༨. ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༩. སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཀ་ལྱཱ་ཎོ བྷ་དྡ་ཀོ མི་ཏྟོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ, ཏ་སྶ དྷ་མྨོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཝ སྭཱ་ཁཱ་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི སུ་ཏྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩ་སྶ སཱ་དྷ་ན་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠཾ པཱུ་རེ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་ཏ་ར་སྶཱཏི པཱ་པ་མི་ཏྟ་སྶ. ཏེ་ནཱཏི ཨ་ཏྠ་པཱུ་ར་ཎེ་ན. ཨེ་ཏནྟི ‘‘སོ ཙ ཁོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ. དེ་ས་ནཱ་དྷ་མྨོཏི པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ. སོ ཧི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏོ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ལ་དྡྷ་བྦོ, ཨི་ཏ་རེ ཏ་དུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་རེ་ཧི, ཏེ་ན ལ་དྡྷ་བྦོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. སཱ་ཝ་ཀ་བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཧེ་སཱ དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ན ཧི སེ་ས་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་རོ་པ་དེ་སེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏྠི.
ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏོཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟ་སྶ ཨུ་པ་ཌྜྷ་གུ་ཎོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏོ ལ་དྡྷ་བྦོ. ཨུ་པ་ཌྜྷཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་ར་ཏོཏི ཨི་ཏ་རཾ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་རི་ས་ཀཱ་ར་ཏོ. ལོ་ཀེ་པི པཱ་ཀ་ཊོ་ཡ་མ་ཏྠོ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ, པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་ར་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ལ་དྡྷ་བྦཱ ཏེ་ཝི་ཛྫ་ཏཱ’’ཏི, ཏ་སྨཱ ཐེ་རོ ཏ་ཐཱ ཙི་ནྟེ་སི. ནི་པྤ་དེ་སནྟི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ. ཏ་ཏོཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏོ. ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་ཌྜྷ་གུ་ཎོ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི. བ་ཧཱུ་ཧི པུ་རི་སེ་ཧི. ཝི་ནི་བྦྷོ་གོ ཝི་ཝེ་ཙ་ནཾ ན་ཏྠི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ. ཨེ་སཱཏི པ་ར་ཏོ་གྷོ་ས་པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་ར་ཏོ ཙ སི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྟ་ཀནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀོ བྷཱ་གོ. ཡ་དི ན ས་ཀྐཱ ལ་དྡྷུཾ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་སུ ན ས་ཀྐཱ ལ་དྡྷུཾ. ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻེ ས་ཀ་ལ་མྤི ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི པ་ར་ཏོ་གྷོ་ས་མ་ཏྟེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ, པ་དྷཱ་ན་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ པ་ན ‘‘ས་ཀ་ལ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ངྒནྟི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་བྦ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་དེ་སེ་ན ཝི་ནཱ ཏེ་ན ཨུ་ཏྟ་རི ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་ལ་དྡྷ་བྦ་ཏོ. ཨ་ཏྠ་ཏོཏི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ. ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཾ…པེ… ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ སུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ པ་ན སཱི་ལཱ་ད་ཡོ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི.
མཱ་ཧེ་ཝནྟི མཱ ཨ་ཧ ཨེ་ཝ་ནྟི ཚེ་དོ, ཨ་ཧཱཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, མཱ་ཏི པ་ཊི་སེ་དྷེ ནི་པཱ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷ་ཎཱི’’ཏི. ‘‘མཱ་ཧེ་ཝཾ ཨཱ་ན་ནྡཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཏཱ་དི་ས་སྶ ནཱ་མ ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་གུ་ཎེ སེ་ཝ་ཏོ ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ་ཏི དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་སྶ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་གུ་ཎ་ཀི་ཏྟ་ན་མུ་ཁེ་ན པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཡུ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་དནྟི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ཀ་ལ་མེ་ཝ ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཧི-ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ‘‘མཱ་ཧེ་ཝ’’ནྟི ཏ་སྶ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཛོ་ཏི་ཏཾ, ན ས་རཱུ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ཏཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཱ་ནི…པེ… ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱ’’ཏི. པཱ་ཊི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦནྟི ཨི་ཙྪ་ན་ཊྛེ་ན པཱ་ཊི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦཾ, ན པ་ཊི་ཀ་ངྑཱ་ནི་མི་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝ་སྶཾ་བྷཱ་ཝཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི.
ཨི་དྷཱཏི ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་དཾ, ཨི་དྷེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཧི སཱ་ས་ནེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ, ན ཨ་ཉྙ་ཏྠ. ཨཱ་དི་པ་དཱ་ནཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཝཱ་ཀྱེ ཨཱ་དི་ཏོ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དི་པ་དཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ. ས་མྨཱ་ད་སྶ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་མྨ་དེ་ཝ ད་སྶ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ. ས་མྨཱ་ཨ་བྷི་རོ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོཏི ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨཱ་རོ་པ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ. ས་མྨཱ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ལཱུ་ཁཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ སི་ནི་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་སོ་ཏཱ་ར་ཉྩ པུ་གྒ་ལཾ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྨཱ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ཡ་ཐཱ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ ཀི་ཉྩི ཀ་ཏྟ་བྦཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ས་ཡ་ཉྩ ས་མུ་ཊྛ་ཧ་ནཾ གྷ་ཊ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟ ས་ངྑཱ་ཏཱ ཝི་ར་ཏི་པཱི་ཏི ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ད་ཊྛ་བྦཱ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝཱ ཨུ་ཀྑི་པ་ནཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ བྷཱ་རུ་ཀྑི་པ་ནཾ ཝི་ཡ. ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་སྶ ས་ཏྟ་སྶ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝཱ, ཛཱི་ཝི་ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶེ་ཝ ཝཱ སུ་དྡྷི ཝོ་དཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཝ་ཛྫཱ་ནཾ དྷ་མྨེ་ན པ་ཧཱ་ནཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ཨ་ཏྠ་ལཱ་བྷཱ་དི་པ་རི་ཝུ་ཌྜྷི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་གྒ་ཧ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི ས་མྨཱ་པ་གྒ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ. ཀཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱ་ཙི་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ སུ་བྷ་སུ་ཁ་ནི་ཙྩ་ཨ་ཏྟ་གཱ་ཧཱ་ན་ཉྩ ཝི་དྷ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མྨཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ས་མྨཱ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ས་མྨཱ་ས་ཏི. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མྨཱ ས་མཱ་ད་ཧ་ནཾ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎཾ ས་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི. ཏཱི་ཎི ཀི་ཙྩཱ་ནི ཧོ་ནྟི པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨེ་སུ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨེ་སུ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ ཙ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ་ནི. ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་ནི ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སེ་ཡྻ་ཐི་ད’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་དྡྷིནྟི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨ་ཉྙེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཀི་ལེ་སཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཧ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ ཝཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཊྛཱ ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་ཛ་ཧ་ཏི པ་ཧཱ་ཡ ནཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ནི་རོ་དྷནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
ན ཀེ་ཝ་ལཾ མ་གྒ་དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་པ་རེ་ན་པི ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ནཱ་ནཱ་ཁ་ཎཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎཱ ས་ཀི་དེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཱ ནི་བྦཱ་ན་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ. ཙ་ཏྟཱ་རི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. ཏཱི་ཎི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི ཀཱ་མ་ས་ངྐ་པྤཱ་དཱི་ནཾ པ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. པ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཧི་སྶ ནཱ་མ་ཏྟ་ཡ་ལཱ་བྷོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཝི་ར་ཏི་ཡོ་པི ཧོ་ནྟི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡོ་པི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་པི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཝི་ར་ཏི་ཡོ་ཝ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ན་སྶ མ་གྒ་ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ. ན ཧི ཙེ་ཏ་ནཱ མ་གྒ་ས་བྷཱ་ཝཱ. ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ན་ཉྩ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏོ. པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་པི མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་པཱིཏི ཡ་ཐཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནཱ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་པི. ན ཧི ཨེ་ཀོ་པི ཙ མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི་ཨཱ་དི་ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་པི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི.
ཉ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝུ་དྡྷི ནཱ་མ ཝེ་པུ་ལླཾ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཛ་ནེ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱིཏི ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷཾ པཱ་པེ་ནྟོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི. ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏཱཏི ཝི་ཝི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. སོ ཧི ཝི་ཝེ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཝི་ཝི་ཙྩ་ཏི, ཡཾ ཝི་ཝི་ཙྩི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨི་དྷ ཝི་ཝི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ‘‘ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་སུ པུ་རི་མོ ཝི་ཝེ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཝི་ཝི་ཙྩ་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཝི་ཝི་ཙྩ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་མ་ངྒཱི དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧོ ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝི་ཝི་ཙྩ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཝི་ཝེ་ཀོ་ཏི ག་ཧི་ཏོ. ཨི་ཏ་རོ ས་བྦ་སོ ཏ་ཏོ ཝི་ཝི་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨིཾ དྷ་མྨ་པུ་ཉྫེ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་ཝི་ཙྩ་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཝི་ཝེ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨི་ཏ་རཾ པ་ན ཏཾ་ནི་ནྣ་ཏཱ་ཏཾ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་ཝེ་ཀཾ ནི་སྶི་ཏཾ, ཝི་ཝེ་ཀེ ཝཱ ནི་སྶི་ཏ’’ནྟི.
ཡ་ཐཱ ཝཱ ཝི་ཝེ་ཀ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཛྷཱ་ནཾ ‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ཛ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཱ’’ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ནི་སྶ་ཡོ ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ས་ཏི་པི ཏཱ་སཾ པུ་བྦཱ་པ་ར་བྷཱ་ཝེ ‘‘པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ས་མུ་པྤཱ་ད་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་ནྣ་དྷ་མྨཱ་དྷཱ་རཱ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི. ཏ་སྶ ཏ་ད་ངྒ-ས་མུ་ཙྪེ་ད་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ་ཏཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཏྟཱ. བྷཱ་ཝི་ཏ་མ་གྒ་སྶ ཧི ཡེ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ དྷ་མྨཱ. ཏེ་སཾ ཀི་ཙྩཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་ཝེ་ཀོ. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོཏི ‘‘ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་ཧ་ནྟ་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ. ཡ་དི་པི ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙི་ཏྟཾ, ས་ངྑཱ་རེ་སུ པ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ སུ་ཊྛུ, དི་སྭཱ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑེ ནི་བྦཱ་ནེ ནི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨུ་ཎྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ སཱི་ཏ་ནི་ནྣ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ ཝི་ཡ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཡ་ཐཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཡ་ཐཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ་ཏཱ་པི སི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཡ་ད་གྒེ་ན ཧི ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣ་ཏཱ སི་ཡཱ, ཏ་ད་གྒེ་ན ཕ་ལ་ནི་ནྣ་ཏཱ་པི སི་ཡཱ ‘‘ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མཱ་ཧཾ ཏ་དཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’’ནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་སྨཱ པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོ ཝི་ཡ རཱ་ག་ནི་རོ་དྷོ་པི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཝི་ཝེ་ཀེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ནི་བྦི་སི་ཊྛོ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ཨེ་ས ན་ཡོ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཱ་དཱི་སཱུཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ཏྠཱ ཨེ་ཝ ཧི ཝི་རཱ་གཱ་ད་ཡོ’’ཏི.
ཝོ་སྶ་གྒ་ས་དྡོ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཏྠོ པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཏྠོ ཙཱ་ཏི ཝོ་སྶ་གྒ་སྶ དུ་ཝི་དྷ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཝོ་སྶ་ཛྫ་ན་ཉྷི པ་ཧཱ་ནཾ, ཝི་སྶ་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་རཱ་ས་ངྐ་པ་ཝ་ཏྟི ཙ, ཏ་སྨཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་པ་ཀྑ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཝོ་སྶ་གྒོ, ཏ་ཐཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཏཾ་ནི་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝི་སྶ་ཊྛ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཝོ་སྶ་གྒོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཝོ་སྶ་གྒོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཡཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱིཏི ཨ་ཡཾ མི་སྶ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ན་པ་ཀཱ་རེ་ན ཏཾ་ནི་ནྣ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཙ.
པུ་བྦེ ཝོ་སྶ་གྒ་ཝ་ཙ་ན་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཀ་ལེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ’’ཏི. པ་རི་ཎ་མ་ནྟཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ, པ་རི་ཎ་ཏཾ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ. པ་རི་ཎཱ་མོ ནཱ་མ ཨི་དྷ པ་རི་པཱ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་པ་ཙྩ་ནྟཾ པ་རི་པ་ཀྐ་ཉྩཱ’’ཏི. པ་རི་པཱ་ཀོ ཙ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ལཱ་བྷེ་ན ལ་དྡྷ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་སྶ ཀི་ལེ་སེ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏུཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏུཾ ཏི་ཀྑ་ཝི་ས་ད་བྷཱ་ཝོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨེ་ས ན་ཡོཏི ཡྭཱ་ཡཾ ན་ཡོ ‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ, སེ་སེ་སུ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ནེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ཙྩཱ་ཏི ནི་སྶཱ་ཡ. ཛཱ་ཏི་ས་བྷཱ་ཝཱཏི ཛཱ་ཡ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ. ས་ཀ་ལོཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་སོ, ས་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཀོ་ཙི མ་གྒོ སཱ་ཝ་སེ་སོ ཧུ་ཏྭཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཧེ་ཊྛི་མེ མ་གྒེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨུ་པ་རི་མོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨེ་ཝ ནཱ་མ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཝ་ཝ་སྶ་གྒ་ཏྠེཏི ཝ་ཙ་སཱ་ཡ་ཏྠེ. ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟཱིཏི གུ་ཎ་ཝ་ཎྞ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟི.
ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.