༣. དྷཱ་ཏུ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ
༡. ནཱ་ན་ཏྟ་ཝ་གྒོ
༡. དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ན་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༥. པ་ཋ་མནྟི ཨི་མ་སྨིཾ ནི་དཱ་ན་ཝ་གྒེ སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཋ་མཾ སཾ་གཱི་ཏ་ཏྟཱ. ནི་སྶ་ཏྟ་ཊྛ་སུ་ཉྙ་ཏ་ཊྛ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ནཱཏི དྷ་མྨ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ནི་སྶ་ཏྟ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ནི་ཙྩ་སུ་བྷ་སུ་ཁ་ཨ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏ་ཏྠ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན. ས་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ས་བྷཱ་ཝ་སྶ དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ་ནཾ. ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་ས་དི་ས་ཏཱ དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ན་ཏྟཾ. ཙ་ཀྑུ་ས་ངྑཱ་ཏོ པ་སཱ་དོ ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དོ. སོ ཨེ་ཝ ཙ་ཀྑ་ན་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྑུ, ནི་སྶ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏ་ཊྛེ་ན དྷཱ་ཏུ ཙཱ་ཏི ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ. ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་ད་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་ད་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. དྭེ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཨེ་ཀཱ ཀི་རི་ཡཱ མ་ནོ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཏི་སྶོ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ‘‘མ་ན་ན་མ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ…པེ… ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ ཝི་སེ་ས་ས་ཉྙཱ་པ་རི་ཧཱ་རེ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ཏེ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་དེ་ས་ནཱ་ཡ ‘‘དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟེ་ཝ དེ་སི་ཏཱ. ན ཧི ནེ་སཾ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཨ་ཉྙ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཀཱ་རོ ཨ་ཏྠི. ས་བྦ་མྤཱིཏི ཚ་ས་ཏྟ་ཏི་ཝི་དྷཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ. ཨ་ཝ་སཱ་ནེ དྭེཏི དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཏཾ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་སུ ད་ཊྛ་བྦོ.
དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ན་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཕ་སྶ་ནཱ་ན་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༦. ཛཱ་ཏི་པ་སུ་ཏི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ནཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ཕ་སྶོ. ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་དེ་ན ཧི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་སྶ བྷེ་དོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. དྷ་མྨ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན དྷཱ་ཏུ་དེ་ས་ནཱ་ཡཾ ཏི་སྶོ མ་ན་ན་མ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ་ཝ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ. ཀི་རི་ཡཱ་མ་ཡ་སྶ ཙི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝ་སེ་ན དྷཱ་ཏུ་དེ་ས་ནཱ་ཡཾ མ་ན་ན་ཊྛེ་ན དྷཱ་ཏུ་ཏཱ་ཡ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ‘‘མ་ནོ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་ནོ་ས་མྥ་སྶོ མ་ནོ་དྭཱ་རེ པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཀཱ་མཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ས་ནྟཱི་ར་ཎ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ཕ་སྶོ་པི མ་ནོ་ས་མྥ་སྶོ ཨེ་ཝ ནཱ་མ, དུ་བྦ་ལ་ཏྟཱ པ་ན སོ ས་བྦ་བྷ་ཝེ་སུ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཙ ག་ཧི་ཏོ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ག་ཧ་ཎཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཛ་ཝ་ན་ས་མྥ་སྶོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོཏི ཨ་ཡཾ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་ནུ་ག་ཏོ ཨ་ཏྠོ.
ཕ་སྶ་ནཱ་ན་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ནོ་ཕ་སྶ་ནཱ་ན་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༧. མ་ནོ་ས་མྥ་སྶཾ པ་ཊི་ཙྩཱཏི མ་ནོ་དྭཱ་རེ པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ཕ་སྶོ མ་ནོ་ས་མྥ་སྶོ, ཏཾ མ་ནོ་ས་མྥ་སྶཾ པ་ཊི་ཙྩ. མ་ནོ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཀི་རི་ཡ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ. མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ མ་ནོ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ནོ་དྭཱ་རེ…པེ… ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ས་བྦཱ་ནི ཙེ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ནོ་ཕ་སྶ་ནཱ་ན་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཝེ་ད་ནཱ་ནཱ་ན་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༨. ས་བྦཱ་པི ཏ་སྨིཾ དྭཱ་རེ ཝེ་ད་ནཱ ཝ་ཏྟེ་ཡྻུཾ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ. ནི་བྦ་ཏྟི་ཕཱ་སུ་ཀ་ཏྠནྟི ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ད་སྶ་ན་སུ་ཁ་ཏྠཾ. ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཝེ་ད་ན་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏཱ་ཡ ག་ཧི་ཏཱ་ཡ ཨི་ཏ་རཱ་སཾ ག་ཧ་ཎཾ ཉཱ་ཡཱ་ག་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཝུ་ཏྟཾ པོ་རཱ་ཎ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ས་མྥ་སྶནྟི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་མ་ནོ་ས་མྥ་སྶཾ. ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ.
ཝེ་ད་ནཱ་ནཱ་ན་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. དུ་ཏི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱ་ནཱ་ན་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༩. ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ཝཱཏི ‘‘ནོ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ, ཙ་ཏུ་ཏྠེ ‘‘ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ ཙ. ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སི་ཏཱ. ཀ་སྨཱ པ་ན ཏེ་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ཨེ་ཝཾ དེ་ས་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦཱ་ནི ཙེ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཊི་སེ་དྷོ པ་ན ཏེ་སཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཱ་ན་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཕ་སྶ་ནཱ་ན་ཏྟཱ་དི་ཀ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་ཐཱ་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨི་ཏོ པ་རེ་སཱུཏི ‘‘ནོ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ནཱ་ན་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ནཱ་ན་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ.
དུ་ཏི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱ་ནཱ་ན་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. བཱ་ཧི་ར་དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ན་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༠. པ་ཉྩ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ རཱུ་པ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ.
བཱ་ཧི་ར་དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ན་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ས་ཉྙཱ་ནཱ་ན་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༡. ཨཱ་པཱ་ཐེ པ་ཏི་ཏནྟི ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏཾ སཱ་ཊ་ཀ་ཝེ་ཋ་ནཱ་དི་ས་ཉྙི་ཏཾ བྷཱུ་ཏ་ས་ངྒྷཱ་ཏཾ ས་མྨཱ ནི་སྶི་ཏཾ. ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་དི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ས་ངྐ་པྤ་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ག་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཝཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ ‘‘རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ཉྙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཏ་ཏྠ ས་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ས་ངྐ་པྤོ་ཏི ཨི་ད་མྤི སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཉྙཱ་ས་ངྐ་པྤ་ཚ་ནྡཱ ཨེ་ཀ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་རེ་པི ནཱ་ནཱ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་རེ་པི ལ་བྦྷ་ནྟཱི’’ཏི. ཛ་ཝ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཚ་ནྡ་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏཱི་ཧི ཙི་ཏྟེ་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ས་ངྐ་པྤོ’’ཏི. ཚ་ནྡི་ཀ་ཏ་ཊྛེ་ནཱཏི ཚ་ནྡ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན, ཨི་ཙྪི་ཏ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་ཌ་ཧ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི པ་རི་ཌ་ཧ་ན་ཊྛེ་ན. ས་ནྣི་སྶ་ཡ་ཌཱ་ཧ་ར་སཱ ཧི རཱ་ག་གྒི་ཨཱ་ད་ཡོ ‘‘རཱུ་པེ’’ཏི པ་ན ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ད་སྶ་ན་མེ་ཏཾ. པ་རི་ལཱ༹་ཧོཏི པ་རི་ལཱ༹་ཧ་སཱི་སེ་ན ཨ་པེ་ཀྑཾ ཝ་ད་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ལཱ༹་ཧེ ཨུ་པྤ་ནྣེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘པ་རི་ལཱ༹་ཧོ’’ཏི ད་ལ༹ྷ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཱ བ་ལ་ཝཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ལཱ༹་ཧ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ པ་ན ནཱ་ནཱ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་རེ་ཡེ་ཝ ལ་བྦྷ་ནྟཱི’’ཏི. ཏཱ་སཾ ལ་དྡྷཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ས་ཉྙཱ་ནཱ་ན་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་དི་ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ ཀཱ་མ་ས་ངྐ་པྤཱ་དི་ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝོ ས་ངྐ་པྤོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ས་ཉྙཱ་ནཱ་ན་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ནོ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ནཱ་ན་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༢. པ་ཊི་སེ་དྷ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ནཱ་ནཾ, སེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ནོ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ནཱ་ན་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. བཱ་ཧི་ར་ཕ་སྶ་ནཱ་ན་ཏྟ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༣. ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེཏི ‘‘ཨཱ་པཱ་ཐེ པ་ཏི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎེ. ས་ཉྙཱཏི རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ཝ. ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨོ་པི ས་མཱ་ནོ ཡ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཾ ཕུ་ས་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཕུ་ས་མཱ་ནོ’’ཏི. ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ་ཡེ་ཝ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘རཱུ་པ་ལཱ་བྷོ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ རཱུ་པ་ལཱ་བྷོ’’ཏི. ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་ན་ཡོཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་བྦེ་སཾ ས་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྦ་ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶི་ཏ་ན་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་ན་ཡོཏི ཝཱ དྷུ་ཝ་པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན ནི་བ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཝཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཝཱ ཝི་བྷཱ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་ན་ཡོ. ཨ་པ་རོ ན་ཡོ. མི་སྶ་ཀོཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེ ནི་བ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙ ཝི་ས་ཡ་ཏོ ནི་བ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན མི་སྶ་ཀོ. ནི་བ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སོ མ་ནྡོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ས་ཉྙཱ་ས་ངྐ་པྤ་ཕ་སྶ་ཝེ་ད་ནཱ་ཝ ད་སྶི་ཏཱ. ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝི་ཡཱཏི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ཡ. ཁོ་བྷེ་ཏྭཱཏི ཀུ་ཏཱུ་ཧ་ལུ་པྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཁོ་བྷེ་ཏྭཱ.
ཨུ་པཱ་སི་ཀཱཏི ཏ་སྶ ཨ་མ་ཙྩ་པུ་ཏྟ་སྶ བྷ་རི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏ་སྨིནྟི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེ. ལཱ་བྷོ ནཱ་མ ‘‘ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཀ་ཏྭཱ.
ཨུ་རུ་ཝ་ལླི་ཡ་ཝཱ་སཱིཏི ཨུ་རུ་ཝ་ལླི་ཡ་ལེ་ཎ་ཝཱ་སཱི, ཨུ་རུ་ཝ་ལླི་ཡ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. པཱ་ལི༹་ཡཱཏི ‘‘དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ན་ཏྟཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཨི་མི་སྶཱ སུ་ཏྟ་པཱ་ལི༹་ཡཱ. པ་རི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱཏི མ་ཛ྄ཛྷེ ག་ཧི་ཏ་ཕ་སྶ་ཝེ་ད་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཋ་པ་ན་ཝ་སེ་ན པཱ་ལི༹ཾ པ་རི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ. ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེཏི་ཨཱ་དི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེཏི ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏ་རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎེ. ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་རནྟི ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝཱ་རཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ག་ཎྷ་ནྟི ཀ་ཐེ་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་རེ་པི ལ་བྦྷ་ནྟི ཙི་ར་ཏ་ར་ནི་ཝེ་སཱ་བྷཱ་ཝཱ. ནཱ་ནཱ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་རེ་ཡེ་ཝ ད་ལ༹ྷ་ཏ་ར་ནི་ཝེ་ས་ཏཱ་ཡ.
༩༤. ད་ས་མཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ན་ཝ་མེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ. པ་ཊི་སེ་དྷ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧེ་ཏྠ ནཱ་ན་ཏྟ་ནྟི.
བཱ་ཧི་ར་ཕ་སྶ་ནཱ་ན་ཏྟ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནཱ་ན་ཏྟ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. ས་ཏྟ་དྷཱ་ཏུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༥. ཨཱ་བྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་བྷཱ, ཨཱ་ལོ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་པྥ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. སོ ཨེ་ཝ ནི་ཛྫཱི་ཝ་ཊྛེ་ན དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཨཱ་བྷཱ་དྷཱ་ཏུ. ཨཱ་ལོ་ཀ་སྶཱཏི ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་སི་ཎ་སྶ. སུ་ཊྛུ, སོ་བྷ་ནཾ ཝཱ བྷཱ་ཏཱི་ཏི སུ་བྷཾ. ཀ་སི་ཎ་ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ ཛྷཱ་ནཾ སུ་བྷཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་སི་ཎཾ. ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ད་ཡོ་པི སུ་བྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཀེ་ཙི. དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སཱིཏི དེ་ས་ནཾ ཨུ་དྡེ་ས་མ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ཋ་པེ་སི. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཡཾ དྷཱ་ཏུ ཨ་སུ་བྷཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཡ་ཐཱ ཧི ཨི་དྷ སུ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་སི་ཎཾ སུ་བྷ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ དུ་བྦ་ཎྞཾ ཨ་སུ་བྷ་ནྟི.
ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ པ་ཊི་ཙྩཱཏི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ. པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨཱ་ལོ་ཀོ་པི, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ཧོ་ཏུ ‘‘ཡ་ཏྠ ཨཱ་ལོ་ཀོ ན་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ’’ཏི ཨཱ་ལོ་ཀོ ཀ་ཐཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ན ཧི སོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. པ་རི་ཙྪེ་ད་ལེ་ཁཱ་ཡ ཝི་ཡ ཙི་ཏྟ་རཱུ་པཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ན ཧི པ་རི་ཏོ པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཏཾ ཚཱ་ཡཱ་ཡ ཨཱ་ཏ་པོ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཨ་སུ་བྷ་སུ་བྷཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏཾ ཨ་ཏི་དི་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་སུ་བྷེ ས་ཏི སུ་བྷཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱཏི ‘‘ཨ་སུ་བྷཾ པ་ཊི་ཙྩ སུ་བྷཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝོ་ཙ. ‘‘རཱུ་པཱི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ནཱ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པཾ པ་ཊི་ཙྩཱ་ཏི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི. ཏཱ་ཡ ཧི ས་ཏི ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ཡ. རཱུ་པ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ ཝཱ ཧོ་ཏཱིཏི ས་བྷཱ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དྭེ་པི པ་ཀཱ་རེ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. པ་ཊི་ས་ངྑཱཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཉཱ་ཎེ་ན. ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟིནྟི ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནཾ. ཨེ་ཏེ་ན ཁ་ཎ་ནི་རོ་དྷཱ་དིཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི.
ཀ་ཐཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི པ་ཏྟ་བྦཱཏི ཨི་མཱ་སུ ས་ཏྟ་སུ དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཀཱ པ་ཀཱ་རཱ ས་ཉྙཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ནཱ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀཱི་དི་སཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི པ་ཊུ་ཀི་ཙྩཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ་ན. སུ་ཁུ་མ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ཝ་སི་སྶ་ཏཱ་ཡ. ནི་རོ་དྷོ་ཝཱཏི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷོ ཨེ་ཝ.
ས་ཏྟ་དྷཱ་ཏུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ས་ནི་དཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༦. བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་མེ་ཏཾ ‘‘ཝི་ས་མཾ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༧༠) ཝི་ཡ. ས་ནི་དཱ་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ ནི་ད་དཱ་ཏཱི་ཏི ནི་དཱ་ནཾ, ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ནི་དཱ་ནོ ས་པྤ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི. ཀཱ་མ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོཏི ཀཱ་མ་རཱ་ག་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀཱ་མེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝཱ ཀཱ་མ་པ་ཊི་བ་དྡྷོ ཝཱ. ཏ་ཀྐེ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཀྐོ. ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་རཾ ས་མཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཀ་པྤེ་ཏཱི་ཏི ས་ངྐ་པྤོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་པྤེ་ཏཱི་ཏི ཨ་པྤ་ནཱ. ཝི་སེ་སེ་ན ཨ་པྤེ་ཏཱི་ཏི བྱ་པྤ་ནཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པེ་ནྟཾ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཙེ་ཏ་སོ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ནཱ. མི་ཙྪཱ ཝི་པ་རཱི་ཏོ པཱ་པ་ཀོ ས་ངྐ་པྤོ་ཏི མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ. ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ ཀཱ་མ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨེ་ཝ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ས་དྡེ་ན ནི་རུ་ལ༹ྷོ ད་ཊྛ་བྦོ ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཀཱ་མ་པ་ས་ངྒ་པྤ་ཏྟི་སཱ་ཏི་ས་ཡ་ཏྟཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་སུ་པི. ས་བྦེ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ཧི ཀཱ་མེ་ཏ་བྦ་དྷཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་སཾ་གཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨི་ཏ་རཱ དྭེ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ནཾ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཱ. ཏི་སྶ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཀ་ཐཱ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཱ. ཨི་མཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཉྙི་ཏཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཉྙི་ཏ་ཉྩ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུཾ. པ་ཊི་ཙྩཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ. ཏཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱིཏི ཏཱི་ཧི སཱ་ར་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི.
བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ བྱཱ་པཱ་དོ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན, སོ ཨེ་ཝ ནི་ཛྫཱི་ཝ་ཊྛེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན དྷཱ་ཏཱུ་ཏི བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུ. བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི བྱཱ་པཱ་དོ, དོ་སོ. བྱཱ་པཱ་དོ་པི དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན. ཝི་སེ་སེ་ན ཧི པ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ དུ་ཀྑཱ་པ་ནཾ ཝི་ཧིཾ་སཱ, སཱ ཨེ་ཝ དྷཱ་ཏུ, ཨ་ཏྠ་ཏོ རོ་ས་ནཱ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏོ, ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟོ ཝཱ དོ་ས་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ.
ཏི་ཎ་ག་ཧ་ནེ ཨ་ར་ཉྙེཏི ཏི་ཎེ་ཧི ག་ཧ་ན་བྷཱུ་ཏེ ཨ་ར་ཉྙེ. ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནནྟི ཨ་པཱ་ཡ་བྱ་ས་ནཾ, པ་རི་ཧ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡ་ར་ཧི་ཏཾ ཝི་པ་ཏྟི་ནྟི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝ་ཌྜྷིཾ ཝི་ནཱ་སནྟི ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཉྩེ་ཝ ཝི་ནཱ་ས་ཉྩཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི ས་བྦ་སོ ཝ་ཌྜྷི་ར་ཧི་ཏཾ. སུ་ཀྑ་ཏི་ཎ་དཱ་ཡོ ཝི་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀི་ལེ་ས་གྒི་སཾ་ཝ་དྡྷ་ན་ཊྛེ་ན. ཏི་ཎུ་ཀྐཱ ཝི་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་ཉྙཱ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་ཊྛེ་ན. ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛ…པེ… ས་ཏྟཱ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཱ་པ་ཏྟི་ཏོ. ‘‘ཨི་མེ ས་ཏྟཱ’’ཏི ཧི ཨ་ཡོ་ནི་སོ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ སུ་ཀྑ་ཏི་ཎ་དཱ་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ས་མ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མ་ཏཱ་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ ཝི་ས་མ་ཏཱ་ཧེ་ཏུ་ཏོ ཙ ཝི་ས་མཱ རཱ་གཱ་ད་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘རཱ་ག་ཝི་ས་མཱ་དཱི་ནི ཨ་ནུ་ག་ཏ’’ནྟི. ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ ཨ་ཝ་སྶཾ་བྷཱ་ཝི་ནི་བྷཱ་ཝེ་ན.
སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཊྛེ་ན ནེ་ཀྑ་མྨོ, སོ ཨེ་ཝ ནི་ཛྫཱི་ཝ་ཊྛེ་ན དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ནེ་ཀྑ་མྨ་དྷཱ་ཏུ. སྭཱ་ཡཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་དྡོ པ་བྦ་ཛྫཱ་དཱི་སུ ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཏ་ཀྐེ ཙ ནི་རུ་ལ༹ྷོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐོ་པི ནེ་ཀྑ་མྨ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི. ཨི་ཏ་རཱ་པི དྭེ དྷཱ་ཏུ་ཡོཏི ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཝ་ད་ཏི. ཝི་སུཾ དཱི་པེ་ཏ་བྦཱ ས་རཱུ་པེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ. ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོཏི ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ངྐ་པྤ་ཙྪ་ནྡ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ. ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ. ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་སུ པ་རི་ལཱ༹་ཧོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི? ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་མ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, སོ་ལ༹་ས་སུ ཨཱ་ཀཱ་རེ་སུ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩེ ས་ནྟཱ་པ་ཊྛོ ཝི་ཡ ཝུ་ཏྟོ, ཡ་སྶ ཝི་ག་མེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏོ སཱི་ཏི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ས་ཡཾ ན བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ན ཝཱ ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལོ ན ཀི་ཉྩི བྱཱ་པཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྱཱ་པཱ་དོ, ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི སཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཧི་ཏེ་སི་བྷཱ་ཝེ་ན མི་ཛྫ་ཏི སི་ནི་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི མི་ཏྟོ, མི་ཏྟ་སྶ ཨེ་སཱ་ཏི མེ་ཏྟི, ཨ་བྱཱ་པཱ་དོ. མེ་ཏྟཱ་ཡ་ནཱཏི མེ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་ཎཾ, མེ་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཡ་ནཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ. མེ་ཏྟཱ་ཡི་ཏ་ཏྟནྟི མེ་ཏྟཱ་ཡི་ཏ་སྶ མེ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ བྷཱ་ཝོ. མེ་ཏྟཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི མེ་ཏྟཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ས་ནི་དཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༧. ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ‘‘དྷཱ་ཏུཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི ཨི་མ་སྨཱ ཏ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. ཡཱ་ཝ ཀ་མྨ་ཝ་གྒོ, ཏཱ་ཝ ནེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ སེ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ས་ཡོ, ཧཱི་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་དྷཱི་ནོ ཨཱ་ས་ཡོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ, ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧཱི་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཧཱི་ནཱ་དི་བྷེ་དཱ ས་ཉྙཱ, ཏ་ནྣི་སྶ་ཡ་དི་ཊྛི་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ, ཝི་ཏ་ཀྐོ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཙ. ས་ཏྠཱ་རེ་སཱུཏི ཏེ་སཾ ས་ཏྠུ་པ་ཊི་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ས་ཏྠུ་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་སཱུཏི ཨཱ་དྷཱ་རེ ཝི་ས་ཡེ ཙ བྷུ་མྨཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘མ་ཡཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏེ་སུ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨེ་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་སཾ ‘‘མ་ཡཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ’’ཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་དི་ཊྛི ཨི་དྷ མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན པུ་ཙྪི་ཏཱ, ཨི་ཏ་རཱ ཨ་ནུ་ས་ངྐི་ཏཱ་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི་ཡེ་ཝཱཏི སཱ་ས་ངྐཾ ཝ་ད་ཏི.
‘‘མ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ མ་ཧཱ་ས་དྡོ ‘‘མ་ཧཱ་ཛ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ བ་ཧུ་ཨ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པི ཧཱི་ན་ཧཱི་ན་ཏ་ར་ཧཱི་ན་ཏ་མཱ་དི་བྷེ་དེ་ན བ་ཧུ་པ་ཀཱ་རཱ. ཏ་སྶཱཏི དི་ཊྛི་ཡཱ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཡ་དི་དཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཧཱི་ནཾ དྷཱ་ཏུཾ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་དྷཱ་ཏུ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ཏི? ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ནི་དྡི་ཊྛཱ’’ཏི, ཡ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སཱི་སེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་དྷཱ་ཏུ ཨེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཧི་ཏོ ཧི པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ དི་ཊྛ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཧཱི་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དྷཱ་ཏུཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་ཏོ ས་ཉྙཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དི་ཀེ ས་ངྐ་པྤེ་ཏི. པ་ཎི་དྷི པ་ཏྠ་ནཱ, སཱ པ་ན ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཋ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟ་ཊྛ་པ་ན’’ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཱ པ་ནེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏེཏི ཧཱི་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཉྙཱ་དི་ཊྛི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཙེ་ཏ་ནཱ པ་ཏྠ་ནཱ པ་ཎི་དྷི་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཧཱི་ནཱ དྷ་མྨཱ. ཧཱི་ནོ ནཱ་མ ཧཱི་ན་དྷ་མྨ་ས་མཱ་ཡོ་ག་ཏོ. ས་བྦ་པ་དཱ་ནཱིཏི ‘‘པ་ཉྙ་པེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་དཱ་ནི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི ཧཱི་ན་ས་དྡེ་ན མ་ཛ྄ཛྷི་མུ་ཏྟ་མ་ཊྛཱ་ན་ནྟ་ར་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནཾ ‘‘ཨུ་པ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭེ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཙ ནི་བྦ་ཏྟི ཙཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཧཱི་ན་ཀུ་ལཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཧཱི་ན་རཱུ་པ་བྷོ་ག་པ་རི་སཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. ཧཱི་ན་ཏྟི་ཀ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཧཱི་ན་ཏྟི་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ཏྟི་ཀ་པ་ད་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེཏི ཨི་དཾ ཧཱི་ན་ཏྟི་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ལ་དྡྷ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཉྩ་སུ ནཱི་ཙ་ཀུ་ལེ་སཱུཏི ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཝེ་ན་ནེ་སཱ་ད་ར་ཐ་ཀཱ་ར་པུ་ཀྐུ་ས་ཀུ་ལེ་སུ. དྭཱ་ད་ས་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ནཾ པ་ན ཡོ ཀོ་ཙི པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཧཱི་ནོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སེ་ས་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེཏི ‘‘ཡཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, དི་ཊྛཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ག་ཏེ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. ‘‘དྷཱ་ཏུཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ན པ་ཊི་ལཱ་བྷོ.
གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༨. ཨེ་ཀ་ཏོ ཧོ་ནྟཱིཏི ས་མཱ་ན་ཙྪ་ནྡ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧོ་ནྟི. ནི་ར་ནྟ་རཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ས་མཱ་ན་ཙྪ་ནྡ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟེ་ན ནི་བྦི་སེ་སཱ ཧོ་ནྟི. ཨི་དྷ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི ནཱ་མ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ་ཏི ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ’’ཏི.
ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཙ་ངྐ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༩. མ་ཧཱ་པ་ཉྙེ་སཱུཏི ཝི་པུ་ལ་པ་ཉྙེ་སུ. ནནྟི སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རཾ. ཁ་ནྡྷ་ནྟ་རནྟི ཁ་ནྡྷ་ཝི་བྷཱ་གཾ, ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནྟ་རཾ ཝི་སེ་སོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཁ་ནྡྷ་ནྟ་རོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. པ་རི་ཀ་མྨནྟི ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་དྷི་ག་མ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་རི་ཀ་མྨ་ཉྩེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་རི་ཀ་མྨ་ཉྩ. ཨཱ་ནི་སཾ་སནྟི ཨི་དྡྷཱ་ནི་སཾ་ས་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཉྩ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཀུ་བྦ་ནནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་དྷཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཝི་ཀུ་བྦ་ན་ཝི་དྷཱ་ན་ཉྩ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘པ་ཐ་ཝིཾ པ་ཏྠ་ར་ནྟོ ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ.
དྷུ་ཏ་ངྒ་པ་རི་ཧཱ་རནྟི དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཝི་དྷིཾ. པ་རི་ཧ་ར་ཎ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ས་མཱ་དཱ་ནཾ སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ན ག་ཧི་ཏཾ. ཨཱ་ནི་སཾ་སནྟི ཏཾ་ཏཾ་དྷུ་ཏ་ངྒ་པ་རི་ཧ་ར་ཎེ ད་ཊྛ་བྦཾ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་མེ་ཝ. ས་མོ་དྷཱ་ནནྟི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཉྩ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་དྷིཾ. བྷེ་དནྟི ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ་དི་བྷེ་ད་ཉྩེ་ཝ བྷི་ནྣཱ་ཀཱ་ར་ཉྩ.
པ་རི་ཀ་མྨནྟི ‘‘དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་རི་ཀ་མྨ་ཝི་དྷཱ་ནཾ. ཨཱ་ནི་སཾ་སནྟི པ་རེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ཨཱ་ནི་སཾ་ས་པ་བྷེ་དཾ. ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སནྟི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ དུ་ཝི་དྷཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཾ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ ཧི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ས་ངྑེ་པ་ཝི་ཏྠཱ་ར་ག་མྦྷཱི་རུ་ཏྟཱ་ན་ཝི་ཙི་ཏྲ་ཀ་ཐཱ་དཱི་སཱུཏི ས་ངྑེ་པོ ཝི་ཏྠཱ་རོ ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏཱ ཝི་ཙི་ཏྲ་བྷཱ་ཝོ ནེ་ཡྻ་ཏྠ་ཏཱ ནཱི་ཏ་ཏྠ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ དྷ་མྨ་སྶ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་སུ ཏཾ ཏཾ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རཾ.
ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ, པ་ཀཱ་ར་ཏྠོ ཝཱ. ཏེ་ན –
‘‘ཨཱ་དི་མྷི སཱི་ལཾ དེ་སེ་ཡྻ, (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༩༠; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༩༡)
མ་ཛ྄ཛྷེ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ནི་དྡི་སེ;
ཨ་ནྟེ པ་ཉྙཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ,
ཨེ་སོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཝི་དྷོ’’ཏི. –
ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
‘‘སི་ཐི་ལཾ དྷ་ནི་ཏ་ཉྩ དཱི་གྷ་ར་སྶཾ, ག་རུ་ཀཾ ལ་ཧུ་ཀ་ཉྩ ནི་གྒ་ཧཱི་ཏཾ;
ས་མྦ་ནྡྷཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ, ད་ས་དྷཱ བྱ་ཉྫ་ན་བུ་དྡྷི་ཡཱ པ་བྷེ་དོ’’ཏི. (དཱི. ནི. ༡.༡༩༠; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༩༡; པ་རི. ༤༨༥) –
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ད་ས་ཝི་དྷཾ བྱ་ཉྫ་ན་བུ་དྡྷིཾ. ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིནྟི ཏ་སྶ ཏ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ཛཱ་ཏ་ཀ་སྶ ཙ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ. ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིནྟི པ་ཙྪཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཨཱ་དི་ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ. པུ་བྦཱ་པ་རནྟི ས་མྦ་ནྡྷཾ. ཨི་དཾ པ་དཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨི་དཾ པུ་བྦཱ་པ་རཾ ཨེ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦནྟི.
ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཎྷ་ན་པ་རི་ཧཱ་རནྟི ལཱ་བྷུ་པྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ ཀུ་ལཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཝི་དྷི་ནོ པ་རི་ཧ་ར་ཎཾ ཏ་ནྣི་ཡ་མི་ཏཾ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཎ་ཝི་དྷིཾ.
ཙ་ངྐ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ས་གཱ་ཐཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༠. ‘‘དྷཱ་ཏུ་སོ སཾ་ས་ནྡ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ ས་རི་ཀྑ་ཏཱ་ད་སྶ་ནཾ, ན ཀཱ་ཡེ་ན མི་སྶཱི་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མུ་དྡ་ནྟ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ནི་ར་ནྟ་རོཏི ནི་བྦི་སེ་སོ. སཾ་ས་གྒཱཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་སཾ་ས་གྒ་ཧེ་ཏུ. སཾ་ས་གྒ་ག་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ སཾ་ས་གྒ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཏ་ཎྷཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ད་སྶ་ན…པེ… སྣེ་ཧེ་ནཱ’’ཏི.
ཝ་ན་ཏི བྷ་ཛ་ཏི ས་ཛྫ་ཏི ཏེ་ནཱ་ཏི ཝ་ནཾ, ཝ་ན་ཐོ་ཏི ཙ ཀི་ལེ་སོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ན་ཐོ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཀི་ལེ་ས་ཝ་ནཾ ཛཱ་ཏ’’ནྟི. ཨི་ཏ་རེ སཾ་ས་གྒ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ཏི ཏ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ད་སྶ་ནེ་ནཱ’’ཏི. སཱ་དྷུ་ཛཱི་ཝཱིཏི སཱ་དྷུ སུ་ཊྛུ ཛཱི་ཝཱི, ཏཾ་ཛཱི་ཝ་ན་སཱི་ལོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷ་ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཛཱི་ཝ་མཱ་ནོ’’ཏི.
ས་གཱ་ཐཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཨ་སྶ་དྡྷ་སཾ་ས་ནྡ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༡. ནི་རོ་ཛཱཏི ས་དྡྷཱ་སྣེ་ཧཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་སྣེ་ཧཱ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་ར་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ར་སཱ. ཨེ་ཀ་ས་དི་སཱཏི ས་མ་ས་མཱ ནི་བྦི་སེ་སཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་ར་ནྟ་རཱ’’ཏི. ཨ་ལ་ཛྫི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་སཱི་མ་ཀ་ཏཱ བྷི་ནྣ་མ་རི་ཡཱ་དཱ. ས་དྡྷཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་དྡྷཱ. ཏ་ནྟི་པཱ་ལ་ཀཱཏི ས་དྡྷ་མྨ་ཏ་ནྟི་ཡཱ པཱ་ལ་ཀཱ. ཝཾ་སཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཀཱཏི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་སྶ ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ཀཱ. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱཏི པ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝཱི་རི་ཡཱ. ཡ་སྨཱ ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ ཝཱི་རི་ཡཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞ་པ་ར་ཀྐ་མཱ’’ཏི. ས་བྦ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡཱཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ.
ཨ་སྶ་དྡྷ་སཾ་ས་ནྡ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨-༡༢. ཨ་སྶ་དྡྷ་མཱུ་ལ་ཀ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༢-༡༠༦. ཨ་ཊྛ་མཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨ་ཊྛ་མཾ ན་ཝ་མཾ ད་ས་མཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཾ དྭཱ་ད་ས་མ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ སུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཀེ. ཨ་པ་རེ པ་ན ན་ཝ སུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨི་ཙྪ་ནྟི. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. པཱ་ལི༹་ཡ་ཉྩ ཀེ་སུ་ཙི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ལི་ཁཱི་ཡ་ཏི.
ཨ་སྶ་དྡྷ་མཱུ་ལ་ཀ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝ་གྒོ
༡-༢. ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༧-༡༠༨. ཨི་ཏོ པ་རེ་སཱུཏི ཨི་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་ཏོ པ་རེ་སུ སུ་ཏྟེ་སུ. པ་ཋ་མནྟི པ་ཋ་མ་ཝ་གྒེ པ་ཋ་མཾ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ དེ་ས་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣-༥. པ་ཉྩ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༩-༡༡༡. སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏནྟི པི་ཊྛ་སུ་རཱ་དི་སུ་རཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པུ་པྥཱ་ས་ཝཱ་དི་མེ་ར་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཉྩ. མ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན མ་ཛྫཾ. སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པྤ་མཱ་དོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘མ་ཛྫ་ཏི ཏེ་ནཱ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཏ་སྨིཾ ཏི་ཊྛ་ནྟཱིཏི ཏ་སྨིཾ པ་མཱ་དེ པ་མ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཏི་ཊྛ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་སུ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་ཉྩ་མེ ཏཱ་ནི པ་དཱ་ནི སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཉྩ་མེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ པཱ་ཎོ ནཱ་མ ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ ས་ཏྟོ, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ, ཏཾ པཱ་ཎཾ ཨ་ཏི་པཱ་ཏེ་ནྟི ཨ་ཏི་ཙྩ ཨ་ནྟ་རེ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཝཱ ས་ཏྠཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པཱ་ཏེ་ནྟི ས་ཎི་ཀཾ པ་ཏི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ སཱི་གྷཾ པཱ་ཏེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་དི་ནྣཾ པ་ར་ས་ནྟ་ཀཾ. ཨཱ་དི་ཡ་ནྟཱིཏི ག་ཎྷ་ནྟི. མི་ཙྪཱཏི ན ས་མྨཱ, གཱ་ར་ཡ྄ཧ་ཝ་སེ་ན. མུ་སཱཏི ཨ་ཏ་ཐཾ ཝ་ཏྠུ. ཝ་ད་ནྟཱིཏི ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ད་ནྟི. པི་ཡ་སུ་ཉྙ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ པི་སུ་ཎཱ, པི་ས་ཏི ཝཱ པ་རེ ས་ཏྟེ, ཧིཾ་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་མྨ་ཙྪེ་དི་ཀཱཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ར་སྶ མ་མྨ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ནྟ་ཕ་རུ་ས་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱས་དྡོ ལུ་བྦྷ་ནེ ནི་རུ་ལ༹ྷོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ར་བྷ་ཎྜེ ལུ་བྦྷ་ན་སཱི་ལཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. བྱཱ་པ་ནྣནྟི དོ་ས་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་ནྣཾ. པ་ཀ་ཏི་ཝི་ཛ་ཧ་ནེ་ན པཱུ་ཏི་བྷཱུ་ཏཾ. སཱ་དྷཱུ་ཧི ག་ར་ཧི་ཏ་བྦ་ཏཾ པ་ཏྟཱ ‘‘ན་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ ན་ཏྠི་ཀཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཨ་ཀི་རི་ཡ་དི་ཊྛི ཀ་མྨ་པ་ཐ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ནཱ་མ. མི་ཙྪ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ས་བྦཱ་པི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ཝི་པ་རཱི་ཏ་དི་ཊྛི.
ཏེ་སནྟི ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ནཾ. ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ཏོ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་དཱི་སཱུཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པེ་ཏཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. པ་ཡོ་ག་ཝ་ཏྠུ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་དཱི་ཧི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཏེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་པི ཏཾ་ཏཾ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫ་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཝཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་དྡྷི་མ་ཡོཏི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀི་དྡྷི་མ་ཡོ དཱ་ཋཱ་ཀོ་ཊ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ.
མེ་ཐུ་ན་ས་མཱ་ཙཱ་རེ་སཱུཏི ས་དཱ་ར་པ་ར་དཱ་ར་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷེ་སུ མེ་ཐུ་ན་ས་མཱ་ཙཱ་རེ་སུ. ཏེ་པི ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀེ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ཀཱ་མཱ ནཱ་མ. མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོཏི གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ་ཙཱ་རོ. གཱ་ར་ཡ྄ཧ་ཏཱ ཙ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་ཧཱི་ན་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་ནྡི་ཏོ ལཱ་མ་ཀཱ་ཙཱ་རོ’’ཏི ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱཏི ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་སེ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན. གོ་ཏྟ་ར་ཀྑི་ཏཱཏི ས་གོ་ཏྟེ་ཧི ར་ཀྑི་ཏཱ. དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏཱཏི ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ཧི ར་ཀྑི་ཏཱ. ས་སྶཱ་མི་ཀཱ ནཱ་མ སཱ་ར་ཀྑཱ. ཡ་སྶཱ ག་མ་ནེ ད་ཎྜོ ཋ་པི་ཏོ, སཱ ས་པ་རི་ད་ཎྜཱ. བྷ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ དྷ་ནེ་ན ཀཱི་ཏཱ དྷ་ན་ཀྐཱི་ཏཱ. ཚ་ནྡེ་ན ཝ་ས་ཏཱི་ཏི ཚ་ནྡ་ཝཱ་སི་ནཱི. བྷོ་ག་ཏྠཾ ཝ་ས་ཏཱི་ཏི བྷོ་ག་ཝཱ་སི་ནཱི. པ་ཊ་ཏྠཾ ཝ་ས་ཏཱི་ཏི པ་ཊ་ཝཱ་སི་ནཱི. ཨུ་ད་ཀ་པ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་སི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཱ ཨོ་ད་པ་ཏྟ་ཀི་ནཱི. ཙུ་མྦ་ཊཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཱ ཨོ་བྷ་ཊ་ཙུ་མྦ་ཊཱ. ཀ་ར་མ་རཱ་ནཱི་ཏཱ དྷ་ཛཱ་ཧ་ཊཱ. ཏ་ངྑ་ཎི་ཀཾ ག་ཧི་ཏཱ མུ་ཧུ་ཏྟི་ཀཱ. ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, ན ཏ་ཐཱ དྭི་ནྣཾ ས་མཱ་ན་ཙྪ་ནྡ་ཏཱ་ཡ. ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནེ ས་ཏི་པི མ་གྒེ་ན་མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནེ པུ་རི་མུ་པྤ་ནྣ་སེ་ཝ་ནཱ་བྷི་ས་ནྡྷི་པ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ ན ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་མཱ་ན་སྶཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. སེ་ཝ་ནཱ་ཙི་ཏྟེ ས་ཏི པ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝོ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨི་ཏྠི་ཡཱ སེ་ཝ་ནཱ་པ་ཡོ་ག་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ས་ཏི པུ་རེ་ཏ་རཾ སེ་ཝ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཏ་སྶཱ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ ན སི་ཡཱ, ཏ་ཐཱ པུ་རི་ས་སྶ་པི སེ་ཝ་ནཱ་པ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝེ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ, བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ་ཏི ས་བྦེ་པི ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྦྷཱ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨཱ་སེ་ཝ་ན་མ་ནྡ་ཏཱ་ཡཱཏི ཡཱ་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་མྥཾ པ་ལ་པ་ཏི, ཏ་སྶཱ ཨི་ཏྟ་ར་ཀཱ་ལ་ཏཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཏི པ་རི་དུ་བྦ་ལཱ ཧོ་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ.
ཨུ་པ་ས་གྒ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་ས་ཝཱ་ཙི་ནོ དྷཱ་ཏུ་ས་དྡཱ་ཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏཱིཏི པ་ད་སྶ པ་ར་བྷ་ཎྜཱ་བྷི་མུ་ཁཱིཏི་ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ནྣི་ནྣ་ཏཱ་ཡཱཏི ཏ་སྨིཾ པ་ར་བྷ་ཎྜེ ལུ་བྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་ནྣ་ཏཱ་ཡ. ཨ་བྷི་པུ་བྦོ ཛྷེ-ས་དྡོ ལུ་བྦྷ་ནེ ནི་རུ་ལ༹ྷོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཡ་སྶ བྷ་ཎྜཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་པྤ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ, མ་ཧཱ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫ་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཝི་བྷཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཎཱ་མ་ནཾ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཧི་ཏ་སུ་ཁཾ བྱཱ་པཱ་ད་ཡ་ཏཱིཏི ཡོ ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཡ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ཏི ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཧི་ཏ་སུ་ཁཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏི. ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཐཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཎཱ་མ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཝ་ཏྠུ་ནོ ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ར་སྶ ཝི་ནཱ་ས་ཙི་ནྟཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ནི་ཡ་མི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ནེ་སཾ དཱ་རུ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཝ་ཏྟི.
ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩ་ག་ཧ་ཎཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ཏ་ཙྪ་ག་ཧ་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ ག་ཧ་ཎེ་ན. མི་ཙྪཱ པ་སྶ་ཏཱིཏི ཝི་ཏ་ཐཾ པ་སྶ་ཏི. ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པོ ཝི་ཡཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་སྶ ཨ་པྤ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཧི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫ་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ. ཝ་ཏྠུ་ནོཏི ག་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ནོ. ག་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་ར་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏཱཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏཱ. ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶཱ དི་ཊྛི་ཡཱ, ག་ཧི་ཏ་སྶ ཝཱ ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, ན ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ’’ཏི.
དྷ་མྨ་ཏོཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོཏི ཙི་ཏྟ་ངྒ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ, ཡཾ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙེ་ཏ་ནཱ་དྷ་མྨཱ་ཝཱཏི ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཨེ་ཝ. པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ན་ནུ ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཀ་མྨ་པ་ཐེ་སུ ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝོ ན ཡུ་ཏྟོ་ཏི? ན, ཨ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཉྙ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ. ན ཧི ཏ་ཏྠ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་རཱ་སི་མྷི ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཀ་དཱ་ཙི པ་ན ཀ་མྨ་པ་ཐོ ཧོ་ཏི, ན ས་བྦ་དཱ་ཏི ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་དཱ, པ་ན་སྶ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་རཱ་སི་ས་ངྒ་ཧོ ན ནི་ཝཱ་རི་ཏོ. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཡ་དི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་བྦ་དཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནི་ཡ་ཏོ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཀ་མྨ་པ་ཐ་རཱ་སི་མྷི ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ, ན་ནུ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ན་མྤི ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཨ་ནི་ཡ་ཏོ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཏེ་ས་མྤི ཀ་མྨ་པ་ཐ་རཱ་སི་མྷི ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཏཱ་ཏཾ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཧི ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་པི ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཱ སི་ཡཱ? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ. སཱ པ་ན པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཀཱ་ཏི པཱ་ཀ་ཊོ ཏ་སྶཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ན ཝུ་ཏྟཱ སི་ཡཱ. ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཧི ‘‘ཙེ་ཏ་ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་མྨཾ ཝ་དཱ་མི (ཨ. ནི. ༦.༦༣; ཀ་ཐཱ. ༥༣༩) ཏི་ཝི་དྷཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཡ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (ཀ་ཐཱ. ༥༣༩) ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝོ པཱ་ཀ་ཊོ. ཀ་མྨཾ་ཡེ་ཝ ཙ སུ་ག་ཏི་དུ་གྒ་ཏཱི་ནཾ ཏ་ཏྠུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ན་ཉྩ པ་ཐ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་མྨ་པ་ཐོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི པཱ་ཀ་ཊོ, ཏ་སྶཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མཱི་ཧ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཙ་རི་ཏ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ཙེ་ཏ་ནཱ་ཛ་ནི་ཏ་པི་ཊྛི་ཝ་ཊྚ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ག་ཏི་དུ་གྒ་ཏི་ཏ་དུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ཐ་བྷཱ་ཝོ ཙཱ་ཏི, ན ཏ་ཐཱ པཱ་ཀ་ཊོ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝོ་ཏི, ཏེ ཨེ་ཝ ཏེ་ན ས་བྷཱ་ཝེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཀ་མྨ་པ་ཐ་རཱ་སི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཏ་ཐཱ་ཛཱ་ཏི་ཡ་ཀ་ཏྟཱ ཝཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. མཱུ་ལཾ པ་ཏྭཱཏི མཱུ་ལ་དེ་ས་ནཾ པ་ཏྭཱ, མཱུ་ལ་ས་བྷཱ་ཝེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎནྟི ཨི་དཾ ‘‘པ་ཉྩ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཡ་ཉྷི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་དུ་སྶཱི་ལྱ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཏ་དེ་ཝ ཏཾ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཨེ་ཝ ཧི ཝི་ར་ཏཱི་ཏི. ‘‘ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི ཝཱ ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན ཀོ་ཙི ཝི་རོ་དྷོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༧༡༤) ‘‘ཡཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཨེ་ཏྠ ‘ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཱི’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཡ་སྨཱ ‘ས་ཏྟོ་ཏི’ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏེ ས་ངྑཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་ནོ ‘‘ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ’’ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎོ་ཏི་པི ཨེ་ཀེ. ‘‘ཨེ་ཀོ དི་ཊྛོ, དྭེ སུ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མྥ་པྤ་ལ་པ་ནེ དི་ཊྛ་སུ་ཏ་མུ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཐཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཐཱ-ས་དྡོ ‘‘དི་ཊྛ་སུ་ཏ་མུ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨི་ད་མྤི ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི, ན ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཾ ཨེ་ཝ ད་སྶ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ཏོ. ‘‘ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་པི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཏ་སྶཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཀ་ཐཾ པ་ན མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ མ་ཧ་གྒ་ཏ་པྤ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ནྟཱི་ཏི? སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ. ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཊ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ་ཏི ཧི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཏོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ་པི ག་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི.
སུ་ཁ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ རཱ་ཛཱ་ནོ ཧ་ས་མཱ་ནཱ་པི ‘‘ཙོ་རཾ གྷཱ་ཏེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཧཱ་སོ པ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཝི་ས་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ པ་ན ནེ་སཾ དུ་ཀྑ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝེ་ད་ནོ ན ཧོ་ཏི, སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནོ་ཝ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཀཱ་མཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ལོ་བྷ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནོ ཝཱ སི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝེ་ད་ནོ ཝཱ, དོ་ས་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནོ ཝཱ་ཏི མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ཏི་ཝེ་ད་ནོ སི་ཡཱ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན སེ་སེ་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ‘‘ལོ་བྷོ ནི་དཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ དོ་ས་མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན དྭི་མཱུ་ལ་ཀོཏི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མཱུ་ལ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ཧི མཱུ་ལ་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝོ དོ་ས་ཝི་སེ་སོ, ནི་དཱ་ན་མཱུ་ལེ པ་ན ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ལོ་བྷ་མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ ཨཱ་མི་ས་ཀི་ཉྫ་ཀྑ་ཀཱ་མོ་པི ཧི པཱ་ཎཾ ཧ་ན་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ལོ་བྷོ ནི་དཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (ཨ. ནི. ༣.༣༤). སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨ་ས་མཱ་དི་ནྣ་སཱི་ལ་སྶ ས་མྤ་ཏྟ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཝི་ར་ཏི ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ར་ཏི. ས་མཱ་དཱ་ནེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཝི་ར་ཏི ས་མཱ་དཱ་ན་ཝི་ར་ཏི. ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ར་ཏི ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ར་ཏི. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝི་ར་ཏི་ཡོ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ, སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝི་བྷ་ངྒེ པ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་པི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ག་ཎྷ་ནྟོ ‘‘ཙེ་ཏ་ནཱ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི ཝི་ར་ཏི་ཡོ་པཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨ་དུ་སྶཱི་ལྱཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཀ་ཐཾ དུ་སྶཱི་ལྱཱ་ནི པ་ཛ་ཧ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝི་ར་མ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཏཱ་ནི པ་ཛ་ཧ་ནྟི. ན ཧི ཏ་དེ་ཝ ཨཱ་ར་བྦྷ ཏཾ པ་ཛ་ཧི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ ཏ་ཏོ ཨ་ནི་སྶ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ…པེ… ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶཱཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཧི མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཏོ ཝི་ར་ཏི ཨ་ཏྠི ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ཧེ་ཝ ཏ་པྤ་ཧཱ་ན་སི་དྡྷི་ཏོ.
པ་ཉྩ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ད་ས་ངྒ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༣. མི་ཙྪ་ཏྟ་ས་མྨ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ མི་ཙྪཱ་བྷཱ་ཝོ མི་ཙྪ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ ས་མྨཱ་བྷཱ་ཝོ ས་མྨ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཝ མི་ཙྪཱ་ས་ཏི, ཨེ་ཝཾ མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎ་མྤི ད་ཊྛ་བྦཾ. ན ཧི ཉཱ་ཎ་སྶ མི་ཙྪཱ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཏ་སྨཱ མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎི་ནོཏི མི་ཙྪཱ་ས་ཉྙཱ་ཎཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཡོ་ནི་སོ པ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. མི་ཙྪཱ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ནཱཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ མི་ཙྪཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན. ཀུ་ས་ལ་ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི པ་ཀ་ཏི་པུ་རི་ས་ས་ནྟ་ར་ཛཱ་ན་ནཾ, གུ་ཎ་ཝི་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཀ་ཏྟ་ནི ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དིཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཝ་ཏྟིཾ ‘‘ཀུ་ས་ལ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཀཱ. ས་མྨཱ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱཏི ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ས་མྨཱ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ.
ད་ས་ངྒ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝ་གྒོ
༡. ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༤. པ་ཏི་ཊྛཱ་དྷཱ་ཏཱུཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱུ་ཏཱ དྷཱ་ཏུ. ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་དྷཱ་ཏཱུཏི ན་ཧཱ་ནི་ཡ་ཙུ་ཎྞ་སྶ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་བྷཱུ་ཏཱ དྷཱ་ཏུ. པ་རི་པཱ་ཙ་ན་དྷཱ་ཏཱུཏི སཱུ་རི་ཡོ ཕ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་རི་པཱ་ཙ་ན་བྷཱུ་ཏཱ དྷཱ་ཏུ. ཝི་ཏྠ་མྦྷ་ན་དྷཱ་ཏཱུཏི དུ་ཏི་ཡོ ཝི་ཡ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ཏྠ་མྦྷ་ན་བྷཱུ་ཏཱ དྷཱ་ཏུ. ཀེ་སཱ་ད་ཡོ ཝཱི་ས་ཏི ཀོ་ཊྛཱ་སཱ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པི་ཏྟཱ་ད་ཡོ ས་ནྟ་པྤ་ནཱ་ད་ཡོ ཨུ་དྡྷ་ངྒ་མཱ ཝཱ་ཏཱ་ད་ཡོ ག་ཧི་ཏཱ. ཨེ་ཏཱཏི དྷཱ་ཏུ་ཡོ.
ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. པུ་བྦེ་ས་མྦོ་དྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༥. ཨ་ཡཾ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་སྶཱ་དོ. ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནནྟི ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཡེ པ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཝེ་ད་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ. ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི པུ་བྦེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ པུ་ན བྷ་ངྒུ་པ་ག་མ་ན་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཀཱ་རེ་ན. ན ནི་ཙྩཱ་ཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ ཨ་དྡྷུ་ཝ་ཏྟཱ, དྷུ་ཝཾ ནི་ཙྩཾ. པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ཎྷཾ པཱི་ལ༹་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན དུ་ཀྑ་ཊྛེ་ན. ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་ག་མཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝི་ག་ཙྪ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན. ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ ཧི ཨ་པྤ་མ་ཏྟཾ ཁ་ཎཾ པ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏེ ‘‘ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན ཙཱ’’ཏི དྭེ་དྷཱ ཝི་པ་རི་ཎ་མ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ’’ཏི. ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, པ་ར་མ་ཀཱ་པ་ཉྙ་ཏཱ. ཝི་ནཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཝཱུ་པ་ས་མཱི་ཡ་ཏི. ཨ་ཙྩ་ནྟ་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་སྶ་ར་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ནི་སྶ་ར་ཎཾ.
སཱ་ཡཾ ནི་པ་ནྣཱ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ པཱ་ཏོ ཨུ་ཊྛ་ཧཱ་མ, མཱ་ས་པུ་ཎྞ་གྷ་ཊོ ཝི་ཡ ནོ ས་རཱི་རཾ ནི་སྶ་ནྡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཕུ་སི་ཏ་མ་ཏྟེ་སུ་པཱིཏི ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཕུ་སི་ཏ་མ་ཏྟེ་སུ་པི.
ཨ་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟི ཀཱ་ལཾ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ པུ་གྒ་ལཱ ཨེ་ཏཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟི ནཱ་མ ཨ་བྷི་ར་ཏི་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཀ་ངྑུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ.
ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛེ་ན ཉཱ་ཎེ་ནཱཏི ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན. རུ་ཀྑོ བོ་དྷི ‘‘བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ. མ་གྒོ བོ་དྷི ‘‘བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ བོ་དྷི ས་མྨཱ སཱ་མ་ཉྩ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ནི་བྦཱ་ནཾ བོ་དྷི བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦ་ཏོ. ཏེ་སནྟི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎནྟི སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ད་སྶ་ན་ཝ་ཏྠུ.
ཨ་ཀུ་པྤཱཏི པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ཧི ཨ་ཀོ་པེ་ཏ་བྦོ. ཀཱ་ར་ཎ་ཏོཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཏོ. ཏ་ཏོ ཧི་སྶ ཨ་ཀུ་པྤ་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོཏི ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ལོ་ཀི་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཝི་ཏྠཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨེ་ཀེ་ཀི་སྶཱ པ་ན དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན. ཡནྟི ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཡཾ ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་སྶཱ་དོ, ཏ་ཎྷཱ. ཨ་ཡཾ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་སྶཱ་དོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ-ས་དྡོ ‘‘པ་ཧཱ་ན་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ཧཱ་ན་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ’’ནྟི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་ས་ཙྩེ་སུ་པི. ཡཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨ་སྶཱ་དོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མེ་སུ ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པ་ཝ་ཏྟཱ ཡཱ དི་ཊྛི…པེ… ཡོ ས་མཱ་དྷི, ཨ་ཡཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ མ་གྒ་ས་ཙྩ་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
པུ་བྦེ་ས་མྦོ་དྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཨ་ཙ་རིཾ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༦. ཡ་ཐཱ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ, ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨ་སྶཱ་ད་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཙ་རི་ནྟི ཉཱ་ཎ་ཙཱ་རེ་ན ཨ་ཙ་རིཾ, ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཙཱ་རེ་ནཱ’’ཏི.
ཨ་ཙ་རིཾ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ནོ་ཙེ་དཾ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༧. ནི་སྶ་ཊཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་དཱ་ནི, ཨཱ་དི་ཏོ ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནཱཏི ‘‘ནེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟེ་ན ན་ཀཱ་རེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ནི་སྶ་ཊཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝི་མ་རི་ཡཱ་དི་ཀ་ཏེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཙ ཨེ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ཎ་པེ་ཀྑ་ཎེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡེཏི ‘‘ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ. ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཊྚ་མ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ས་བྦ་སོ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་མྨ་རི་ཡཱ་དི་ཀ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏཱི་སཱུཏི དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་སུ ཏཱི་སུ.
ནོ་ཙེ་དཾ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཨེ་ཀ་ནྟ་དུ་ཀྑ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༨. ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ དུ་ཀྑཱཏི ཨ་ཝཱི་ཙི་མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ དུ་ཀྑཱ ཨེ་ཝ སུ་ཁེ་ན ཨ་ཝོ་མི་སྶཱ. དུ་ཀྑེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཏི་ཏཱཏི དུ་ཀྑེ་ནེ་ཝ ས་བྦ་སོ ཨུ་པ་ག་ཏཱ. དུ་ཀྑེ་ན ཨོ་ཀྐ་ནྟཱཏི བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཡ ཨ་ནྟོ་པི དུ་ཀྑེ་ན ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟཱ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛཱ. སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨི་མཱ་སཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ སུ་ཁ་ཏཱ ཝི་ཡ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ པ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཙ་རི་ཏཱ ཨེ་ཝ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦཱ་སུ དྷཱ་ཏཱུ་སུ, ས་བྦ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཝཱ. པ་ཋ་མཾ སུ་ཁཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ་པི པ་ཙྪཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཀ་ནྟ་དུ་ཀྑ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦-༡༠. ཨ་བྷི་ན་ནྡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༩-༡༢༣. ཚ་ཊྛ་ས་ཏྟ་མེ་སུ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱི་སུ སུ་ཏྟེ་སུ. ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་མེ་ཝཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ས་མཱ་ཧ་ཊཱ་ནི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ནྟི ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧ་ཎཾ, ནི་ཡ་མོ པ་ན ཏ་བྦི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ པ་ར་མ་ཏྠ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཨ་བྷི་ན་ནྡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སཱ་ར་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་སི་ནི་ཡཱ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
དྷཱ་ཏུ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.