༤. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝ་གྒོ

༡. ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༡༤. པ་ཏི་ཊྛཱ་དྷཱ་ཏཱུཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱུ་ཏཱ དྷཱ་ཏུ. ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་དྷཱ་ཏཱུཏི ན་ཧཱ་ནི་ཡ་ཙུ་ཎྞ་སྶ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་བྷཱུ་ཏཱ དྷཱ་ཏུ. པ་རི་པཱ་ཙ་ན་དྷཱ་ཏཱུཏི སཱུ་རི་ཡོ ཕ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་རི་པཱ་ཙ་ན་བྷཱུ་ཏཱ དྷཱ་ཏུ. ཝི་ཏྠ་མྦྷ་ན་དྷཱ་ཏཱུཏི དུ་ཏི་ཡོ ཝི་ཡ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ཏྠ་མྦྷ་ན་བྷཱུ་ཏཱ དྷཱ་ཏུ. ཀེ་སཱ་ད་ཡོ ཝཱི་ས་ཏི ཀོ་ཊྛཱ་སཱ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པི་ཏྟཱ་ད་ཡོ ས་ནྟ་པྤ་ནཱ་ད་ཡོ ཨུ་དྡྷ་ངྒ་མཱ ཝཱ་ཏཱ་ད་ཡོ ག་ཧི་ཏཱ. ཨེ་ཏཱཏི དྷཱ་ཏུ་ཡོ.

ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༢. པུ་བྦེ་ས་མྦོ་དྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༡༥. ཨ་ཡཾ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་སྶཱ་དོ. ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནནྟི ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཡེ པ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཝེ་ད་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ. ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི པུ་བྦེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ པུ་ན བྷ་ངྒུ་པ་ག་མ་ན་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཀཱ་རེ་ན. ན ནི་ཙྩཱ་ཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ ཨ་དྡྷུ་ཝ་ཏྟཱ, དྷུ་ཝཾ ནི་ཙྩཾ. པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ཎྷཾ པཱི་ལ༹་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན དུ་ཀྑ་ཊྛེ་ན. ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་ག་མཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝི་ག་ཙྪ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན. ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ ཧི ཨ་པྤ་མ་ཏྟཾ ཁ་ཎཾ པ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏེ ‘‘ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན ཙཱ’’ཏི དྭེ་དྷཱ ཝི་པ་རི་ཎ་མ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ’’ཏི. ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, པ་ར་མ་ཀཱ་པ་ཉྙ་ཏཱ. ཝི་ནཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཝཱུ་པ་ས་མཱི་ཡ་ཏི. ཨ་ཙྩ་ནྟ་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་སྶ་ར་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ནི་སྶ་ར་ཎཾ.

སཱ་ཡཾ ནི་པ་ནྣཱ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ པཱ་ཏོ ཨུ་ཊྛ་ཧཱ་མ, མཱ་ས་པུ་ཎྞ་གྷ་ཊོ ཝི་ཡ ནོ ས་རཱི་རཾ ནི་སྶ་ནྡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.

ཕུ་སི་ཏ་མ་ཏྟེ་སུ་པཱིཏི ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཕུ་སི་ཏ་མ་ཏྟེ་སུ་པི.

ཨ་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟི ཀཱ་ལཾ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ པུ་གྒ་ལཱ ཨེ་ཏཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟི ནཱ་མ ཨ་བྷི་ར་ཏི་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཀ་ངྑུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ.

ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛེ་ན ཉཱ་ཎེ་ནཱཏི ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན. རུ་ཀྑོ བོ་དྷི ‘‘བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ. མ་གྒོ བོ་དྷི ‘‘བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ བོ་དྷི ས་མྨཱ སཱ་མ་ཉྩ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ནི་བྦཱ་ནཾ བོ་དྷི བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦ་ཏོ. ཏེ་སནྟི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎནྟི སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ད་སྶ་ན་ཝ་ཏྠུ.

ཨ་ཀུ་པྤཱཏི པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ཧི ཨ་ཀོ་པེ་ཏ་བྦོ. ཀཱ་ར་ཎ་ཏོཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཏོ. ཏ་ཏོ ཧི་སྶ ཨ་ཀུ་པྤ་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོཏི ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ལོ་ཀི་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.

ཝི་ཏྠཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨེ་ཀེ་ཀི་སྶཱ པ་ན དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན. ཡནྟི ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཡཾ ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་སྶཱ་དོ, ཏ་ཎྷཱ. ཨ་ཡཾ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་སྶཱ་དོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ-ས་དྡོ ‘‘པ་ཧཱ་ན་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ཧཱ་ན་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ’’ནྟི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་ས་ཙྩེ་སུ་པི. ཡཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨ་སྶཱ་དོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མེ་སུ ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པ་ཝ་ཏྟཱ ཡཱ དི་ཊྛི…པེ… ཡོ ས་མཱ་དྷི, ཨ་ཡཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ མ་གྒ་ས་ཙྩ་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.

པུ་བྦེ་ས་མྦོ་དྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༣. ཨ་ཙ་རིཾ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༡༦. ཡ་ཐཱ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ, ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨ་སྶཱ་ད་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཙ་རི་ནྟི ཉཱ་ཎ་ཙཱ་རེ་ན ཨ་ཙ་རིཾ, ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཙཱ་རེ་ནཱ’’ཏི.

ཨ་ཙ་རིཾ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༤. ནོ་ཙེ་དཾ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༡༧. ནི་སྶ་ཊཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་དཱ་ནི, ཨཱ་དི་ཏོ ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནཱཏི ‘‘ནེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟེ་ན ན་ཀཱ་རེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ནི་སྶ་ཊཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝི་མ་རི་ཡཱ་དི་ཀ་ཏེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཙ ཨེ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ཎ་པེ་ཀྑ་ཎེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡེཏི ‘‘ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ. ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཊྚ་མ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ས་བྦ་སོ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་མྨ་རི་ཡཱ་དི་ཀ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏཱི་སཱུཏི དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་སུ ཏཱི་སུ.

ནོ་ཙེ་དཾ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༥. ཨེ་ཀ་ནྟ་དུ་ཀྑ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༡༨. ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ དུ་ཀྑཱཏི ཨ་ཝཱི་ཙི་མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ དུ་ཀྑཱ ཨེ་ཝ སུ་ཁེ་ན ཨ་ཝོ་མི་སྶཱ. དུ་ཀྑེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཏི་ཏཱཏི དུ་ཀྑེ་ནེ་ཝ ས་བྦ་སོ ཨུ་པ་ག་ཏཱ. དུ་ཀྑེ་ན ཨོ་ཀྐ་ནྟཱཏི བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཡ ཨ་ནྟོ་པི དུ་ཀྑེ་ན ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟཱ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛཱ. སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨི་མཱ་སཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ སུ་ཁ་ཏཱ ཝི་ཡ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ པ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཙ་རི་ཏཱ ཨེ་ཝ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦཱ་སུ དྷཱ་ཏཱུ་སུ, ས་བྦ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཝཱ. པ་ཋ་མཾ སུ་ཁཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ་པི པ་ཙྪཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.

ཨེ་ཀ་ནྟ་དུ་ཀྑ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༦-༡༠. ཨ་བྷི་ན་ནྡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༡༩-༡༢༣. ཚ་ཊྛ་ས་ཏྟ་མེ་སུ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱི་སུ སུ་ཏྟེ་སུ. ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་མེ་ཝཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ས་མཱ་ཧ་ཊཱ་ནི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ནྟི ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧ་ཎཾ, ནི་ཡ་མོ པ་ན ཏ་བྦི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ པ་ར་མ་ཏྠ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.

ཨ་བྷི་ན་ནྡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

སཱ་ར་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་སི་ནི་ཡཱ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ

དྷཱ་ཏུ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.