༤. ཝི་པ་སྶཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤. ཝི་པྥ་ནྡ་ནྟཱིཏི ནི་མི་ས་ན་ཝ་སེ་ན. ཨ་ནི་མི་སེ་ཧཱིཏི ཝི་ག་ཏ་ནི་མི་སེ་ཧི ཨུ་མྨཱི་ལ་ནྟེ་ཧེ་ཝ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ མ་ཧཱ་པ་དཱ་ནེ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ‘‘ཝི་པ་སྶཱི’’ཏི པ་དེ, ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝཱ ‘‘ཨ་ནི་མི་སེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ ཡ་ཐཱ་ག་ཏེ སུ་ཏྟ་ནྟེ.
མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ཨ་ནི་མི་ས་ལོ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘ཝི་པ་སྶཱི’’ཏི ས་མ་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི མ་ཧཱ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་རི་མ་བྷ་ཝེ ཨ་ནི་མི་ས་ལོ་ཙ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ན ཨ་ཉྙ་མེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ལཱ་ལ༹་ཡ་མཱ་ན་སྶཱཏི ཏོ་སེ་ནྟ་སྶ. ཨ་ནཱ་ད་རེ ཙེ་ཏཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཊྚ་སྶཱཏི ཨ་ཏྠ་སྶ.
པུ་ཉྙུ་སྶ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏོ བྷ་གོ ཨ་སྶ ཨ་ཏི་ས་ཡེ་ན ཨ་ཏྠཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ‘‘བྷཱ་གྱ་ས་མྤ་ནྣ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མྨཱཏི ས་མྨ་དེ་ཝ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ, ཉཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ཡེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ’’ཏི. སཾ-ས་དྡོ ‘‘སཱ་མ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་མཱ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་མཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་རེ་ནཱ’’ཏི, ས་ཡ་མྦྷུ་ཉཱ་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མྨཱ, སཱ་མཾ བུ་ཛ྄ཛྷི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་མྦོ་དྷོ ཝུ་ཙྩ་ཏི མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ, ‘‘བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨི་དྷ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ་པི ས་ངྒ་ཧོ. བོ་དྷི་མཱ ས་ཏྟོ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ, པུ་རི་མ་པ་དེ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པོ ཡ་ཐཱ ‘‘སཱ་ཀ་པ་ཏྠ་ཝོ’’ཏི. བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ས་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ཡཱ་ན་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི བོ་དྷི ཙ སོ ས་ཏྟ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་ག་ཏོ ས་ཏྟོ ཙཱ་ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ. པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ‘‘ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མ མ་ཧ་ནྟཾ བོ་དྷིཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་ཙྪ་ནྡོ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི. དུ་ཀྑནྟི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ. ཀཱ་མཾ ཙུ་ཏུ་པ་པཱ་ཏཱ་པི མ་ར་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཡོ, ‘‘ཛཱ་ཡ་ཏི མཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི པ་ན ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ཝ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ན ཨེ་ཀ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ག་ཧ་ཎཾ, ཨ་ཐ ཁོ ནཱ་ནཱ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧ་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ…པེ… ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཏ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎནྟི ཏ་སྶ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཛི་ཎྞ་བྱཱ་དྷི་མ་ཏེ དི་སྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཏ་སྨཱ་སྶ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཨཱ་དི་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི.
ཨུ་པཱ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཝི་དྷི་ནཱ ཉཱ་ཡེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན པ་ཐེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ས་མཱ་ཡོ་གོ ཨ་ཧོ་སཱིཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་ག་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱཏི ཧེ་ཏུ་མྷི ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཏ་སྶ ‘‘ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ནཱ’’ཏི ཧེ་ཏུ་མྷི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨཱ་ཧ. ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཁོ ས་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎནྟི ‘‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ས་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཀིཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’ནྟི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་ཏི ཡཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ས་ཏི ཙ ན ཧོ་ཏི, ཏཾ ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་བྱ་བྷི་ཙཱ་ར་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ར་ཎ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནེ་ན ‘‘ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཁོ ས་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’ནྟི ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ པ་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཏཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི་ཡཱ ཙ་སྶ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ. ཧཱིཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཨི་དནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཊྚ་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ག་ཧ་ཎཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་མི་ད’’ནྟི. ཨི་དྷ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་མུ་ད་ཡ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ད་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མུ་ད་ཡཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱཏི ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་ར་ཉྷི ས་མུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ས་མུ་ད་ཡོ ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི ཨཱ་མེ་ཌི་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་པ་རཾ, ཨ་ཐ ཁོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ས་དྡོ ཝི་ཡ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་མུ་ཁེ་ན ཨི་དྷ ས་མུ་ད་ཡ་ས་དྡོ ནི་བྦ་ཏྟི་མུ་ཁེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཾ ཝ་ད་ཏི. ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ད་ཡོ ཙ ཡཱ་ཝ་ནྟོ ཨི་དྷ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ, ཏེ སཱ་མ་ཉྙ་རཱུ་པེ་ན བྱཱ་པ་ནི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ག་ཎྷ་ནྟོ ‘‘ས་མུ་ད་ཡོ ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི ཨ་ཝོ་ཙ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྑཱུཏི ས་མུ་ད་ཡ་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝོ ཙ་ཀྑུ. ཉཱ་ཏ་ཊྛེ་ནཱཏི ཉཱ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན. པ་ཛཱ་ན་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ཏཾ་ཏཾ་པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི པ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝཱ ཛཱ་ན་ན་ཊྛེ་ན. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨོ ཨི་མ་སྶ ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ཀ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན. ཨོ་བྷཱ་ས་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ས་མུ་ད་ཡ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་སྶ མོ་ཧ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་སྶ ཀི་ལེ་ས་ནྡྷ་ཀཱ་ར་སྶ ཝི་དྷ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝ་བྷཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ‘‘ཙ་ཀྑུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ. ནི་རོ་དྷ་ཝཱ་རེཏི པ་ཊི་ལོ་མ་ཝཱ་རེ. སོ ཧི ‘‘ཀི་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི ནི་རོ་དྷ་ཀི་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ.
ཝི་པ་སྶཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.