༡༡. ས་ཀྐ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ
༡. པ་ཋ་མ་ཝ་གྒོ
༡. སུ་ཝཱི་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༧. ཨ་བྷི་ཡཾ་སཱུཏི ཡུ་དྡྷ་ས་ཛྫཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཙྪིཾ་སུ. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་སུ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཡཱ་ནེ ཨ་ཡཾ དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཏོ ཀ་ཐཱ. ཏེ་ཏྟིཾ་ས པུ་རི་སེ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཏེ་ཏྟིཾ་ས པུ་རི་སེ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་བྷ་རོ ཨ་སྶ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ནི ས་ཏྟ ཝ་ཏ་པ་དཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ. ཨ་དྷི་ག་ཎྷ་ནྟཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནྟཾ. པུ་ཏྟ་ཧ་ཏཱ་ཡཱཏི ཧ་ཏ་པུ་ཏྟཱ་ཡ. སཱ སུ་རཱ ན ཧོ་ཏི, ན སུ་རཾ པི་ཝི་མྷཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ‘‘ན སུ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. ‘‘ན སུ་ར་ནྟི ན དི་བྦ་ནྟཱི་ཏི ཨ་སུ་རཱ’’ཏི ཀེ་ཙི. ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལེ ཨ་ནྟོ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཾ.
ཨུ་ར་གཱ་དི་ས་ཧ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཋཱ་ནཱ་ནི ཨུ་ར་གཱ་དཱི་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ར་གཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུ’’ཏི. པ་ཋ་མཱ་ལི་ནྡེཏི པ་ཋ་མེ པ་རི་བྷ་ཎྜེ. པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་ཝི་ཏྠཱ་ར་པུ་ཐུ་བ་ཧ་ལཱ་ཧི སི་ནེ་རུ་སྶ ཙ་ཏཱུ་སུ་པི པ་སྶེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་རི་བྷ་ཎྜཱ. སི་ནེ་རུ་སྶ ཧི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ པ་སྶེ ཡུ་ག་ནྡྷ་རཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་ས་ཏ་པ་རི་ཏྟ་དཱི་པ་པ་རི་ཝཱ་རེ མ་ཧཱ་དཱི་པེ ཙ ལ་བྷི་ཏ་བྦ་སྶ མ་ཧ་ཏོ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝ་སེ་ན མ་ཧ་ཏྠཱ. ཀུ་པི་ཏཱ་ཝི་ལ་ཙི་ཏྟཱཏི ཀུ་པི་ཏེ་ན ཀོ་པེ་ན ཨཱ་ཀུ་ལ་ཙི་ཏྟཱ. ཡུ་དྡྷེ་སཱིཏི ཡུ་དྡྷེ་སི་ནོ. སེ་སེ་སཱུཏི སེ་སེ་སུ པ་རི་བྷ་ཎྜེ་སུ. སེ་སཱཏི སུ་པ་ཎྞཱ་ད་ཡོ.
ཝ་མྨི་ཀ་མ་ཀྑི་ཀཱཏི ས་པ་ཀྑི་ཀ་ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ. ཨོ་ས་ཀྐི་ཏྭཱཏི པི་ཊྛི་བྷཱ་གེ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ.
པ་མཱ་དཾ ཨཱ་པཱ་དེ་སཱིཏི ས་ཀྐ་སྶ ཨཱ་ཎཱ་ཡ པ་མཱ་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫི. ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན. སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཧཱ་ཝཱི་ཐིནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡ་བྷཱུ་མི་ཛ་ག་ཏི་ཝཱི་ཐིཾ.
ཨ་ནུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོཏི ཨུ་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ. ཨ་ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ་ཏི ཝཱ་ཡཱ་མཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ. ཀི་ཉྩི ཀི་ཙྩནྟི ཀ་སི་ཝཱ་ཎི་ཛྫཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་མྨཾ. ཝ་རནྟི པ་ཝ་རཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཏྟ་མ’’ནྟི. ཏ་ཉྩ ཁོ ཀ་སི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨོ་ཀཱ་ས’’ནྟི. ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱཏི ཀི་ཉྩི་པི ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ. ཛཱི་ཝི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མཱཏི ཏ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ ཧེ་ཏུ ནཱ་མ. ནི་བྦཱ་ན་སྶ མ་གྒོཏི ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་དྷི་ག་མུ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ མ་གྒོ.
སུ་ཝཱི་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. སུ་སཱི་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༨. ཨ་ནྟ་རེཏི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ. ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀནྟི ‘‘སུ་སཱི་མོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀཾ. ཨེ་ཀཾ པུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
སུ་སཱི་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. དྷ་ཛ་གྒ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༩. ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷོཏི ཨུ་བྷི་ནྣཾ ས་ཧ ཨེ་ཝ ས་མཱ་ག་མོ, བྷུ་སཾ ཝཱ བྱཱུ་ལ༹ྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷུ་སཱ པ་ན་སྶ བྱཱུ་ལ༹ྷ་ཏཱ དྭི་ནྣཾ སེ་ནཱ་ནཾ ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ ས་མྤི་ཎྜི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྤི་ཎྜི་ཏོ རཱ་སི་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི. པ་ཙྪི་མ་ནྟོཏི ར་ཐ་པ་ཉྫ་ར་སྶ པ་ར་ནྟོ པ་ཙྪི་མ་ནྟོ པ་ཙྪི་མ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ. ར་ཐ་ས་ནྡྷི་ཏོཏི ར་ཐ་པ་ཉྫ་ར་སྶ ཀུ་བྦ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྦ་ནྡྷ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ཏ་དེ་ཝ པ་མཱ་ཎནྟི ཏ་དེ་ཝ ‘‘དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ཡཱ་མོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་མེ་ཝ. དི་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱཏི ‘‘པ་ཙྪི་མ་ནྟོ ས་ཏ་ཡོ་ཛ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དི་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ. ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལ་སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལ་ཀི་ངྐི་ཎི་ཀ་ཛཱ་ལཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ སེ་སཱ་ལ་ངྐཱ་ར་སྶ. པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ. རཱ་ཛཱ ནོཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛཱ དེ་ཝ་སེ་ཊྛོ. དུ་ཏི་ཡཾ ཨཱ་ས་ནཾ ལ་བྷ་ཏཱིཏི ས་ཀྐེ ནི་སི་ནྣེ ཏ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཨཱ་ས་ནཾ ལ་བྷ་ཏི. ཏ་སྨཱ དེ་ཝ་སེ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ས་ཀྐོ ཝི་ཡ གཱ་ར་ཝ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ, ཡ་ཏོ ས་ཀྐོ ‘‘ཏ་སྶ དྷ་ཛ་གྒཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཨ་སུ་རེ་ཧི པ་རཱ་ཛི་ཏོཏི ཨ་སུ་རེ་ཧི པ་རཱ་ཛ་ཡཾ ཨཱ་པཱ་དི་ཏོ. ར་ཛ་དྷ་ཛཾ དི་སྭཱཏི པ་ར་སེ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ ཨུ་ཊྛི་ཏ་ར་ཛ་མ་ཏྟ་མྤི དི་སྭཱ ཋི་ཏོ་པི ཏཾ ར་ཛ་དྷ་ཛཾ དི་སྭཱ བྷཱི་རུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ལཱ་ཡ་ན་དྷ་མྨོ.
ཡ་སྶ དྷ་ཛ་གྒ་པ་རི་ཏྟ་སྶ. ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཝ་ཏྟ་ཏི ཨ་ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ཧི་པི དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི སི་ར་སཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏོ. ཙོ་ར་བྷ་ཡཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན རོ་ག་བྷ་ཡཱ་དཱི་ན་ཉྩེ་ཝ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ ཝི་དྷི་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏེ པ་རི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ན་མྤི ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ.
དཱི་གྷ་ཝཱ་པཱི་ནཱ་མ་ཀེ གཱ་མེ ཙེ་ཏི་ཡཾ དཱི་གྷ་ཝཱ་པི་ཙེ་ཏི་ཡཾ. མུ་དྡྷ་ཝེ་དི་ཀཱ ནཱ་མ ཧ་མྨི་ཡཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཝེ་དི་ཀཱ. བུ་དྡྷ་ག་ཏཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་ཏྟ་ར་ཀྑ་གུ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཧ. པ་རི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན དྭེ ཨི་ཊྛ་ཀཱ…པེ… ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏ་སྨིཾ ནི་སྶེ་ཎི་ཡཾ ཋི་ཏེ…པེ… ཨ་ཊྛཾ་སཱུཏི.
དྷ་ཛ་གྒ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༠. ‘‘མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨ་སུ་རཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཝེ་པ་ནེ་ན ཝེ་པ་ཙི་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨི་སཱི་ཧི པ་ན ཨ་བྷ་ཡཾ ཡཱ་ཙི་ཏེ ‘‘བྷ་ཡ་མེ་ཝ ད་དཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ‘‘ཨ་ཀྑ་ཡཾ ཧོ་ཏུ ཏེ བྷ་ཡ’’ནྟི ཨ་བྷི་ས་པ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝེ་པ་ན་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཝེ་པ་ཙི་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཡཾ ལོ་ཀི་ཡཱ ‘‘པུ་ལོ་མོ’’ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི. ནི་པཱ་ཏ་པ་དཱ་ནི་པི ཀཱ་ནི་ཙི ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་ས་ཛོ་ཏ་ཀཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟ’’ནྟི ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠཱ་དཱི་ན་མེ་ཏྠ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཏནྟི ས་ཀྐཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡཾ. ཀ་ཎྛེ པ་ཉྩ་མེ་ཧཱིཏི ཀ་ཎྛ་བ་ནྡྷ་ན་པ་ཉྩ་མེ་ཧི, ཝི་བྷ་ཏྟི་ཨ་ལོ་པེ་ན ནི་དྡེ་སོ. ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘ཨི་མཾ བ་ནྡྷཱ་མི, ཨ་ཡཾ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱུ’’ཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ. བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི བ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ. མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ད་ས་ཧཱིཏི ‘‘ཙོ་རོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ད་ས་ཧི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་མེ་ཧཱི’’ཏི. ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཙི་ར་ཀཱ་ལ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཁུཾ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ད་ཏི ‘‘ཛ་ར་ས་ཀྐཱ’’ཏི. ན ཏཾ ཨ་ཀྐོ་སཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཁ་ནྟི་སོ་ར་ཙྩེ་སུ ནི་རུ་ལ༹ྷ་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏྟཱ. མ་ཧཱ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎནྟི མ་ཧ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་མ་བྱ་ཉྫ་ནཾ. ཨ་སྶཱཏི ཝེ་པ་ཙི་ཏྟ་སྶ.
པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཛེཏི པ་ཊི་ས་ཏྟུ ཧུ་ཏྭཱ སཾ་ཡུ་དྡྷཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་པྥ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨུ་པ་ས་མཾ…པེ… མ་ཉྙེ ཨུ་པ་ས་མེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་སྶ ནཱ་ཡ་ཀ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཀོ་དྷ་སྶ པ་ཊི་སེ་དྷ་ན་ཏོ. ཏཱ་དི་སེ ཧི ཀོ་དྷོ པ་ཊི་ཀི་རི་ཡཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནོ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏ་ཝེ་དོ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི. ཡ་དཱ-ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ, ན ཀཱ་ལ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨཱ ཏཾ མ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ དྭེ གཱ་ཝོ ཡུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟེཏི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ དྭཱི་སུ གོ་ཎེ་སུ ཡུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟེ་སུ.
ཁ་ནྟི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རོ ཨ་ཉྙོ ཨ་ཏྠོ ན ཝི་ཛྫ་ཏི ཨ་ན་ནྟ་རེ་ཝ ཨ་སྶ ཝི་རོ་དྷཾ ཨ་ན་ཏྠཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་སྶ ཙེ་ཝ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་སྶ ཙ སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་ཏོ. ཏཾ ཁ་ནྟིཾ པ་ར་མཾ ཨཱ་ཧུ སེ་ཊྛ་བ་ལཾ ཝི་རོ་དྷ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. བཱ་ལ་ཡོ་ག་ཏོ བཱ་ལོ, ཏ་སྶ བ་ལཾ བཱ་ལ་བ་ལཾ, ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བཱ་ལ་བ་ལཾ ནཱ་མ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་བ་ལ’’ནྟི. ཏཾ ཡ་སྶ བ་ལནྟི ཏཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་བ་ལཾ ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ བ་ལཾ, ཨ་བ་ལ་མེ་ཝ ཏཾ པ་ཉྙཱ་བ་ལེ་ན ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏ་བྦ་ཏོ. པ་ཊི་ཝ་ཏྟཱ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི དྷ་མྨ་ཊྛཾ པ་ཊི་པྥ་རི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ན་ཏྠི. པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ པ་ན ཀོ་ཙི ཝ་དེ་ཡྻཱ་པི, ཏཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཊི་པྥ་རི་ཏྭཱ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. བཱ་ལ་བ་ལནྟི ‘‘པ་ཊི་པྥ་རི་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྶེ་ཝ པུ་གྒ་ལ་སྶ པ་ཊི་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་སྶ. ནཱ་ན་ཏྟཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ན་ཏོ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་ཏྠཾ. ཏི་ཀི་ཙྪ་ནྟནྟི ཨ་ན་ཏྠ་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་མུ་ཁེ་ན པ་ཎྜི་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ་ན པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནྟཾ. ‘‘བཱ་ལོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏུཾ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨེ ཨ་ཚེ་ཀཱཏི.
ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. སུ་བྷཱ་སི་ཏ་ཛ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༡. ‘‘ཚེ་ཀ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝ་ཏྟུཾ ཚེ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. གཱ་ཧནྟི ལ་དྡྷིཾ. མོ་ཙེ་ཏྭཱཏི ཡ་སྶ པུ་ན ‘‘ཙོ་རོ’’ཏི ཨུ་ཏྟ་རི ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་མོ་ཙེ་ཏྭཱ་ཏི པ་ཋ་མཾ ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐཱ. ག་རཱུཏི བྷཱ་རི་ཡཾ, དུ་ཀྐ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྪཱཏི ‘‘པ་ར་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ སོ ཀི་ཉྩི པ་ཋ་མཾ ཝ་ད་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ པ་ཝེ་དེ་ཏི ནཱ་མ, ཏཾ ཡ་ཐཱ་ས་ཏྟི ཝི་དི་ཏ་མ་ནོ ཏ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རི ཝ་ཏྟུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ པ་ན པ་ཙྪཱ སུ་ཁཾ ཝ་ཏྟུ’’ནྟི. ཨ་པི ཙ ཨ་སུ་རི་ནྡེ་ན ‘‘ཧོ་ཏུ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, སུ་བྷཱ་སི་ཏེ་ན ཛ་ཡོ’’ཏི པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཝི་སེ་སོ ཙ པུ་བྦཾ ཨུ་པ་ནེ་ནྟཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཝ་ཙ་སི ཀུ་ས་ལོ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཏཾ ཝི་སེ་སཾ ཏེ་ནེ་ཝ པུ་བྦཾ ཨུ་པ་ན་ཡཱ་པེ་ནྟོ ཨུ་པ་ལཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཏུ་མྷེ ཁྭེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པུ་བྦ་དེ་ཝཱཏི ས་ཀྐ་པ་མུ་ཁཱ་ཡ དེ་ཝ་པ་རི་སཱ་ཡ ལོ་ཀེ པུ་བྦེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ‘‘པུ་བྦ་དེ་ཝཱ’’ཏི པ་སཾ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝེ་པ་ཙི་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཏུ་མྷེ’’ཏི ‘‘པུ་བྦ་དེ་ཝཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཏཱ་ཝ པ་ཝེ་ཎི་ཨཱ་ག་ཏཾ བྷ་ཎ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. གཱ་ར་ཝ་ཊྛཱ་ནི་ཡ་ཏྟཱ ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི་ནོ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་པ་ཡོ་གོ. ད་ཎྜེ་ན ཨ་ཝ་ཙཱ་རོ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཎཾ ད་ཎྜཱ་ཝ་ཙ་རོ, ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟོ ད་ཎྜཱ་ཝ་ཙ་རོ་ཏི ཨ་ད་ཎྜཱ་ཝ་ཙ་རཱ, ས་ཀྐེ་ན ཝུ་ཏྟཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ.
སུ་བྷཱ་སི་ཏ་ཛ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༢. ར་ཐ་ས་དྡོཏི ར་ཐཱ་ལ་ངྐཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཀི་ངྐི་ཎི་ཀ་ཛཱ་ལཱ་དཱི་ནཾ ས་དྡོ. ཏ་ཐཱ དྷ་ཛ་ས་དྡོ. ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་ས་དྡོཏི ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཱ་ནཾ ཧ་སི་ཏ་ས་དྡོ ཙ. ཀ་རུ་ཎཱ་ས་མཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་ཧ་ད་ཡོཏི པཱ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་རོ་དྷེ་ན པ་ཎཱ་མི་ཏ་ཙི་ཏྟོ. ཨཱི་སཱ་མུ་ཁེ་ནཱཏི ར་ཐ་ཀ་པྤ་ར་མུ་ཁེ་ན. པུ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟོཏི ཨུ་ལཱ༹་རཾ སུ་ཝི་པུ་ལཾ པུ་ཉྙཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ. ན ས་ཛྫ་ཏི ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་པྤ་ཊི་གྷ་ཊྚ་ནེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ. སི་མྦ་ལི་ཝ་ནེ་ནཱཏི སི་མྦ་ལི་ཝ་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ་ན. ཝི་བྷ་གྒཾ ནི་མྨ་ཐི་ཏནྟི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཝི་བྷ་གྒ་ཉྩེ་ཝ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏོ མ་ཐི་ཏ་ཉྩ ཧོ་ཏི.
ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ན་དུ་བྦྷི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༣. སུ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀོཏི སུ་ཊྛུ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀོ པ་ཊི་ས་ཏྟུ. ག་ཧི་ཏོ་སཱིཏི དེ་ཝ་པཱ་སེ་ན བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏོ ཨ་སི. བ་དྡྷོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི ས་ཀྐ་སྶ པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཙེ་ཏི་ཡ་རཱ་ཛཱ ཀི་ར ཨི་མ་སྨིཾ ཀ་པྤེ ཏ་ཏོ པུ་བྦེ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཝུ་ཏྟ་པུ་བྦཾ ཁ་ར་མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ ཨ་བྷཱ་སི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཝི་ཝ་རེ དི་ནེ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ཝཱི་ཙི་ཨ་གྒི་ཛཱ་ལཱ་ན་མི་ནྡ་ན་མ་ཧོ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙེ་ཏི་ཡ་ར་ཉྙོ པཱ་པཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ’’ཏི. མ་ཧཱ་པཱ་པཱ་ནཱིཏི མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ག་རུ་ཏ་རཱ་ནི པཱ་པཱ་ནི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི་ནོ ས་པ་ཐ་ཀ་ར་ཎེ ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཏཱ་ནི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཱི་ཏི.
ན་དུ་བྦྷི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཝེ་རོ་ཙ་ན་ཨ་སུ་རི་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༤. དྭཱ་ར་པཱ་ལ་རཱུ་པ་ཀཱ་ནི ཝི་ཡཱཏི དྭཱ་ར་པཱ་ལཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ཏ་པ་ཊི་མཱ་ཡོ ཝི་ཡ. ཝཱ་ཡ་མེ་ཐེ་ཝ, ན ཨ་ནྟ་རཱ སཾ་ཀོ་ཙཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ནི་པྥ་ནྣ་སོ་བྷ་ནེ་སཱུཏི ནི་པྥ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ནྡ་རེ་སུ. ས་བྦེ ཧི ཨ་ནི་པྥ་ནྣཱ ཨ་ཏྠཱ ན སོ་བྷ་ནྟི. ཀི་ཙྩ་ཛཱ་ཏཱཏི ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཉྫཱ་ཏ་ཀི་ཙྩཱ. ཨ་ཀི་ཙྩ་ཛཱ་ཏོཏི ཨ་ས་ཉྫཱ་ཏ་ཀི་ཙྩོ ཀི་ཙྩ་ར་ཧི་ཏོ ནཱ་མ ན་ཏྠི ག་མ་ན་ཊྛི་ཏ་ས་ཡ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་དུ་ཀྑ་ཝི་ནོ་ད་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སཾ་ཡོ་ག་པ་ར་མཱ་ཏྭེ་ཝ ས་མྦྷོ་གཱཏི ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ནཱ་མ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཝི་རོ་དྷ་སཱི་ལཱ་ནི་པི ཨ་སཾ་ཡོ་གེ་ན ཝཱ ཨ་སུ་ནྡ་རཱ་ནི་པི, ཏཱ་ནི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་པ་ཙ་ན་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི ཏ་ཐཱ ས་ཏི ས་མྦྷོ་གཱ་ར་ཧ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ན་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཨོ་ད་ནཱ་དཱི་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟེ པ་རི་བྷ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཝེ་རོ་ཙ་ན་ཨ་སུ་རི་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཨི་སི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༥. ཛཱ་མཱ་ཏི་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི དྷཱི་ཏུ་པ་ཏི, ས་སུ་རོ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ པི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཨི་མེ ཨ་ནྟ་ར་ཝ་ཏྟི་ནོ དྭེ ཛ་ནཱ ས་ཀྐ་ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི་ནོ སུ་ཛཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཛཱ་མཱ་ཏི་ཀ་ས་སུ་རཱ. ‘‘ཙི་ར་དི་ཀྑི་ཏཱ་ན’’ནྟི དི་ཀྑི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཙི་ར་ཀཱ་ལཱ་ནཾ ཝ་ཏ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨི་ཏོ བཱ་ཧི་ར་ཀཱ་ནཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ར་ས་མཱ་དི་ནྣ་ཝ་ཏཱ་ན’’ནྟི. ཨི་ཏོ པ་ཊི་ཀྐ་མཱཏི ཨི་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་པེ་ཧི ཨ་པ་ཀྐ་མ. ན པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ས་ཉྙི་ནོ གུ་ཎེ གཱ་ར་ཝ་ཡོ་ག་ཏོ. དེ་ཝཱ ཧི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ‘‘མ་ཡཾ པུ་བྦེ གུ་ཎ་ཝ་ནྟེ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣཱ’’ཏི གུ་ཎ་ཝ་ནྟེ་སུ ཨཱ་ད་ར་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ནྟི.
ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཨི་སི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ས་མུ་དྡ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༦. ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་པི་ཊྛི་ཡནྟི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏ་པཱ་ད་ས་མ་ནྟཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་ཏཱི་ར་པི་ཊྛི་ཡཾ. ཡ་ཐེ་ཝ སི་ནེ་རུ་ས་མཱི་པེ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ནི་ནྣོ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་པོ་ཎོ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་པ་བྦྷཱ་རོ, ཨེ་ཝཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པཱ་ད་ས་མཱི་པེ་པི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ར་ཛ་ཏ་པ་ཊྚ་ཝ་ཎྞེ ཝཱ་ལུ་ཀ་པུ་ལི་ནེ’’ཏི. ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་སཱུཏི ཨ་ན་ནྟ་ར་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་སུ. ཨ་སྶ་མ་པ་དེ་ནཱཏི ཨ་སྶ་མ་པ་ད་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ན. ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སཱུཏི ‘‘ཡཾ ནཱུ་ན མ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ མ་ནྟ་ཡིཾ་སུ.
ཨི་ཙྪི་ཏ་ཀ་རོཏི ཡ་དི་ཙྪི་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ. དུ་ཊྛཱ་ནནྟི དུ་རཱ་ས་ཡཱ་ནཾ. ཏེ པ་ན དུ་ཊྛ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ ཝི་རུ་དྡྷཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་རུ་དྡྷཱ་ན’’ནྟི. པ་ཝུ་ཏྟནྟི བཱི་ཛཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་པི་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཁེ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏ’’ནྟི.
སཱ་ཡ་མཱ་ས་བྷ་ཏྟནྟི སཱ་ཡཾ ཨ་སི་ཏ་བྦ་བྷོ་ཛ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཝཱ་རཾ བྷ་ཀྑི་ཏ་མེ་ཏཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཝི་ཡ སུ་ཁུ་མཾ གུ་རུ་ཝཱ་ས་ཉྩ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘བྷ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. གེ་ལ་ཉྙ་ཛཱ་ཏནྟི ས་ཉྫཱ་ཏ་གེ་ལ་ཉྙཾ. ཝེ་པ་ཏཱིཏི ཀ་མྤ་ཏི པ་ཝེ་དྷ་ཏི.
ས་མུ་དྡ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཋ་མ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. ཝ་ཏ་པ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༧. ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦ་ཏོ ཝ་ཏཱ་ནི, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ས་ངྐ་ར་ས་བྷཱ་ཝེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྦ་ཏོ པ་དཱ་ནི, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞ་བྷཱ་གཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཝ་ཏ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མ་ཏྟཱ་ནཱིཏི པུ་ཉྙ་ཝི་སེ་ས་ཏཱ་ཡ པུ་ཛྫ་བྷ་ཝ་ཕ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟ་ནེ་ན ཀི་ཏྟི་ས་ཉྙཱ་ནེ་ན ཙ ས་མཾ ཨ་ཏྟཱ་ནི ས་མ་ཏྟཱ་ནི. པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནཱིཏི ཨ་ཁ་ཎྜཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྦ་སོ པུ་ཎྞཱ་ནི. ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ནཱིཏི ཏ་ཏྠ ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ས་མྨཱ ཨཱ་དི་ནྣཱ་ནི. མཱ་ཏུ་ལཱ་ནཱིཏི པི་ཏུ་བྷ་གི་ནཱི, ན ཡཱ ཀཱ་ཙི མཱ་ཏུ་ལ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ཀུ་ལ་ཛེ་ཊྛ་ཀཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ, བྷ་རི་ཡཱ་པི ཝཱ མཱ་ཏུ་ལ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཐཱ ས་ཏི མ་ཧཱ་པི་ཏུ་བྷ་རི་ཡཱ་དཱི་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཛེ་ཊྛ་བྷ་གི་ནཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. ཨ་པ་ཙི་ཏི་ཀཱ་ར་ཀོཏི ཏེ་སཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ན་ཀ་རོ. ཡོ ཀོ་ཙི ད་ད་ནྟོ་པི སཱ་པེ་ཀྑོ དེ་ཏི, སོ མུ་ཏྟ་ཙཱ་གོ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ན ན ཨེ་ཝ་ནྟི ‘‘མུ་ཏྟ་ཙཱ་གོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་སྶ་ཊྛ་ཙཱ་གོཏི ནི་ར་པེ་ཀྑ་པ་རི་ཙྩཱ་གོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་བ་ཧུ་ལོ ‘‘ལོ་ཧི་ཏ་པཱ་ཎཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཐཱ དཱ་ན་བ་ཧུ་ལོ ‘‘པ་ཡ་ཏ་པཱ་ཎཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་དཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་དཱ དྷོ་ཏ་ཧ་ཏྠོ’’ཏི. ཝོ་སྶ་གྒ་ར་ཏོཏི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནེ ཨ་བྷི་ར་ཏོ. པ་རེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦཱ་ར་ཧོཏི པ་རེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ ཨི་ཙྪི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཏོ. དཱ་ནེ་ནེ་ཝ ཡུ་ཏྟོཏི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ དཱ་ནེ་ནེ་ཝ ཡུ་ཏྟོ ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་མ་ཧཱ་དཱ་ན་ཏྟཱ. དཱ་ནེ ཙ སཾ་ཝི་བྷཱ་གེ ཙཱཏི པ་ར་སྶ ས་མྤུ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ དཱ་ནེ ཙ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ སཾ་ཝི་བྷཱ་གེ ཙ ར་ཏོ ཨ་བྷི་ར་ཏོ.
ཝ་ཏ་པ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ས་ཀྐ་ནཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༨. མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོཏི མ་ནུ་སྶེ་སུ བྷཱུ་ཏོ, མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ ཝཱ པ་ཏྟོ. ཨཱ་ཝ་ས་ཐནྟི ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི, ཏ་སྨཱ ཝཱ་སཾ ཨ་དཱ་སཱི་ཏི ཝཱ་ས་ཝོ. ཨ་ཏྠ-ས་དྡོ ཨི་དྷ ཀཱ་ར་ཎ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ་སྶ་མྤི ཀཱ་ར་ཎཱ་ན’’ནྟི. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ་ཝ. ཝི་ནི་ཙྪི་ན་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་ཧ་སྶཾ པ་ཉྙཱ་ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ས་ཧ་སྶ་ཀྑོ. མ་གྷཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དྷ་ནཾ, ཏཾ པ་ན ས་དྡྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་གྷཾ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མ་གྷ་ཝཱ. པུ་རེ དཱ་ནཾ ད་དཱ་ཏཱི་ཏི པུ་རི་ནྡ་དོ ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ལོ་པཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ. པུ་ཉྙཱ་ནི ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ས་ཀྐོ.
ས་ཀྐ་ནཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. མ་ཧཱ་ལི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༩. སོཏི ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ. བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེཏི བ་ཧུ་མྷི ཨ་ཏྠེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཏེ དྷ་མྨེ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ས་ཀྐོ ས་ཀྐ་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་གཱ, ཏཾ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཀྐོ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ན་ནྟ་རེཏི ས་ཀྐ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ན་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. ཏཾ ས་བྦནྟི ས་ཀྐ་སྶ མ་གྷ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ་ལེ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ, ཏཱ་ཡ ས་ཀྐ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཏཾ ས་བྦཾ. ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
མ་ཧཱ་ལི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ད་ལི་དྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༠. མ་ནུ་སྶ་ད་ལི་དྡོཏི མ་ནུ་སྶེ་སུ དུ་གྒ་ཏོ. མ་ནུ་སྶ་ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཏནྟི མ་ནུ་སྶེ་སུ པ་ར་མ་ནི་ཧཱི་ན་ཏཾ. མ་ནུ་སྶ་ཀ་པ་ཎོཏི མ་ནུ་སྶེ་སུ ཝཱ པ་ར་མ་ནི་ཧཱི་ནོ. ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེཏི ཏ་སྶ དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནེ. ལཱ་མ་ཀ་ཏོ ཙི་ནྟེ་ནྟཱིཏི ཏ་སྶ པུ་རི་མ་ཝ་ཏྠུཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཧཱི་ན་ཏོ ཙི་ནྟེ་ནྟི. ཀ་ཐེ་ནྟཱིཏི ཏ་མེ་ཝ པ་རེ་སཾ ཀ་ཐེ་ནྟི. ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟཱིཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟི. ས་བྦ་དཱ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་ཊྛ་ར་ཏ་ནེ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷེ མ་ཧ་ཙྩ་རཱ་ཛཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་སི་ནྣ་ཏྟཱ ཛ་ན་ཀཱ་ཡེ་ན ས་མུ་ལློ་ཀི་ཡ་མཱ་ནོ. ཨ་ཝ་ལ་མྦ་ནྟཱིཏི ཨོ་ལ་མྦ་ནྟི. ཝ་ནྡ་ན་མ་ཏྟཾ ཝཱ ནཱ་ཧོ་སི, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མཱ་ནཱ་ད་ར་ཀི་རི་ཡཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀྭཱ་ཡནྟི ཀོ ཨ་ཡ་ནྟི བྱཱ་པ་ནྣ་ཝ་སེ་ན ཝ་ད་ཏི. ཀཱ་ལ༹་ར་ཏྟེ་ཧི སུ་ཏྟེ་ཧི སི་བྦི་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ཎྞ་ཝི་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀུ་ཊྛི་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པཱ་རུ་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏི. ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་པཱ་པ་ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སེ་ན ལ་དྡྷོ་ཀཱ་སེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧེ…པེ… པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཀཱ་མ་ཉྩ ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨེ་ནེ་ཝ, ཏ་སྶ པ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀི་ནོ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ག་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ…པེ… ནི་ཀྑ་ནྟོ’’ཏི. བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་རི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ རོ་ག་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ མཾ་སཱ་ནི…པེ… པ་ཏ་ནྟི. ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ཏྭཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཊི་པེ་སེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ. ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་པ་ཀྐ་ཏྟཱ ས་ཏྠུ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སེ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ. ཙུ་མྦ་ཊནྟི པཱ་ད་ཙུ་མྦ་ཊཾ. ཀུ་ཊྛི་ནོ ཧི ས་ཀ་ལ་པཱ་ད་ཏ་ལཾ མཱ རུ་ཛཱི་ཏི ཙུ་མྦ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ པཱ་ད་ཏ་ལེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, མ་ཏྟི་ཀ་པཱ་ཏིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཏ་ཐཱ ནི་ཧཱི་ན་མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ནྟོ ཝི་ཡ དེ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཝཱ་རེ ཨཱ་དཱ་ན་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ.
མ་གྒེ་ནཱ་ག་ཏཱཏི མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ནེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ. ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟ་སཱི་ལནྟི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཀ་ནྟཾ མ་ནཱ་པཾ མ་ནོ་ར་མཾ སཱི་ལ་དྷ་མྨཾ. ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཱ ཝི་ཡ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་པི ས་བྦཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀ་ནྟཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན་ཏྠེཏི ཨི་མ་སྨིཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་ཏྠེ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ. པ་ཉྩ་སཱི་ལམྤི ཡ་སྨཱ དི་ཊྛི ཝི་ཡ བྷ་ཝ་ནྟ་རེ་པི ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཾ.
ད་ལི་དྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༡. ཨཱ་ར་མ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་རཱ་མཱ, མ་ནོ་ར་མཱ ཨུ་པ་ཝ་ནཱ་ད་ཡོ. ཏེ ཨེ་ཝ ཙེ་ཏེ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ ས་ནྡྷ་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཙེ་ཏི་ཡཱཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. མ་ནུ་སྶ་ར་མ་ཎཱི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶཱཏི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མ་ཎཱི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ. ཏ་སྶ པ་ན སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་པ་རི་མེ་ཡྻཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ནཱ་གྒྷ་ནྟི སོ་ལ༹་སི’’ནྟི ཨ་ཝོ་ཙ. ཨ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏཱ ནཱ་མ གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ སེ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་དཱ་ནི…པེ… གཱ་མེ ཝཱ་ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱ’’ཏི.
རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཡ་ཛ་མཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༢. ཡ་ཛ་ནྟཱ་ནནྟི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ ཨུ་དྡི་སྶ དེ་ནྟཱ་ནཾ. ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པོ་ཏི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ཏ་དཱ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་གྒནྟི སེ་ཊྛཾ. ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ཝཱ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷ་ས་པྤི་ཨཱ་ད་ཡོ མཱ ན་སྶ་ནྟུ, ཨ་གྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ནི ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནི ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་གྒི་མྷི ཛྷཱ་པ་ནེ་ན, དེ་ཝཱ མ་ནུ་སྶཱ མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧེ་ན མཱ ན་སྶ་ནྟུ. ཏ་ཀྐེ་ནཱཏི ཏ་ཀྐ་མ་ཏྟེ་ན. ‘‘ཀ་ཐེ་མཱ’’ཏི ཨ་མྷེ མ་ཉྙ་ཐ, ཨི་དཱ་ནི པ་སྶ་ཐ, པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ཡཾ ཝོ…པེ… ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧཾ་སཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨུ་པ་དྷི་ཝི་པཱ་ཀནྟི ཨུ་པ་དྷཱི་སུ ཝཱ ཝི་པ་ཙྩ་ཏི, ཨུ་པ་དྷ་ཡོ ཝཱ ཝི་པཱ་ཀཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨུ་པ་དྷི་ཝི་པཱ་ཀཾ. ཝི་པྥཱ་ར་ཝ་ནྟཾ ཧོ་ཏི ཝི་པུ་ལ་པ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་དཾ་སུ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཙ ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཝཱ་དོ དི་ནྣོ’’ཏི.
ཡ་ཛ་མཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. བུ་དྡྷ་ཝ་ནྡ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༣. ཨུ་ཊྛ་ཧཱཏི ཨུ་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཧི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཙ་ར, ལོ་ཀེ’’ཏི. ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡཾ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པི་ཏ་མེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཛི་ཏ་ས་ངྒཱ་མཱ’’ཏི. དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀ་སྶ ཨུ་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ ཙ ཨ་ནེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཨ་ཏི་བྱཱ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ. པ་ནྣ་བྷཱ་རཱཏི པཱ་ཏི་ཏ་བྷཱ་ར. ནི་ཀྑེ་པི་ཏ་བྦ་ཏོ བྷཱ་རཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨོ་རོ་པི་ཏ་ཁ་ནྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ ཧི ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་མྤཱ་ཏ་ན་ཊྛེ་ན བྷཱ་རཱ ནཱ་མ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘བྷཱ་རཱ ཧ་ཝེ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༢༢). ཏ་དེ་ཀ་དེ་སཱ ཙ ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ. པ་ནྣ་ར་སཱ་ཡ པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ར་ཏྟིནྟི ཡ་ཐཱ པ་ནྣ་ར་ས་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟོ ཙ་ནྡོ སོ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ས་བྦ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟཾ སོ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
བུ་དྡྷ་ཝ་ནྡ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ག་ཧ་ཊྛ་ཝ་ནྡ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༤. པུ་ཐུ་དྡི་སཱཏི བ་ཧུ་དི་སཱ. ཀཱ པ་ན ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏ་སྶོ དི་སཱ ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་ནུ་དི་སཱ ཙཱ’’ཏི. ཨ་ནུ་དི་སཱ་ག་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་དྷོ་པི ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཙ ད་སྶེ་ཏི. བྷཱུ་མི་ཝཱ་སི་ནོཏི བྷཱུ་མི་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ནོ. ཨེ་ཏེ་ན རུ་ཀྑ་པ་བྦ་ཏ་ནི་ཝཱ་སི་ནོ་པི ག་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཙི་ར་ར་ཏྟ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟེཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟེ. ཨཱ་པཱ་ཎ་ཀོ་ཊི་ཀནྟི ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ. ཨེ་ཝ་མཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ཝ་སེ་ས་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ནི་ཙྩ་སཱི་ལ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཧི, ནི་ཡ་མ་སཱི་ལ་ཝ་སེ་ན ད་ས་ཧི. པི-ས་དྡེ་ན ཏ་ཏོ ཀ་ཏི་པ་ཡེ་ཧི ཨུ་པོ་ས་ཐ་སཱི་ལ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ཧི་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. དྷ་མྨི་ཀེ་ཧཱིཏི དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ན་པེ་ཏེ་ཧི. པ་མུ་ཁོཏི པ་མོ་ཀྑོ.
ག་ཧ་ཊྛ་ཝ་ནྡ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ས་ཏྠཱ་ར་ཝ་ནྡ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༥. བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ཎུ་ཀོཏི ད་ཀྑི་ཎ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཾ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡ་མཱ་ནོ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ཎུ་ཀོ ནཱ་མ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ. ཡ་ཛི་ཏ་བྦ་ཏོ ཡ་ཀྑོ, པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡོ. ཨེ་ཝཾ པཱུ་ཛཱ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་ག་ཏོ ས་ཀྐོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ ཡ་ཀྑོ་ཏི སོ ས་ཀྐོ’’ཏི. ས་ཀྐ་སྶ ན་མ་ཀྐཱ་ར་བྷཱ་ཛ་ན་བྷཱུ་ཏ་ཉྷི པུ་ཙྪ་ནྟོ མཱ་ཏ་ལི ‘‘ཀོ ནཱ་མ སོ ཡ་ཀྑོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. གུ་ཎ་ནེ་མི་ཏྟ་ཀེ་ཧཱིཏི གུ་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཀེ་ཧི ཨ་ན་ནྟཱ་ནི ཧི བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཙ ཁོ ས་བྦཱ་ནི་པི གུ་ཎ་ནེ་མི་ཏྟ་ཀཱ་ནེ་ཝ. ཨ་ན་ནྟ་གུ་ཎ་ཏྟཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ནཱ་མཱ་ནི, ས་གུ་ཎེ་ན མ་ཧེ་སི་ནོ;
གུ་ཎེ་ན ནཱ་མ་མུ་དྡྷེ་ཡྻཾ, ཨ་པི ནཱ་མ་ས་ཧ་སྶ་ཏོ’’ཏི. –
ཏ་སྨཱ ཨ་ནོ་མ་ནཱ་མནྟི པ་རི་པུ་ཎྞ་གུ་ཎ་ནཱ་མ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ཏི་ཀྐ་མེ་ནཱཏི ས་མྨཱ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནེ་ན. ཀི་ལེ་སཱ་རཱི་ནཾ ཨ་པེ་ཏ་ཙ་ཡོ་ཏི ཨ་པ་ཙ་ཡོ, སོ ཨཱ་ར་མི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ཨཱ་རཱ་མོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་པ་ཙ་ཡཱ་རཱ་མཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཊྚ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ནེ ར་ཏཱ’’ཏི.
ས་ཏྠཱ་ར་ཝ་ནྡ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ས་ངྒྷ་ཝ་ནྡ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༦. པཱུ་ཏི་མྷི དེ་ཧེ མཱ་ཏུ ས་རཱི་རེ ས་ཡ་ན་ཏོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨེ་ཝ ཝཱ པཱུ་ཏི་དེ་ཧཾ ས་རཱི་རཾ ཏ་སྨིཾ ཋི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ས་ཡ་ན་ཏོ པཱུ་ཏི་དེ་ཧ་ས་ཡཱཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀུ་ཎ་པ་མྷེ་ཏེཏི ཨེ་ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་སུ་ཙི་དུ་གྒ་ནྡྷ་ཛེ་གུ་ཙྪ་པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལེ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀུ་ཎ་པ་སྨིཾ ད་ས མཱ་སེ ནི་མུ་གྒཱ. ཏེ་སཾ ཀི་ནྣཱ་མ ཏྭཾ པི་ཧ་ཡ་སཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏེ་སཾ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཧ་ཡཱ་མཱིཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ཨི་སཱི་ནཾ ཨེ་ཏཾ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཝི་ཧ་ཡཱ་མི. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ཏེ སཾ ཀོ་ཊྛེ ཨོ་པེ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དྷ་ཉྙཾ ཀོ་ཊྛེ ན པ་ཀྑི་པ་ནྟི པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་སྶ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཧི ཨེ་ཏེ་སཾ དྷ་ཉྙ’’ནྟི. པ་རེ་སཾ ནི་ཊྛི་ཏནྟི པ་རེ་སཾ ག་ཧི་ཏཾ ས་ནྟ་ཀཾ ཏེ་སཾ པཱ་ཀཱ་ཡ ནི་ཊྛི་ཏཾ. བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཏྟེ་ནཱཏི པི་ཎྜཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ. ཨེ་ས་མཱ་ནཱ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟཱ. ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཡི་ཊྛེ་ན. ཡཱ་པེ་ནྟི, ན ཨེ་ས་ནྟི ཨ་ནེ་ས་ནཾ. སུ་ས་མཱ་དི་ནྣ་སུ་ནྡ་ར་ཝ་ཏཱཏི སུ་ཊྛུ ས་མཱ་དི་ནྣ་སོ་བྷ་ན་ཝ་ཏཱ.
ཨེ་ཝཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་སི་ནོཏི ག་ནྠ་དྷུ་ར་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷུ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན གུ་ཎ་པ་རི་མཱ་ཎ་སུ་བྷཱ་སི་ཏ་སྶེ་ཝ བྷཱ་ས་ན་སཱི་ལཱ. ཨ་རི་ཡེ་ན ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ མ་ན་སྶ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ས་མ་ཉྩ་རཱ. ག་ཧི་ཏ་ད་ཎྜེ་སུ པ་རཱ་མཱ་སཱ་དི་པ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ད་ཎྜཱ་དཱ་ནཱ་དི་ཧེ་ཏུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་བྦུ་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་སྶ་ཊྛ་ད་ཎྜཱ’’ཏི. སཱ་དཱ་ནེ་སཱུཏི ས་བྷ་ཝཱ་དཱ་ནེ་སུ. ཨ་ནཱ་དཱ་ནཱཏི ཏ་བྦི་ར་ཧི་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཝ་ཡོ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ས་ངྒྷ་ཝ་ནྡ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. ཚེ་ཏྭཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༧. ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ ཧེ་ཊྛཱ དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ.
ཚེ་ཏྭཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. དུ་བྦ་ཎྞི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༨. དུ་བྦ་ཎྞོ དུ་དྡ་སི་ཀོ ཝི་རཱུ་པ་ཝ་ཎྞོ. ཨོ་ཀོ་ཊི་མ་ཀོཏི ར་སྶ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཝ་ར་ཀོ་ཊི་མ་ཀོ. ས་ཀྐེ་ན ག་ཧི་ཏ་ནཱ་མ་མེ་ཝེ་ཏཾ, ན པ་ན སོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ཀོ་ཙི ཡ་ཀྑོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀོ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་བྲ་ཧྨཱ’’ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ སོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཀྐོ ཀི་རཱ’’ཏི. ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏྠ ཉཱ་ཡ་ཏི ‘‘སོ ཨེ་ཀོ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་བྲ་ཧྨཱ, ན པ་ནེ་སོ ཨ་ཝ་རུ་དྡྷ་ཀ་ཡ་ཀྑོ’’ཏི ཡུ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཝ་རུ་དྡྷ་ཀ་ཡ་ཀྑཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. དེ་ཝཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ. ཕ་རུ་སེ་ནཱཏི ཕ་རུ་ས་ས་མཱ་ཙཱ་རེ་ན. ‘‘ཀོ ནཱ་མ མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ས་ནེ ས་ནྣི་སི་ནྣོ’’ཏི ཨ་ཀྑ་ནྟིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ ཁ་ནྟི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ. བ་ལ་ཝ་ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་རནྟི ག་རུ་ཏ་རཾ ས་ཀྐཱ་ར་བ་ཧུ་མཱ་ནཾ. ནཱི་ཙ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱཏི པ་ར་མ་ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རེ སུ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ནེ ཙ ད་སྶི་ཡ་མཱ་ནེ. ས་ཀྐ་སྶ ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཀྐཱ་ས་ནེ ཋཱ་ཏུཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཨཱ་ཝི་ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི. ཨུ་པ་ཧ་ཏ་ཙི་ཏྟོ་མྷཱིཏི ཁ་ནྟི་མེ་ཏྟཱ་ནུ་དྡ་ཡཱ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ར་སྨིཾ ཨུ་པ་ཧ་ཏ་ཙི་ཏྟོ་མྷཱི་ཏི ས་ཀྐོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི. ཀོ་དྷ་ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ཏུནྟི ཀོ་དྷེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ན སུ་ཀ་རོ་མྷི, ཨ་ཐ ཁོ ཀོ་དྷཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་སེ ན ཝ་ཏྟེ་མཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཙི་རཾ ན ཀུ་ཛ྄ཛྷཱ་མཱིཏི ཡ་དི མེ ཀ་དཱ་ཙི ཀོ་དྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏཾ ཀོ་དྷཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ ན ཀུ་ཛ྄ཛྷཱ་མི. ན ཨུ་པ་ན་ཡ྄ཧཱ་མཱིཏི ཨ་ནྟོ ས་ཙེ མེ ཀོ་དྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཙ ནཾ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཡྻ་ནྟི ཏཾ མེ པུ་བྦེ་ཝ ཝ་ཏཾ པ་རི་པཱུ་རི་ཏཾ.
དུ་བྦ་ཎྞི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ས་མྦ་རི་མཱ་ཡཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༩. ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོཏི ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ. ཝཱ་ཙེ་སཱིཏི སི་ཀྑཱ་པེ་སི. ས་མྦ་རོ ནཱ་མ ཨ་སུ་ར་མཱ་ཡཱ་ཡ ཨཱ་དི་པུ་རི་སོ པུ་རཱ་ཏ་ནོ ཨ་སུ་རི་ནྡོ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ ས་མྦ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཉྙོ་པི མཱ་ཡཱ་ཝཱི མཱ་ཡཾ པ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ. ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ནྟ་རཱ་ཡོ ནཱ་མ ཁ་མཱ་པ་ནེ ས་ཏི ཝི་ག་ཙྪ་ཏི, པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཕཱ་སུ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཏེ་ནཱཏི ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི་ནཱ ས་མྦ་ར་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨ་དཱ་ནེ་ན ཝ་ཉྩི་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱཏི ཨི་སཱི་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ.
ས་མྦ་རི་མཱ་ཡཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཨ་ཙྩ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧༠. ས་མྤ་ཡོ་ཛེ་སུནྟི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝཱ་ཙ་སི་ཀཾ ཕ་རུ་སཾ པ་ཡོ་ཛེ་སུཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་ལ་ཧཾ ཨ་ཀཾ་སཱུ’’ཏི, ཝི་ཝཱ་དཾ ཨ་ཀཾ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ་ཝ་ཙ་ནནྟི ཝ་ཙཱི་སཾ་ཝ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་སྨཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ ཏཾ ཁཱི་ཎ་ཡ་ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཁ་མ་མཱ་ན་སྶ ཁ་མ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན་པྤ་ཊི་ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ན ཁ་མ་ཏཱི’’ཏི. ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་ཏུ, ཝི་སེ་ཝི་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཧོ་ཏུ. མི་ཏྟ་དྷ་མྨོ ཨི་དྷ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ‘‘མི་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མི་ཏྟ་དྷ་མྨེ’’ཏི. ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནནྟི ‘‘མི་ཏྟེ་ཧཱི’’ཏི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ བྷུ་མྨ་ཏྠེ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མི་ཏྟེ་སཱུ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཛ་རཱ, ཨེ་ཝཾ མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཨ་མི་ཏྟ་དྷ་མྨོ ཛ་རཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཨ་གཱ་ར་ཡ྄ཧཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ ས་བྦ་སོ པ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་སཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་པུ་གྒ་ལ’’ནྟི.
ཨ་ཙྩ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཨ་ཀྐོ་དྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧༡. ཀོ་དྷོ ཏུ་མྷེ མཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀོ་དྷེ་ན ཨ་ན་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡ་ཏྟཾ ཁ་ནྟི་མེ་ཏྟཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་དི་ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨ་པ་རི་བྲཱུ་ཧ་ནེ་ན. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཀོ་དྷོ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏུ་མྷེ་ཝ ཀོ་དྷཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཐ. ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱ་ནཾ མཱ པ་ཊི་ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྠཱ’’ཏི. པ་ཊི་པ་དཱཏི ཨེ་སཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི. མེ་ཏྟཱཏི ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟཱ མེ་ཏྟཱ. ཏ་དུ་པ་ཙཱ་རོ མེ་ཏྟཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གོ. ན ཝི་ཧིཾ་ས་ཏི ཀི་ཉྩི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ. ཀ་རུ་ཎཱཏི ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟ་ཀ་རུ་ཎཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་དུ་པ་ཙཱ་རོ ཀ་རུ་ཎཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གོ. ལཱ་མ་ཀ་ཛ་ནནྟི ཁ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་ཡོ་གེ་ན ཙ ནི་ཧཱི་ནཾ ཛ་ནཾ. པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཀོ་དྷོ ཨ་བྷི་མ་དྡ་མཱ་ནོ པུ་གྒ་ལཾ ཨ་བྷི་མ་དྡ་ཏི, ཏ་སྶ སོ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ཧི ས་མྨ་དེ་ཝ པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ་ཏི.
ཨ་ཀྐོ་དྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སཱ་ར་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་སི་ནི་ཡཱ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ས་ཀྐ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙ སཱ་ར་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་སི་ནི་ཡཱ
སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་གཱ་ཐཱ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
པ་ཋ་མོ བྷཱ་གོ ནི་ཊྛི་ཏོ.