༡༢. ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༦. ཨཱ་ལ༹་ཝི་ཡནྟི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཏཾ ར་ཊྛ་མྤི ན་ག་ར་མྤི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ར་ཊྛེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏེ་པི ན ཨེ་ཏྠ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཏ་ཐཱ་རུ་ལ༹ྷི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཉྩ བྷ་ཝ་ནནྟི ཏ་ཉྩ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ ཡ་ཀྑ་སྶ བྷ་ཝ་ནཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ བྷ་ཝ་ནེ. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ ཡ་ཀྑོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་སྨིཾ པཱ་ཋ་པ་དེ་སེ. ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱཏི ཨ་ཡཾ ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ ཀ་ཐཱ. ཨཱ་ལ༹་ཝི་ཡཱ ཨི་སྶ་རོ་ཏི ཨཱ་ལ༹་ཝོ, ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོཏི ཙ རཱ་ཛཱ ཝུ་ཏྟོ. ཀ་དཱ་ཙི ཙོ་ར་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཏྠཾ, ཀ་དཱ་ཙི ཨུ་སྶཱ་ཧ་ས་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་རཱ་ཛ་ནི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཾ, ཀ་དཱ་ཙི ལ་ཀྑ་ཡོ་གྱ་ཝི་ནི་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན བྱཱ་ཡཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ་ཉྩ. མི་གཱ་ནཾ ཝ་ན་ན་ཏོ ཝ་ས་ན་ཏོ ཝཱ་ན་ཏོ ཝཱ ‘‘མི་ག་ཝཱ’’ཏི ལ་དྡྷ་ས་མ་ཉྙཾ མི་ག་ཝཾ. ཏ་སྶེ་ཝཱཏི ར་ཉྙོ ཨེ་ཝ. མི་གོཏི ཨེ་ཀོ ཨེ་ཎི་མི་གོ. ཏི་ཡོ་ཛ་ནནྟི ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏནྟི ཡ་ཐཱ པ་རི་སྶ་མ་པྤ་ཏྟོ ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ནི་ར་སྶཱ་སོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཡ ཋི་ཏཾ. མཱུ་ལནྟི ས་མཱི་པཾ. ཡ་ཀྑཾ དི་སྭཱ་ཝ ར་ཉྙོ བྷ་ཡཾ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ ཨཱུ་རུ་ཏྠ་མྦྷཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ རཱ་ཛཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཁཱ་དི་ཏུཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ’’ཏི. ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ དྭི་དྷཱ ཚི་ནྣཾ མི་གཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཡ་ཀྑོ ‘‘ན་ནུ མ་མ ཧ་ཏྠ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མི་གོ་པི མ་མ ས་ནྟ་ཀོ, ཏ་ཏྠ ཀི་ནྣཱ་མ ཏེ ཀེ་རཱ་ཊི་ཡ་མི་དཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ མོ་ཙ་ན’’ནྟི རཱ་ཛཱ་ནཾ ན མུ་ཉྩི. ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ཏཱ་དི་སཾ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘རཱ་ཛཱ ཏེ་ན ས་དྡྷི’’ནྟི་ཨཱ་དི. བྷ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ཏནྟི ཨི་དཾ མ་མ བྷ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ཏཾ. ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏནྟི ཨུ་པ་ག་ཏེ་ན སཱ་མི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཉྩ. ཨེ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ག་ཏཾ ཏཾ, ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་དི་སེ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཉྩ ཁཱ་དི་ཏུཾ ལ་བྷཱ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
མ་ཙྩུ་པ་ཐེཏི མ་ཙྩུ་གོ་ཙ་རེ. ཨཱ་ས་ནྣ་མ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ.
ཏཾ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་ཀུ་མཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྐ་མིཾ་སཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྶ ར་ཉྙོ མ་ཧེ་སཱི ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ མཱ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. དེ་ཝི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཝི་པྤ་ལ་པ་ནྟཱི་ན་ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏ་བྦཾ.
དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེཏི ཡ་ཀྑཾ ད་མེ་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་ག་ནྟྭཱ ན་ག་ར་དྭཱ་ར་ས་མཱི་པེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་རཱ་ཛི་ཀཱ་ཡ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ པ་རི་སཱ་ཡ དེ་སི་ཏ་དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ. སོཏི བྷ་ག་ཝཱ. བྷ་ཝ་ནེ ཨེ་ཝཱཏི ཝི་མཱ་ནེ ཨེ་ཝ. བྷ་ག་ཝཱ་པི པ་སྶ་ཏི པ་ཀ་ཏི་ཙ་ཀྑུ་ནཱ་ཝ ནི་གྲོ་དྷ་སྶ ཨུ་པ་རི ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ.
ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ‘‘རོ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ. ཏེ་སནྟི སཱ་ཏཱ་གི་རི་ཧེ་མ་ཝ་ཏཱ་ནཾ. ཀཱ་ལ་དཱི་པ་དེ་ས་ཀུ་ལ་ཛ་ནེ་ཏྟི་ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎ་ཝི་ས་ཡཾ པ་ཉྩ་མ་ཧཱ་ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ. ‘‘སཱི་ཏཾ བྱ་པ་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་ཎྷ་ཉྩ ཨུ་པ་ས་མྨ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (བུ. ཝཾ. ༢.༨༣) ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི དྭ་ཏྟིཾ་ས པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི. ཀ་ཊི་པྤ་དེ་ས་ཝ་ཏྠི་ཀོ་ས་ཀ་ཎྞ་ཏོ ཏི་དྷཱ. ས་དྡོཏི ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ ཨུ་གྒྷོ་སི་ཏ་ས་དྡོ.
ཨི་མི་ནཱ པ་ས་ངྒེ་ན ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ བྱཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟེ ཨ་པ་རེ་པི ཏ་ཡོ ས་དྡེ ཡ་ཐཱ ཨེ་ཏེ, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ ཨུ་གྒྷོ་སི་ཏ་ས་དྡོ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨོ་ས་ཀྐ་ནྟེཏི པ་རི་ཧཱ་ཡ་མཱ་ནེ.
ཙུ་ཎྞེ་ནྟཱཏི ཙུ་ཎྞེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཙུ་ཎྞ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མཱ ཀ་སྶ་ཙཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་སྶཱ་ཝ་བི་ནྡུ་མ་ཏྟ་མྤཱིཏི ཨུ་སྶཱ་ཝ་པ་ཏ་ན་མ་ཏྟ་མྤི. ཁུ་ར་པྤཾ ས་ལླཾ.
སེ་ཊྛཱ་ནཱིཏི ཨ་ཛེ་ཡྻེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་ཏྟ་མཱ་ནི. དུ་སྶཱ་ཝུ་དྷནྟི ཨཱ་ཝུ་དྷ་ཀི་ཙྩ་ཀ་རཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཡཾ དུ་སྶཾ. ཨི་མཱ་ནི ཀི་ར ས་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་པྤ་བྷཱ་ཝཱ་ནི པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་དྷ་མ་ན་ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི ཨཱ་ཝུ་དྷཱ་ནི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་དི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨ་ས་ནི་ཝི་ཙ་ཀྐཾ ཝི་ཡཱཏི ཨ་ས་ནི་མ་ཎྜ་ལཾ ཝི་ཡ.
པི་ཏྟནྟི ཨ་ལ་ག་དྡ་པི་ཏྟཾ. བྷི་ནྡེ་ཡྻཱཏི ཨཱ་སི་ཉྩེ་ཡྻ. སུ་ཁནྟི སུ་ཀ་རཾ. མུ་དུ་བྷཱུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ཏྠནྟི མུ་དུ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟེ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་སྶ ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེཏི ‘‘ན ཁྭཱ་ཧ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ ཋི་ཏེ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཡི་རཱུ་པཱ་སི་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་སྶ་པཾ…པེ... ཨུ་གྒ་ཧེ་སུ’’ནྟི. པུ་ཊྛ་པ་ཉྷཱཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན པུ་ཊྛ་པ་ཉྷཱ. ཡ་སྨཱ བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡེ པུ་ཊྛ་པ་ཉྷཱ, ཏ་སྨཱ བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡཱ་ཝ ཧོ་ནྟི.
པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏྭཱཏི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ. ‘‘ཡ་དཱ་ཀ་ངྑ་སཱི’’ཏི པ་ད་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་དི ཨཱ་ཀ་ངྑ་སཱི’’ཏི. ཏེ་ན ཏུ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཙྪཾ ཏཱ་ཝ སུ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན མེ’’ཏི་ཨཱ་དི. དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤེ ད-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་སཱི’’ཏི. ‘‘པུ་ཙྪ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སུ་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝ་ཙ་ནཾ ས་བྦ་ཝི་ས་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦཾ ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཀིཾ སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཀིནྟི པུ་ཙྪཱ་ཡཾ, སཱུཏི སཾ་ས་ཡེ, ཀིཾ ནཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ? ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ. ཏ་སྨཱ ཝི་ཏྟནྟི ཡ་སྨཱ ཝི་ཏྟི་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཝི་ཏྟཾ. སུ་ཀ་ཏནྟི སུ་ཊྛུ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཀ་ཏཾ. སུ་ཁནྟི ཨི་ཊྛ་ཕ་ལཾ. ཏ་ཏྠ ཡཾ པ་དྷཱ་ནཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ སཱ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་སྶ་ནྡ་ཕ་ལ་ཉྷི ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་པྤེ་ཏཱིཏི པཱ་པེ་ཏི. ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ནོ ཏ་ར-ས་དྡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏི་ས་ཡེ་ན སཱ་དཱུ’’ཏི. ར་ས་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ཨི་ཊྛཱ་ནཾ རཱ་གཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཀེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཀ་ཐཾ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠ་མཱ་ཧ. ཀ་ཐཾ་ཛཱི་ཝིནྟི ཡ་དི ས་མཱ་ས་པ་ད་མེ་ཏཾ, ‘‘ཀ་ཐ’’ནྟི སཱ་ནུ་ནཱ་སི་ཀཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་སུ་ཁ་ཏྠ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
ས་དྡྷཱི་དྷ ཝི་ཏྟནྟི ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ས་མུ་དཱ་ཡ་ད་སྶ་ནཾ ས་མུ་དྡ་པ་བྦ་ཏ་ནི་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཡ. ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ‘‘ཝི་ཏྟི་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཝི་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཧེ་ཏཱུ་པ་མཱ་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ, དུ་ཀྑ་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཏོ, དཱ་ལི་དྡི་ཡཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏོ, ར་ཏ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ་ཏོ, ལོ་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་ཨཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ ཙ ས་དྡྷཱ ཝི་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ ཏཾ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ན་ནུ ཙེ་ཏ་ནཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་ད་ཡོ ཙ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཝི་པཱ་ཀ་སུ་ཁཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ནྟི, ཏཾ ཀ་ཐཾ ས་དྡྷཱ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི? ས་དྡྷཱ་དྷུ་ར་བྷཱ་ཝ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་དྡྷཱ་དྷུ་རེ་ན པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ན’’ནྟི. ཏ་སྶ ཙ སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི ས་དྡྷཱ་ཝི་ཏྟ་སྶ ཨོ་པ་མྨཾ, ཏཾ ཧཱི་ནཾ, ས་དྡྷཱ་ཝི་ཏྟ་མེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་མ་ནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ སེ་ཊྛ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ཏཾ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་གཱ་མི་ཀཾ. ཨ་ཉྙེ་ཧི ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ. ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏཱུཏི ས་བྦཱ་སཾ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་དཱི་ནཾ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ ཧེ་ཏུ. ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་པཱ་ཡ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཨ་ནུ་གཱ་མི་ཀ་ཏྟཱ. ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཧི་ར་ཉྙཱ་དི་ཝི་ཏྟ་ནི་དཱ་ན་ཏྟཱ ཙ ས་དྡྷཱ་ཝི་ཏྟ་མེ་ཝ སེ་ཊྛཾ. ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་ད་དེ་ས་ནཱ ཡ་ཐཱ ‘‘ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི.
‘‘ད་ས་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ དཱ་ནཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ, ན ས་བྦེ་ས་ནྟི ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཾ ‘‘དཱ་ན་སཱི་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་དྷ་མྨོ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘སུ་ཁ’’ནྟི ཏི་ཝི་དྷ་སྶ་པི སུ་ཁ་སྶ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཏ་ནྟི ཏཾ ས་ཝི་སེ་ས་ལ་དྡྷཾ པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སོ་ཎ་སེ་ཊྛི…པེ… ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡོ སོ པ་དུ་མ་ཝ་ཏི་ཡཱ དེ་ཝི་ཡཱ པུ་ཏྟོ མ་ཧཱ་པ་དུ་མོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ དི་བྦ་སུ་ཁ་ས་དི་སཾ ར་ཛྫ་སུ་ཁ་མ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁ་མ་ནུ་བྷ་ཝི, ཏཾ ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་པ་དུ་མཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁ་ཉྩ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ན་ཡེ་ན ས་ཙྩ་ས་དྡཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ནེ་ཀེ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝཱ་ཙཱ་ས་ཙྩེ དི་སྶ་ཏི ས་ཙྩ་ས་དྡོ ‘‘བྷ་ཎེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝི་ར་ཏི་ས་ཙྩེ དི་སྶ་ཏི. ཝེ་ར་མ་ཎཱི་སུ ཧི པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ‘‘ས་ཙྩེ ཋི་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་མྤི ཝ་ཏྠུཾ ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ་ཀཱ་རཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ དི་ཊྛི ཨེ་ཝ ས་ཙྩ་ནྟི དི་ཊྛི་ས་ཙྩཾ, ཏ་སྨིཾ དི་ཊྛི་ས་ཙྩེ དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་ཙྩཱ་ནཱིཏི པ་ར་མ་ཏྠ་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ས་ཙྩཱ་ནི, ཡཱ་ནི ‘‘ས་བྦེ པཱ་ཎཱ ཨ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ, ས་བྦེ ཀཱ་མཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ, ས་བྦེ བྷ་ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ, ནཱ་ཧཾ ཀྭ་ཙ་ནི ཀ་སྶ་ཙི ཀི་ཉྩ་ན་ཏ་སྨི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨ. ནི. ༤.༡༨༥) ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནི་པཱ་ཏེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི. པ་ར་མ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏཾ ས་ཙྩཾ ནི་བྦཱ་ནཾ. ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ, ཏེ་ཧི ས་དྡྷི་ནྟི ཨ་ཏྠོ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩཱ་ན་མྤི སཱ་དུ་ཏ་ར་ཏྟཱ. ཡ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཡ་སྶ ཝཱ་ཙཱ་ས་ཙྩ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཨུ་ད་ཀ་མྷི དྷཱ་ཝ་ཏཱིཏི ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛི་ཡཾ ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡཾ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཝི་ཡ དྷཱ་ཝ་ཏི ག་ཙྪ་ཏི མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ. ཝི་ས་མྤི ས་ཙྩེ་ན ཧ་ན་ནྟི པ་ཎྜི་ཏཱཏི ཀ་ཎྷ་དཱི་པཱ་ཡ་ནཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. ས་ཙྩེ་ནཱཏི མ་ཙྪ་ཛཱ་ཏ་ཀེ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཝི་ཡ ས་ཙྩེ་ན དེ་ཝོ ཐ་ན་ཡཾ པ་ཝ་སྶ་ཏི. ས་ཙྩེ ཋི་ཏཱཏི ཝི་ར་ཏི་ས་ཙྩེ ཝཱ་ཙཱ་ས་ཙྩེ ཙ ཋི་ཏཱ ཏ་ཡོ་པི བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ. ནི་བྦུ་ཏིནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟི. སཱ་དུ་ཏ་རནྟི སཱ་ཏ་ཏ་རཾ ཨི་ཊྛ་ཏ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ན་ཏོ.
ར་སཱ་ནནྟི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཀོ་ཙི ཀུ་ཏོ་ཙི ཀེ་ན་ཙི ཨི་མ་ནྟི ཀ་སྶ་ཙི ཝ་ཙ་ནཾ ན སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡེ ཨི་མེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་ན ཧི ནི་བྦཱ་ནཾ ར་ས་ས་མུ་དཱ་ཡ་ཏོ སཱ་དུ་ཏ་ར་ཏཱ་ཝི་སེ་སེ་ན ནི་དྡྷཱ་རཱི་ཡ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སཱ་ཡ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨཱཏི ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ སཱ་ཡི་ཏ་བྦཱ དྷ་མྨཱ. ར་སཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ར་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མཱུ་ལ་ར་སོ ཁ་ནྡྷ་ར་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཕ་ལ་ར་སནྟི ཕ་ལ་སྶ ར་སཾ, ཕ་ལཾ པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ར་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ར་ས་རཱུ་པོཏི ཨཱ་ཙཱ་ར་ར་ཧི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ. རཱུ་པ་སྶ ཨ་སྶཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སུ་ཁ་དྷ་མྨཱ རཱུ་པ་ར་སཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་དྡ་ར་སཱདཱི་སུ. ས་དྡ་ར་སོཏི བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྦྷཱུ་ཏོ ར་སོ. ཝི་མུ་ཏྟི་ར་སོཏི ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟི་ཀོ ར་སོ. ཨ་ཏྠ་ར་སོཏི ཨ་ཏྠ་སྶ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སུ་ཁཾ ཨ་ཏྠ་ར་སོ, ཏ་ཐཱ དྷ་མྨ་ར་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. རཱུ་པཱ་ཙཱ་རཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ར་ས་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཕ་ལ་ར་སཾ ཝ་ད་ཏི. སོ ཧི ཕ་ལ་སྶ རཱུ་པོ ཙ, ར་སི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨཱ་སཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཏོ ར་སོ ཙཱ་ཏི ‘‘རཱུ་པ་ར་སོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨཱ་ཙཱ་རོ པ་ན སཱ་མ་གྒཱི་ར་ས་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ‘‘ར་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ས་ཙྩཾ ཧ་ཝེཏི ཨེ་ཏྠ ཧ་ཝེཏི ཨེ་ཀཾ་ས་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཨེ་ཀཾ་ས་ཏྠོ ཙ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙྩ་མེ་ཝ སཱ་དུ་ཏ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི. ས་རཱི་ར་མུ་པ་བྲཱུ་ཧེ་ནྟི, ན ཙི་ཏྟཾ. ན་ནུ ཙ སུ་ཁུ་པྤ་ཏྟི་པ་ཡོ་ཛ་ན་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་མྤི ཨུ་པ་བྲཱུ་ཧེ་ནྟཱི་ཏི? ན, སུ་ཁ་སྶ ས་རཱི་ར་བྲཱུ་ཧ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ. ཝི་ར་ཏི་ས་ཙྩ་ཝཱ་ཙཱཏི ས་ཙྩ་ཝི་སེ་སེ་ན ས་མྤ་ཛྫ་ནཾ ཝ་ད་ཏི. ཙི་ཏྟ་མུ་པ་བྲཱུ་ཧེ་ཏི པ་དཱ་ལི་ཀཱ་ཡ ཝི་ར་ཏི་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ཙྩ་ར་སེ ས་ཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ཧི ཙི་ཏྟ་པ་རི་བྲཱུ་ཧ་ན་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི་སཾ་སཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀ་ཉྩ སུ་ཁ་མཱ་ཝ་ཧ་ཏི ཝི་ཝ་ཊྚ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ. ཝི་མུ་ཏྟི་ར་སོཏི ཕ་ལ་སུ་ཁཾ ཝ་ད་ཏི ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁ་མྤི ཝཱ. པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་ར་སོ ནཱ་མ ནི་བྦཱ་ན་ར་སོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཾ ‘‘ཨ་ཙྩུ་ཏི་ར་སཾ ཨ་སྶཱ་ས་ཀ་ར་ཎ་ར་ས’’ནྟི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ན པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱཏི ཝི་མུ་ཏྟི་ར་ས་སྶ སཱ་དུ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ‘‘ཝི་མུ་ཏྟི་ར་ས་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཀཱ་མཾ ཝི་མུ་ཏྟི་ར་སོ ཝཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་ར་སོ ཝཱ སཱ་དུ་ཏ་ར་ར་སཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ད་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏནྟི ཏ་སྶ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ. ཨ་ཏྠ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩཱཏི ཕ་ལ་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ཏྠ་ར་སཱ དྷ་མྨ་ར་སཱ ཙ སཱ་དཱུ, ཏ་ཏོ་པི པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་མེ་ཝ སཱ་དུ་ར་ས་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ལོ་ཀི་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་ནྡྷོ, ལོ་ཀི་ཡ་ཏྠ་མེ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟོ ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྑུ, ཨུ་བྷ་ཡཾ ཛཱ་ན་ནྟོ དྭི་ཙ་ཀྑུ. པ་ར་ཧི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་ཉྩ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་ནྡྷོ, ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟོ ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྑུ, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཾ ཛཱ་ན་ནྟོ དྭི་ཙ་ཀྑུ. སོ དྭི་ཙ་ཀྑུ་པུ་གྒ་ལོ པ་ཉྙཱ་ཛཱི་ཝཱི. ཏཾ པ་ན ག་ཧ་ཊྛ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ག་ཧ་ཊྛོ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ག་ཧ་ཊྛ་པ་ཊི་པ་དཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཙཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱཏི ཙ སཱ་དྷེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ. ཀི་ཉྩཱ་པཱིཏི ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཀིཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི? གཱ་ཐཱ་ཡ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་དེ་ཧི ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ སི་དྡྷི་ཡཾ ཨི་ཏ་རེ་ས་མྤི སི་དྡྷིཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡོ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མོ་གྷཾ…པེ… པ་རི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. ཀིཾ ས་ནྡ་སྶེ་ཏཱི་ཏི? ཡེ་སཾ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨོ་གྷ་ཏ་ར་ཎཱ་དི ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏེ་སཾ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ནཾ ནི་སྶ་ནྡེ་ཧ་ཝ་སེ་ན ས་ནྡ་སྶ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨོ་གྷ་ཏ་ར་ཎནྟི ཨོ་གྷ་ཏ་ར་ཎ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ. ཨ་ས་དྡ་ཧ་ནྟོཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟོ ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨོ་གྷཾ ཏ་ར་ཏཱི་ཏི ན ས་དྡ་ཧ་ནྟོ. ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱིཏི པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ ན ཨུ་གྒྷཱ་ཊཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ན ཨོ་ཏ་ར་ཏི. ཙི་ཏྟ་ཝོ་སྶ་གྒེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཝོ་སྶ་ཛྫ་ནེ་ན. པ་མ་ཏྟོ པ་མཱ་དཾ ཨཱ་པ་ནྣོ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཀཱ་མེ་སུ ཨེ་ཝ. ཝི་ས་ཏྟ་ཏྟཱ ལ་གྒ་ཏྟཱ. ཝོ་ཀི་ཎྞོཏི ཝི་སེ་ཝི་ཏོ. ཏ་སྨཱཏི ཝུ་ཏྟ་སྶ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་སྶ་པི ཨ་ཏྠ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩཱ་མ་ས་ནཾ. ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑནྟི ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑཾ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨོ་ཀཱ་ས་ཏྟཱ.
ཨེ་ཏཱ་ཡཱཏི གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་པྤུ་རི་ས་སཾ་སེ་ཝོ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨི་མེ་སཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ’’ནྟི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ས་དྡྷཱ་ཛཱ་ཏོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟོ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏི, པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནྟོ སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧ་ཏི, ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༢.༡༨༣, ༤༣༢). དི་ཊྛོ་གྷཾ ཏ་ར་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི དི་ཊྛོ་གྷ་ཏ་ར་ཎཾ, དི་ཊྛོ་གྷ་སྶ ཏ་ར་ཎཾ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ‘‘ཏ་ར་ཏི ཨོ་གྷ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ས་མཱི་པེ་པི པ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཝོ་ཧ་ར་ཎཾ ཡུ་ཏྟཾ དི་ཊྛོ་གྷ་སྶ ཏི་ཎྞ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ཉྩ པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཏྟ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཱ་ནཾ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ…པེ… ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི…པེ… ཏ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཝུ་ཏྟེ ས་ཀི་དེ་ཝ ཨི་མ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ན་མྤི ག་ཧི་ཏཾ སི་ཡཱ་ཏི ཏ་ནྣི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ…པེ… ཨ་ཝ་སེ་ས’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ན་ནུ ‘‘ཨ་ཝ་སེ་ས’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན ཨ་ཏི་ཎྞཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ བྷ་ཝོ་གྷ་ཝ་ཏྠུ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ སི་ཡཱ་ཏི? ན, ཨུ་པ་རི དྭཱི་ཧི མ་གྒེ་ཧི ཏ་རི་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཏེ་སཾ པ་ར་ཏོ དྭི་ནྣཾ པ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཨ་པ་ཝཱ་ད་ཝི་ས་ཡ་མྤི པ་རི་ཧ་ར་ཏི – ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨེ་སཱ ཙོ་ད་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡེ ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཀཱ་མོ་གྷ་ཏ་ར་ཎཾ མ་ཧ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡེ་ན སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝཱི་རི་ཡེ་ནཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ མ་གྒཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ. ཀཱ་མོ་གྷ་སྶ ཝ་ཏྠུ ཀཱ་མོ་གྷ་ཝ་ཏྠུ, ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་བྦོ ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ. ཀཱ་མོ་གྷ་ས་ཉྙི་ཏནྟི ཀཱ་མོ་གྷ་ས་ངྑཱ་ཏཾ. ཀཱ་མ་ན་ཊྛེ་ན ཀཱ་མོ ཙ སོ དུ་ཀྑོ ཙཱ་ཏི ཀཱ་མ་དུ་ཀྑཾ. ཨ་སྶཱ་ད་ན་ཊྛེ་ན ཀཱ་མོ ཨེ་ཝ ས་ཉྙཱ་ཏི ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ, ས་བྦ་སོ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ ཝི་ག་ཏཱ ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཝི་ག་ཏ་ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ. ས་བྦེ་སཾ རཱ་གཱ་དི་མ་ལཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཝི་སེ་ས་ཏོ མ་ལཱི་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཏོ པ་ར་མཾ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཾ མ་ལ་ནྟི པ་ར་མ་མ་ལཾ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ར་མཾ མ་ལ’’ནྟི (དྷ. པ. ༢༤༣).
པ་ཉྙཱ་པ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་པ་དཾ ཧ་ད་ཡེ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ཏ་པྤ་ས་ངྒེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་ན ས་བྦེ་ཧི ཝི་ཡ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ན. ས་བྦ་ཏྠེ་ཝཱཏི པ་ཉྩ་སུ་པི ཋཱ་ནེ་སུ. ཨ་ཏྠ་ཡུ་ཏྟི་པུ་ཙྪཱཏི པ་ཉྙཱ་དི་ཨ་ཏྠ་ས་མ་དྷི་ག་མ་སྶ ཡུ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ པུ་ཙྪཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཉྙཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ ཉ་ཏྭཱཏི པ་ཉྙཱ་དྷ་ན-ཀི་ཏྟི-མི་ཏྟ-ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ནི་པྥཱ་ད་ནེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ན་ནུ ཨེ་ས ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཉྙཾ ཏ་ད་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡཾ ལོ་ཀི་ཡ་པ་ཉྙ་ཉྩ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ, སོ ཀ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཡུ་ཏྟིཾ པུ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཨུ་པ་རི པ་ན ས་མཱ་དྷི་སྶ ཡུ་ཏྟིཾ པུ་ཙྪི་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་ཉྙཱ་ཡ སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྶ ཙ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏ་མེ་ཝ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ཏི. ‘‘ཀཱ་ཡ ཡུ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཨ་ཏི་དི་སྶ་ཏི ‘‘ཨེ་ས ན་ཡོ དྷ་ནཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི. ཏ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཏྠ་ཡུ་ཏྟི་པུ་ཙྪཱ་བྷཱ་ཝོ པ་ན ‘‘ས་བྦ་ཏྠེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ་ཏི.
ས་དྡྷཱ་སུ་སྶཱུ་སཱ་ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཨུ་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཊྛ་མ་ཀ་སཱི་ལ་བྷཱུ་ཏེ་ན. ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱུ་ཏེ་ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡེ ཨེ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟོ ‘‘ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. པ་རི་ཡཱ་ཡ་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ པ་ན ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀཱ་ལེ་པི ལ་བྦྷ་ནྟི. པུ་བྦ་བྷཱ་གེཏི ཝཱ ཏ་རུ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀཱ་ལཾ. ཏ་ཏོ པུ་བྦ་སཱ་དྷ་ན་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ’’ཏི པུ་ནཱ་ཧ, ཏ་ཏོ པ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨནྟི པ་ཊི་པ་ཏྟི་དྷ་མྨཾ. ན ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་ཉྙཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ‘‘ས་དྡ་ཧཱ་ནོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ སུ་སྶཱུ་སཱ་མ་ཏྟེ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན པ་ཉྙཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཏ་ད་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨི་དཱ་ནི ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ ཏཾ་ཏཾ་ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. སུ་སྶཱུ་སཱ་ཡཱཏི སོ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ. སཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཱ་དི. པ་ཉྙཱ་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡནྟི པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་མཱ་ཧ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི. ག་ཧི་ཏཾ ན པ་མུ་སྶ་ཏི, ས་ཏི་ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ལ་ཀྑ་ཎོ ཧི ཨ་པྤ་མཱ་དོ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ག་ཧ་ཎ་ཀོ་ས་ལླ་མེ་ཝ ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ཝེ་དྷ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་དཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སུ་སྶཱུ་སཱ་ཡ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྠ་མུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏཱིཏི སུ་ཏ་ཀ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པཱ་ལི༹་ཨ་ཏྠཱུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ་པུ་བྦ་ཀཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཝི་བྷཱ་གཾ པ་ར་མ་ཏྠཾ ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཙ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏི ཝཱི་མཾ་ས་ཏི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ནཱཏི ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཾ པ་ཏྭཱ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཏོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཾ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙ་ཉྩ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ནྟོ མ་གྒ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་བྷཱུ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི.
ཨི་མཱ་ནི ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘དེ་ས་ཀཱ་ལཱ་དཱི་ནི ཨ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི. ཡ་སྨིཾ དེ་སེ ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཡེ ཙ ས་ཧཱ་ཡ་ཀེ ནི་སྶཱ་ཡ ཡཾ ཀི་ཙྩཾ ཏི་རེ་ཏ་བྦཾ, ཏཱ་ནི དེ་ས་ཀཱ་ལཱ་དཱི་ནི ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷི་ཝུ་ཌྜྷིཾ ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ ནཱ་མ དེ་སོ, ཡ་ཏྠཱ་ཧཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝ་སཱ་མི, ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལོ, ཨི་མེ མི་ཏྟཱ, ཨི་མེ ཨ་མི་ཏྟཱ, ཨི་མེ ཨཱ་ཡ་ཝ་ཡཱ, ཨ་ཧ་ཉྩ ཨེ་དི་སོ ཛཱ་ཏི-ཀུ་ལ-པ་དེ་ས-བ་ལ་བྷོ་ག-པ་རི་ཝཱ་རཱ་དཱི་ཧི, ཏཾ ཀི་ཙྩཾ ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་ར་དྡྷ་བྦཾ, ཨི་དཱ་ནི ནཱ་ར་དྡྷ་བྦ’’ནྟི ས་བྦཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟོ ཧི ལོ་ཀི་ཡ་སྶ དྷ་ན་སྶ པ་ཊི་རཱུ་པཱ་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ པ་ན སཱི་ལ་ཝི་སོ་དྷ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝ་ཧི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན དྷུ་རོ ཝི་ཡཱ་ཏི དྷུ་རོ, བྷཱ་རོ. ཨི་དྷ པ་ན དྷུ་ར་ས་མྤ་གྒ་ཧོ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན དྷུ་རོ, ཝཱི་རི་ཡཾ. སོ སཱ་ཏི་ས་ཡོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི དྷུ་ར་ཝཱ. ‘‘ཨུ་ཊྛཱ་ཏཱ’’ཏི པ་དེ་ན ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ ‘‘ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝི་སེ་སི་ཏཾ. ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ དྷོ་ར་ཡ྄ཧ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏི་ཎཱ བྷི་ཡྻོ ན མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཏི་ཎཾ ཝི་ཡ པ་རི་བྷ་ཝ་ནྟོ ཨ་ཏི་བྷུ་ཡྻ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན –
‘‘ཀ་རཾ པུ་རི་ས་ཀི་ཙྩཱ་ནི, སོ སུ་ཁཱ ན ཝི་ཧཱ་ཡ་ཏི; (དཱི. ནི. ༣.༢༥༣);
‘‘ན དི་ཝཱ སོ་པྤ་སཱི་ལེ་ན, ར་ཏྟི་མུ་ཊྛཱ་ན་དེ་སྶི་ནཱ;
ནི་ཙྩཾ མ་ཏྟེ་ན སོ་ཎྜེ་ན, ས་ཀྐཱ ཨཱ་ཝ་སི་ཏུཾ གྷ་ར’’ནྟི ཙ. (དཱི. ནི. ༣.༢༥༣); –
ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. ཨ་སི་ཐི་ལ་པ་ར་ཀྐ་མོ ཨ་ན་ལ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཀ་མཱུ་སི་ཀཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཀཱ་ཡ མ་ཏ་མཱུ་སི་ཀཱ་ཡ. ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝཱཏི ཙ་ཏུ་མཱ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ་ཡེ་ཝ. ཙ་ཏུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་ངྑཾ ཙཱུ་ལ༹་ནྟེ་ཝཱ་སཱི ཝི་ཡཱཏི ཀཱ་ཀ་ཎི་ཀ་ཌྜྷ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎ-སོ་ལ༹་ས-ཀ་ཧཱ་པ་ཎ-ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི-ཀ་ཧཱ་པ་ཎ-ས་ཏ་ཧ་ར་ཎ་ཀྐ་མེ་ན དྭེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཙཱུ་ལ༹་ཀ་མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི་ནོ དྷཱི་ཏུ་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན དྭེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་ངྑཾ དྷ་ནཾ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལེ་ན ཡ་ཐཱ ཙཱུ་ལ༹་ནྟེ་ཝཱ་སཱི ཝི་ནྡི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙོ་པི པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཱ་རཱི དྷུ་ར་ཝཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཏཱ ཝི་ནྡ་ཏེ དྷ་ནཾ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ ཙཱུ་ལ༹་ཀ་སེ་ཊྛི་ཛཱ་ཏ་ཀེ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཨ་པྤ་ཀེ་ན་པི མེ་དྷཱ་ཝཱི, པཱ་བྷ་ཏེ་ན ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎོ;
ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ཎུཾ ཨ་གྒིཾ་ཝ ས་ནྡྷ་མ’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡.༤);
ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ. ‘‘ས་ཙྩ་ཝཱ་དཱི བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དཱི’’ཏི ཀི་ཏྟིཾ པ་པྤོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་ཙྪི་ཏ་པ་ཏྠི་ཏནྟི ཡེ་ཧི མི་ཏྟཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏེ་ཧི ཨི་ཏ་རཾ པ་ཏྠི་ཏཾ. མི་ཏྟཱ་ནི ག་ནྠ་ཏཱིཏི མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ གྷ་ཊེ་ཏི. དཱ་ན་སྶ པི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ‘‘ད་དཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ དཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘དུ་དྡ་དཾ ཝཱ ད་དཾ ཏཾ ག་ནྠ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ད་དནྟི ཙ ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དཱ་ན་མུ་ཁེ་ན ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ག་ཧ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ. ས་དྡྷཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་དྡྷོ, ཏ་སྶ ས་དྡྷ་སྶ. གྷ་ར་མེ་སི་ནོཏི གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་ས་ངྑཱ་ཏཾ གྷ་རཾ ཨེ་ས་ནྟ་སྶ. གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘གྷ་ར’’ནྟི ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཏེ ཙ་ཏུ་རོ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ག་ཧི་ཏཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་གཱ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ས་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨི་མེ ཀུ་ས་ལཱ, ཨི་མེ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏེ ཨ་ཏྠེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ དྷ་མྨོ. ས་ཉྙཱ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དྷཱ་ར་ཎཾ, ཨ་ཝི་ཙྪེ་ད་ཏོ ས་ནྡྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཀུ་ས་ལ་ས་ནྟཱ་ནཾ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི དྷི་ཏི, ཝཱི་རི་ཡཾ. ཙ་ཛ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཙཱ་གོ, དཱ་ནཾ. པ་ཙྩ་ཡ་ཝེ་ཀ་ལླ་ཏོ ཕ་ལུ་པྤཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ས་ནྟི.
ཨ་ཉྙེ་པཱིཏི ཨི་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་ས་མུ་དཱ་ཡ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་པི དྷ་མྨཱ ཡ་དི ས་ནྟི, ཏེ དྷ་མྨེ པུ་ཙྪ་སྶཱུ་ཏི. ཀི་ལེ་སེ, ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་དི་ཀེ ཝཱ ད་མེ་ཏཱི་ཏི ད་མོ, པ་ཉྙཱ. ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཝཱི་རི་ཡཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏི་སྶཱ པུ་ཙྪཱ་ཡ. ས་དྡྷིནྟི ས་ངྑེ་པ་ཏོ བྷཱ་ཝ་ཏྠ་པ་དཱ་ནཾ བ་ནྡྷ་ནེ་ན ས་ཧ. ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ པ་དནྟི པ་ཉྙཱ་དི་ཀ་མེ་ཀེ་ཀཾ པ་དཾ. ‘‘པ་ཉྙཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་ཉྙཱ་ཏི དྷ་མྨོ་ཏི ཙ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཉྙཱ་དི་ཨ་ཏྠ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་རོ. ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ‘‘པ་ཉྙཱ པ་ཛཱ་ན་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༡༦) ཝེ་ཝ་ཙ་ན་པ་དཱ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཾ པ་དུ་དྡྷཱ་རོ. པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྙཱ, དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨོ, ད་མེ་ཏཱི་ཏི ད་མོ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ད་སྶ ཀ་ཐ་ནཾ པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ཨ་ཛྫཱཏི ཝཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ‘‘ས་དྡ་ཧཱ་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན. ས་ཙྩ་ས་མྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཝ་ག་ཧ་ཎཾ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན དི་ཊྛ་ས་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀ་ཏྠཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ན་ནྟོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཡ་ཀྑོ ས་ཏྠུ དེ་ས་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ཀ་ཐཾ་སུ ལ་བྷ་ཏེ པ་ཉྙ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀོཏི ཨེ་ཏྠ ཙ-ས་དྡོ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ, ཏེ་ན ‘‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀོ ཙཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡོ ཨ་ཏྠོ…པེ… ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་རཱི་ཡ་ཏི ཕ་ལཾ ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཀཱ་ར་ཎཾ. ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎེ ས་པ་ཡོ་ཛ་ན་ཏཱ་ཡ.
ཏ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶཱཏི ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ. གུ་ཎ་ཝི་སེ་སེ་ཧི ཙ ས་དི་ས་སྶ་པི ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ –
‘‘ན་ཡི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ པ་ར་སྨིཾ ཝཱ པ་ན,
བུ་དྡྷེ་ན སེ་ཊྛོ་ཝ ས་མོ་ཝ ཝི་ཛྫ་ཏི;
ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ར་མཱ་ཧུ་ཏིཾ ག་ཏོ,
པུ་ཉྙ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ ཝི་པུ་ལ་ཕ་ལེ་སི་ན’’ནྟི. (ཝི. ཝ. ༡༠༤༧);
ས་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟིནྟི པ་ཉྙཱ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ. སུ་ནྡ་རཱ བོ་དྷི སུ་བོ་དྷི, བུ་དྡྷ་སྶ སུ་བོ་དྷི བུ་དྡྷ་སུ་བོ་དྷི, སཱ ཨེ་ཝ བུ་དྡྷ་སུ་བོ་དྷི་ཏཱ. དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ས་ངྒྷུ་ཊྛ་སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་ས་དྡུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ.
ས་ཏ་པུ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎནྟི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤེ པུ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་ར་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ པུ་ཉྙཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་ཏ་པུ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ནེ་ཀ་པུ་ཉྙ་ནི་བྦ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཡ་ཏཱ་ཡ ས་བྦེ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མུ་པེ་ཏཾ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ. ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་བྷཱ་ཝཾ བྱ་ཉྫེ་ནྟཱི་ཏི བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི, ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནི. ཏེ་སཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏྟཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་བྱ་ཉྫ་ནཾ. ཏཾ ཡ་ཀྑོ…པེ… པཱུ་རེ་སཱིཏི གཱ་ཐཱ་པཱུ་ར་ཎ་ཏྠ་མེ་ཝ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནི ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་བྱཱ་དྷི་ཏཱཏི ཨ་རོ་གཱ. ‘‘ཨ་བྱ་ཐི་ཏཱ’’ཏི ཀེ་ཙི པ་ཋ་ནྟི, ས་ཡ་ས་ནྟཱ་ས་ར་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
‘‘ཧ་ཏྠ་ཡོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཧ་ཏྠ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ལ༹་ཝི་ན་ག་རནྟི ཨཱ་ལ༹་ཝི་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ཝ་ད་ཏི. བྷ་ཝ་ཏི ཧི ཏ་ཏྲ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཏཾ-ས་དྡོ ཡ་ཐཱ ‘‘གཱ་མོ ཨཱ་ག་ཏོ, མ་ཉྩཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊྛིཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཀ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལེ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ན.
ས་མྤི་ཎྜི་ཏྭཱཏི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ. ཀཱ་མཾ ས་མྦྷཱ་རོ ཏེ་ན ཀ་ཏོ་ཏི ན་ཏྠི, ཡུ་དྡྷ་ཏྠཾ པ་ན བ་ཧུ་སོ ཨུ་སྶཱ་ཧ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཡུ་དྡྷ་མཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་མེ་ཝ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟཾ ཀ་ཐེ་སི ཏ་སྶཱ ཨེ་ཝ དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་པ་རི་སཱ་ཡ ས་པྤཱ་ཡ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཐཱ་པ་རི…པེ… ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི. ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧཱིཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི. པ་རི་སནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སཾ. ‘‘ཨི་ཏ་ར་ཉྩཱ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི.
ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སཱ་ར་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་སི་ནི་ཡཱ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཡ་ཀྑ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.