༣. ཕེ་ཎ་པི་ཎྜཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༥. ཀེ་ན་ཙི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཨ་ཡུ་ཛ྄ཛྷཱ ནཱ་མ. ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛཱ་ནེཏི ཨུ་ད་ཀ་པྤ་ཝཱ་ཧ་སྶ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ.
ཨ་ནུ་སོ་ཏཱ་ག་མ་ནེཏི ཨ་ནུ་སོ་ཏཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ, ‘‘ཨ་ནུ་སོ་ཏཱ་ག་མ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན པ་ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨུ་ཊྛི་ཏཱ་ནཾ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ཕེ་ཎ་པི་ཎྜཱ་ནཾ སཾ་ས་གྒེ་ན པ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝུ་དྡྷིཾ པ་ཏྭཱ. ཨཱ་ཝ་ཧེ་ཡྻཱཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝ་ཧེ་ཡྻ. ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑེ་ཡྻཱཏི ཉཱ་ཎེ་ན ཝཱི་མཾ་སེ་ཡྻ. ‘‘སཱ་རོ ནཱ་མ ཀིཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་བྦ་སོ ཏ་ད་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝི་ལཱི་ཡི་ཏྭཱ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཡྻེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་ན རཱུ་པ་མྤི ནི་སྶཱ་ར་ཏཱ་ཡ བྷི་ཛྫ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཨ་སཱ་ར་ཏཱ་སི་དྡྷི, ཨེ་ཝཾ ཨ་སཱ་ར་ཏཱ་ཡ་པི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་སི་དྡྷཱི་ཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ནི་ཙྩ་སཱ་རཾ ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་སཱ་རཾ དྷུ་ཝ་སཱ་རཾ སཱ་མཱི་ནི་ཝཱ་སཱི་ཀཱ་ར་ཀ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ པ་ཝ་ཏྟ་ན་མྤེ་ཏྠ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པ་མྤི…པེ… ནི་སྶཱ་ར་མེ་ཝཱ’’ཏི. སོཏི ཕེ་ཎ་པི་ཎྜོ. ག་ཧི་ཏོ་པི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཏ་མ་ཏྠཾ ན སཱ་དྷེ་ཏི ཨ་ན་ར་ཧ་ཏྟཱ. ཨ་ནེ་ཀ་ས་ནྡྷི་གྷ་ཊི་ཏོ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ གྷ་ཊི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ.
བྱཱ་མ་མ་ཏྟ་མྤི ཨེ་ཏ་ར་ཧི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན. ཨ་ཝ་སྶ་མེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ཏི ཏ་ར་ངྒ་བྦྷཱ་ཧ་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ.
ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ་མྷི པ་ཏི་ཏེ. ཨུ་ད་ཀ་ཏ་ལནྟི ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛིཾ. ཨ་ཉྙ་ཏོ པ་ཏ་ནྟཾ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུཾ. ཨུ་ད་ཀ་ཛ་ལླནྟི ས་ནྟཱ་ན་ཀཾ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཨུ་ད་ཀ་མ་ལཾ. ཏ་ཉྷི སཾ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ པུ་ཊཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ པུ་ཊེ པུ་བྦུ་ལ༹་ས་མ་ཉྙཱ. ཝ་ཏྠུནྟི ཙ་ཀྑཱ་དི་ཝ་ཏྠུཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎནྟི རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཀི་ལེ་ས་ཛ་ལླནྟི པུ་རི་མ་སི་དྡྷཾ, པ་ཊི་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ཝཱ ཀི་ལེ་ས་མ་ལཾ. ཕ་སྶ་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནནྟི ཕ་སྶ་ས་མོ་དྷཱ་ནཾ. པུ་བྦུ་ལ༹་ས་དི་སཱ མུ་ཧུ་ཏྟ་ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ. ཡ་སྨཱ གྷ་མྨ་ཀཱ་ལེ སཱུ་རི་ཡཱ་ཏ་པ་ས་ནྟཱ་པཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ར་སྨི་ཛཱ་ལ་ནི་པཱ་ཏེ ཏཱ་དི་སེ བྷཱུ་མི་པ་དེ་སེ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ས་མུ་གྒ་ཏ་ཝཱ་ཏ་ཝེ་ག་ས་མུ་དྡྷ་ཊ་ཝི་རུ་ལ༹ྷ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟེ་སུ ཨ་ཎུ་པ་ར་མཱ་ཎུ་ཏ་ཛྫཱ་རི་པྤ་ཀཱ་རེ་སུ བྷཱུ་ཏ་ས་ངྒྷཱ་ཏེ་སུ མ་རཱི་ཙི་ས་མ་ཉྙཱ, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་སོ སཱ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཉྙཱ་པི ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཊྛེ་ན མ་རཱི་ཙི་ས་དི་སཱ’’ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨུ་ད་ཀཱ་ཀཱ་རེ་ན ཁཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ག་ཧེ་ཏྭཱ པི་ཝི་ཏུཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ནཱི་ལཱ་དི་ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ནཱི་ལཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཕ་ནྡ་ཏཱིཏི ཕ་ནྡ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟཱ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏ་ཎྷ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ. ཝི་པྤ་ལ་མྦྷེ་ཏི ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སཾ པུ་གྒ་ལཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ ནཱི་ལ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཏོ ཧི ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ, ཏ་ཏོ དི་ཊྛི་ཝི་པ་ལླཱ་སོ་ཏི. ཝི་པྤ་ལ་མྦྷ་ནེ་ནཱཏི ཝི་པྤ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ལ་མྦྷ་ནེ་ན. ཝི་པྤ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཧི ཨེ་ཏཾ ལ་མྦྷ་ནཾ, ཡ་དི་དཾ ཨ་ནུ་ད་ཀ་མེ་ཝ ཨུ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶ་ནཾ ཨ་ན་ག་ར་མེ་ཝ ན་ག་རཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་བྦ་ནཱ་ཊ་ཀཱ་དི་ད་སྶ་ནཾ.
ཀུ་ཀྐུ་ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀ་ད་ལི་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་བྦ་པ་ཏྟ་ཝ་ཊྚཱི་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ད་ཎྜ་ཀ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀུ་ཀྐུ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ནྟི ཨ་ནྟོ ཨ་ས་ཉྫཱ་ཏ་གྷ་ན་ད་ཎྜ་ཀ’’ནྟི. ན ཏ་ཐཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ནཱི་ཏཾ, ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ན ཧོ་ཏི. ནཱ་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎོཏི ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝོ. ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ་ཝཱཏི ཨེ་ཀོ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨ་སྶཱཏི པུ་རི་ས་སྶ. ཨ་པ་ག་ཏ་པ་ཊ་ལ་པི་ལ༹་ཀནྟི ཨ་པ་ག་ཏ་པ་ཊ་ལ་དོ་ས་ཉྩེ་ཝ ཨ་པ་ག་ཏ་པི་ལ༹་ཀ་དོ་ས་ཉྩ. ཨ་སཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ས་མ་ཏྠནྟི ཨ་སཱ་ར་སྶ ཨ་སཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ས་མ་ཏྠཾ. ཨི་ཏྟ་རཱཏི པ་རི་ཏྟ་ཀཱ་ལཱ, ན ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ལ་ཧུ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི. ཨ་ཉྙ་དེ་ཝ ཙ ཨཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཙི་ཏྟནྟི ཨི་ད་ཉྩ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨེ་ཀ་ཙྪ་ར་ཀྑ་ཎེ ཨ་ནེ་ཀ་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་ངྑཱ་ནི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. མཱ་ཡཱ་ཡ ད་སྶི་ཏཾ རཱུ་པཾ མཱ་ཡཱཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ་ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཀ་པཱ་ལི་ཊྛ་ཀ་པཱ་སཱ་ཎ་ཝཱ་ལི་ཀཱ་དིཾ. ཝ་ཉྩེ་ཏཱིཏི ཨ་སུ་ཝ་ཎྞ་མེ་ཝ སུ་ཝ་ཎྞ་ནྟི, ཨ་མུ་ཏྟ་མེ་ཝ མུ་ཏྟཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཉྩེ་ཏི. ན་ནུ ཙ ས་ཉྙཱ་པི མ་རཱི་ཙི ཝི་ཡ ཝི་པྤ་ལ་མྦྷེ་ཏི ཝ་ཉྩེ་ཏི, ཨི་ད་མྤི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ མཱ་ཡཱ ཝི་ཡ ཝ་ཉྩེ་ཏཱི་ཏི ཀོ ཨི་མེ་སཾ ཝི་སེ་སོ་ཏི? ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ནེ་སཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ. ཏ་ཐཱ་པི ས་ཉྙཱ ཨ་ནུ་ད་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ གཱ་ཧཱ་པེ་ནྟཱི, ཨ་པུ་རི་ས་ཉྙེ་ཝ པུ་རི་སཾ ཀ་ཏྭཱ གཱ་ཧཱ་པེ་ནྟཱི ཝི་པྤ་ལ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ཝི་ས་ཡཱ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ན ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟཱི མཱ་ཡཱ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡཾ་ཀི་ཉྩི་དེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝ་མྤཱིཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན་པི མཱ་ཡཱ་ས་དི་ས་ནྟི.
དེ་སི་ཏཱཏི ཨེ་ཝཾ དེ་སི་ཏཱ ཕེ་ཎ་པི་ཎྜཱ་དི་ཨུ་པ་མཱ་ཧི.
བྷཱུ་རི ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཐ་ཝཱི, ས་ཎྷ་ཊྛེ་ན ཝི་པུ་ལ་ཊྛེ་ན ཙ བྷཱུ་རི་ས་དི་ས་པ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་རི་པ་ཉྙོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཎྷ་པ་ཉྙེ་ན ཙེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀི་མི་ག་ཎཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་གི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་ཀེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. པ་ཝེ་ཎཱིཏི དྷ་མྨ་པ་བ་ནྡྷོ. བཱ་ལ་ལཱ་པི་ནཱི ‘‘ཨ་ཧཾ མ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. སེ་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ བྷི་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དེ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་ཏྟཱ, ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཡ’’ནྟི ན ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏཾ. ཝ་དྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཝ་དྷ་སྶ མ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་ར་ཎནྟི པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ.
ཕེ་ཎ་པི་ཎྜཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.