༡. བུ་དྡྷ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནི་པི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ནེ་ཝ དེ་སི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་སུ་ཏྟ’’ནྟི. ཏ་ཏྲཱཏི པ་དཾ ཡེ དེ་ས་ཀཱ་ལཱ ཨི་དྷ ཝི་ཧ་ར་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ པ་རི་དཱི་པ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡཾ ས་མ་ཡཾ…པེ… དཱི་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཾ-ས་དྡོ ཧི ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ པ་ཊི་ནི་དྡེ་སོ, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ དེ་ས་སྶ ཀཱ་ལ་སྶ ཝཱ པ་ཊི་ནི་དྡེ་སོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་སྶ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཏ་ཏྲ་ས་དྡ་སྶ པ་ཊི་ནི་དྡེ་ས་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨཱི་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཏ་ཏྲ་ས་དྡོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཝི་སི་ཊྛཾ དེ་སཾ ཀཱ་ལ་ཉྩ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟེ ཝཱ དེ་ས་ཀཱ་ལེ’’ཏི. ཏེ་ན ཏ་ཏྲཱཏི ཡ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ལ་པི ཨ་བྷཱ་སི, ཏཱ་དི་སེ དེ་སེ, ཀཱ་ལེ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་མ་ཏྠེ་ཏི.
ན་ནུ ཙ ཡ་ཏྠ ཋི་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ ཁོ ཏཱ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བཱ་ཧི་ཡ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཋི་ཏོ་ཝ ཏ་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སཱི་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ. ཨ་དེ་སེ་ཏ་བྦ་ཀཱ་ལེ ཨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཧི ཨི་དཾ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ ཁོ ཏཱ་ཝཱ’’ཏི. ཡཾ པ་ན ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛ་མྷཱ’’ཏི, ཏ་མྤི ཏ་སྶ ཨ་ཀཱ་ལ་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཝ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ཧི ཏ་དཱ ཨ་དྡྷཱ་ན་པ་རི་སྶ་མེ་ན རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི, བ་ལ་ཝ་པཱི་ཏི་ཝེ་གེ་ན ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མཾ ཨཱ་ག་མེ་ནྟོ པ་པ་ཉྩ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ ཁོ’’ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་པི. ཨ་དེ་སེ་ཏ་བྦ་དེ་སེ ཨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ན ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི, ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡཾ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ ཨི་དྷ ཨཱ་དིས་དྡེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ‘‘ས ཁོ སོ བྷི་ཀྑ་ཝེ བཱ་ལོ ཨི་དྷ པཱ་པཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རི་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༢༤༨) པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ ཁོ-ས་དྡོ, ‘‘དུ་ཀྑཾ ཁོ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༢༡) ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ, ‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྠུ པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ སཱ་ཝ་ཀཱ ཝི་ཝེ་ཀཾ ནཱ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༡) ཨཱ་དི་ཀཱ་ལ་ཏྠེ, ཝཱ་ཀྱཱ་ར་མྦྷེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ པ་ད་པཱུ་ར་ཎེ་ན ཝ་ཙ་ནཱ་ལ་ངྐཱ་ར་མ་ཏྟཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨཱ་དི་ཀཱ་ལ་ཏྠེ་ན ཝཱ་ཀྱ་སྶ ཨུ་པ་ཉྙཱ་ས་མ་ཏྟཾ, ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ་ན པ་ན ནི་ཡ་མ་ད་སྶ་ནཾ. ‘‘ཏ་སྨཱ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་མ་ནྟ་ནེ ནི་ཡ་མོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
‘‘བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ལོ་ཀ་ག་རུ་དཱི་པ་ན’’ནྟི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ པུ་བྦེ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི པ་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཡ་དི་པི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀ་ཏྟུ་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་པ་རཾ, ན ཨཱ་མ་ནྟ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཨི་དྷ པ་ན ཨཱ་མ་ནྟ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ཏྠཾ པུ་ན བྷ་ག་ཝཱ་ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་སྶ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ལོ་ཀ་ག་རུ་དཱི་པ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཀ་ཐཱ་ས་ཝ་ན་ཡུ་ཏྟ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་ཙ་ནནྟི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་ཝ་ན་ཡོ་གྱ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཙ་ཏཱུ་སུ་པི པ་རི་སཱ་སུ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ ཨེ་དི་སཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་ནཾ ཝི་སེ་སེ་ན བྷཱ་ཛ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི སཱ་ཏི་ས་ཡེ་ན སཱ་ས་ན་ས་མྤ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ་ག་ཧ་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་དྡ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑ་ཀོ་ཏི བྷི་ཀྑཱུཏི བྷི་ཀྑ་ན་སཱི་ལ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑ་ན་དྷ་མྨ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པ་ག་ཏོཏི བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི་པི ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པ་ག་ཏཾ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨུ་ཉྪཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑུ. ཡོ ཧི ཀོ་ཙི ཨ་པྤཾ ཝཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, སོ ཀ་སི་གོ་ར་ཀྑཱ་དཱི་ཧི ཛཱི་ཝི་ཀ་ཀ་པྤ་ནཾ ཧི་ཏྭཱ ལི་ངྒ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནེ་ནེ་ཝ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑུ. པ་ར་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ཏྟཱ ཝཱ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཀཱ་ཛ་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ་པི བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པ་ག་ཏོ་ཏི བྷི་ཀྑུ པི་ཎྜི་ཡཱ་ལོ་པ་བྷོ་ཛ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ཝཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པ་ག་ཏོ་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘བྷི་ནྣ་པ་ཊ་དྷ་རོ་ཏི བྷི་ཀྑུ, བྷི་ནྡ་ཏི པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ་ཏི བྷི་ཀྑུ, བྷི་ནྣ་ཏྟཱ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༥༠༩) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན. ཉཱ་པ་ནེཏི ཨ་ཝ་བོ་དྷ་ནེ, པ་ཊི་ཝེ་ད་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷི་ཀྑ་ན་སཱི་ལ་ཏཱ, ན ཀ་སི་ཝཱ་ཎི་ཛྫཱ་དཱི་ཧི ཛཱི་ཝ་ན་སཱི་ལ་ཏཱ. བྷི་ཀྑ་ན་དྷ་མྨ་ཏཱ ‘‘ཨུ་དྡི་སྶ ཨ་རི་ཡཱ ཏི་ཊྛ་ནྟཱི’’ཏི (ཛཱ. ༡.༧.༥༩) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་བྷི་ཀྑ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ, ན ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཀོ་ཧ་ཉྙ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ. བྷི་ཀྑ་ནེ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རི་ཏཱ ‘‘ཨུ་ཏྟི་ཊྛེ ན་པྤ་མ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི (དྷ. པ. ༡༦༨) ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ཏཱ. ཨ་ཐ ཝཱ སཱི་ལཾ ནཱ་མ པ་ཀ་ཏི་ས་བྷཱ་ཝོ. ཨི་དྷ པ་ན ཏ་ཐཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ. དྷ་མྨོཏི ཝ་ཏཾ. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘སཱི་ལཾ ནཱ་མ ཝ་ཏ་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་དཱ་ནཾ. དྷ་མྨོ ནཱ་མ པ་ཝེ་ཎི-ཨཱ་ག་ཏཾ ཙཱ་རི་ཏྟཾ. སཱ་དྷུ་ཀཱ་རི་ཏཱ ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀཱ་རི་ཏཱ ཨཱ་ད་ར་ཀི་རི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཎྞེ་ནྟི.
ཧཱི་ནཱ་དྷི་ཀ་ཛ་ན་སེ་ཝི་ཏ་ཝུ་ཏྟིནྟི ཡེ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏཱ་པི ཛཱ་ཏི་མ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཏཱ ཨུ་ནྣ་ལཱ༹, ཡེ ཙ གི་ཧི་བྷཱ་ཝེ པ་རེ་སུ ཨ་ཏྠི་ཀ་བྷཱ་ཝ་མྤི ཨ་ནུ་པ་ག་ཏ་ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ར་མ་ཀཱ་པ་ཉྙཾ མ་ཉྙ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨུ་བྷ་ཡེ་ས་མྤི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཧཱི་ན་ཛ་ནེ་ཧི ད་ལི་དྡེ་ཧི པ་ར་མ་ཀཱ་པ་ཉྙ་ཏཾ པ་ཏྟེ་ཧི པ་ར་ཀུ་ལེ་སུ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟེ་ཧི སེ་ཝི་ཏཾ ཝུ་ཏྟིཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཨུ་དྡྷ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ནི་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་དྷི་ཀ་ཛ་ནེ་ཧི ཨུ་ལཱ༹་ར་བྷོ་ག་ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལཱ་དི་ཏོ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ཧི བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སོ་དྷ་ན་ཏྠཾ སེ་ཝི་ཏཾ ཝུ་ཏྟིཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ དཱི་ན་བྷཱ་ཝ་ནི་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་སྨཱ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་མ་ནྟ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་མུ་ཁཱི་ཀ་ར་ཎཾ, པ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ ཙ སུ་སྶཱུ་སཱ་ཛ་ན་ནཾ, ས་ཀྐ་ཙྩ་ས་ཝ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ནི་ཡོ་ཛ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་པཱིཏི སཱ་དྷུ་ཀཾ ས་ཝ་ནེ སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ཙ. ཀ་ཐཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ ས་ཝ་ནཱ་ད་ཡོ སཱ་དྷུ་ཀཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི? ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཀ་ལ་སཱ་ས་ན་ས་མྤ་ཏྟི ཧ་ཏྠ་ག་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ད་ར་གཱ་ར་ཝ་ཡོ་གེ་ན ཀ་ཐཱ་དཱི་སུ ཨ་པ་རི་བྷ་ཝཱ་དི་ནཱ ཙ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སུ་ཎ་ནྟོ ས་དྡྷ་མྨཾ བྷ་བྦོ ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ན ཀ་ཐཾ པ་རི་བྷོ་ཏི, ན ཀ་ཐི་ཀཾ པ་རི་བྷོ་ཏི, ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་བྷོ་ཏི, ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟོ, ཡོ་ནི་སོ ཙ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སུ་ཎ་ནྟོ ས་དྡྷ་མྨཾ བྷ་བྦོ ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༥.༡༥༡). ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ཡ་ཏྟཱ ཧི སཱ་ས་ན་ས་མྤ་ཏྟཱི’’ཏི. སཱ་ས་ན་ས་མྤ་ཏྟི ནཱ་མ སཱི་ལཱ་དི་ནི་པྥ་ཏྟི. པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ན. ས་ཏྠུ་ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་ཝི་དྷཱ་ཡ་ཀ་ཏྟཱ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎཱ་ནུ་ཊྛཱ་ནེ་ན. ཏི་ཎྞཾ ཡཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ས་ཀ་ལ་སཱ་ས་ན་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྟཱ.
ས་ནྟི་ཀ་ཏྟཱཏི ས་མཱི་པ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་ནྟི་ཀཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏྟཱཏི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ སཾ་ཝུ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛནྟི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ, ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུཏི ཡེ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨེ དེ་ས་ནཱ་པ་སུ་ཏཱ, ཏེ. པུ་བྦེ ‘‘ས་བྦ་པ་རི་ས་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཝ ཨཱ་མ་ནྟ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཀི་མ་ཏྠཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙཾ ཙི་ནྟེ་ནྟཱཏི ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏཱ. ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱཏི ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ. དྷ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟཱཏི ཧི་ཡྻོ ཏ་ཏོ པ་ར་དི་ཝ་སེ་སུ ཝཱ སུ་ཏ་དྷ་མྨཾ པ་ཏི མ་ན་སཱ ཨ་ཝེ་ཀྑ་ནྟཱ. བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ དྷ་མྨེ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དེ་ས་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མེ་ཝ་ཏྠཾ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ ཨ་ནཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
བྷི་ཀྑ་ཝོཏི ཙ ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨི-ཀཱ་ར་ལོ་པོ ད་ཊྛ་བྦོ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ ཨི་ཏཱི’’ཏི, ཨ་ཡ་ཉྷི ཨི་ཏི་ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་པ་རི་ས་མཱ་པ་ནཱ་དི་པ་ད་ཏྠ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་པ་ཀཱ་རཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ནི་ད་སྶ་ནཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་པ་བྷེ་དོ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས ‘‘རུ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྨཱ ‘རཱུ་པ’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༣.༧༩) ཧེ་ཏུ་མྷི དི་སྶ་ཏི, ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ བྷ་ཝ་ཐ, མཱ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༩) པ་རི་ས་མཱ་པ་ནེ, ‘‘ཨི་ཏི ཝཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཝི་སཱུ་ཀ་ད་སྶ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༡༣) ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠེ ‘‘མཱ་ག་ཎྜི་ཡོ་ཏི ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ས་ངྑཱ ས་མ་ཉྙཱ པ་ཉྙ་ཏྟི ཝོ་ཧཱ་རོ ནཱ་མཾ ནཱ་མ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ་དྷེ་ཡྻཾ ནི་རུ་ཏྟི བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨ་བྷི་ལཱ་པོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ནི. ༧༣, ༧༥) པ་ད་ཏྠ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ, ‘‘ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡོ བཱ་ལོ, ཨ་པྤ་ཊི་བྷ་ཡོ པ་ཎྜི་ཏོ. ས་ཨུ་པ་དྡ་ཝོ བཱ་ལོ, ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝོ པ་ཎྜི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༡༢༤) པ་ཀཱ་རེ, ‘‘ཨ་ཏྠི ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་ཏི པུ་ཊྛེ་ན ས་ཏཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ཏྠཱི་ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ. ཀིཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་ཏི ཙེ ཝ་དེ་ཡྻ, ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་ཙྩ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༩༦) ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ, ‘‘ས་བྦ་མ་ཏྠཱི་ཏི ཁོ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ཨ་ཡ་མེ་ཀོ ཨ་ནྟོ, ས་བྦཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༢.༡༥; ༣.༩༠) ནི་ད་སྶ་ནེ. ཨི་དྷཱ་པི ནི་ད་སྶ་ནེ ཨེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ. བྷི་ཀྑ་ཝོཏི ཨཱ་མ་ནྟ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཏ་མེ་ས ཨི་ཏི-ས་དྡོ ནི་ད་སྶེ་ཏི ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ་ཏི ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱི’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན བྷ་དྡ་ནྟེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨི་ཏི་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
པུ་བྦེ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུ་ནྟི ཨི་དྷ བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཏི སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་མ་ནྟ་ན་མེ་ཝ ས་མྦ་ནྡྷཱི་ཨ་ནྟ་རཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་མ་ནྟ་ནཾ པ་ཊི་ཨ་སྶོ་སུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོཏི ཨི་དཾ པ་ན པ་ཊི་སྶ་ཝ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ས་མྤ་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཡཾ ཀཱ་ལ་དེ་ས་དེ་ས་ཀ་པ་རི་སཱ་པ་དེ་ས་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ནི་དཱ་ནཾ བྷཱ་སི་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཀི་མ་ཏྠཾ པ་ན དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ, ན་ནུ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷཱ་སི་ཏ་ཝ་ཙ་ན་སྶེ་ཝ ས་ངྒ་ཧོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – དེ་ས་ནཱ་ཡ ཋི་ཏི་ཨ་ས་མྨོ་ས་ས་དྡྷེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ས་མྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ. ཀཱ་ལ་དེ་ས་དེ་ས་ཀ་ནི་མི་ཏྟ་པ་རི་སཱ་པ་དེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ ཧི དེ་ས་ནཱ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ ཧོ་ཏི ཨ་ས་མྨོ་ས་དྷ་མྨཱ ས་དྡྷེ་ཡྻཱ ཙ, དེ་ས་ཀཱ་ལ་ཀ་ཏྟུ་སོ་ཏུ་ནི་མི་ཏྟེ་ཧི ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷོ ཝི་ཡ ཝོ་ཧཱ་ར་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཙཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པེ་ན ‘‘པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་སུ་ཏྟཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་ཏྠ བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ དེ་སཱ་དི་པུ་ཙྪཱ་སུ ཀ་ཏཱ་སུ ཏཱ་སཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀེ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན ཨི་མ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ནི་དཱ་ནཾ བྷཱ་སི་ཏཾ.
ཨ་པི་ཙ ས་ཏྠུ ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་བྦ་ར་ཙ་ནཱ་ནུ་མཱ་ནཱ་ག་མ་ཏ་ཀྐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི. ན ཧི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པུ་བྦ་ར་ཙ་ནཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠི, ས་བྦ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཙཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏྟཱ ཙ ཉེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ་སུ. ཏ་ཐཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མུ་ཊྛི་དྷ་མྨ་མ་ཙྪ་རི་ཡ་ས་ཏྠུ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནུ་རོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྟ་སི་དྡྷི. ན ཧི ས་བྦ་སོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཏེ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི སུ་ཝི་སུ་དྡྷཱ ཙ་སྶ པ་རཱ་ནུ་གྒ་ཧ་པྤ་ཝ་ཏྟི, ཨེ་ཝཾ དེ་ས་ཀ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ དི་ཊྛི་སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་དཱུ་ས་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟཱ་བྷཱ་ཝ་སཾ་སཱུ་ཙ་ཀེ་ཧི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་དཱ་པ་ཧཱ་ན་ས་མྤ་དཱ་བྷི་བྱ་ཉྫ་ན་ཀེ་ཧི ཙ སཾ་བུ་དྡྷ་ཝི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ཧི པུ་རི་མ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷི, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨོ་ཧཱ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཏོ པ་ཙྪི་མ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷཱི་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མོ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་པ་ར་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི ཙ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་དཱི་པ་ན་ཏོ, ཨི་དྷ པ་ན མཱུ་ལ་དྭ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནྟ་དྭ་ཡ་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཏི་ས་ནྡྷི་ཀཱ་ལ་བ་ནྡྷ་སྶ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ན་ཡ་ས་ངྑེ་པ་ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝ་ཡུ་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་སྶ བོ་དྷི་ཡཱ ནི་ད་སྶ་ན་ཏོ ཙཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཏྠུ ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི.
ཏ་ཐཱ སཱ་ས་ན་ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. ཉཱ་ཎ་ཀ་རུ་ཎཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་བྦ་ཀི་རི་ཡ་སྶ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ན་ཏྠི ནི་ར་ཏྠི་ཀཱ པ་ཝ་ཏྟི, ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་ཏྠཱ ཝཱ, ཏ་སྨཱ པ་རེ་སཾ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ས་བྦ་ཀི་རི་ཡ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ས་ཀ་ལ་མྤི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཡ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་པ་ར་མ་ཏྠེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ན་ཊྛེ་ན སཱ་ས་ནཾ, ན ཀ་བྦ་ར་ཙ་ནཱ. ཏ་ཡི་དཾ ས་ཏྠུ་ཙ་རི་ཏཾ ཀཱ་ལ་དེ་ས་དེ་ས་ཀ་པ་རི་སཱ་པ་དེ་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པ་ཀཱ་སཱི་ཡ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན དྭཱ་ད་ས་པ་དི་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ན ཏེ་ན. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱ་ས་ན་ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི.
ཨ་པི་ཙ ས་ཏྠུ པ་མཱ་ཎ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ་ན སཱ་ས་ན་སྶ པ་མཱ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་ཉྩ་སྶ པ་མཱ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཙ ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཙ ཨི་མི་ནཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ་དི-ས་བྦ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི་དོ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་དཱི་པ་ནེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་ཀ་རུ་ཎཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་ག་པ་རི་དཱི་པ་ནེ་ན ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ས་བྦ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནེ་ན ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ས་བྦ་ཐཱ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨི་ད་མེ་ཏྠ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ན་ནི་ད་སྶ་ནཾ.
ནི་ཀྑི་ཏྟ་སྶཱཏི དེ་སི་ཏ་སྶ. དེ་ས་ནཱ་པི ཧི དེ་སེ་ཏ་བྦ་སྶ སཱི་ལཱ་དི་ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ནེ་ཡྻ་ས་ནྟཱ་ནེ་སུ ནི་ཀྑི་པ་ན་ཏོ ‘‘ནི་ཀྑེ་པོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ‘‘སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པཾ ཏཱ་ཝ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྠཱ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ཨེ་ཝཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ ད་སྶི་ཏེ སུ་ཏྟ་སྶ ས་མྨ་དེ་ཝ ནི་དཱ་ན་པ་རི་ཛཱ་ན་ནེ་ན ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ‘‘ཀ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ནེ་ཝ དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ’’ཏི ཀེ་ན་ཙི ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་ཡ ‘‘པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ་ཡཾ སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པོ’’ཏི པ་རི་ཧཱ་རོ སུ་ཀ་ཐི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶ་བྷེ་དཱ་ནི་པི སུ་ཏྟ་ནྟཱ་ནི སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ་དི་པ་དྷཱ་ན་ན་ཡེ་ན སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷ་ཏཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་དི་སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧི སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་གྒ་བྷེ་དོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ‘‘ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཙ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཙ, ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཙ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀོ ཙ, ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཙ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཙ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀོ ཙ, ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ ཙ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཙ, ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ ཙ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀོ ཙ, ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ ཙ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཙ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀོ ཙཱ’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཡ་དི་པི ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན་པི སཾ་ས་གྒ་བྷེ་དོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་དཱི་ཧི པ་ན པུ་ར་ཏོ ཋི་ཏེ་ཧི ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ས་གྒོ ན་ཏྠཱི་ཏི. ན་ཡི་དྷ ནི་ར་ཝ་སེ་སོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ན་ཡོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧི སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ཝཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ སེ་ས་ནི་ཀྑེ་པཱ་ནཾ མཱུ་ལ་ནི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཝ ད་སྶི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་ད་སྶ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ སཾ་ས་གྒ་བྷེ་དོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ – ནི་ཀྑི་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ནི་ཀྑེ་པོ, སུ་ཏྟཾ ཨེ་ཝ ནི་ཀྑེ་པོ སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པོ. ཨ་ཐ ཝཱ ནི་ཀྑི་པ་ནཾ ནི་ཀྑེ་པོ, སུ་ཏྟ་སྶ ནི་ཀྑེ་པོ སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པོ, སུ་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, སོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠི ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ. པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པུ་ཙྪཱ་ཡ ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་དྷ་མྨོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི, པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀོ. སུ་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི, ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི, སཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ. ཨ་ཐ ཝཱ ནི་ཀྑི་པཱི་ཡ་ཏི སུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པོ, ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་དི ཨེ་ཝ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ. པ་རེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ. པུ་ཙྪཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི པུ་ཙྪཱ, པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཉཱ་ཏ་བྦོ ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀཾ, ཏ་དེ་ཝ ནི་ཀྑེ་པ་ས་དྡཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ པུ་ལླི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ‘‘པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི ཨེ་ཝ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ པ་རེ་སཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རི་པཱ་ཀཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎ་ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶ ཝི་སུཾ སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པ་བྷཱ་ཝོ ཡུ་ཏྟོ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨ་ཏ་ནྟི་ཋ་པ་ན་ཏྠཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་དེ་ས་ན་ཏྟཱ. པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀཱ་ནཾ པ་ན པ་རེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ནཾ ཀ་ཐཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ན་ཝ་རོ་དྷོ, པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀ་ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ ཝཱ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རོ་དྷེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ནཾ ཀ་ཐཾ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ ཨ་ན་ཝ་རོ་དྷོ་ཏི? ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ. པ་རེ་ས་ཉྷི ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དི་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ སུ་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་ར་ཎུ་པྤཱ་ད་སྶ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ག་ཧ་ཎཾ. ཏ་ཐཱ ཧི བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལ་དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཎྞཱ་ཝ་ཎྞ་ཨཱ་མི་སུ་པྤཱ་དཱ་དི་དེ་ས་ནཱ་ནི་མི་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་རེ་སཾ པུ་ཙྪཾ ཝི་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཨེ་ཝ ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སི་ཏོ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝ དེ་སི་ཏོ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀོ་ཏི པཱ་ཀ་ཊོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏི དྷ་མྨ་ཏ་ནྟི་ཋ་པ་ན་ཏྠ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ད་ས་བ་ལ་སུ་ཏྟ་ནྟ་ཧཱ་ར་ཀོཏི ད་ས་བ་ལ་ཝ་གྒེ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ནི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ལི, ཏ་ཐཱ ཙ་ནྡོ་པ་མ་ཧཱ་ར་ཀཱད་ཡོ.
ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་པཱ་ཙ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་ད་ཡོ. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡནྟི ཨ་དྷི་མུ་ཏྟིཾ. ཁ་ནྟིནྟི དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟིཾ. མ་ནནྟི ཙི་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རནྟི པ་ཎི་དྷཱ་ནཾ. བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་བྷཱ་ཝནྟི བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ, པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ཝཱ.
ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུཏི ཨུ་གྒྷ་ཊ་ནཾ ནཱ་མ ཉཱ་ཎུ་གྒྷ་ཊ་ནཾ, ཉཱ་ཎེ་ན ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་མ་ཏྟེ ཨེ་ཝ དྷ་མྨཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་པ་ཉྩི་ཏཾ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ. ཨུ་དྡེ་སཱ་དཱི་ཧི ནེ་ཏ་བྦོ་ཏི ནེ་ཡྻོ. བྱ་ཉྫ་ན་པ་དཾ པ་ར་མཾ ཨ་སྶཱ་ཏི པ་ད་པ་ར་མོ. ས་ཧ ཨུ་དཱ་ཧ་ཊ་ཝེ་ལཱ་ཡཱཏི ཨུ་དཱ་ཧཱ་ར་དྷ་མྨ་སྶ ཨུ་དྡེ་སེ ཨུ་དཱ་ཧ་ཊ་མ་ཏྟེ ཨེ་ཝ. དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨ་སྶ ཉཱ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མཱ་ཡོ་གོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཋ་པི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ པུ་གྒ་ལོ ‘‘ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན མཱ་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠེ ཝི་བྷ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ པུ་གྒ་ལོ ‘‘ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་དྡེ་ས་ཏོཏི ཨུ་དྡེ་ས་ཧེ་ཏུ, ཨུ་དྡི་ས་ནྟ་སྶ ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ‘‘ཨུ་དྡི་ས་ཏོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ. པ་རི་པུ་ཙྪ་ཏོཏི པ་རི་པུ་ཙྪ་ནྟ་སྶ. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ན ཏཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་གྒཾ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཛྷཱ་ནཾ ཝཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ བྱ་ཉྫ་ན་པ་ད་མེ་ཝ པ་ར་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘པ་ད་པ་ར་མོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨེ་ཀ་ཙ་རཱཏི ཝི་ཝེ་ཀཱ་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ. དྭི་ཙ་རཱཏི དྭེ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ ཧུ་ཏྭཱ ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ. ས་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་ཀཱ་ས་ནེ་ན སུ་ཉྙ་ཏཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ས་ཎྷཾ སུ་ཁུ་མཾ. ‘‘པ་རེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྷཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ པ་ན ‘‘པ་རེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པུ་གྒ་ལཱ ཨ་པ་རི་ཀ་མྨི་ཀཱ སུ་པ་རི་སོ་དྷི་ཏ་པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ ཙཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷཱ, ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་སུ ས་ཏྠུ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཨུ་པ་མཱ་མུ་ཁེ་ན པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཡ་ཐཱ ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. རཱུ་པཾ ན ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི ལི་ཁ་ན་ཝ་སེ་ན ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ཨ་ཀ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ཀ་ཏཱ་ནུ་ཡོ་གཾ. སཱི་ལ…པེ… ས་མྤ་དཱ་ཡཱཏི ཨ་ས་མཱ་དི་ནྣ་སཱི་ལཾ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ, སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལཾ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་དཱ་ཡ, ཨ་ནུ་ཛུ་ཀ་ཏ་དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཡོ་ཛེ་ནྟོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཡནྟི ཡཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. སཱི་ལནྟི ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ. དི་ཊྛི ཙཱ་ཏི ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་དི་ཊྛི ཙེ་ཝ ཀ་མྨ་པ་ཐ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཙ. ཏི་ཝི་དྷེ་ནཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏི་པྤ་ཀཱ་རེ་ན. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡཾ སཱི་ལཾ་ཡེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི.
སུ་དྷ་ནྟ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་པ་ག་ཏ་ས་བྦ་ཀཱ་ལ༹་ཀཾ. ཙ་ཏུ་ར་སྶཱ་དི་དྷོ་ཏོ སུ་པ་རི་མ་ཛྫི་ཏ་མ་ཎི་ཀྑ་ནྡྷོ. པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝོ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ. སོ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ནྟི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར’’ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཀཱ་མཾ ཝོ-ས་དྡོ པ་ད་པ་ར་ཊྛི་ཏོ པ་ཊི་ཡོ་གཱི་ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་ས་ཝཱ་ཙ་ཀོ, ནཱ་མ་པ་ར་བྷཱུ་ཏོ པ་ན ཏཾ ཏཾ ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་སཱ་དྷ་ན་ཝི་སི་ཊྛ་མེ་ཝ པ་བོ་དྷེ་ཏི, ཧི-ནི་པཱ་ཏ་པ་ར་བྷཱུ་ཏོ པ་ན ཝ་ཙ་ནཱ་ལ་ངྐཱ་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝོ་ཏི…པེ… དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏཾ་དེ་ས་ནནྟི ཏ་སྶ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་སྶ དེ་ས་ནཾ. སཱ ཧི ཨི་དྷ ཏ-ས་དྡེ་ན པ་ཙྩཱ་མ་སཱི་ཡ་ཏི. ‘‘སུ་ཎཱ་ཐཱ’’ཏི སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ན ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ.
ཨེ་ཀ་ཏྠ་མེ་ཏཾ པ་དཾ ཀ-ས་དྡེ་ན པ་ད་ཝ་ཌྜྷ་ན་མ་ཏྟ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ སཱ་དྷུ་ས་དྡ་སྶ ཀ་ཏོ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་རོ སཱ་དྷུ་ཀ་ས་དྡ་སྶ་པི ཀ་ཏོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སཱ་དྷུ བྷ་ནྟེཏི ཡཱ་ཙཱ་མ་ཧཾ བྷ་ནྟེ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནེ’’ཏི. པུ་ན སཱ་དྷུ བྷ་ནྟེཏི ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནེ’’ཏི. སཱ་དྷུ སཱ་དྷཱུཏི ཨ་ཧོ ཨ་ཧོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནེ’’ཏི. སཱ་དྷུ དྷ་མྨ་རུ་ཙཱིཏི པུ་ཉྙ་ཀཱ་མོ སུ་ནྡ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱཏི པ་ཉྙ་ཝཱ. ཨ་དྡུ་བྦྷོཏི ཨ་དཱུ་ས་ཀོ. ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨེཏི ཐི་རཱི་ཀ་ར་ཎེ ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཾ. ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡནྟི ཨཱ་ཎཱ་པ་ནེ. ‘‘སུ་ཎཱ་ཐ སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟེ སཱ་དྷུ་ཀ་ས་དྡེ་ན ས་ཝ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ནཾ ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ ཝི་ཡ ཏ་དཱ་ཎཱ་པ་ན་མྤི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་ཏྠ་ཏཱ ཝི་ཡ ཙ་སྶ ཨཱ་ཎཱ་པ་ན་ཏྠ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨི་དཱ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སོ་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་ཀྑེ་པ་ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ ས་ཝ་ནེ ནི་ཡོ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན ཀི་རི་ཡ་ནྟ་ར་པ་ཊི་སེ་དྷ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ, སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧ་ཐཱ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. མ་ནི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་ཀྑེ་པ་ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཉྙ་ཙི་ནྟཱ་པ་ཊི་སེ་དྷ་ན་ཏོ. པུ་རི་མནྟི ‘‘སུ་ཎཱ་ཐཱ’’ཏི པ་དཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘སུ་ཎཱ་ཐ, མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི པ་ད་དྭ་ཡེ, ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་རེ. བྱ་ཉྫ་ན་ཝི་པ་ལླཱ་ས་གྒཱ་ཧ་ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ སོ་ཏ་དྭཱ་རེ ཝི་ཀྑེ་པ་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཀ་ཏྟཱ. ན ཧི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཎ་ནྟ་སྶ ས་དྡ་ཏོ ཝི་པ་ལླཱ་ས་གྒཱ་ཧོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏྠ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་གྒཱ་ཧ་ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ མ་ནི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་ཀྑེ་པ་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཀ་ཏྟཱ. ན ཧི ས་ཀྐ་ཙྩཾ དྷ་མྨཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་གྒཱ་ཧོ ཧོ་ཏི. དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི ‘‘སུ་ཎཱ་ཐཱ’’ཏི ཝི་ད་ཧ་ན་ཏོ. དྷཱ་ར་ཎཱུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཏུ་ལ་ན་ཏཱི་ར་ཎཱ་དི་ཀེ དི་ཊྛི་ཡཱ ཙ སུ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ས་བྱ་ཉྫ་ནོཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྱ་ཉྫ་ཡ་ཏཱི་ཏི བྱ་ཉྫ་ནཾ, ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི. ས་ཧ བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧཱི་ཏི ས་བྱ་ཉྫ་ནོ, བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦ་ཏོ ཨ་ཏྠོ, ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཱ་དི་ཀོ. ས་ཧ ཨ་ཏྠེ་ནཱ་ཏི སཱ་ཏྠོ, ཨ་ཏྠ་ས་མྤ་ནྣོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨ་ག་མྦྷཱི་རོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ དྷ་མྨོ ནཱ་མ ཏ་ནྟི. དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ ཏ་སྶཱ མ་ན་སཱ ཝ་ཝ་ཏྠ་པི་ཏཱ་ཡ ཏ་ནྟི་ཡཱ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཐ་ནཾ. ཨ་ཏྠོ ནཱ་མ ཏ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ནཱ་མ ཏ་ནྟི་ཡཱ ཏ་ནྟི་ཨ་ཏྠ་སྶ ཙ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ཝ་བོ་དྷོ. ཡ་སྨཱ ཙེ་ཏེ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ ས་སཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ མ་ནྡ་བུ་དྡྷཱི་ཧི དུ་ཀྑོ་གཱ་ལ༹ྷཱ ཨ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻ་པ་ཏི་ཊྛཱ ཙ, ཏ་སྨཱ ག་མྦྷཱི་རཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་སྨཱ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ…པེ… སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ དུ་ཀྐ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་ཏྠཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ དུ་ཀྐ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཡ དུ་ཀྑོ་གཱ་ཧ་ཏཱ, པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ པ་ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཏ་བྦི་ས་ཡ་ཉཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ དུ་ཀྐ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་ཀྑོ་གཱ་ཧ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. དེ་ས་ནཾ ནཱ་མ ཨུ་དྡི་ས་ནཾ ས་ངྑེ་པ་ད་སྶ་ན་ས་དི་སཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟེ ‘‘དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ནི་དྡི་ས་ནཾ བྷཱ་ས་ན་ནྟི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ་པི ནཾ བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. པ་རི་བྱ་ཏྟཾ ཀ་ཐ་ནཾ ཝཱ བྷཱ་ས་ནཾ.
སཱ་ལི༹་ཀཱ་ཡི་ཝ ནི་གྒྷོ་སོཏི སཱ་ལི༹་ཀཱ་ཡ ཨཱ་ལཱ་པོ ཝི་ཡ མ་དྷུ་རོ ཀ་ཎྞ་སུ་ཁོ པེ་མ་ནཱི་ཡོ. པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ ས་དྡོ. ཨུ་དཱི་ར་ཡཱིཏི ཨུ་ཙྩཱ་རཱི་ཡ་ཏི, ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛཱ་ཏཱཏི ཨེ་ཝཾ ‘‘སུ་ཎཱ་ཐ སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ, བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན ཀི་ར ས་ཏྠཱ ས་ངྑེ་པེ་ནེ་ཝ དེ་སེ་སྶ་ཏི, ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན་པི བྷཱ་སི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ཉྫཱ་ཏུ་སྶཱ་ཧཱ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ ཧུ་ཏྭཱ.
ཀ་ཏ་མོཏི ཏ་སྶ པ་ད་སྶ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ པུ་ཙྪཱ་བྷཱ་ཝོ ཉཱ་ཡ་ཏི, ན ཝི་སེ་ས་ཏོ་ཏི ཏ་སྶ པུ་ཙྪཱ་ཝི་སེ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ‘‘ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ པ་ས་ངྒེ་ན མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་སེ ཨཱ་ག་ཏཱ ས་བྦཱ་པི པུ་ཙྪཱ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ན་ཡེ་ན ད་སྶེ་ཏི ‘‘པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ ཧི པུ་ཙྪཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་དི་ཊྛཾ ཛོ་ཏེ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དི་ཊྛ་ཛོ་ཏ་ནཱ. དི་ཊྛཾ སཾ་ས་ནྡཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི དི་ཊྛ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ. སཾ་ས་ནྡ་ན་ཉྩེ་ཏྠ སཱ་ཀ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ར་ཎཾ. ཝི་མ་ཏིཾ ཚི་ནྡ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝི་མ་ཏི་ཙྪེ་ད་ནཱ. ཨ་ནུ་མ་ཏི་ཡཱ པུ་ཙྪ་ནཾ ཨ་ནུ་མ་ཏི་པུ་ཙྪཱ. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་པུ་ཙྪཱ་ཡ ཧི ‘‘ཀཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་མ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནུ་མ་ཏི པུ་ཙྪི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ.
ལ་ཀྑ་ཎནྟི ཉཱ་ཏུཾ པུ་ཙྪི་ཏོ ཡོ ཀོ་ཙི ས་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ཉྙཱ་ཏནྟི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཉྙཱ་ཏ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་དི་ཊྛནྟི ད་སྶ་ན་བྷཱུ་ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་ཡ ན དི་ཊྛ་ཏཾ. ཨ་ཏུ་ལི་ཏནྟི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨི་ད’’ནྟི ཏུ་ལ་ན་བྷཱུ་ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ན ཏུ་ལི་ཏ་ཏཾ. ཨ་ཏཱི་རི་ཏནྟི ཏཱི་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ས་མཱ་པ་ན་ཏཾ. ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏནྟི ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏནྟི ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་པཱ་ཀ་ཊཱི་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ.
པ་ཉྩ་སུ པུ་ཙྪཱ་སུ ཡཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་བྦ་ཏོ ན ས་ནྟི, ཏཱ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་པུ་ཙྪཾ ནི་ག་མེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ. ཡ་དི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རཱ་ད་ཡོ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་མྤི ཀ་ཐེ་ཏི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀ་ཐི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་གྒ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི ‘‘པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ར་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ཀི་རི་ཡཱ་པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཀིཾ ཀ་ཏཱ་ཏི ཝཱ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ ན ཉཱ་ཡེ་ཡྻ. པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཐཱ.
‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏྭེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ པ་ན ཏ་སྶ ཝི་ལོ་མ་ཏོ པ་ཊི་ལོ་མ་ཀ་ཐཱ. ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ས་ངྑཱ་རེ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝི་རཱ་གོ, མ་གྒོ. ཨ་སེ་ས་ནི་རོ་དྷཱཏི ཨ་སེ་སེ་ཏྭཱ ནི་རོ་དྷཱ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ ནི་རོ་དྷཱ་ནནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷེ་ན ནི་རུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷཱ. ཨི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ནི་རོ་དྷ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཝ་ད་ཏི. ས་ཀ་ལ་སྶཱཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་སྶ. ས་ཏྟ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶཱཏི པ་ར་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་ཛཱི་ཝ་ར་ཧི་ཏ་སྶ. ཝི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱཏི ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ.
ཨ་ཏྟ་མ་ནཱཏི པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ ཧ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ’’ཏི. ‘‘ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ན་ས་དྡོ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཏྠོ. ‘‘ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཏྠོ. ཨི་དྷ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་མོ་དིཾ་སུ ཙེ་ཝ ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ་སུ ཙཱ’’ཏི.
པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢. དུ་ཏི་ཡེ་པཱིཏི དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟེ་པི. པི-ས་དྡེ་ན ཏ་ད་ཉྙེ་སུ སུ་ཏྟེ་སུ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ་པི ཏ་དེ་ཀ་དེ་སཾ ཨི་དྷ ཝི་ནི་ཡོ་ག་ཀྑ་མཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏནྟི མཱུ་ལཾ. ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནནྟི ‘‘ཝི་བྷ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཝི་བྷ་ངྒ་དེ་ས་ནཾ. ཨུ་དྡེ་ས་དེ་ས་ནཱ པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟེ ཨ་ནུ་ལོ་མ་དེ་ས་ནཱ་ས་དི་སཱ་ཝ. པུ་ན ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ནྟོཏི ‘‘ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟིཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ. པ་ཋ་མཾ ཨུ་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཝ་ཊྚཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ན་ཡེ་ན ཝི་ཝ་ཊྚ་མྤི ད་སྶི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི པུ་ན་གྒ་ཧ་ཎཾ.
ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནནྟི ཨི་དཾ ཀི་ཉྩི པ་ཀཱ་ར་ཏོ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ས་བྦེ་པི ས་ཏྟེ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ བྱཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ངྑེ་པ་ཏོ…པེ… ནི་དྡེ་སོ’’ཏི. ག་ཏི་ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་ཉྩ་ག་ཏི་ཝ་སེ་ན, ཏ་ཏྠཱ་པི ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཡ ག་ཏི་ཡཱ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དི་བྷུ་མྨ་དེ་ཝཱ་དི་ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དི་ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཙ. ‘‘ཙི་ཏྟཾ མ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཀི་ཙྩ་ཝི་སེ་སཾ, ‘‘མཱ་ན་ས’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ས་མཱ་ནེ ཨ་ཏྠེ ས་དྡ་ཝི་སེ་སཾ, ‘‘པ་ཎྜ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ གུ་ཎ་ཝི་སེ་སཾ, ‘‘ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ ཧ་ད་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ནི་སྶ་ཡ་ཝི་སེ་སཾ, ‘‘ཙི་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་བྷཱ་ཝ་ཝི་སེ་སཾ, ‘‘ཨ་ལུ་བྦྷ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཝི་སེ་སཾ, ‘‘ཨ་ལུ་བྦྷི་ཏ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཝི་སེ་ས་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་མ་ཏྟཾ ཝཱ དཱི་པ་ནཱ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སོ. ཛི་ཎྞ་སྶ ཛཱི་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཛཱི་ར་ཎ་ཏཱཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི.
ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཀི་ཙྩ་ནི་དྡེ་སཱཏི ཀ་ལ་ལ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པུ་རི་མ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཛ་རཱ་པ་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནི པ་ཙྪི་མ་རཱུ་པཱ་ནི པ་རི་པ་ཀྐ་རཱུ་པཱ་ནུ་རཱུ་པཱ་ནི པ་རི་ཎ་ཏ་པ་རི་ཎ་ཏཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན སུ་པ་རི་ཎ་ཏ་རཱུ་པཱ་ནཾ པ་རི་པཱ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནི ཁ་ཎྜི་ཙྩཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཁ་ཎྜི་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་ད་ཡོ ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཛ་རཱ་ཡ ཀི་ཙྩ་ནི་དྡེ་སཱ. པ་ཀ་ཏི་ནི་དྡེ་སཱཏི ཕ་ལ་ཝི་པ་ཙྩ་ན་པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ནི་དྡེ་སཱ, ཛ་རཱ་ཡ ཝཱ པཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦ་ཕ་ལ་མེ་ཝ པ་ཀ་ཏི, ཏ་སྶཱ ནི་དྡེ་སཱ, ན ཙ ཁ་ཎྜི་ཙྩཱ་དཱི་ནེ་ཝ ཛ་རཱཏི ཨུ་ད་ཀཱ་དི་ག་ཏ་མ་གྒེ་སུ ཏི་ཎ་རུ་ཀྑ་སཾ་བྷ་གྒ་ཏཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ པ་རི་པཱ་ཀ་ག་ཏ་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ པ་རི་པུ་ཎྞ་རཱུ་པེ་སུ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ ཁ་ཎྜི་ཙྩཱ་ད་ཡོ ཛ་རཱ་ཡ ག་ཏ་མ་གྒཱ་ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ན ཛ་རཱ་ཏི.
ཡ་སྨཱ ཛ་རཾ པ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཡུ ཧཱ་ཡ་ཏི, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཛ་ཛྫ་རཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཡུ་ཧཱ་ནཱ་ད་ཡོ པ་ཀ་ཏི་ནི་དྡེ་སཱ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཙྪི་མཱ དྭེ པ་ཀ་ཏི་ནི་དྡེ་སཱ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་མེ་ཧི པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ནྟ་ར་ཏྟཱ ཨ་ཝཱི་ཙི་ཛ་རཱ མ་ཎི་ཨཱ་དཱི་སུ མ་ནྡ་ད་ས་ཀཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་ད་ས་ཀེ་སུ ཙ ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཛི་ཎྞ་ཝི་ཀཱ་རཱ་དཱི་ནཾ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ. ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སཱུཏི མ་ཎི་ཨཱ་དི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སུ ཨ་ཧི་ཙྪ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་སུ, པཱ་ཎཱི་ནཾ ཨེ་ཀ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ ས་ཀ་ལ་ཨཱ་ཡུ་སྨིཾ ག་ཧི་ཏ་ཏ་རུ་ཎ་ཡུ་ཝཱ་ཛ་རཱ་ཀཱ་ལེ་སུ, ཨེ་ཀ་དྭི་ཏྟི་དི་ཝ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་སུ པུ་པྥཱ་དཱི་སུ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཧི ཛ་རཱ་ཝི་སེ་ས་སྶ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ས་ཝཱི་ཙི་ཛ་རཱ ནཱ་མ.
ཙ་ཝ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཙ་ཝ་ན་ཀཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཀ་ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཡ ཙུ་ཏི་ཡཱ ཙ་ཝ་ན་མེ་ཝ ཙ་ཝ་ན་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་ནི་ད་སྶ་ན’’ནྟི, པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཙུ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་སྶ མ་ར་ཎ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ངྒུ་པྤ་ཏྟི བྷི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཱ. ཏེ་ན ‘‘བྷེ་དོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཱ བྷེ་ད་ས་མ་ངྒི་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཋཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་དཱི་པ་ནནྟི ཀེ་ན་ཙི་པི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནཾ. གྷ་ཊ་སྶེ་ཝཱཏི ཧི ཝི་ས་དི་སཱུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ. ཡ་ཐཱ གྷ་ཊེ བྷི་ནྣེ ཀ་པཱ་ལཱ་དི་ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་སེ་སོ ལ་བྦྷ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ ཙུ་ཏི་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ བྷ་ངྒེ་སུ, ན ཀོ་ཙི ཝི་སེ་སོ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཙྩུ་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་ར་ཎནྟི མ་ཙྩུ་ས་ཉྙི་ཏཾ མ་ར་ཎཾ. ‘‘ཀཱ་ལ་མ་ར་ཎ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ས་མུ་ཙྪེ་ད་བྷཱུ་ཏཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ མ་ར་ཎཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་མ་ར་ཎཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཁ་ཎི་ཀ་མ་ར་ཎཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཀི་རི་ཡཱཏི ཨ་ནྟ་ཀ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ, ཡཱ ལོ་ཀེ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘མ་ཙྩཱུ’’ཏི, མ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཝ་ན་ཀཱ་ལོ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ཝི་སེ་སེ་ན ཀཱ་ལོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཏ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙུ་ཏི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷེ་ད་པ་ཝ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ‘‘མ་ཙྩུ མ་ར་ཎ’’ནྟི ཝཱ ཨེ་ཏྠ ས་མཱ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཡོ ‘‘མ་ཙྩཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི བྷེ་དོ, ཏ་མེ་ཝ མ་ར་ཎཾ ‘‘པཱ་ཎ་ཙཱ་གོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱཏི ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཏྠ ཧི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ས་ཉྙི་ཏོ ཀ་ལེ༹་ཝ་རོ ན་ཏྠི, ཡཾ ནི་ཀྑི་པེ་ཡྻ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ་པི ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་ནི་ཀྑེ་པོ ན་ཏྠི, རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ པ་ན ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་མ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་སྶ ནི་ཀྑེ་པོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙཱཏི ཙ-ས་དྡེ་ན ‘‘སེ་ས་དྭ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷེ་དོ’’ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི ས་བྦ་ཏྠེ་ཝ ཁ་ནྡྷ་བྷེ་ད་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. སེ་ས་དྭ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱཏི སེ་ས་བྷ་ཝ་དྭ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་སྶ ནི་ཀྑེ་པོ. ཡ་དི་པི ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་ནི་ཀྑེ་པོ པ་ན ན་ཏྠཱི་ཏི ‘‘ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་སྶ ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ མ་ནུ་སྶཱ་དཱི་སུ ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་ནི་ཀྑེ་པོ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ མ་ནུ་སྶཱ་དཱི་སུ ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་སྶ ནི་ཀྑེ་པོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀ་ལེ༹་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི མ་ར་ཎཾ ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་སྶ ནི་ཀྑེ་པོ. ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ, ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧ་ཎ་མ་ཏྟེ་ན.
ཛཱ་ཡ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ཡོ་ནི་ཝ་སེ་ན ཙ དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ས་བྦ་ས་ཏྟེ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཀ་ཏྟུ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན པ་ད་དྭ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི ས་ཉྫཱ་ཏཱི’’ཏི པ་ན ཀ་ཏྟ་རི སཱ་མི་ནི་དྡེ་ས་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སོ. ས་མྤུ་ཎྞཱ ཛཱ་ཏི ས་ཉྫཱ་ཏི. པཱ་ཀ་ཊཱ ནི་བྦ་ཏྟི ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི. ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ…པེ… ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱིཏི ས་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝོ་ཧཱ་ར་དེ་ས་ནཱ.
ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲཱཏི ཨེ་ཀ་ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ་སུ དྭི་ནྣཾ སེ་ས་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ, ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ ཝི་ཀ་ལཱ་ཝི་ཀ་ལི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་ནྣཾ ན་ཝ་ནྣཾ ད་ས་ནྣཾ པུ་ན ད་ས་ནྣཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ནྣ་ཉྩ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ནྟ་ཏི་ཡནྟི ཡེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ, ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་ས་ནྟ་ཏི་ཡཾ. ཏ་ཉྩ ཁོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཀ་མྨཾ་ཡེ་ཝ ཀ་མྨ་བྷ་ཝོ ‘‘བྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝོ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཀ་མྨེ་ན ནི་ཡྻཱ་དི་ཏ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝུ་པ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཝོ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ཝི་པཱ་ཀོ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་ཉྩ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ བྷ་ཝོ’’ཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་སྶ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ ‘‘ཀ་མྨཾ ཕ་ལ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན བྷ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཀ་ཐི་ཏཾ.
ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟི ས་ཏྟཱ ད་ལ༹ྷ་གྒཱ་ཧཾ ག་ཎྷ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ན. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨི་དྷ ཀ་ར་ཎ་སཱ་དྷ་ན་མེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ན་མྤི ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཡཾ ཝཱ’’ཏི. ཏནྟི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཾ. ཀཱ་མོ ཙ སོ ཀཱ་མ་ན་ཊྛེ་ན, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཉྩ བྷུ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ. ཨེ་ཏནྟི ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན་པ་དཾ. པུ་ན ཨེ་ཏནྟི ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ.
ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱཏི ཨི་དཾ པུ་རི་མ་དི་ཊྛིཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་ཊྛིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཨེ་སཱ དི་ཊྛི ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པུ་རི་མཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ‘‘ན་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ་པཱི་ཏི. ཨ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཾ པ་ན ‘‘ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ན’’ནྟི ཨི་དཾ ན དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ན་ད་སྶ་ན་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ལོ་ཀོ ཙཱཏི ཨ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཾ དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཨི་དྷ པུ་རི་མ་དི་ཊྛི་ཨུ་ཏྟ་ར་དི་ཊྛི་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཡེ་ན མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སེ་ན གོ་སཱི་ལ་གོ་ཝ་ཏཱ་དིཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ཏི ཙེ་ཝ ཨ་ནུ་ཏི་ཊྛ་ཏི ཙ, སོ གོ་སཱི་ལ་གོ་ཝ་ཏཱ་དཱི་ནཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘གོ་སཱི་ལ…པེ… ས་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཏོཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ན་ཏོ.
ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ནནྟི ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཝཱ་ད་སྶ པ་ཉྙཱ་པ་ན་སྶ ག་ཧ་ཎ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ དི་ཊྛཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྟ་ཝཱ་ད་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི ཨ་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟི ད་ལ༹ྷཾ ག་ཎྷ་ནྟི.
ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཨི་དཾ ཏ་ཎྷཱ་ཡ རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ ཚ་དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཊི་ནི་ཡ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ. ཛ་ཝ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཨི་དཾ ཏ་སྶཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ད་སྶ་ནཾ. ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ ཝེ་ལུ༹ ཝི་ཡ ནི་སྶ་ཡོ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ཨོ་ལུ་མྦྷ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷཱ་ཝོ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཏཾ་ས་དི་སཾ ཝུ་ཏྟཾ. རཱུ་པེཏི ཝི་ས་ཡེ བྷུ་མྨཾ. སཱ ཏི་ཝི་དྷཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ ཀཱ་མ་སྶཱ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. ཨེ་ཝཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟཱིཏི ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ སཾ་ས་ཊྛ་ཏྟཱ ནི་ཙྩ་དྷུ་ཝ་ས་སྶ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་མུ་ཁེ་ན ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟཱི. བྷ་ཝ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཏ་ཎྷཱ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ. བྷ་ཝ་ཏི ཏི་ཊྛ་ཏི ས་བྦ་ཀཱ་ལ་ནྟི ཧི བྷ་ཝ་དི་ཊྛི བྷ་ཝོ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན, བྷ་ཝ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཙ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝི་བྷ་ཝ་ཏི ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི ཝི་བྷ་ཝོ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ནི ཨ་ཊྛཱ་ར་སཱཏི ཡཱ ཚ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ, ཚ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ, ཚ ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཨེ་ཏཱ་ནི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡོ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟནྟི ས་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་ཡཾ. བ་ཧི་དྡྷཱཏི ཏ་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ. ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཝཱ ཧོ་ནྟུ ཨི་ཏ་རཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཝཱ, ས་ཡཾ པ་ན ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནི ཚ་ཏྟིཾ་ས ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ‘‘ཨ་ཊྛ་ས་ཏཾ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་དཱ་ནི ཨ་པ་རེ་ན་པི པ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཊྛ་ས་ཏཾ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་སྶཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ. ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ ཧི ཨི་དཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཨ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་དེ་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ས་མུ་དཱ་ཡ་གྒཱ་ཧ་ཏོ ཨ་སྨཱི་ཏི གཱ་ཧོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷ པ་ན རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ཏྠ་མ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏཱིཏི ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨི་དཾ་པ་ཀཱ་རོ ཨ་ཧ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ནུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ག་ཧ་ཎཾ.
ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨེ་ཝ་མ་སྨི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ་སྨི, ཨ་ཧཾ བྷ་ཝི་སྶཾ, ཨི་ཏྠཾ བྷ་ཝི་སྶཾ, ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝི་སྶཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ བྷ་ཝི་སྶཾ, ཨ་ས་སྨི, ས་ཏ་སྨི, ཨ་ཧཾ སི་ཡཾ, ཨི་ཏྠཾ སི་ཡཾ, ཨེ་ཝཾ སི་ཡཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ སི་ཡཾ, ཨ་པཱ་ཧཾ སི་ཡཾ, ཨ་པཱ་ཧཾ ཨི་ཏྠཾ སི་ཡཾ, ཨ་པཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ སི་ཡཾ, ཨ་པཱ་ཧཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ སི་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཏེ་སཾ ས་ངྒ་ཧོ. ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ག་ཧ་ཎ་མྤི དུ་ཝི་དྷཾ ས་མ་ཏོ ཨ་ས་མ་ཏོ ཝཱ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝ་མ་སྨི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ་སྨཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝ་མ་སྨཱིཏི ཨི་དཾ ས་མ་ཏོ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ག་ཧ་ཎཾ, ཡ་ཐཱ ཨ་ཡཾ ཁ་ཏྟི་ཡོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ་སྨཱིཏི ཨི་དཾ པ་ན ཨ་ས་མ་ཏོ ག་ཧ་ཎཾ, ཡ་ཐཱ་ཡཾ ཁ་ཏྟི་ཡོ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ཧཾ ཧཱི་ནོ ཝཱ ཨ་དྷི་ཀོ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མཱ་ནི ཏཱ་ཝ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི. བྷ་ཝི་སྶནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏེ་སཾ པུ་རི་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ས་སྨཱིཏི ས་སྶ་ཏོ ཨ་སྨི, ནི་ཙྩ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་ཏ་སྨཱིཏི ཨ་ས་སྶ་ཏོ ཨ་སྨི, ཨ་ནི་ཙྩ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི དྭེ ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨི་ཏོ པ་རཱ་ནི སི་ཡནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི སཾ་ས་ཡ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི པུ་རི་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་པཱ་ཧཾ སི་ཡནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ‘‘ཨ་པི ནཱ་མཱ་ཧཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཏྠ་ནཱ་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི་པི པུ་རི་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སུ –
དྭེ དི་ཊྛི་སཱི་སཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ, སུ་དྡྷ་སཱི་སཱ སཱི་ས་མཱུ་ལ་ཀཱ;
ཏ་ཡོ ཏ་ཡོ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ནི, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡེ.
ཨེ་ཏེ ཧི ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ དྭེ དི་ཊྛི་སཱི་སཱ ནཱ་མ, ‘‘ཨ་སྨི, བྷ་ཝི་སྶཾ སི་ཡཾ, ཨ་པཱ་ཧཾ སི་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ སུ་དྡྷ་སཱི་སཱ ནཱ་མ, ‘‘ཨི་ཏྠ་མ་སྨཱི’’ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཏ་ཡོ་ཏི དྭཱ་ད་ས སཱི་ས་མཱུ་ལ་ཀཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་ཡཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏ་ཎྷཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་རཱུ་པཱ་དི་ནི་སྶི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་མི་ནཱ ཨ་སྨཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་བྷི་སེ་ཀ་སེ་ནཱ་པ་ཙྩཱ་དི་ནཱ ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ཧ’’ནྟི མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨ་སྨཱི’’ཏི ཧོ་ཏི. སེ་སཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ངྒ་ཧེཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་བྷཱ་ག་སྶ སཾ་ཁི་པ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ངྒ་ཎྷ་ནེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ. ‘‘ཚ་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཎྷཱ་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ནི་དྡེ་སོ. ‘‘རཱུ་པེ ཏ་ཎྷཱ རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ནི་དྡེ་ས་ཏྠོ. ‘‘ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ, ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་སྶུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ ཙ ནི་དྡེ་ས་ཝི་ཏྠཱ་རོ. ‘‘རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཚ་ལེ༹་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ ས་ངྒ་ཧོ.
ཡ་སྨཱ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ དྭཱ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི ཝི་ཡ ཨ་ནེ་ཀཱ ཨེ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ, ཏ་སྨཱ ཏཱ རཱ་སི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཚ ཝེ་ད་ནཱ་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ས་མཱུ་ཧཱ’’ཏི. ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ནཱ་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ, ཏཱ ཀུ་ཙྪི་ནཱ དྷཱ་རེ་ནྟི་ཡོ ཝི་ཡ པོ་སེ་ནྟི་ཡོ ཝི་ཡ ཙ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏཱ་སཾ མཱ་ཏུ་ས་དི་ས་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཧེ་ཏཱུཏི ནི་སྶ་ཡཱ་དི་ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ. ཨ་ཡནྟི ཨ་ཡཾ ཝེ་ད་ནཱ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝེ་ད་ནཱ་པ་དེ. ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཱཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཱ. ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷ་ངྒེ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཝ་ཏྭཱ་པི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཝེ་ད་ན་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་སེ་ན པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཙ་ཀྑུ་མྷི ས་མྥ་སྶོཏི ཙ་ཀྑུ་མྷི ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཕ་སྶོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ. ཡ་སྨཱ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཁ་ནྡྷ་ནི་དྡེ་སེ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ, ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ནི་དྡེ་སེ ཝི་སེ་ས་ཏོ, སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཙ ས་དྡ་ཏྠ་ད་སྶ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ…པེ… ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ན་མ་ན་ལ་ཀྑ་ཎནྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཧུ་ཏྭཱ ན་མ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ ཏེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. རུ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ན ཨེ་ཀཱ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ. ས་བྦ་དུ་བྦ་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ནཱ་མ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི. ན་ནུ ཏ་ཏྠ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཊྛི་ཏི་ཡོ ཙ ས་ནྟཱི་ཏི? ས་ཙྩཾ, ཏཱ་སཾ པ་ན ཀི་ཙྩཾ ན ཏ་ཐཱ པཱ་ཀ་ཊཾ, ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་དཱི་ན་ནྟི ཏེ ཨེ་ཝེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨུ་དྡྷ་ཊཱ. ཡེ་ན མ་ཧ་ནྟ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ནི་དྡེ་སེ. ཨ་ཉྙོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ན་ཡོཏི ‘‘ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ཏོ ཀ་ལཱ་པ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ན་ཡོ. ན་ནུ སོ ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ ཝུ་ཏྟོ, ན རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་ནི་དྡེ་སེ་ཏི? ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟེ་པི ‘‘ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི ཨ་ཏི་དེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི པ་ཊི་ཙྩ. བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཧི པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ ‘‘ཏཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཏོ. ནི་སྶཱ་ཡཱ་ཏི་པི ཨེ་ཀེ ཏེ་སཾ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པུ་བྦ་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ ནཱ་མ ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ ཨ་པ་ར་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་པེ་ཀྑཱ་ཏི པཱ་ཋ་སེ་སེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ཏི. ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཝི་ནཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་མཱུ་ཧ་ཏྠེ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མཱུ་ཧ་ས་མྦ་ནྡྷེ སཱ་མི་ནི་དྡེ་སེ་ན ས་མཱུ་ཧ་ཏྠོ དཱི་པི་ཏོ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཱུ་ཧཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི. དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཎི་ཡཾ (དྷ. ས. ༥༨༤) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ‘‘ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཧི ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ ན ནི་དྡི་ཊྛཾ, ‘‘ཡཾ རཱུ་པཾ ནི་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི ཝཱ པ་ཊྛཱ་ནེ (པ་ཊྛཱ་ན. ༡.༡.༨) ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་མྤི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏི་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཙ་ཡ་ས་ནྟ་ཏི་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཙ་ཀྑུ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཝཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཙཱ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ. ‘‘ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ས་བྦ་ལོ་ཀི་ཡ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎོཏི ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ. ཙོ་པ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སཾ་ཙོ་པ་ན་ཝ་སེ་ན, ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཙ་ན་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ན, ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཙོ་པ་ནཾ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ར་ཧོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་སཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་ས ཙེ་ཏ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ ཏ་སྶཱ ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
དུ་ཀྑེཏི ཨེ་ཀ་མྤི ཨི་དཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ སཾ་སི་ལེ་ས་ན་ནི་སྶ་ཡ་ཝི་ས་ཡ་བྱཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཝི་ནི་ཡོ་གཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀོ་པི ཧི ཝི་བྷ་ཏྟི་ནི་དྡེ་སོ ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ ཝི་ནི་ཡོ་གཾ ག་ཙྪ་ཏི ཡ་ཐཱ ཏ་དྡྷི་ཏ་ཏྠེ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ས་མཱ་ཧཱ་རེ་ཏི. ཏནྟི ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ. དུ་ཀྑ་ས་ཙྩནྟི ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ལ་ཀྑ་ཎཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ. ཨ་སྶཱཏི ཨ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ. ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན ཏཾ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ཨ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. དུ་ཀྑ་ས་ཙྩནྟི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཏནྟི ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏ་སྶཱཏི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་སྶ. ‘‘པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡཱ་ཐཱ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན་པི ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ‘‘ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ནི་ཝཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཉཱ་ཎ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཙེ་ཏྠ ཨ་པྤ་དཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. པུ་རི་མཾ པ་ན པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ནི་སེ་དྷ་ཀ་ཐཱ་ད་སྶ་ནཾ, པ་ཙྪི་མཾ ཨ་ནུ་བོ་དྷ་ཉཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྠཱཏི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩེ.
ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ ཝ་ཏྠུ ཧོ་ཏི ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝ་ཏྠུ་ཏོ’’ཏི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཡ་སྨཱ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡེ ཨ་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཀིཾ པ་ན ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏོ’’ཏི. ཨི་དཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ནི་རོ་དྷ་པ་ཊི་པ་དཱ་ནཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་དཱ་ར་བྦྷཱཏི ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ. པ་ཙྪི་མ་ཉྷི ས་ཙྩ་དྭ་ཡནྟི ནི་རོ་དྷོ མ་གྒོ. ཏ་ཉྷི ན་ཡ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏྟཱ. དུ་དྡ་སནྟི ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་ཡ དུ་དྡ་སཾ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ དུ་ར་ཝ་གྒཱ་ཧཾ. ཏ་ཏྠཱཏི པུ་རི་མེ ས་ཙྩ་དྭ་ཡེ. ཨ་ནྡྷ་བྷཱུ་ཏནྟི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ. ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝི་ས་ཧ་ཏི. ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏྟེ་ནཱཏི ཝཱ་ཙ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ས་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ དུ་དྡ་ས་ཏྟཱཏི པཱི་ལ༹་ནཱ་དི་ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ, ཨ་ཡཾ ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི (མ. ནི. ༤༨༤; ༣.༡༠༤) ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ས་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ དུ་དྡ་ས་ཏྟཱ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ པུ་རི་མ་དྭ་ཡཾ ག་མྦྷཱི་རཾ. ཏ་ཏྠཱཏི པུ་རི་མ་སྨིཾ ས་ཙྩ་དྭ་ཡེ. ཝི་པ་ལླཱ་ས་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི སུ་བྷཱ་དི་ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒཱ་ཧཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ‘‘དུ་ཀྑེ ཨ་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཀཱ་ར་ནྟ་རེ་ན་པི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ དུ་ཀྑེ་ཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ དུ་ཀྑེ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན. ས་ངྒ་ཧ་ཏོཏི ས་མོ་དྷཱ་ན་ཏོ. ཀི་ཙྩ་ཏོཏི ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཀི་ཙྩ་ཏོ. ཨ་ཉྙཱ་ཎ་མི་ཝཱཏི ཝི་ས་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཨ་པྤ་དཱ་ན་ཀི་ཙྩ་མི་ཝ. ‘‘དུ་ཀྑེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཝི་སེ་ས་ཏོ ནི་དྡི་ཊྛཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠེ་ཝ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་སི་ཊྛ་ས་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ ཨི་ད་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཁ་ཎི་ཀ་ནི་རོ་དྷ་སྶ ཨི་དྷ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཡུ་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཝི་རཱ་ག་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ཙ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནཾ ཨི་དྷ ‘‘ནི་རོ་དྷོ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, སོ ཙ ནེ་སཾ ས་བྦ་སོ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷོ, ས་ངྑཱ་རཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦེ་ཧི ཨེ་ཏེ་ཧི ནི་རོ་དྷ་པ་དེ་ཧི ནི་བྦཱ་ན་སྶ དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་བྦཱ་ནཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚནྟི ཝ་ཊྚ་ཉྩ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཉྩ. ‘‘དྭཱ་ད་ས་ཧཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ ‘‘ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ དྭཱ་ད་ས་ཧི པ་དེ་ཧི ཝ་ཊྚཾ, པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ དྭཱ་ད་ས་ཧི ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཨི་དྷ ད་སྶི་ཏ’’ནྟི.
ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. པ་ཊི་པ་དཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣. མི་ཙྪཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་དཱ, ཝ་ཊྚ་གཱ་མི་མ་གྒོ དུ་ཀྑཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ. ཏཾ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་དཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི. སོ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ཀ་ཐཾ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་དཱ ཧོ་ཏཱིཏི? ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝེ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝ་ཊྚ་སཱི་ས་ཏྟཱཏི ཝ་ཊྚ་པ་ཀྑི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ནྟ་མ་སོཏི ཨུ་ཀྐཾ་ས་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི ཨ་ཝ་ཀཾ་ས་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ. ‘‘ཨི་དཾ མེ པུ་ཉྙཾ ནི་བྦཱ་ནཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ. པ་ཎྞ་མུ་ཊྛི་དཱ་ན་མ་ཏྟནྟི སཱ་ཀ་པ་ཎྞ་མུ་ཊྛི་དཱ་ན་མ་ཏྟཾ. ཨ་པྤ་ཏྭཱཏི ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཧེ་ཏུ ཨེ་ས ནི་དྡེ་སོ, ཨ་པཱ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ད་གྒེ་ན ཝཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ད་གྒེ་ན ཏ་དཱ་ཝ་ཧཱ པ་ཊི་པ་དཱ་པི པ་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་པྤ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ན. པ་ཊི་ལོ་མ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་ཊི་པ་དཱ པུ་ཙྪི་ཏཱཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ཊི་པ་དཱ དེ་སེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷཱ་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཡ་ཐཱ་ར་དྡྷ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ་ཡ ཨི་དྷཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་དེ་ས་ནཱ་ཡ་མྤེ་ཏྠ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ནི་རོ་དྷཱ པ་ན ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་ཏི ཧོ་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་བྦཱ་ནཾ བྷཱ་ཛི་ཏ’’ནྟི. ས་རཱུ་པེ་ན པ་ན ཏཱ་ཡ ཝ་ཊྚ་མེ་ཝ པ་ཀཱ་སི་ཏཾ. ཝ་ཀྑ་ཏི ཧི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ‘‘ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི. ནི་ཡྻཱ་ཏ་ནེཏི ནི་ག་མ་ནེ. ཕ་ལེ་ནཱཏི པ་ཏྟ་བྦ་ཕ་ལེ་ན པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ས་མྤཱ་པ་ཀ་ཧེ་ཏུ་ནོ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ཏི་ཝི་དྷོ ཧེ་ཏུ ཉཱ་པ་ཀོ, ནི་བྦ་ཏྟ་ཀོ, ས་མྤཱ་པ་ཀོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏི་ཝི་དྷཾ ཕ་ལཾ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦཾ, ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ, ས་མྤཱ་པེ་ཏ་བྦ་ནྟི. ཏ་སྨཱ པ་ཏྟ་བྦ་ཕ་ལེ་ན ནི་བྦཱ་ནེ་ན ཏཾ་ས་མྤཱ་པ་ཀ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཕ་ལེ་ན ཧེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ནི་བྦཱ་ན་ཕ་ལཱ ཨ་ཡཾ ‘‘ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་གཱ ཨ་སེ་ས་ནི་རོ་དྷཱཏི ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨ་སེ་ས་ཝི་ར་ཛྫ་ན་ཏོ ཨ་སེ་ས་ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ཙ. པ་ད་དྭ་ཡེ་ན་པི ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷ་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཉྷི ནི་བྦཱ་ནཾ. དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤེ ཨ་ཡཾ ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡེ་ན མ་གྒེ་ན ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་སེ་ས་ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨ་སེ་ས་ནི་རོ་དྷོ ཡཾ ཨཱ་ག་མྨ ཧོ་ཏི, ཏཾ མ་གྒཾ ད་སྶེ་ཏུ་ནྟི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ན་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶ པ་ད་ཏྠེ ས་ཏི. སཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཝི་བྷ་ཏྟཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨ་སེ་ས་ནི་རོ་དྷ་ཧེ་ཏུ་པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཏྠ སཱ་ཏི་ས་ཡ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ས་མཱ་ཡོ་ག་ཏོ སཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ ཝི་བྷ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་དཱ་ག་ཧ་ཎེ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཊྚ་སྶ་པི ཝི་བྷ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི.
པ་ཊི་པ་དཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཝི་པ་སྶཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤. ཝི་པྥ་ནྡ་ནྟཱིཏི ནི་མི་ས་ན་ཝ་སེ་ན. ཨ་ནི་མི་སེ་ཧཱིཏི ཝི་ག་ཏ་ནི་མི་སེ་ཧི ཨུ་མྨཱི་ལ་ནྟེ་ཧེ་ཝ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ མ་ཧཱ་པ་དཱ་ནེ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ‘‘ཝི་པ་སྶཱི’’ཏི པ་དེ, ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝཱ ‘‘ཨ་ནི་མི་སེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ ཡ་ཐཱ་ག་ཏེ སུ་ཏྟ་ནྟེ.
མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ཨ་ནི་མི་ས་ལོ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘ཝི་པ་སྶཱི’’ཏི ས་མ་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི མ་ཧཱ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་རི་མ་བྷ་ཝེ ཨ་ནི་མི་ས་ལོ་ཙ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ན ཨ་ཉྙ་མེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ལཱ་ལ༹་ཡ་མཱ་ན་སྶཱཏི ཏོ་སེ་ནྟ་སྶ. ཨ་ནཱ་ད་རེ ཙེ་ཏཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཊྚ་སྶཱཏི ཨ་ཏྠ་སྶ.
པུ་ཉྙུ་སྶ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏོ བྷ་གོ ཨ་སྶ ཨ་ཏི་ས་ཡེ་ན ཨ་ཏྠཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ‘‘བྷཱ་གྱ་ས་མྤ་ནྣ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མྨཱཏི ས་མྨ་དེ་ཝ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ, ཉཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ཡེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ’’ཏི. སཾ-ས་དྡོ ‘‘སཱ་མ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་མཱ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་མཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་རེ་ནཱ’’ཏི, ས་ཡ་མྦྷུ་ཉཱ་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མྨཱ, སཱ་མཾ བུ་ཛ྄ཛྷི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་མྦོ་དྷོ ཝུ་ཙྩ་ཏི མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ, ‘‘བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨི་དྷ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ་པི ས་ངྒ་ཧོ. བོ་དྷི་མཱ ས་ཏྟོ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ, པུ་རི་མ་པ་དེ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པོ ཡ་ཐཱ ‘‘སཱ་ཀ་པ་ཏྠ་ཝོ’’ཏི. བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ས་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ཡཱ་ན་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི བོ་དྷི ཙ སོ ས་ཏྟ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་ག་ཏོ ས་ཏྟོ ཙཱ་ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ. པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ‘‘ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མ མ་ཧ་ནྟཾ བོ་དྷིཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་ཙྪ་ནྡོ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི. དུ་ཀྑནྟི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ. ཀཱ་མཾ ཙུ་ཏུ་པ་པཱ་ཏཱ་པི མ་ར་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཡོ, ‘‘ཛཱ་ཡ་ཏི མཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི པ་ན ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ཝ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ན ཨེ་ཀ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ག་ཧ་ཎཾ, ཨ་ཐ ཁོ ནཱ་ནཱ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧ་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ…པེ… ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཏ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎནྟི ཏ་སྶ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཛི་ཎྞ་བྱཱ་དྷི་མ་ཏེ དི་སྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཏ་སྨཱ་སྶ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཨཱ་དི་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི.
ཨུ་པཱ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཝི་དྷི་ནཱ ཉཱ་ཡེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན པ་ཐེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ས་མཱ་ཡོ་གོ ཨ་ཧོ་སཱིཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་ག་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱཏི ཧེ་ཏུ་མྷི ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཏ་སྶ ‘‘ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ནཱ’’ཏི ཧེ་ཏུ་མྷི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨཱ་ཧ. ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཁོ ས་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎནྟི ‘‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ས་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཀིཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’ནྟི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་ཏི ཡཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ས་ཏི ཙ ན ཧོ་ཏི, ཏཾ ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་བྱ་བྷི་ཙཱ་ར་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ར་ཎ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནེ་ན ‘‘ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཁོ ས་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’ནྟི ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ པ་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཏཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི་ཡཱ ཙ་སྶ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ. ཧཱིཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཨི་དནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཊྚ་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ག་ཧ་ཎཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་མི་ད’’ནྟི. ཨི་དྷ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་མུ་ད་ཡ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ད་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མུ་ད་ཡཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱཏི ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་ར་ཉྷི ས་མུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ས་མུ་ད་ཡོ ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི ཨཱ་མེ་ཌི་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་པ་རཾ, ཨ་ཐ ཁོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ས་དྡོ ཝི་ཡ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་མུ་ཁེ་ན ཨི་དྷ ས་མུ་ད་ཡ་ས་དྡོ ནི་བྦ་ཏྟི་མུ་ཁེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཾ ཝ་ད་ཏི. ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ད་ཡོ ཙ ཡཱ་ཝ་ནྟོ ཨི་དྷ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ, ཏེ སཱ་མ་ཉྙ་རཱུ་པེ་ན བྱཱ་པ་ནི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ག་ཎྷ་ནྟོ ‘‘ས་མུ་ད་ཡོ ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི ཨ་ཝོ་ཙ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྑཱུཏི ས་མུ་ད་ཡ་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝོ ཙ་ཀྑུ. ཉཱ་ཏ་ཊྛེ་ནཱཏི ཉཱ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན. པ་ཛཱ་ན་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ཏཾ་ཏཾ་པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི པ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝཱ ཛཱ་ན་ན་ཊྛེ་ན. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨོ ཨི་མ་སྶ ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ཀ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན. ཨོ་བྷཱ་ས་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ས་མུ་ད་ཡ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་སྶ མོ་ཧ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་སྶ ཀི་ལེ་ས་ནྡྷ་ཀཱ་ར་སྶ ཝི་དྷ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝ་བྷཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ‘‘ཙ་ཀྑུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ. ནི་རོ་དྷ་ཝཱ་རེཏི པ་ཊི་ལོ་མ་ཝཱ་རེ. སོ ཧི ‘‘ཀི་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི ནི་རོ་དྷ་ཀི་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ.
ཝི་པ་སྶཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥-༡༠. སི་ཁཱི་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥-༡༠. ན ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱཏི ‘‘སི་ཁི་སྶ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ. ཀ་སྨཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཀཱ་ས་ནེ ཨ་དེ་སི་ཏ་ཏྟཱཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ནཱ་ནཱ་ཋཱ་ནེ་སུ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི་པི ཏཱ་ནི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན དེ་སི་ཏཱ་ནི, ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ན ཨེ་ཀ་ས་དི་སཱ ཏ་ད་ཏྠ་སྶ ཨ་བྷི་ནྣ་ཏྟཱ. ‘‘བུ་དྡྷཱ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ན ཨ་ཉྙོ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ན ཧི མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝེ པ་རོ་པ་དེ་སེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏྠི. ག་ཏ་མ་གྒེ་ནེ་ཝཱཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི་ག་མ་ནེ་ན ག་ཏ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ པ་ཙྪི་མ་མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཏཱ. ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི་ཡཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཏེ་སཾ པ་ཋ་མ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་བྦ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ, བུ་དྡྷ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ བུ་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ.
སི་ཁཱི་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
བུ་དྡྷ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.