༢. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. ས་ཏྟ་ཛ་ཊི་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༢. པུ་བྦཱ་རཱ་མ་ས་ངྑཱ་ཏེཏི སཱ་ཝ་ཏྠི་ན་ག་ར་སྶ པུ་བྦ་དི་སཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཏྟཱ པུ་བྦཱ་རཱ་མེ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏེ. ཏ་ཏྲཱཏི ‘‘མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་ཡཱ པཱ་སཱ་དེ’’ཏི ཏ་སྨིཾ སཾ་ཁི་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནེ. ཨ་ཡཾ ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཀྐ་མ་ཀ་ཐཱ. པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་གྒུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཾ ཨེ་ཀཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ དི་སྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ནྟཱི. མེ་ཎྜ་ཀ་པུ་ཏྟ་སྶཱཏི མེ་ཎྜ་ཀ་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་སྶ. མཱ་ཏི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ ག་རུ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ དི་སྭཱ. ཏཱ་ཡ ཀཱ་རི་ཏེ པཱ་སཱ་དེཏི ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ མ་ཧཱ་ལ་ཏཱ་པ་སཱ་དྷ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ན་ཝ་ཧི ཀོ་ཊཱི་ཧི ཀ་རཱི་ས་མ་ཏྟེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ཀཱ་རི་ཏེ ས་ཧ་སྶ་ག་བྦྷ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏེ པཱ་སཱ་དེ.
པ་རཱུ་ལ༹ྷ་ཀ་ཙྪཱཏི པ་རཱུ་ལ༹ྷ་ཀ་ཙྪ་ལོ་མཱ. ཀ་མ་ཎྜ་ལུ་གྷ་ཊི་ཀཱ་དིཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ. ན་གྒ་བྷོ་གྒ་ནི་སྶི་རི་ཀཱ་ནནྟི ན་གྒཱ་ན་ཉྩེ་ཝ བྷོ་གྒཱ་ན་ཉྩ ནི་སྶི་རི་ཀཱ་ན་ཉྩ. ཏེ ཧི ཨ་ནི་ཝ་ཏྠ་ཝ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ན་གྒཱ ཙེ་ཝ, ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་ཝ་ཏཱ་དི་ནཱ བྷོ་གྒ་ས་རཱི་ར་ཏཱ་ཡ བྷོ་གྒཱ, སོ་བྷཱ་ར་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ ནི་སྶི་རི་ཀཱ ཙ. ཨ་ཏྟ་ནཱ དི་ཊྛ་སུ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ན ཀ་ཐེ་ཡྻུནྟི ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཏཾ ཏེ་སཾ ར་ཉྙཱ པ་ཡུ་ཏྟ་ཙ་ར་པུ་རི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ པ་ན ཏེ ‘‘ཨ་ཉྙེ་པི པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི མ་ཉྙེ་ཡྻུ་ནྟི ཀོ་ཧ་ཉྙ་ཙི་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ་ན་ཏྠེ་ན ཨ་པ་རི་ཏོ་ས་མཱ་ནོ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཀཱ་སི་ཀ་ཙ་ནྡ་ནནྟི ཨུ་ཛྫ་ལ་ཙ་ནྡ་ནཾ. ཏཾ ཀི་ར ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ན ས་མུ་ཛྫ་ལཾ ཧོ་ཏི པ་བྷ་སྶ་རཾ, ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ ནཾ ས་ཎྷ་ཏ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་སི་ཀ་ཙ་ནྡ་ན་ནྟི ས་ཎྷ་ཙ་ནྡ་ན’’ནྟི. ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཝ་ཎྞ་སོ་བྷ་ཏྠ་ཉྩེ་ཝ སུ་ག་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏྠ་ཉྩ. ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཚ་ཝི་རཱ་ག་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ་ཉྩེ་ཝ སུ་ག་ནྡྷ་ཏྠཱ་ཡ ཙ. ‘‘གི་ཧི་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཨེ་ཝཾ པ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རི་ནཱ ཏ་ཡཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
སཾ་ཝཱ་སོ ནཱ་མ ཨི་དྷ ཀཱ་ལེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་སཾ་ཡ་ཏེ་ན་པི སཾ་ཡ་ཏཱ་ཀཱ་རོ, ཨ་སཾ་ཝུ་ཏི་ནྡྲི་ཡེ་ན་པི སཾ་ཝུ་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ཀཱ་རོ. པ་རི་གྒ་ཧེ་སྶཱ་མཱིཏི ཝཱི་མཾ་སི་སྶཱ་མི ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷཾ ནུ ཁོ, ནོ’’ཏི. ས་པྤ་ཉྙེ་ནཱཏི སཱི་ལ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ན་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་པྤ་ཉྙེ་ན. ཛཱ་ནི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ས་ཏོ སཱི་ལ་སྶ ཨ་ནུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ.
ཀ་ཐ་ནེ་ནཱཏི ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཀ་ཐ་ནེ་ན. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རོཏི དི་ཊྛཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཝོ་ཧ་རི་ཏོ ‘‘དི་ཊྛཾ ཨ་དི་ཊྛ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཝུ་ཏྟ་ས་དྡ་ཝོ་ཧཱ་རོ. ཏ་སྶ པ་ན ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙེ་ཏ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨ་ན་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་པི. པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཧི ས་ཙྩ་ཝཱ་ཙཱ་ད་ཡོ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་ད་ཡོ ཙེ་ཏ་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཏི. པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝོ་ཧཱ་རོ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝོ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘‘སཾ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི.
ཉཱ་ཎ་ཐཱ་མོཏི ཉཱ་ཎ་གུ་ཎ་བ་ལཾ, ཡེ་ན ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་པ་ཊི་བྷཱ་ནཱ་དི་ནཱ ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏི. སཾ་ཀ་ཐཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏྠ་ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ས་མྨཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ. ཨུ་པྤི་ལ་ཝ་ཏི ལ་ཧུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཧེ་ཊྛཱ་ཙ་ར་ཀཱཏི ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཀཱ. ཡེ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་རེ་སཾ ར་ཧ་སྶ་ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ ཨོ་ཙ་ར་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་རཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནེ་ནཱཏི ཝ་ཎྞེ་ན ཝཱ ས་ཎྛཱ་ནེ་ན ཝཱ ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡ ཝཱ ས་ཎྛཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ. སུ་ཛཱ་ནོ པེ་ས་ལོ ཝི་སྶ་སེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ལ་ཧུ་ཀ་ད་སྶ་ནེ་ནཱཏི པ་རི་ཏྟ་ད་སྶ་ནེ་ན ཝི་ཛྫུ་ཀེ་ན ཝི་ཡ. པ་རི་ཀྑཱ་ར་བྷ་ཎྜ་ཀེ་ནཱཏི པ་བྦ་ཛི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་བྷཱུ་ཏེ་ན བྷ་ཎྜ་ཀེ་ན. ལོ་ཧ་ཌྜྷ་མཱ་སོཏི ལོ་ཧ་མ་ཡོ ཨུ་པ་ཌྜྷ་གྒྷ་ན་ཀ་མཱ་སོ.
ས་ཏྟ་ཛ་ཊི་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. པ་ཉྩ་རཱ་ཛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༣. རཱུ་པཱཏི རཱུ་པ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ. ཏེ པ་ན ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ་པི རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་ཏྟཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱི་ལ་པཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི. ཏོ-ས་དྡོ་པི དཱ-ས་དྡོ ཝི་ཡ ཀཱ་ལ་ཏྠོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཏོ་ཏི ཡ་དཱ’’ཏི. མ་ནཾ ཨཱ་པ་ཡ་ཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏཱི་ཏི མ་ནཱ་པཾ, མ་ནོ་ར་མཾ. མ་ནཱ་པ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཏནྟི ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ མ་ན་སཱ པི་ཡཱ་ཡི་ཏཾ, ཏ་སྶ ཨ་གྒ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་ཡ་ནྟཾ པ་ར་མཾ ཀོ་ཊིཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པུ་གྒ་ལ་མ་ནཱ་པནྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝ་སེ་ན མ་ནཱ་པ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཨི་ཊྛ་ནྟི. ས་མྨུ་ཏཱིཏི ས་མ་ཉྙཱ. པུ་གྒ་ལ་མ་ནཱ་པཾ ནཱ་མ ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་རཱི་ཏ་མྤི ག་ཎྷཱ་ཏི ཨི་ཏ་ར་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཾ ཨེ་ཀ་སྶ…པེ… ཨི་ཊྛཾ ཀ་ནྟ’’ནྟི. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱ་སཱི་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་དཾ པུ་གྒ་ལ་མ་ནཱ་པནྟི ཨི་དཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་མྤི ཨེ་ཝཾ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཏེ་ན ཏེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན མ་ནཱ་པ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཾ པུ་གྒ་ལ་མ་ནཱ་པཾ ནཱ་མ.
ལོ་ཀེ པ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ན་ཏྠི, ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶ་ནེ་ན ལོ་ཀེ་ན མ་དྷུ་ར་ཛཱ་ཏེ་ན་པི པ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ པ་ན ད་སྶེ་ཏ་བྦ’’ནྟི. དི་བྦ་ཀ་པྤ་མྤཱིཏི དེ་ཝ་ལོ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ས་དི་ས་མྤི ཨ་མ་ནཱ་པཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི ཨུ་ལཱ༹་ར་པ་ཎཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་ཙ་ཡ་ཏོ. མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ནཾ པ་ན…པེ… ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦཾ ཏེ་སཾ མ་ནཱ་པ་སྶ མ་ནཱ་པ་ཏོ, ཨ་མ་ནཱ་པ་སྶ ཨ་མ་ནཱ་པ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ཏ་ཏྠ་པི ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཉྩ པ་ནེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཉྩ པ་ནེ་ཏཾ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ་ཝ་ནེ་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཝ་སེ་ན ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ‘‘ར་ཛྫ་ཏི དུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི ད་སྶི་ཏཱ. སེ་ས་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ་པི ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལེ་པི པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ་ཀཱ་ར་ཏོ, པ་ཊི་ཀཱུ་ལེ་པི ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ་ཀཱ་ར་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི. ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ཏི, ན ས་ཀྐཱ ཝི་པཱ་ཀཾ ཝ་ཉྩེ་ཏུ་ནྟི. ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ ཧི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཨི་ཊྛ་མེ་ཝ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཉྩ ཨ་ནི་ཊྛ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི.
ཡཾ པ་ན ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ ‘‘ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཛཾ ཨ་ནི་ཊྛཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ན ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ན སོ་བྷ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཛ་མྤི ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨི་ཊྛ་ནྟི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ སི་ཡཱ. ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཛཾ པ་ན ས་བྦེ་སཾ ཨི་ཊྛ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ནཾ ཀེ་ས་ཉྩི མ་ནུ་སྶ་རཱུ་པཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ, ཡ་ཏོ ཏེ དི་སྭཱ་ཝ པ་ལཱ་ཡ་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ ཙ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ བྷཱ་ཡ་ནྟི, ཏེ་ས་མྤི ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཏཾ རཱུ་པཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་དི་ས་སྶ པ་ན པུ་ཉྙ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ན ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ར་ཏི ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཛ་སྶ པ་ན ཨ་ནི་ཊྛ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཛ་སྶ སོ་བྷ་ན་སྶ ཨི་ཊྛ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཛཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཛཾ པ་ན པ་ཝ་ཏྟེ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ, ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཝོ་མི་སྶ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཀཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཛཾ བ་ཧུ་ལཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཡི་དཾ ས་མྨུ་ཏི་མ་ནཱ་པ་སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ པ་ན ན ཏ་ཐཱ ཝི་བྷ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
སོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཙ་ནྡ་ན་ངྒ་ལ་གཱ་མེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཙ་ནྡ་ན་ངྒ་ལི་ཀོ’’ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ‘‘ཙ་ནྡ་ན་ཝི་ལཱ་སོ’’ཏི ཀེ་ཙི. ཏ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་པཱ་དཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཧ་ཏ་པྤ་བྷེ ཧ་ཏ་སོ་བྷེ དི་སྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་ད་ཀཱ་བྷི་སི་ཏྟེཏི ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨ་བྷི་སི་ཉྩི་ཏེ. ཨ་ངྒཱ་རེ ཝི་ཡཱཏི ཨ་ངྒཱ་ར་ཀྑ་ཎེ ཝི་ཡ.
ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝཱཏི པ་གེ་ཝ. ཨ་ཝི་ག་ཏ་ག་ནྡྷཾ ཏ་ངྑ་ཎ་ཝི་ཀ་སི་ཏ་ཏཱ་ཡ. ཨཱི་དི་སཾ ཝ་ཙ་ནནྟི ‘‘ཨ་ཙྪཱ་དེ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝ་ཙ་ན་ནྟི.
པ་ཉྩ་རཱ་ཛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. དོ་ཎ་པཱ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༤. ‘‘དོ་ཎ་པཱ་ཀ་ཀུ་ར’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝི་བྷ་ཏྟི་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དོ་ཎ་པཱ་ཀཾ ཀུ་ར’’ནྟི. དོ་ཎ་སྶཱཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨཱ་ལ༹ྷ་ཀཱ་ནཾ, སོ་ལ༹་ས་ནཱ་ལཱི༹་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་དུ་པི་ཡནྟི ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཾ, ཏ་སྶ ཝུ་ཏྟ་པ་རི་མཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པུ་བྦེཏི ཏཾ་དི་ཝ་ས་ཏོ པུ་རི་མ་ཏ་ར་དི་ཝ་སེ་སུ. བ་ལ་ཝཱཏི མ་ཧཱ. བྷ་ཏྟ་པ་རི་ལཱ༹་ཧོཏི བྷ་ཏྟ་ས་མྨ་ད་ཧེ་ཏུ་ཀོ. ཨ་སྶ ར་ཉྙོ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ ག་ཧི་ཏ་ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚཱ བཱི་ཛ་ནྟི ཡ་མ་ཀ་ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚེ་ཧི. ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རནྟི བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ ལ་དྡྷ་བྦ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཾ. བྷོ་ཛ་ན་མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཧི སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ནུ་ཀ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝེ་ད་ནཱ, ས་ཎི་ཀཾ ཛཱི་ར་ཏི ཨཱ་ཡུ པཱ་ལ་ཡ’’ནྟི.
ཏ་ནུ་ཀ་སྶཱཏི ཏ་ནུ་ཀཱ ཨ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ, བྷུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝེ་ད་ནཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཎི་ཀནྟི མ་ནྡཾ མུ་དུ་ཀཾ, ཨ་པ་རི་སྶ་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛཱི་ར་ཏཱིཏི པ་རི་བྷུ་ཏྟཱ་ཧཱ་རོ པ་ཙྩ་ཏི. ཨཱ་ཡུ་པཱ་ལ་ཡནྟི ནི་རོ་དྷོ ཨ་ཝེ་ད་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ར་ཀྑ་ནྟོ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ཎི་ཀཾ ཛཱི་ར་ཏཱིཏི སོ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ པུ་གྒ་ལོ པ་རི་མི་ཏཱ་ཧཱ་ར་ཏཱ་ཡ ས་ཎི་ཀཾ ཙི་རེ་ན ཛཱི་ར་ཏི ཛ་རཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏཾ པཱ་ལེ་ནྟོ.
པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ས་བྦཾ སོ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི, ཏ་ཏོ པ་ར་ཉྩ ཡ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ར་ཉྙཱ ས་དྡྷི’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀེ ཏ་ཎྜུ་ལེ ཧཱ་རེ་ཡྻཱ་སི ཏ་དུ་པི་ཡ་ཉྩ བྱ་ཉྫ་ན་ནྟི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ.
པུ་རི་ས་བྷཱ་གོ ཨེ་སཱཏི མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ན པུ་རི་སེ་ན བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་བྷཱ་གོ ཨེ་སོ, ཡ་དི་དཾ ནཱ་ལི༹་ཀོ་ད་ན་མ་ཏྟཾ. ས་ལླི་ཁི་ཏ་ས་རཱི་ར་ཏཱཏི བྷ་མཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ལླི་ཁི་ཏ་སྶ ཝི་ཡ ས་བྦ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཝཱུ་པ་ས་མ་སྶ པུ་ཐུ་ལ་ཏཱ་པ་ག་ཏ་ས་རཱི་ར་སྶ. སཱི་ལཾ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཏྠོཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཀུ་ཏོ པ་ནེ་ཏྠ སཱི་ལ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷོ་ཛ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི. སཱི་ལ་ངྒཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱིཏི ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལ་སྶ ཨ་ཝ་ཡ་ཝོ ཨེ་ཀོ བྷཱ་གོ ཧོ་ཏི.
དོ་ཎ་པཱ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. པ་ཋ་མ་ས་ངྒཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༥. ཝེ་དེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཨཱི་ཧ་ཏི ཨི་རི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དེ་ཧཱི, ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛ་བྷ་གི་ནཱི ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནོ མཱ་ཏཱ, སཱ ཀི་ར ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཎྜི་ཏཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི ཨེ་ཏི་སྶ་ནྟི ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནཱི. དྭི་ནྣཾ ར་ཛྫཱ་ནནྟི ཀཱ་སི་ཀ་ར་ཛྫ་མ་ག་དྷ་ར་ཛྫཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ, སོ པ་ན གཱ་མོ ཀཱ་སི་ཀ་ར་ཛྫོ.
པཱ་པཱཏི ལཱ་མ་ཀཱ ནི་ཧཱི་ནཱ་ཙཱ་རཱ. མེ་ཛྫ་ཏི སི་ནི་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི མེ་ཏྟི, སཱ ཨེ་ཏེ་སུ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མི་ཏྟཱ. ས་ཧ ཨ་ཡ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ས་ཧཱ་ཡཱ. ས་མྤ་ཝ་ངྐནྟི སུ་ཊྛུ ཨོ་ན་ཏཾ. ཛ་ཡ་ཀཱ་ར་ཎཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ཧ, ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨ་ཛྫ ཨི་མཾ ར་ཏྟིཾ དུ་ཀྑཾ སེ་ཏཱི’’ཏི ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཝེ་རི་གྷཱ་ཏོ ནཱ་མ ཝེ་རི་པུ་གྒ་ལེ ས་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝེ་རི་པུ་གྒ་ལཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི.
པ་ཋ་མ་ས་ངྒཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. དུ་ཏི་ཡ་ས་ངྒཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༦. སུ་ཎཱ་ཐཱཏི ‘‘ཝ་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ. ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏཱིཏི ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ས་ཡ྄ཧཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི. ‘‘ཡ་དཱ ཙ་ཉྙེ’’ཏི ཙ-ཀཱ་རོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་དཱ ཨ་ཉྙེ’’ཏི. ཝི་ལུ་མྤ་ནྟཱིཏི ཝི་ནཱ་སཾ ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཝི་ལུ་མྤཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཝི་ལུ་ཏྟ་པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་སྶ ཨ་ས་ཀ་ཏྟཱ པུ་གྒ་ལོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཀ་མྨ་ཕ་ལཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟོ ཝི་ཡ ས་ཡ་མྤི པ་རེ་ན ཝི་ལུ་མྤཱི་ཡ་ཏི, དྷ་ན་ཛཱ་ནིཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ‘‘ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཧི མ་ཉྙ་ཏཱིཏི པཱ་པ་ཀི་རི་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧི་ཏཱ་ཝ་ཧཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཉྙ་ཏི. ཛ་ཡ་ནྟོ པུ་གྒ་ལོ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཛི་ནཱ་མཱི’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ས་ཡ་མྤི ཏ་ཏོ པ་རཱ་ཛ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. གྷ་ཊྚེ་ཏཱ་རནྟི པཱ་པ་ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀཾ. ཀ་མྨ་ཝི་ཝ་ཊྚེ་ནཱཏི ཀ་མྨ་སྶ ཝི་ཝ་ཊྚ་ནེ་ན, པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷེ་ན ལ་དྡྷཱ་ཝ་ས་རེ་ན ཝི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཝི་ག་མི་ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དུ་ཏི་ཡ་ས་ངྒཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. མ་ལླི་ཀཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༧. ཨེ་ཀ་ཙྩཱཏི པ་ཎྜི་ཏཱ ས་པ་ཉྙཱ. སེ་ཡྻཱཏི ཝ་རཱ. གཱ་ཐཱ་སུ་ཁ་ཏྠཾ ས་སུ་ར་ས་དྡ་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་སྶུ་དེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་སྶུ་ས་སུ་ར་དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི. དི་སཱ་ཛེ་ཊྛ་ཀཱཏི ཙ་ཏཱུ་སུ་པི དི་སཱ་སུ ཛེ་ཊྛ་ཀ་སཱི་སེ་ན ཧི ལོ་ཀཾ ཝ་ད་ཏི. ཏཱ་དི་སཱ་ཡཱཏི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ མེ་དྷཱ་ཝི་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ. སུ་བྷ་རི་ཡཱ་ཡཱཏི སུ་ཁེ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ སུ་ནྡ་རི་ཏྠི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
མ་ལླི་ཀཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཨ་པྤ་མཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༨. ས་མ་དྷི་གྒ་ཡ྄ཧཱཏི ས་མྨཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ, ཉཱ་ཡེ་ན ཝི་སེ་ས་ཏོ ག་ཎྷི་ཏྭཱ. ཀཱ་རཱ་པ་ཀ་ཨ་པྤ་མཱ་དོཏི ཏི་ཎྞཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཨ་པྤ་མཱ་དོ. ས་མ་ཝ་དྷཱ་ནནྟི ས་མ་ཝ་རོ་དྷཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཾ. ཨུ་པ་ཀྑེ་པནྟི བ་ཧི ཨ་ཧུ་ཏྭཱ པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ཏཾ. སེ་ས་པ་ད་ཛཱ་ཏཱ་ནི ཝི་ཡ ཨ་ཝ…པེ… དྷ་མྨཱ ས་པྤ་དེ་ས་ཏྟཱ. ཨ་པྤ་མཱ་དེ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟི ཏ་སྶ ནི་པྤ་དེ་ས་ཏྟཱ. ཨ་གྒཾ སེ་ཊྛཾ མ་ཧ་ནྟཾ སེ་ས་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་པྤ་མཱ་དོ. པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་དྷི་ག་མ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ. ལོ་ཀི་ཡོ་པི ས་མཱ་ནོཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ་པི ས་མཱ་ནོ. མ་ཧ་གྒ་ཏཱ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ནཾ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ པ་ཝ་ཏྟ་ཨ་པྤ་མཱ་དོ ཧི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
པ་སཾ་ས་ནྟི པ་ཎྜི་ཏཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་པྤ་མཱ་ད་སྶ པཱ་སཾ་ས་བྷཱ་ཝེ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ཡ པ་ན ‘‘ཨེ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཧ. ཨི་མི་སྶཱ ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ‘‘པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་སཱུ’’ཏི པ་ད་སྶ ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་སྨཱ པ་ཎྜི་ཏཱ ཨ་པྤ་མཱ་དཾ པ་སཾ་ས་ནྟི, ཡ་སྨཱ ཙ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་སུ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨུ་བྷོ ཨ་ཏྠེ ཨ་དྷི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཡུ་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཏྠ་ཡ་ནྟེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་དོ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ པ་ན པ་ཎྜི་ཏཱ ཨ་པྤ་མཱ་དཾ པ་སཾ་ས་ནྟི. ཀ་ཏྠ? པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་སུ. ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ? ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ་ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨཱ…པེ… ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་དི་ཧི་ཏ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ.
ཨ་པྤ་མཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༩. སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཀ་ལྱཱ་ཎོ བྷ་དྡ་ཀོ མི་ཏྟོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ, ཏ་སྶ དྷ་མྨོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཝ སྭཱ་ཁཱ་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི སུ་ཏྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩ་སྶ སཱ་དྷ་ན་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠཾ པཱུ་རེ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་ཏ་ར་སྶཱཏི པཱ་པ་མི་ཏྟ་སྶ. ཏེ་ནཱཏི ཨ་ཏྠ་པཱུ་ར་ཎེ་ན. ཨེ་ཏནྟི ‘‘སོ ཙ ཁོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ. དེ་ས་ནཱ་དྷ་མྨོཏི པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ. སོ ཧི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏོ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ལ་དྡྷ་བྦོ, ཨི་ཏ་རེ ཏ་དུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་རེ་ཧི, ཏེ་ན ལ་དྡྷ་བྦོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. སཱ་ཝ་ཀ་བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཧེ་སཱ དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ན ཧི སེ་ས་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་རོ་པ་དེ་སེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏྠི.
ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏོཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟ་སྶ ཨུ་པ་ཌྜྷ་གུ་ཎོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏོ ལ་དྡྷ་བྦོ. ཨུ་པ་ཌྜྷཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་ར་ཏོཏི ཨི་ཏ་རཾ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་རི་ས་ཀཱ་ར་ཏོ. ལོ་ཀེ་པི པཱ་ཀ་ཊོ་ཡ་མ་ཏྠོ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ, པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་ར་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ལ་དྡྷ་བྦཱ ཏེ་ཝི་ཛྫ་ཏཱ’’ཏི, ཏ་སྨཱ ཐེ་རོ ཏ་ཐཱ ཙི་ནྟེ་སི. ནི་པྤ་དེ་སནྟི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ. ཏ་ཏོཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏོ. ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་ཌྜྷ་གུ་ཎོ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི. བ་ཧཱུ་ཧི པུ་རི་སེ་ཧི. ཝི་ནི་བྦྷོ་གོ ཝི་ཝེ་ཙ་ནཾ ན་ཏྠི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ. ཨེ་སཱཏི པ་ར་ཏོ་གྷོ་ས་པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་ར་ཏོ ཙ སི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྟ་ཀནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀོ བྷཱ་གོ. ཡ་དི ན ས་ཀྐཱ ལ་དྡྷུཾ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་སུ ན ས་ཀྐཱ ལ་དྡྷུཾ. ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻེ ས་ཀ་ལ་མྤི ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི པ་ར་ཏོ་གྷོ་ས་མ་ཏྟེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ, པ་དྷཱ་ན་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ པ་ན ‘‘ས་ཀ་ལ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ངྒནྟི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་བྦ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་དེ་སེ་ན ཝི་ནཱ ཏེ་ན ཨུ་ཏྟ་རི ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་ལ་དྡྷ་བྦ་ཏོ. ཨ་ཏྠ་ཏོཏི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ. ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཾ…པེ… ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ སུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ པ་ན སཱི་ལཱ་ད་ཡོ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི.
མཱ་ཧེ་ཝནྟི མཱ ཨ་ཧ ཨེ་ཝ་ནྟི ཚེ་དོ, ཨ་ཧཱཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, མཱ་ཏི པ་ཊི་སེ་དྷེ ནི་པཱ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷ་ཎཱི’’ཏི. ‘‘མཱ་ཧེ་ཝཾ ཨཱ་ན་ནྡཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཏཱ་དི་ས་སྶ ནཱ་མ ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་གུ་ཎེ སེ་ཝ་ཏོ ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ་ཏི དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་སྶ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་གུ་ཎ་ཀི་ཏྟ་ན་མུ་ཁེ་ན པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཡུ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་དནྟི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ཀ་ལ་མེ་ཝ ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཧི-ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ‘‘མཱ་ཧེ་ཝ’’ནྟི ཏ་སྶ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཛོ་ཏི་ཏཾ, ན ས་རཱུ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ཏཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཱ་ནི…པེ… ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱ’’ཏི. པཱ་ཊི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦནྟི ཨི་ཙྪ་ན་ཊྛེ་ན པཱ་ཊི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦཾ, ན པ་ཊི་ཀ་ངྑཱ་ནི་མི་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝ་སྶཾ་བྷཱ་ཝཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི.
ཨི་དྷཱཏི ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་དཾ, ཨི་དྷེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཧི སཱ་ས་ནེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ, ན ཨ་ཉྙ་ཏྠ. ཨཱ་དི་པ་དཱ་ནཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཝཱ་ཀྱེ ཨཱ་དི་ཏོ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དི་པ་དཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ. ས་མྨཱ་ད་སྶ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་མྨ་དེ་ཝ ད་སྶ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ. ས་མྨཱ་ཨ་བྷི་རོ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོཏི ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨཱ་རོ་པ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ. ས་མྨཱ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ལཱུ་ཁཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ སི་ནི་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་སོ་ཏཱ་ར་ཉྩ པུ་གྒ་ལཾ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྨཱ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ཡ་ཐཱ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ ཀི་ཉྩི ཀ་ཏྟ་བྦཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ས་ཡ་ཉྩ ས་མུ་ཊྛ་ཧ་ནཾ གྷ་ཊ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟ ས་ངྑཱ་ཏཱ ཝི་ར་ཏི་པཱི་ཏི ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ད་ཊྛ་བྦཱ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝཱ ཨུ་ཀྑི་པ་ནཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ བྷཱ་རུ་ཀྑི་པ་ནཾ ཝི་ཡ. ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་སྶ ས་ཏྟ་སྶ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝཱ, ཛཱི་ཝི་ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶེ་ཝ ཝཱ སུ་དྡྷི ཝོ་དཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཝ་ཛྫཱ་ནཾ དྷ་མྨེ་ན པ་ཧཱ་ནཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ཨ་ཏྠ་ལཱ་བྷཱ་དི་པ་རི་ཝུ་ཌྜྷི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་གྒ་ཧ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི ས་མྨཱ་པ་གྒ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ. ཀཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱ་ཙི་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ སུ་བྷ་སུ་ཁ་ནི་ཙྩ་ཨ་ཏྟ་གཱ་ཧཱ་ན་ཉྩ ཝི་དྷ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མྨཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ས་མྨཱ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ས་མྨཱ་ས་ཏི. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མྨཱ ས་མཱ་ད་ཧ་ནཾ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎཾ ས་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི. ཏཱི་ཎི ཀི་ཙྩཱ་ནི ཧོ་ནྟི པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨེ་སུ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨེ་སུ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ ཙ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ་ནི. ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་ནི ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སེ་ཡྻ་ཐི་ད’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་དྡྷིནྟི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨ་ཉྙེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཀི་ལེ་སཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཧ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ ཝཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཊྛཱ ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་ཛ་ཧ་ཏི པ་ཧཱ་ཡ ནཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ནི་རོ་དྷནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
ན ཀེ་ཝ་ལཾ མ་གྒ་དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་པ་རེ་ན་པི ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ནཱ་ནཱ་ཁ་ཎཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎཱ ས་ཀི་དེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཱ ནི་བྦཱ་ན་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ. ཙ་ཏྟཱ་རི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. ཏཱི་ཎི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི ཀཱ་མ་ས་ངྐ་པྤཱ་དཱི་ནཾ པ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. པ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཧི་སྶ ནཱ་མ་ཏྟ་ཡ་ལཱ་བྷོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཝི་ར་ཏི་ཡོ་པི ཧོ་ནྟི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡོ་པི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་པི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཝི་ར་ཏི་ཡོ་ཝ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ན་སྶ མ་གྒ་ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ. ན ཧི ཙེ་ཏ་ནཱ མ་གྒ་ས་བྷཱ་ཝཱ. ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ན་ཉྩ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏོ. པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་པི མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་པཱིཏི ཡ་ཐཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནཱ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་པི. ན ཧི ཨེ་ཀོ་པི ཙ མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི་ཨཱ་དི་ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་པི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི.
ཉ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝུ་དྡྷི ནཱ་མ ཝེ་པུ་ལླཾ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཛ་ནེ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱིཏི ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷཾ པཱ་པེ་ནྟོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི. ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏཱཏི ཝི་ཝི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. སོ ཧི ཝི་ཝེ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཝི་ཝི་ཙྩ་ཏི, ཡཾ ཝི་ཝི་ཙྩི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨི་དྷ ཝི་ཝི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ‘‘ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་སུ པུ་རི་མོ ཝི་ཝེ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཝི་ཝི་ཙྩ་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཝི་ཝི་ཙྩ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་མ་ངྒཱི དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧོ ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝི་ཝི་ཙྩ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཝི་ཝེ་ཀོ་ཏི ག་ཧི་ཏོ. ཨི་ཏ་རོ ས་བྦ་སོ ཏ་ཏོ ཝི་ཝི་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨིཾ དྷ་མྨ་པུ་ཉྫེ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་ཝི་ཙྩ་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཝི་ཝེ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨི་ཏ་རཾ པ་ན ཏཾ་ནི་ནྣ་ཏཱ་ཏཾ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་ཝེ་ཀཾ ནི་སྶི་ཏཾ, ཝི་ཝེ་ཀེ ཝཱ ནི་སྶི་ཏ’’ནྟི.
ཡ་ཐཱ ཝཱ ཝི་ཝེ་ཀ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཛྷཱ་ནཾ ‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ཛ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཱ’’ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ནི་སྶ་ཡོ ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ས་ཏི་པི ཏཱ་སཾ པུ་བྦཱ་པ་ར་བྷཱ་ཝེ ‘‘པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ས་མུ་པྤཱ་ད་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་ནྣ་དྷ་མྨཱ་དྷཱ་རཱ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི. ཏ་སྶ ཏ་ད་ངྒ-ས་མུ་ཙྪེ་ད་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ་ཏཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཏྟཱ. བྷཱ་ཝི་ཏ་མ་གྒ་སྶ ཧི ཡེ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ དྷ་མྨཱ. ཏེ་སཾ ཀི་ཙྩཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་ཝེ་ཀོ. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོཏི ‘‘ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་ཧ་ནྟ་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ. ཡ་དི་པི ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙི་ཏྟཾ, ས་ངྑཱ་རེ་སུ པ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ སུ་ཊྛུ, དི་སྭཱ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑེ ནི་བྦཱ་ནེ ནི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨུ་ཎྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ སཱི་ཏ་ནི་ནྣ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ ཝི་ཡ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཡ་ཐཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཡ་ཐཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ་ཏཱ་པི སི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཡ་ད་གྒེ་ན ཧི ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣ་ཏཱ སི་ཡཱ, ཏ་ད་གྒེ་ན ཕ་ལ་ནི་ནྣ་ཏཱ་པི སི་ཡཱ ‘‘ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མཱ་ཧཾ ཏ་དཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’’ནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་སྨཱ པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོ ཝི་ཡ རཱ་ག་ནི་རོ་དྷོ་པི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཝི་ཝེ་ཀེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ནི་བྦི་སི་ཊྛོ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ཨེ་ས ན་ཡོ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཱ་དཱི་སཱུཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ཏྠཱ ཨེ་ཝ ཧི ཝི་རཱ་གཱ་ད་ཡོ’’ཏི.
ཝོ་སྶ་གྒ་ས་དྡོ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཏྠོ པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཏྠོ ཙཱ་ཏི ཝོ་སྶ་གྒ་སྶ དུ་ཝི་དྷ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཝོ་སྶ་ཛྫ་ན་ཉྷི པ་ཧཱ་ནཾ, ཝི་སྶ་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་རཱ་ས་ངྐ་པ་ཝ་ཏྟི ཙ, ཏ་སྨཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་པ་ཀྑ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཝོ་སྶ་གྒོ, ཏ་ཐཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཏཾ་ནི་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝི་སྶ་ཊྛ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཝོ་སྶ་གྒོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཝོ་སྶ་གྒོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཡཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱིཏི ཨ་ཡཾ མི་སྶ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ན་པ་ཀཱ་རེ་ན ཏཾ་ནི་ནྣ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཙ.
པུ་བྦེ ཝོ་སྶ་གྒ་ཝ་ཙ་ན་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཀ་ལེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ’’ཏི. པ་རི་ཎ་མ་ནྟཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ, པ་རི་ཎ་ཏཾ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ. པ་རི་ཎཱ་མོ ནཱ་མ ཨི་དྷ པ་རི་པཱ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་པ་ཙྩ་ནྟཾ པ་རི་པ་ཀྐ་ཉྩཱ’’ཏི. པ་རི་པཱ་ཀོ ཙ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ལཱ་བྷེ་ན ལ་དྡྷ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་སྶ ཀི་ལེ་སེ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏུཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏུཾ ཏི་ཀྑ་ཝི་ས་ད་བྷཱ་ཝོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨེ་ས ན་ཡོཏི ཡྭཱ་ཡཾ ན་ཡོ ‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ, སེ་སེ་སུ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ནེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ཙྩཱ་ཏི ནི་སྶཱ་ཡ. ཛཱ་ཏི་ས་བྷཱ་ཝཱཏི ཛཱ་ཡ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ. ས་ཀ་ལོཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་སོ, ས་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཀོ་ཙི མ་གྒོ སཱ་ཝ་སེ་སོ ཧུ་ཏྭཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཧེ་ཊྛི་མེ མ་གྒེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨུ་པ་རི་མོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨེ་ཝ ནཱ་མ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཝ་ཝ་སྶ་གྒ་ཏྠེཏི ཝ་ཙ་སཱ་ཡ་ཏྠེ. ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟཱིཏི གུ་ཎ་ཝ་ཎྞ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟི.
ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. པ་ཋ་མ་ཨ་པུ་ཏྟ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༠. དི་ཝ-ས་དྡོ དི་ཝཱ-ས་དྡོ ཝི་ཡ དི་ཝ་ས་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ དི་ཝ་ས་དྡོ ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སཾ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དི་ཝ་ས་སྶ དི་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. སཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དྷ་ནཾ, ཏ་སྶ པ་ཏཱི་ཏི ས་མྤ་ཏི, དྷ་ན་སཱ་མི་ཀོ, ཏ་སྶ ཧི་ཏཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་པ་ཏེ་ཡྻ་ནྟི དྷ་ན’’ནྟི. ཏ་སྶ གེ་ཧེ ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜ་སྶ ཨ་ཏི་བ་ཧུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་མྷ་ཡ་པྤ་ཏྟོ རཱ་ཛཱ ‘‘ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀཱ་ལ༹་ལོ་ཧཾ ནཱ་མ ཨ་ཡོ་ཕ་ལཾ. ཀ་ཙྪ་པཱ་དི་རཱུ་པེ་ཧི་པི སོ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནི ཋ་པེ་ནྟི. ས་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་ཏྟནྟི ས་ཀུ་ཎྜེ་ཧི ཝཱ ས་ཐུ་སེ་ཧི ཝཱ པ་ཀྐ་བྷ་ཏྟཾ. བི་ལ་ངྒཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དྷ་ཉྙ་བི་ལ་ངྒཾ, ཨཱ་ར་ནཱ་ལ་ནྟི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་སྶཱ་ཏི བི་ལ་ངྒ་དུ་ཏི་ཡཾ. ཏ་ཉྷི ཀ་ཉྫི་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀ་ཉྫི་ཀཾ ནཱ་མ. ཏཱི་ཧི པ་ཀྑེ་ཧི ཝ་ཏྠ་ཁ་ཎྜེ་ཧི ཀ་ཏ་ནི་ཝཱ་ས་ནཾ ཏི་པ་ཀྑ་ཝ་ས་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏཱི་ཎི…པེ… ནི་ཝཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ས་ནྟོ ནཱི་ཙོ པུ་རི་སོ་ཏི ཨ་ས་པྤུ་རི་སོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ལཱ་མ་ཀ་པུ་རི་སོ’’ཏི. ཀ་མྨ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ ཕ་ལཾ ཨ་གྒཾ ནཱ་མ, ཨུ་པ་རི་བྷཱུ་མི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་གྒཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨུ་དྡྷ་གྒི་ཀཾ. ད་ཀྑི་ཎནྟི དཱ་ན་མཱ་ཧ. ས་གྒོ ནཱ་མ ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝོ, ཏ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏོ ‘‘ས་གྒ་སྶ ཧི་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲུ་པ་པ་ཏྟི་ཛ་ན་ན་ཏོཏི ཏ་ཏྲ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཛ་ན་ན་ཏོ, ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སེ་ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི སེ་ཏོ་ད་ཀཱ. སོ ཡེ་ན བྷཱ་ཝེ་ན ཡ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རོ ཧུ་ཏྭཱ དི་སྶ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝཱི་ཙཱི་ནཾ བྷི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སུ་ཁོ་ཏ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཀ་དྡ་མཱ་དི་དོ་ས་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ཙ སུ་ནྡ་ར་ཏི་ཏྠཱ. ཏཾ ཨ་པེ་ཡྻ་མཱ་ནནྟི ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཀེ་ན་ཙི ཨ་པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ནཾ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ཀ་རོཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཀ་རོ, པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ནི་ཡོ་ཛ་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀུ་ས་ལ་ཀི་ཙྩ་ཀ་རོཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦ་པུ་ཉྙ་ཀ་རོ.
པ་ཋ་མ་ཨ་པུ་ཏྟ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་པུ་ཏྟ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༡. པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ནཱཏི ས་ཧ་ཡོ་གེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཊི་པཱ་ད་ནཾ ཏེ་ན ས་ཧ ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ཡོ་ཛེ་སི, པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨ་དཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ‘‘པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘ཀ་ཎཱ་ཛ་ཀཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི བི་ལ་ངྒ་དུ་ཏི་ཡ’’ནྟི. ཏཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཨི་མ་སྶ སེ་ཊྛི་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ས་མ་ཎ་སྶ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཝཱ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ན སུ་ཏ་པུ་བྦཾ, ཡ་སྨཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ཧི ལོ་ཀེ པཱ་ཀ་ཊཱ ས་ཉྫཱ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ‘‘ན ཡ་སྶ ཝཱ ཏ་སྶ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཙི་ནྟི་ཏཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ་སཾ དེ་ནྟཱ་པི ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་ཎཱི་ཏ་མེ་ཝ དེ་ནྟི. ནཱ་སཱ་པུ་ཊཾ པ་ཧ་རི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན. སོ ལུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ‘‘བ་ཧུ ཝ་ཏ དྷ་ཉྙཾ མ་མ་སྶཱ’’ཏི ཙི་ཏྟཾ སཾ་ཡ་མེ་ཏུཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ.
ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རུ་པྤ་ནྣཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝ་ར་མེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨི་མ་སྶ ས་མ་ཎ་སྶ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏོ ན ཨེ་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཛ་ཝ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི. ཨ་ཐ ཁོ ཏ་ཏྠ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་རོ་པི ཨ་ཏྠི མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཝ་ཏྟ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་རོ་པི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘པུ་བྦ་པ་ཙྪི་མ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཨེ་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ དྭེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡོ ན དེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ སཱ་ཀེ་ཏ་པ་ཉྷ་ཝ་སེ་ན ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཙུ་དྡ་ས་ནྣཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་ནཾ པུ་བྦེ པུ་རེ་ཏ་རཾ ཀ་ཏ་ཏྟཱ པུ་རཱ་ཎཾ.
པ་རི་ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི པ་རི་གྒ་ཧོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝ་ཏྠུ’’ནྟི. ཨ་ནྭཱ་ཡ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཛཱི་ཝི་ནོ. ས་བྦ་མེ་ཏནྟི དྷ་ན་དྷ་ཉྙཱ་དི་ས་བྦཾ ཨེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཝ་ཏྠུཾ. ནི་ཀྑི་པྤ་གཱ་མི་ནནྟི ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ཏཱ་གཱ་མི་ནཾ. ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཀྑི་པྤ་ས་བྷཱ་ཝ’’ནྟི. པ་ཧཱ་ཡ ག་མ་ནཱི་ཡ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝཱ’’ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་ཨ་པུ་ཏྟ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.