༢. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. ས་ཏྟ་དྷཱ་ཏུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༥. ཨཱ་བྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་བྷཱ, ཨཱ་ལོ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་པྥ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. སོ ཨེ་ཝ ནི་ཛྫཱི་ཝ་ཊྛེ་ན དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཨཱ་བྷཱ་དྷཱ་ཏུ. ཨཱ་ལོ་ཀ་སྶཱཏི ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་སི་ཎ་སྶ. སུ་ཊྛུ, སོ་བྷ་ནཾ ཝཱ བྷཱ་ཏཱི་ཏི སུ་བྷཾ. ཀ་སི་ཎ་ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ ཛྷཱ་ནཾ སུ་བྷཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་སི་ཎཾ. ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ད་ཡོ་པི སུ་བྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཀེ་ཙི. དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སཱིཏི དེ་ས་ནཾ ཨུ་དྡེ་ས་མ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ཋ་པེ་སི. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཡཾ དྷཱ་ཏུ ཨ་སུ་བྷཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཡ་ཐཱ ཧི ཨི་དྷ སུ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་སི་ཎཾ སུ་བྷ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ དུ་བྦ་ཎྞཾ ཨ་སུ་བྷ་ནྟི.
ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ པ་ཊི་ཙྩཱཏི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ. པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨཱ་ལོ་ཀོ་པི, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ཧོ་ཏུ ‘‘ཡ་ཏྠ ཨཱ་ལོ་ཀོ ན་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ’’ཏི ཨཱ་ལོ་ཀོ ཀ་ཐཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ན ཧི སོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. པ་རི་ཙྪེ་ད་ལེ་ཁཱ་ཡ ཝི་ཡ ཙི་ཏྟ་རཱུ་པཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ན ཧི པ་རི་ཏོ པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཏཾ ཚཱ་ཡཱ་ཡ ཨཱ་ཏ་པོ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཨ་སུ་བྷ་སུ་བྷཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏཾ ཨ་ཏི་དི་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་སུ་བྷེ ས་ཏི སུ་བྷཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱཏི ‘‘ཨ་སུ་བྷཾ པ་ཊི་ཙྩ སུ་བྷཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝོ་ཙ. ‘‘རཱུ་པཱི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ནཱ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པཾ པ་ཊི་ཙྩཱ་ཏི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི. ཏཱ་ཡ ཧི ས་ཏི ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ཡ. རཱུ་པ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ ཝཱ ཧོ་ཏཱིཏི ས་བྷཱ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དྭེ་པི པ་ཀཱ་རེ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. པ་ཊི་ས་ངྑཱཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཉཱ་ཎེ་ན. ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟིནྟི ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནཾ. ཨེ་ཏེ་ན ཁ་ཎ་ནི་རོ་དྷཱ་དིཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི.
ཀ་ཐཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི པ་ཏྟ་བྦཱཏི ཨི་མཱ་སུ ས་ཏྟ་སུ དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཀཱ པ་ཀཱ་རཱ ས་ཉྙཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ནཱ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀཱི་དི་སཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི པ་ཊུ་ཀི་ཙྩཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ་ན. སུ་ཁུ་མ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ཝ་སི་སྶ་ཏཱ་ཡ. ནི་རོ་དྷོ་ཝཱཏི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷོ ཨེ་ཝ.
ས་ཏྟ་དྷཱ་ཏུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ས་ནི་དཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༦. བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་མེ་ཏཾ ‘‘ཝི་ས་མཾ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༧༠) ཝི་ཡ. ས་ནི་དཱ་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ ནི་ད་དཱ་ཏཱི་ཏི ནི་དཱ་ནཾ, ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ནི་དཱ་ནོ ས་པྤ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི. ཀཱ་མ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོཏི ཀཱ་མ་རཱ་ག་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀཱ་མེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝཱ ཀཱ་མ་པ་ཊི་བ་དྡྷོ ཝཱ. ཏ་ཀྐེ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཀྐོ. ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་རཾ ས་མཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཀ་པྤེ་ཏཱི་ཏི ས་ངྐ་པྤོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་པྤེ་ཏཱི་ཏི ཨ་པྤ་ནཱ. ཝི་སེ་སེ་ན ཨ་པྤེ་ཏཱི་ཏི བྱ་པྤ་ནཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པེ་ནྟཾ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཙེ་ཏ་སོ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ནཱ. མི་ཙྪཱ ཝི་པ་རཱི་ཏོ པཱ་པ་ཀོ ས་ངྐ་པྤོ་ཏི མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ. ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ ཀཱ་མ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨེ་ཝ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ས་དྡེ་ན ནི་རུ་ལ༹ྷོ ད་ཊྛ་བྦོ ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཀཱ་མ་པ་ས་ངྒ་པྤ་ཏྟི་སཱ་ཏི་ས་ཡ་ཏྟཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་སུ་པི. ས་བྦེ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ཧི ཀཱ་མེ་ཏ་བྦ་དྷཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་སཾ་གཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨི་ཏ་རཱ དྭེ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ནཾ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཱ. ཏི་སྶ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཀ་ཐཱ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཱ. ཨི་མཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཉྙི་ཏཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཉྙི་ཏ་ཉྩ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུཾ. པ་ཊི་ཙྩཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ. ཏཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱིཏི ཏཱི་ཧི སཱ་ར་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི.
བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ བྱཱ་པཱ་དོ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན, སོ ཨེ་ཝ ནི་ཛྫཱི་ཝ་ཊྛེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན དྷཱ་ཏཱུ་ཏི བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུ. བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི བྱཱ་པཱ་དོ, དོ་སོ. བྱཱ་པཱ་དོ་པི དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན. ཝི་སེ་སེ་ན ཧི པ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ དུ་ཀྑཱ་པ་ནཾ ཝི་ཧིཾ་སཱ, སཱ ཨེ་ཝ དྷཱ་ཏུ, ཨ་ཏྠ་ཏོ རོ་ས་ནཱ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏོ, ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟོ ཝཱ དོ་ས་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ.
ཏི་ཎ་ག་ཧ་ནེ ཨ་ར་ཉྙེཏི ཏི་ཎེ་ཧི ག་ཧ་ན་བྷཱུ་ཏེ ཨ་ར་ཉྙེ. ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནནྟི ཨ་པཱ་ཡ་བྱ་ས་ནཾ, པ་རི་ཧ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡ་ར་ཧི་ཏཾ ཝི་པ་ཏྟི་ནྟི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝ་ཌྜྷིཾ ཝི་ནཱ་སནྟི ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཉྩེ་ཝ ཝི་ནཱ་ས་ཉྩཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི ས་བྦ་སོ ཝ་ཌྜྷི་ར་ཧི་ཏཾ. སུ་ཀྑ་ཏི་ཎ་དཱ་ཡོ ཝི་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀི་ལེ་ས་གྒི་སཾ་ཝ་དྡྷ་ན་ཊྛེ་ན. ཏི་ཎུ་ཀྐཱ ཝི་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་ཉྙཱ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་ཊྛེ་ན. ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛ…པེ… ས་ཏྟཱ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཱ་པ་ཏྟི་ཏོ. ‘‘ཨི་མེ ས་ཏྟཱ’’ཏི ཧི ཨ་ཡོ་ནི་སོ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ སུ་ཀྑ་ཏི་ཎ་དཱ་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ས་མ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མ་ཏཱ་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ ཝི་ས་མ་ཏཱ་ཧེ་ཏུ་ཏོ ཙ ཝི་ས་མཱ རཱ་གཱ་ད་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘རཱ་ག་ཝི་ས་མཱ་དཱི་ནི ཨ་ནུ་ག་ཏ’’ནྟི. ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ ཨ་ཝ་སྶཾ་བྷཱ་ཝི་ནི་བྷཱ་ཝེ་ན.
སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཊྛེ་ན ནེ་ཀྑ་མྨོ, སོ ཨེ་ཝ ནི་ཛྫཱི་ཝ་ཊྛེ་ན དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ནེ་ཀྑ་མྨ་དྷཱ་ཏུ. སྭཱ་ཡཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་དྡོ པ་བྦ་ཛྫཱ་དཱི་སུ ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཏ་ཀྐེ ཙ ནི་རུ་ལ༹ྷོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐོ་པི ནེ་ཀྑ་མྨ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི. ཨི་ཏ་རཱ་པི དྭེ དྷཱ་ཏུ་ཡོཏི ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཝ་ད་ཏི. ཝི་སུཾ དཱི་པེ་ཏ་བྦཱ ས་རཱུ་པེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ. ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོཏི ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ངྐ་པྤ་ཙྪ་ནྡ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ. ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ. ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་སུ པ་རི་ལཱ༹་ཧོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི? ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་མ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, སོ་ལ༹་ས་སུ ཨཱ་ཀཱ་རེ་སུ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩེ ས་ནྟཱ་པ་ཊྛོ ཝི་ཡ ཝུ་ཏྟོ, ཡ་སྶ ཝི་ག་མེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏོ སཱི་ཏི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ས་ཡཾ ན བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ན ཝཱ ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལོ ན ཀི་ཉྩི བྱཱ་པཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྱཱ་པཱ་དོ, ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི སཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཧི་ཏེ་སི་བྷཱ་ཝེ་ན མི་ཛྫ་ཏི སི་ནི་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི མི་ཏྟོ, མི་ཏྟ་སྶ ཨེ་སཱ་ཏི མེ་ཏྟི, ཨ་བྱཱ་པཱ་དོ. མེ་ཏྟཱ་ཡ་ནཱཏི མེ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་ཎཾ, མེ་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཡ་ནཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ. མེ་ཏྟཱ་ཡི་ཏ་ཏྟནྟི མེ་ཏྟཱ་ཡི་ཏ་སྶ མེ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ བྷཱ་ཝོ. མེ་ཏྟཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི མེ་ཏྟཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ས་ནི་དཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༧. ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ‘‘དྷཱ་ཏུཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི ཨི་མ་སྨཱ ཏ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. ཡཱ་ཝ ཀ་མྨ་ཝ་གྒོ, ཏཱ་ཝ ནེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ སེ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ས་ཡོ, ཧཱི་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་དྷཱི་ནོ ཨཱ་ས་ཡོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ, ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧཱི་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཧཱི་ནཱ་དི་བྷེ་དཱ ས་ཉྙཱ, ཏ་ནྣི་སྶ་ཡ་དི་ཊྛི་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ, ཝི་ཏ་ཀྐོ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཙ. ས་ཏྠཱ་རེ་སཱུཏི ཏེ་སཾ ས་ཏྠུ་པ་ཊི་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ས་ཏྠུ་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་སཱུཏི ཨཱ་དྷཱ་རེ ཝི་ས་ཡེ ཙ བྷུ་མྨཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘མ་ཡཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏེ་སུ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨེ་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་སཾ ‘‘མ་ཡཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ’’ཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་དི་ཊྛི ཨི་དྷ མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན པུ་ཙྪི་ཏཱ, ཨི་ཏ་རཱ ཨ་ནུ་ས་ངྐི་ཏཱ་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི་ཡེ་ཝཱཏི སཱ་ས་ངྐཾ ཝ་ད་ཏི.
‘‘མ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ མ་ཧཱ་ས་དྡོ ‘‘མ་ཧཱ་ཛ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ བ་ཧུ་ཨ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པི ཧཱི་ན་ཧཱི་ན་ཏ་ར་ཧཱི་ན་ཏ་མཱ་དི་བྷེ་དེ་ན བ་ཧུ་པ་ཀཱ་རཱ. ཏ་སྶཱཏི དི་ཊྛི་ཡཱ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཡ་དི་དཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཧཱི་ནཾ དྷཱ་ཏུཾ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་དྷཱ་ཏུ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ཏི? ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ནི་དྡི་ཊྛཱ’’ཏི, ཡ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སཱི་སེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་དྷཱ་ཏུ ཨེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཧི་ཏོ ཧི པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ དི་ཊྛ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཧཱི་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དྷཱ་ཏུཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་ཏོ ས་ཉྙཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དི་ཀེ ས་ངྐ་པྤེ་ཏི. པ་ཎི་དྷི པ་ཏྠ་ནཱ, སཱ པ་ན ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཋ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟ་ཊྛ་པ་ན’’ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཱ པ་ནེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏེཏི ཧཱི་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཉྙཱ་དི་ཊྛི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཙེ་ཏ་ནཱ པ་ཏྠ་ནཱ པ་ཎི་དྷི་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཧཱི་ནཱ དྷ་མྨཱ. ཧཱི་ནོ ནཱ་མ ཧཱི་ན་དྷ་མྨ་ས་མཱ་ཡོ་ག་ཏོ. ས་བྦ་པ་དཱ་ནཱིཏི ‘‘པ་ཉྙ་པེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་དཱ་ནི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི ཧཱི་ན་ས་དྡེ་ན མ་ཛ྄ཛྷི་མུ་ཏྟ་མ་ཊྛཱ་ན་ནྟ་ར་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནཾ ‘‘ཨུ་པ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭེ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཙ ནི་བྦ་ཏྟི ཙཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཧཱི་ན་ཀུ་ལཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཧཱི་ན་རཱུ་པ་བྷོ་ག་པ་རི་སཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. ཧཱི་ན་ཏྟི་ཀ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཧཱི་ན་ཏྟི་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ཏྟི་ཀ་པ་ད་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེཏི ཨི་དཾ ཧཱི་ན་ཏྟི་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ལ་དྡྷ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཉྩ་སུ ནཱི་ཙ་ཀུ་ལེ་སཱུཏི ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཝེ་ན་ནེ་སཱ་ད་ར་ཐ་ཀཱ་ར་པུ་ཀྐུ་ས་ཀུ་ལེ་སུ. དྭཱ་ད་ས་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ནཾ པ་ན ཡོ ཀོ་ཙི པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཧཱི་ནོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སེ་ས་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེཏི ‘‘ཡཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, དི་ཊྛཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ག་ཏེ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. ‘‘དྷཱ་ཏུཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ན པ་ཊི་ལཱ་བྷོ.
གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༨. ཨེ་ཀ་ཏོ ཧོ་ནྟཱིཏི ས་མཱ་ན་ཙྪ་ནྡ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧོ་ནྟི. ནི་ར་ནྟ་རཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ས་མཱ་ན་ཙྪ་ནྡ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟེ་ན ནི་བྦི་སེ་སཱ ཧོ་ནྟི. ཨི་དྷ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི ནཱ་མ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ་ཏི ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ’’ཏི.
ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཙ་ངྐ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༩. མ་ཧཱ་པ་ཉྙེ་སཱུཏི ཝི་པུ་ལ་པ་ཉྙེ་སུ. ནནྟི སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རཾ. ཁ་ནྡྷ་ནྟ་རནྟི ཁ་ནྡྷ་ཝི་བྷཱ་གཾ, ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནྟ་རཾ ཝི་སེ་སོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཁ་ནྡྷ་ནྟ་རོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. པ་རི་ཀ་མྨནྟི ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་དྷི་ག་མ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་རི་ཀ་མྨ་ཉྩེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་རི་ཀ་མྨ་ཉྩ. ཨཱ་ནི་སཾ་སནྟི ཨི་དྡྷཱ་ནི་སཾ་ས་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཉྩ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཀུ་བྦ་ནནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་དྷཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཝི་ཀུ་བྦ་ན་ཝི་དྷཱ་ན་ཉྩ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘པ་ཐ་ཝིཾ པ་ཏྠ་ར་ནྟོ ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ.
དྷུ་ཏ་ངྒ་པ་རི་ཧཱ་རནྟི དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཝི་དྷིཾ. པ་རི་ཧ་ར་ཎ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ས་མཱ་དཱ་ནཾ སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ན ག་ཧི་ཏཾ. ཨཱ་ནི་སཾ་སནྟི ཏཾ་ཏཾ་དྷུ་ཏ་ངྒ་པ་རི་ཧ་ར་ཎེ ད་ཊྛ་བྦཾ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་མེ་ཝ. ས་མོ་དྷཱ་ནནྟི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཉྩ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་དྷིཾ. བྷེ་དནྟི ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ་དི་བྷེ་ད་ཉྩེ་ཝ བྷི་ནྣཱ་ཀཱ་ར་ཉྩ.
པ་རི་ཀ་མྨནྟི ‘‘དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་རི་ཀ་མྨ་ཝི་དྷཱ་ནཾ. ཨཱ་ནི་སཾ་སནྟི པ་རེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ཨཱ་ནི་སཾ་ས་པ་བྷེ་དཾ. ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སནྟི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ དུ་ཝི་དྷཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཾ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ ཧི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ས་ངྑེ་པ་ཝི་ཏྠཱ་ར་ག་མྦྷཱི་རུ་ཏྟཱ་ན་ཝི་ཙི་ཏྲ་ཀ་ཐཱ་དཱི་སཱུཏི ས་ངྑེ་པོ ཝི་ཏྠཱ་རོ ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏཱ ཝི་ཙི་ཏྲ་བྷཱ་ཝོ ནེ་ཡྻ་ཏྠ་ཏཱ ནཱི་ཏ་ཏྠ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ དྷ་མྨ་སྶ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་སུ ཏཾ ཏཾ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རཾ.
ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ, པ་ཀཱ་ར་ཏྠོ ཝཱ. ཏེ་ན –
‘‘ཨཱ་དི་མྷི སཱི་ལཾ དེ་སེ་ཡྻ, (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༩༠; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༩༡)
མ་ཛ྄ཛྷེ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ནི་དྡི་སེ;
ཨ་ནྟེ པ་ཉྙཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ,
ཨེ་སོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཝི་དྷོ’’ཏི. –
ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
‘‘སི་ཐི་ལཾ དྷ་ནི་ཏ་ཉྩ དཱི་གྷ་ར་སྶཾ, ག་རུ་ཀཾ ལ་ཧུ་ཀ་ཉྩ ནི་གྒ་ཧཱི་ཏཾ;
ས་མྦ་ནྡྷཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ, ད་ས་དྷཱ བྱ་ཉྫ་ན་བུ་དྡྷི་ཡཱ པ་བྷེ་དོ’’ཏི. (དཱི. ནི. ༡.༡༩༠; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༩༡; པ་རི. ༤༨༥) –
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ད་ས་ཝི་དྷཾ བྱ་ཉྫ་ན་བུ་དྡྷིཾ. ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིནྟི ཏ་སྶ ཏ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ཛཱ་ཏ་ཀ་སྶ ཙ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ. ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིནྟི པ་ཙྪཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཨཱ་དི་ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ. པུ་བྦཱ་པ་རནྟི ས་མྦ་ནྡྷཾ. ཨི་དཾ པ་དཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨི་དཾ པུ་བྦཱ་པ་རཾ ཨེ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦནྟི.
ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཎྷ་ན་པ་རི་ཧཱ་རནྟི ལཱ་བྷུ་པྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ ཀུ་ལཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཝི་དྷི་ནོ པ་རི་ཧ་ར་ཎཾ ཏ་ནྣི་ཡ་མི་ཏཾ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཎ་ཝི་དྷིཾ.
ཙ་ངྐ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ས་གཱ་ཐཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༠. ‘‘དྷཱ་ཏུ་སོ སཾ་ས་ནྡ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ ས་རི་ཀྑ་ཏཱ་ད་སྶ་ནཾ, ན ཀཱ་ཡེ་ན མི་སྶཱི་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མུ་དྡ་ནྟ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ནི་ར་ནྟ་རོཏི ནི་བྦི་སེ་སོ. སཾ་ས་གྒཱཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་སཾ་ས་གྒ་ཧེ་ཏུ. སཾ་ས་གྒ་ག་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ སཾ་ས་གྒ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཏ་ཎྷཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ད་སྶ་ན…པེ… སྣེ་ཧེ་ནཱ’’ཏི.
ཝ་ན་ཏི བྷ་ཛ་ཏི ས་ཛྫ་ཏི ཏེ་ནཱ་ཏི ཝ་ནཾ, ཝ་ན་ཐོ་ཏི ཙ ཀི་ལེ་སོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ན་ཐོ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཀི་ལེ་ས་ཝ་ནཾ ཛཱ་ཏ’’ནྟི. ཨི་ཏ་རེ སཾ་ས་གྒ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ཏི ཏ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ད་སྶ་ནེ་ནཱ’’ཏི. སཱ་དྷུ་ཛཱི་ཝཱིཏི སཱ་དྷུ སུ་ཊྛུ ཛཱི་ཝཱི, ཏཾ་ཛཱི་ཝ་ན་སཱི་ལོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷ་ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཛཱི་ཝ་མཱ་ནོ’’ཏི.
ས་གཱ་ཐཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཨ་སྶ་དྡྷ་སཾ་ས་ནྡ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༡. ནི་རོ་ཛཱཏི ས་དྡྷཱ་སྣེ་ཧཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་སྣེ་ཧཱ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་ར་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ར་སཱ. ཨེ་ཀ་ས་དི་སཱཏི ས་མ་ས་མཱ ནི་བྦི་སེ་སཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་ར་ནྟ་རཱ’’ཏི. ཨ་ལ་ཛྫི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་སཱི་མ་ཀ་ཏཱ བྷི་ནྣ་མ་རི་ཡཱ་དཱ. ས་དྡྷཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་དྡྷཱ. ཏ་ནྟི་པཱ་ལ་ཀཱཏི ས་དྡྷ་མྨ་ཏ་ནྟི་ཡཱ པཱ་ལ་ཀཱ. ཝཾ་སཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཀཱཏི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་སྶ ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ཀཱ. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱཏི པ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝཱི་རི་ཡཱ. ཡ་སྨཱ ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ ཝཱི་རི་ཡཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞ་པ་ར་ཀྐ་མཱ’’ཏི. ས་བྦ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡཱཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ.
ཨ་སྶ་དྡྷ་སཾ་ས་ནྡ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨-༡༢. ཨ་སྶ་དྡྷ་མཱུ་ལ་ཀ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༢-༡༠༦. ཨ་ཊྛ་མཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨ་ཊྛ་མཾ ན་ཝ་མཾ ད་ས་མཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཾ དྭཱ་ད་ས་མ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ སུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཀེ. ཨ་པ་རེ པ་ན ན་ཝ སུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨི་ཙྪ་ནྟི. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. པཱ་ལི༹་ཡ་ཉྩ ཀེ་སུ་ཙི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ལི་ཁཱི་ཡ་ཏི.
ཨ་སྶ་དྡྷ་མཱུ་ལ་ཀ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.