༥. སཱ་ནུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༩. ཡ་ཀྑེ་ན ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་ཀྑེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཡ་ཀྑ་ག་ཧ་ཎ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ མཱུ་ལ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ ཨ་ནྟི་མ་བྷ་ཝི་ཀ་ཏྟཱ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་ཡ ས་ཀྐ་ཙྩཾ པཱུ་ར་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི ‘‘སོ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. པ་ཙྩཱ་ཧཱ་རནྟི པ་ཊི་ཀྑེ་པཾ. ཨི་མ་སྨིཾ ས་ར་བྷ་ཉྙེཏི ཨི་མ་སྨིཾ མ་མ དྷ་མྨ་བྷ་ཎ་ནེ. པ་ཏྟིནྟི པ་ཏྟི་དཱ་ནཾ. པི་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ‘ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པི་ཡོ ཙ ཨ་སྶཾ མ་ནཱ་པོ ཙ ག་རུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙཱ’ཏི, སཱི་ལེ་སྭེ་ཝ་སྶ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༦༥). ཏ་ཐཱ ཙཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨིཾ སཱ་མ་ཎེ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཝུ་ཌྜྷི་མ་ནྭཱ་ཡཱཏི ཡོ་བྦ་ན་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནཾ པ་རི་ཝུ་ཌྜྷི་མཱ་ག་མྨ. ཀཱ་མ་ས་མྦྷོ་ག་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པ་རི་པ་ཀྐི་ནྡྲི་ཡོ. ཨ་ནུ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ་ཝཱཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཝ, གི་ཧི་བྷཱ་ཝེ ཝཱ ཨ་ནུ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ་ཝ. ‘‘པུ་བྦེ ཏུ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟོ སཱི་ལ་ཝཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ ལ་ཛྫཱི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀོ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མོ་ཏི ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏོ, ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཛཱ་ཏོ’’ཏི གྷོ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ མཱ་ཧེ་ཝ མེ ལ་ཛྫཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ.
པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ཀྑ་ཉྩཱཏི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱི་པ་ཉྩ་ད་སཱི་ཨ་ཊྛ་མཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཨཱ་དི་ཏོ ཨ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་དི་ཨ་ནྟ་ཏོ ཙ པ་ཝེ་ས་ན་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐ་སཱི་ལ་སྶ པ་ཊི པ་ཊི ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ པ་ཙྩཱ་ཝ་ཧི་ཏ་བྦ་པ་ཀྑ་ཉྩ. ཏེ་ར་སི་ཡཱ་པཱིཏི པ་རཾ ས་ཏྟ་མཱི་ན་ཝ་མཱི་སུ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཝེ་ས་བྷཱུ་ཏ་ཉྷི ཨུ་པོ་ས་ཐ་སཱི་ལ་སྶ ས་ཏྟ་མཱི་སུ ས་མཱ་དི་ནྣཾ སཱི་ལཾ པ་ཊི་པ་དཾ, ན་ཝ་མཱི་སུ ནི་ཀྑ་མ་བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. པོ་རཱ་ཎ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཱ་ནུ་ག་མ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ནུ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སནྟི ས་ཀ་ལ་ཀཱ་ལ་པ་ཀྑཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝ་སྶ་ཝཱ་ས་སྶ ཨ་ནུ་ག་མ་ནཾ ག་ཏཾ ཧོ་ཏི. སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ག་ཏནྟི སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ས་མྤ་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ. ཏཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟེ་ན ས་མཾ པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཡུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀ་ར་ཎེ་ན སེ་ཊྛ་ཙ་རི་ཡཾ. ‘‘ན ཏེ ཧི ཡ་ཀྑཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ཡེ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱི་ལ༹་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ.
ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨུ་པོ་ས་ཐ་སཱི་ལེ་ན སཱི་ལ་ཝ་ཏཱི, སཱ་མ་ཎེ་རོ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མ་ཎེ་ར་སཱི་ལེ་ན སཱི་ལ་ཝཱ. ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱཏི ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ. མོ་ཀྑོ ན་ཏྠི དུ་ཀྑཱ་ཝ་ཧ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏཱུ་པ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ.
དུ་ཝི་དྷེ་པི ཀཱ་མེཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ. ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟོ ཨེ་ཝ ཧི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏི ནཱ་མ. ཝི་བྦྷ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནཱ་དི་པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏོ. ཨུ་པྤ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་ག་ཏ་སཱི་ལ་སྶ ཛཱི་ཝ་ཏོ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཛཱི་ཝ་ནྟོ་པི སོ མ་ཏ་ཀོ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘མ་ར་ཎ་ཉྷེ་ཏཾ, སུ་ན་ཀྑ་ཏྟ, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ, ཡོ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༤༥).
ཨུ་ཎྷ་ཊྛེ་ནཱཏི ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཊྛེ་ན. ཨ་བྷི་དྷཱ་ཝ་ཐཱཏི ཨ་བྷི་དྷཱ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་བྷི་དྷཱ་ཝ་ན་ཀི་ཙྩེ བྷ་དྡཾ ཏེ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཝ་ཏྭཱ གི་ཧི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཨ་བྷི་དྷཱ་ཝ་ཐ. ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱཏི ནི་ཀྑཱ་མེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི ཨ་གྒཱི་ཧི ཨཱ་དི་ཏྟ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ཌཱ་ཧ་ས་དི་སེ. ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱཏི གི་ཧི་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ, པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཉྩ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ. ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘མ་མ ཨུ་པྤ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་རི་སཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑོ་བྷ་ཝ་སེ་ན ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ཁོ་བྷེ་ཏྭཱ.
སཱ་ནུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.