༡. ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༨. ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་དཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ, ཏེ་སུ ཀེ་ཙི ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ, ཀེ་ཙི ཨ་ཏྟ་དུ་ཏི་ཡཱ, ཀེ་ཙི ཨ་ཏྟ་ཏ་ཏི་ཡཱ, ཀེ་ཙི ཨ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཏྠཱ, ཀེ་ཙི ཨ་ཏྟ་པ་ཉྩ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀ…པེ… པ་ཉྩ་ཙཱ་རི་ཀེ’’ཏི. ས་མཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ ས་བྷཱ་ག་ཝུ་ཏྟི་ནོ. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཀེ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཡུ་ཏྟ་པ་ཡུ་ཏྟེ. པུ་གྒ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན. པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏནྟི ཨ་པ་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ‘‘ཏི་ཎྞོ པཱ་ར་ངྒ་ཏོ ཐ་ལེ ཏི་ཊྛ་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི ཨ་ཡཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ནི་ཀྑེ་པོ. ཏེ་སཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཝི་ཏྠཱ་ར་བྷཱ་ཛ་ནཾ. ཝཱ་ས་ནཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཝཱ་ས་ནཱ་ཝ་ཧཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. སི་ནེ་རུཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝི་ཡཱཏི་ཨཱ་དི ཨི་མི་སྶཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ སུ་དུ་ཀྐ་ར་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ.
མ་ཉྩ་ཊྛེ་སུ མ་ཉྩ་ས་མ་ཉྙཱ ཝི་ཡ མུ་ཁ་ཊྛཾ ཝི་སཾ ‘‘མུ་ཁ’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. སུ་ཀྑ་ཀ་ཊྛ་ས་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཏོ ‘‘ཀ་ཊྛ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཊྛཾ མུ་ཁཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀ་ཊྛ་མུ་ཁོ, དཾ་ས་ནཱ་དི་ནཱ ཀ་ཊྛ་ས་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཀ་རོ ས་པྤོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀ་ཊྛ་ས་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཏོ ཀ་ཊྛཾ ཝི་སཾ ཝཱ མུ་ཁེ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀ་ཊྛ་མུ་ཁོ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོཏི ཨི་མེ ཝི་ས་ཀི་ཙྩ་བྷེ་དེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ནེ་སཾ ཝི་ས་ཀི་ཙྩ་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་སཱུ་ལ་ས་མ་པྤི་ཏཾ ཝི་ཡཱཏི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཡ་སཱུ་ལཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཝེ་སི་ཏཾ ཝི་ཡ. པ་ཀྐ་པཱུ་ཏི་པ་ན་སཾ ཝི་ཡཱཏི པ་ཙྩི་ཏྭཱ ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཀུ་ཐི་ཏ་པ་ན་ས་ཕ་ལཾ ཝི་ཡ. ཙ་ངྒ་ཝཱ་རེཏི ར་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཁཱ་ར་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནེ སུ་རཱ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནེ ཝཱ. ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ཚི་ཛྫ་ནེ་ན ཨ་ས་ནི་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ. མ་ཧཱ་ནི་ཁཱ་ད་ནེ་ནཱཏི མ་ཧ་ནྟེ་ན ནི་ཁཱ་ད་ནེ་ན.
ཝི་ས་ཝེ་ག་ཝི་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཝི་ས་ཝེ་ག་ག་ཏེ་ན ཝི་ཀཱ་རེ་ན. ཝཱ་ཏེ་ནཱཏི ཏ་སྶ ས་པྤ་སྶ ས་རཱི་རཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ཏ་ཝཱ་ཏེ་ན. ནཱ་ས་ཝཱ་ཏེ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. པུ་གྒ་ལ་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ ས་པྤཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཝི་སོ་ཏི་ཨཱ་དི་པུ་གྒ་ལ་ནཱ་མ་སྶ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི ཧོ་ནྟི པ་ཙྩེ་ཀཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨཱ་ག་ཏ་ཝི་སོཏི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཝི་སོ, སཱི་གྷ་ཏ་རཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ན་ཝི་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. གྷོ་ར་ཝི་སོཏི ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཝི་སོ, དུ་ཏྟི་ཀི་ཙྪ་ཝི་སོ. ཨ་ཡཾ སཱི་ཏ་ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི གཱ་ལ༹ྷ་དུ་བྦི་ནི་མྨོ་ཙ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨུ་ད་ཀ་ས་པྤོ ཧི གྷོ་ར་ཝི་སོ ཧོ་ཏི ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨུ་ད་ཀ་ས་པྤཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི. པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི ག་ཎྜ་པི་ལ༹་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ནེ་ལ༹་ཀ་ས་པྤོ ནཱ་མ མ་ཧཱ་ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ. ནཱི་ལ་ས་པྤོ ནཱ་མ སཱ་ཁ་ཝ་ཎྞོ རུ་ཀྑ་གྒཱ་དཱི་སུ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཀ་ས་པྤོ. ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ནཱཏི ཡོ་ཡཾ ཀ་ཊྛ་མུ་ཁེ་སུ ད་ཊྛ་ཝི་སཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ‘‘ཨཱ་ག་ཏ་ཝི་སོ ནོ གྷོ་ར་ཝི་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ, ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན. ཀ་ཊྛ་མུ་ཁེ ད་ཊྛ་ཝི་སཱ་ད་ཡོཏི ཀ་ཊྛ་མུ་ཁེ་སུ ད་ཊྛ་ཝི་སོ, ཕུ་ཊྛ་ཝི་སོ, ཝཱ་ཏ་ཝི་བྷོ་ཏི ཏ་ཡོ, པཱུ་ཏི་མུ་ཁཱ་དཱི་སུ ཙ ད་ཊྛ་ཝི་སཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཀེ་ཀནྟི ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་ཡོ ཨེ་ཀེ་ཀཾ. ཙ་ཏུ་དྷཱཏི ཨ་ཎྜ་ཛཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཙ་ཏུ་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ. ཚ་པ་ཎྞཱ་སཱ་ནཱིཏི ཚ་པ་ཎྞཱ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི. ག་ཏ་མ་གྒ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་ངྑྱཱ་ག་ཏ་མ་གྒ་སྶ པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ སཾ་ཁི་པྤ་མཱ་ནཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཀུ་ལ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀ་ཊྛ་མུ་ཁཱ་དི་ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ན.
ས་ཀ་ལ་ཀཱ་ཡེ ཨཱ་སི་ཉྩི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཋ་པི་ཏ་ཝི་སཱཏི ཧི ཏེ་སཾ ཕུ་ཊྛ་ཝི་ས་ཏཱ, ཝཱ་ཏ་ཝི་ས་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝནྟི ‘‘ཨཱ་སི་ཏྟ་ཝི་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་ས་དྡེ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨུ་གྒ་ཏ་ཏེ་ཛཱཏི ཨུ་ད་གྒ་ཏེ་ཛཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཏེ་ཛེ་ན ནེ་སཾ ཀུ་རཱུ་ར་ད་བྦ་ཏཱ ཝཱ. དུ་ནྣི་མྨ་དྡ་ན་ཝི་སཱཏི མ་ནྟཱ་ག་དེ་ཧི ཨ་ནི་མྨ་དྡ་ནཱི་ཡ་ཝི་སཱ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་སཱི་ཝི་སཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཝ་སེ་ས་པཱ་ལི༹ཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ཨཱ་སཱི་ཝི་སེ་སཱུཏི ཨི་མེ ཨཱ་སཱི་ཝི་སཱ ད་ཊྛ་ཝི་སཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་རཱི་ར་ཊྛ་ཀེ་སུ་ཡེ་ཝཱཏི ཏེ་ན པུ་རི་སེ་ན ཏེ་སཾ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ནི་ཊྛ་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ཡུ་སེ་ས་སྶ ཙ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ནཾ ན དཾ་སིཾ་སཱུ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པུ་ཙྪི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཝེ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ. དུ་རུ་པ་ཊྛཱ་ཧཱཏི དུ་རུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. སོ་ཏྠི་མ་གྒོཏི སོ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨུ་པཱ་ཡོ.
ཨ་ནྟ་ར་ཙ་རོཏི ཨ་ནྟ་རཾ ཙ་རོ སུ་ཁ་ས་ཏྟུ ཝི་སྶཱ་ས་གྷཱ་ཏཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་དྷ་ཀོ’’ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་སཾ པེ་ས་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཋ་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་མུ་ཁ་ག་ཏཾ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་མུ་ཁ་ག་ཏཾ. ཨཱི་དི་སཱི་པི ཧི ཝ་ཙོ་ཡུ་ཏྟི ལོ་ཀེ ནི་རཱུ་པཱི་ཡ་ཏི ས་ནྟི་ཡཾ པུ་རི་སཾ ཋ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཡ. ཏ་སྨཱ ཨ་བྷི་མུ་ཁ་ག་ཏནྟི ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཏེ་ན ས་མྤ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ངྐས་ཎྛཱ་ནཾ ཕ་ལ་ཀཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ནི་སཱི་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཏཾ.
ཨ་རི་ཏྟ་ཧ་ཏྠོ པུ་རི་སོ ས་ནྟཱ་རེ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ས་ནྟཱ་ར་ཎཱི. ཨོ་རི་མ་ཏཱི་ར་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་ཎཱ་ཡ སེ་ཏུ ཨུ་ཏྟ་ར་སེ་ཏུ. ཨེ་ཀེ་ན དྭཱི་ཧི ཝཱ ག་ནྟ་བྦོ རུ་ཀྑ་མ་ཡོ སེ་ཏུ རུ་ཀྑ་སེ་ཏུ. ཛ་ངྒྷ་ས་ཏྠེ་ན ག་མ་ན་ཡོ་གྒོ སེ་ཏུ ཛ་ངྒྷ་སེ་ཏུ. ས་ཀ་ཊེ་ན ག་ནྟུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ ས་ཀ་ཊ་སེ་ཏུ. ན ཁོ ཨེ་ས བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ. ཏ་ད་ཏྠོ པ་ན ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ བཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. དེ་ས་ནནྟི ཨུ་དྡེ་ས་དེ་ས་ནཾ. ཝི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོཏི པ་ཊི་སཾ་ཧ་ར་ནྟོ. ན ལ་དྡྷོ ཝ་ཏཱ་སཱིཏི ན ལ་དྡྷོ ཝ་ཏ ཨཱ་སི.
རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ ཀ་མྨཾ ས་ཏྟེ་སུ ཨི་སྶ་རི་ཡ་སྶ ཝ་ཏྟཱ་པ་ན་ཏོ. རཱ་ཛཱ…པེ… པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་པ་རཱ་དྷ་ཏཱ་ཡ. ཉཱ་ཎ་པ་ལཱ་ཡ་ནེ་ནཱཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ནི་བྦི་ནྡི་ཏྭཱ ཝི་ར་ཛྫི་ཏྭཱ ཝི་མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉཱ་ཎ་པ་ལཱ་ཡ་ནེ མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་སི་དྡྷེ་ནེ་ཝ ཉཱ་ཎ་པ་ལཱ་ཡ་ནེ་ན. ཨེ་ཝ་ཉྷེ་ཏྠ ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཡ་ཐེ་ཝ ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ནཱ་ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶ ནི་ད་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མ་ཏྠེ་ཏི ‘‘པ་ཏྠ་དྡྷོ བྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཊྛ་མུ་ཁེ་ན ཝཱཏི ཝཱ-ས་དྡོ ཨུ་པ་མ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཀ་ཊྛ་མུ་ཁེ་ན ས་པྤེ་ན ད་ཊྛོ པ་ཏྠ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་པྤ་ཀོ་པེ་ན སོ ཀཱ་ཡོ ཀ་ཊྛ་མུ་ཁེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཀ་ཊྛ་མུ་ཁ་ག་ཏོ ཝི་ཡ པ་ཏྠ་དྡྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཝཱ-ས་དྡོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠོ. སོ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་པ་ཀོ་པེ་ན ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ཀ་ཊྛ་མུ་ཁེ་ན ད་ཊྛོ་པི ཀཱ་ཡོ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་པྤ་ཀོ་པེ་ནེ་ཝ པ་ཏྠ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ཝི་ཡུ་ཏྟོ སོ ཀཱ་ཡོ ས་བྦ་དཱ ཀ་ཊྛ་མུ་ཁ་ག་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཝཱ-ས་དྡོ ཝཱ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏྠོ. ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མ་ཏྠོ – ཀ་ཊྛ་མུ་ཁེ་ན ད་ཊྛོ ཀཱ་ཡོ པ་ཏྠ་དྡྷོ ཧོ་ཏི ཝཱ, ན ཝཱ མ་ནྟཱ་ག་ད་ཝ་སེ་ན. པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་པྤ་ཀོ་པེ་ན པ་ན མ་ནྟཱ་ག་ད་ར་ཧི་ཏོ སོ ཀཱ་ཡོ ཀ་ཊྛ་མུ་ཁ་ག་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་ཏྠ་དྡྷོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡོཏི པ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡོ. པཱུ་ཏི་ཀོཏི ཀུ་ཐི་ཏོ. ས་ནྟ་ཏྟོཏི ས་བྦ་སོ ཏ་ཏྟོ མ་ཧཱ་དཱ་ཧ་པྤ་ཏྟོ. ས་ཉྪི་ནྣོཏི ས་བྦ་སོ ཚི་ནྣོ ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞ་བྷཱུ་ཏོ. ཡ་དཱ ཀཱ་ཡོ པ་ཏྠ་དྡྷཱ་དི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ པུ་རི་སོ ཀ་ཊྛ་མུ་ཁཱ་དི་ས་པྤ་སྶ མུ་ཁེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཝི་སེ་ས་ཏོཏི ཀ་ཊྛ་མུ་ཁཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙ. ཨ་ན་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོཏི་ཨཱ་དི ཨ་ཙེ་ཏ་ནེ་སུ་པི བྷཱུ་ཏེ་སུ ས་ཙེ་ཏ་ནེ་སུ ཝི་ཡ ཨ་ན་ཏྠཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ནི་བྦེ་ད་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ས་ཡ་ཏོཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ཨེ་ཏེ་སནྟི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ. ས་དི་ས་ཏཱཏི ཝ་མྨི་ཀཱ་ས་ཡ་སུ་སི་ར་ག་ཧ་ན་ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ནཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་དི་ས་ཏཱ.
པ་ཙྩ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན. པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹་བྷཱ་ཝཱ་དི, ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཀ་ཀྑ་ལ༹་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནཱ་དི་ནཱ ཝི་ཀཱ་རུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ ཝི་ས་ཝེ་ག་ཝི་ཀཱ་ར་ཏོ ས་དི་ས་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ན་ཏྠཱཏི བྱ་ས་ནཱ. བྱཱ་དྷིནྟི ཀུ་ཊྛཱ་དི་བྱཱ་དྷིཾ. བྷ་ཝེ ཛཱ་ཏཱ་བྷི་ན་ནྡི་ནོཏི བྷ་ཝེ་སུ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ན་སཱི་ལཱ. པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་རེ ཧི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ ནཱ་མ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ ཨེ་ཝ.
དུ་རུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏ་རཱ་ནཱིཏི དུ་པྤ་ཊི་ཀཱ་ར་ཏ་རཱ་ནི. དུ་རཱ་ས་དཱཏི དུ་རུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཱ. ‘‘ཨུ་པ་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. པ་རི་ཛཱ་ནཱ་མ ཀ་མྨ་ནཱ་མཱ་ནི, ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨ་ན་ནྟ་དོ་སཱུ་པ་དྡ་ཝ་ཏོཏི ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་དོ་སཱུ་པ་དྡ་ཝ་ཧེ་ཏུ་ཏོ. ཨེ་ཀ་པ་ཀྑ་ལནྟི ཨེ་ཀ་དུ་ཀྑཾ.
རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ བྷི་ཛྫ་མཱ་ནོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ བྷི་ཛྫ་ཏི ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་ཏྟཱ. ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པ་མྤི ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ བྷི་ཛྫ་ནྟི པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་རེ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ བྷི་ནྣེ་སུ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ལོ་བྷུ་པྤཱ་ད་ན་མ་ཏྟེ་ན. པ་ཉྙཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒཾ པ་ཉྙུ་ཏྟ་ར་ཏྟཱ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ, ས་ཏི ཙ ཀི་ལེ་སུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་སཱི་སཾ པ་ཏི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཡོ་ནི་ཡོ ཨུ་པ་ནེ་ཏི ཏ་དུ་པ་ག་སྶ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཝེ. ‘‘ཛཱ་ཏི་བྷ་ཡཾ, ཛ་རཱ་བྷ་ཡཾ, མ་ར་ཎ་བྷ་ཡཾ, ཙོ་ར་བྷ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི མ་ཧཱ་བྷ་ཡཱ་ནི, ‘‘ཧ་ཏྠ་མྤི ཚི་ནྡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི དྭ་ཏྟིཾ་ས ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ས་མ་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ. ན་ནྡཱི་རཱ་གོ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོཏི ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ.
པཱ་ལི༹་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཏོ ཙེ་པི ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཀི་ཉྩི ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱཏི ཏ་སྨིཾ སུ་ཉྙ་གཱ་མེ ཙོ་རཱ་ནཾ ག་ཡ྄ཧཱུ་པ་ག་སྶ ཨ་ལཱ་བྷ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་ས་ར་ཎ་སྶ ཨ་ལཱ་བྷོ ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ན ཨུ་དྡྷ་ཊོ, པུ་རི་ས་ཊྛཱ་ནི་ཡོ བྷི་ཀྑུ, ཙོ་རཱ པ་ན བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ན་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ. ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏྭཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི.
བཱ་ཧི་རཱ་ནནྟི བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ. པ་ཉྩ ཀི་ཙྩཱ་ནཱིཏི ཙོ་རེ་ཧི ཏ་དཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནི པ་ཉྩ ཀི་ཙྩཱ་ནི. ཧ་ཏྠ་སཱ་རནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ ཧ་ཏྠེ་ཧི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་སཱ་ར་བྷ་ཎྜཾ. པཱ་ཏ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཧ་ཏྠ་པ་རཱ་མཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟི. པ་ཧཱ་ར་ཋཱ་ནེཏི པ་ཧ་ཊ་ཊྛཱ་ནེ. ཋཱ་ན་སོ ཏ་སྨིཾ ཨེ་ཝ ཁ་ཎེ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཾ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཾ པ་ཧཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཝ་ཧེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན ས་མ་ངྒི་ཏཱ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཾ བྷ་ཎྜཾ པ་ཧཱ་ཡ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ཝི་ཡཱཏི ཝུ་ཏྟཾ སུ་ཁ་ནི་སྶ་ཡ་ཏྟཱ ཏ་སྶ. ཧ་ཏྠ་པ་རཱ…པེ… ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལོ གུ་ཎ་ས་རཱི་ར་སྶ ཏ་དཱ པ་མཱ་དེ་ན བཱ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ. པ་ཧཱ་ར…པེ… ཀཱ་ལོ ཏ་ཏོ ད་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ གུ་ཎ་ས་རཱི་ར་སྶ བཱ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ. པ་ཧཱ་རཾ…པེ… ཨ་སྶ་མ་ཎ་ཀཱ་ལོ གུ་ཎ་ས་རཱི་ར་སྶ མ་ར་ཎ་པྤ་ཏྟི་ས་དི་ས་ཏྟཱ. ཨ་ཝ་སེ་ས་ཛ་ན་སྶ དཱ་ས་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་གི་ཧི་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཡཾ ‘‘ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀོ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
རཱུ་པཱ་དཱི་ནཱིཏི རཱུ་པ་ས་དྡ་ག་ནྡྷ་ར་སཱ་ནི. ཏེ་སནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ. ལ་ཧུ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏེ་སཾ ལ་ཧུ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན. དུ་རུ་ཏྟ་ར་ཎ་ཊྛོཏི ཨུ་ཏྟ་རི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝོ ཨོ་གྷ་ཊྛོ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དིས་དྡེ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠནྟི ཙི་ཏྟ་པ་ཡོ་ག་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཝུ་ཏྟ་ཝཱ་ཡཱ་མ་མེ་ཝཱཏི ‘‘ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ’’ཏི ཡོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟོ. བྷ་དྡེ་ཀ་ར་ཏྟཱ་དཱི་ནཱིཏི ‘‘ཨ་ཛྫེ་ཝ ཀི་ཙྩཾ ཨཱ་ཏ་པྤ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༣.༢༧༢, ༢༧༥, ༢༧༦) ཝུ་ཏྟཱ་ནི བྷ་དྡེ་ཀ་ར་ཏྟ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནི.
ཀུ་ཎྛ་པཱ་དོཏི ཚི་ནྣ་པཱ་དོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཏི་ཝི་ཀ་ལོ. མཱ་ན་སཾ བ་ནྡྷ་ཏཱིཏི ཏ་སྨིཾ ཙི་ཏྟེ ཀི་ཙྩཾ ནི་བ་ནྡྷ་ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ མ་ཡ྄ཧཾ ཨོ་གྷུ་ཏྟ་ར་ནུ་པཱ་ཡོ’’ཏི ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་སྶ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ན ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷོ ཙི་ཏྟ་བ་ནྡྷ་ནཾ.
ཏ་སྶ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨི་མེ ན་ནྡཱི་རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡོ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཀ་དེ་སོ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ནི་བྦཱ་ན་ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ཛྫོ ཨི་དྷ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཀ་དེ་སོ་ཏི ཙ. སོ་ལ༹་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི པཱི་ལ༹་ནཱ་དཱི་ཧི སོ་ལ༹་ས་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ས་ཊྛི་ན་ཡ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ…པེ… པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སཱུཏི ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ ཨེ་ཝེ་ཏྠ ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཝི་སེ་སཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏཱ. ཏེ ཧི ཏ་དཱ དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ. ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ་ནཾ པ་ན ནེ་ཡྻཱ་ན་ཉྩ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ན རུ་ལ༹ྷོ་ཏི ཨི་དྷ ན ག་ཧི་ཏོ་ཏི.
ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.