི་ཏཾ.

ཙ་ཏཱུ་སུ…པེ… ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཨ་པཱ་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡཱ་ནཾ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྦ་སོ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ. དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མེ་ནཱཏི མ་གྒ་དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ནི་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་རི་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨ་ཝ་སྶཾ་བྷཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’’ཏི. ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཉཱ་ཎ་ག་ཏིནྟི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ, ཨ་སུ་ཀོ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏཾ་ཏཾ་ཉཱ་ཎཱ་དྷི་ག་མ་ནཾ ཉཱ་ཎཱུ་པ་པ་ཏྟིཾ. ཉཱ་ཎཱ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡནྟི ཏ་ཏོ པ་ར་མྤི – ‘‘ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ས་ཀི་དེ་ཝ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཉཱ་ཎ་ས་ཧི་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷ་ཝཾ. ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶ ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨ་པེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ. ཀེ་ཝ་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀི་ལ་མ་ཐོ་ཝ, ན ཏེ་ན ཀཱ་ཙི པ་རེ་སཾ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཙི་ཏྟ་ཝི་ཧེ་སཱ ཙི་ཏྟ་ཁེ་དོ, སཱ ཀི་ལེ་སཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ན་ཏྠི.

ཨཱ་དི་སྶ་ཏི ཨཱ་ལོ་ཀཱི་ཡ་ཏི ཨ་ཏྟཱ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་དཱ་སཾ, དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་དཱ་སཾ དྷ་མྨཱ་དཱ་སཾ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ན ཧི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་སུ ཝི་དྡྷ་སྟ་ས་མྨོ་ཧ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཉ་ཏྭཱ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ, ཏ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏོ པ་ན དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨཱ་དཱ་ས་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི. ཡེ་ན དྷ་མྨཱ་དཱ་སེ་ནཱཏི ཨི་དྷ པ་ན མ་གྒ་དྷ་མྨ་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝཱ་ཏི.

ཝེ་ལུ༹་དྭཱ་ར་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.