༣. ཛ་ཊཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣. ཡེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ཏ་ཎྷཱ ‘‘ཛ་ཊཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཛཱ་ལི་ནི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ ཧི ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏ་པ་བྷེ་དཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཛཱ་ལཱ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཛཱ་ལི་ནཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི་སྶཱ ཛ་ཊཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སཱུཏི ཏ་སྶཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་མཱ་ཧ རཱུ་པཱ་དི་ཚ་ལཱ༹་ར་མྨ་ཎ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ས་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀ་དཱ་ཙི རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎེ ཀ་དཱ་ཙི ཡཱ་ཝ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཱ, ཀ་དཱ་ཙི དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཀ་དཱ་ཙི ཡཱ་ཝ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཊྛཱ ཙ ཨུ་པ་རི ཙ པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན. དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མེ་ན ཙེ་ཏྠ ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་ཡ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན་པི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཁ་ཎི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པ་རཱ་པ་རུ་པྤ་ཏྟི ཨེ་ཏྠ སཾ་སི་བྦ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ སཾ་སི་བྦ་ན་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི. ཨི་དཾ ཡེ་ན ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ཛ་ཊཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཛ་ཊཱཏི ཛ་ཊཱ་ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་མཱུ་པ་མེ་ཡྻ་ཏཱ, ཏཾ་ད་སྶ་ནཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ཡ་ཐཱ ཛཱ་ལི་ནཱི ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦ་སྶ སཱ་ཁཱ, ཏཱ་སཾ ས་ཉྩ་ཡཱ་ད་ཡོ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ཧི སཾ་སི་བྦི་ཏཱ ཝི་ན་དྡྷཱ ‘‘ཛ་ཊཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཎྷཱ་པི སཾ་སི་བྦ་ན་ས་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི.
ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ‘‘མ་མ ཨི་ད’’ནྟི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནི་བྦི་སེ་སཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རི་མཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཊྛོ ཙ ཨ་ནྟོ-ས་དྡོ་ཏི ས་ཀ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་མཱ་ནཱ་པི ཏ་ཎྷཱ ‘‘ཨ་ནྟོ་ཛ་ཊཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ པ་ཏྟཱ་དི, ག་ཧ་ཊྛ་སྶ ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དི ས་ཀ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ. ཨ་ཏྟཱ་ཏི བྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་མཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ. ས་རཱི་ར་ནྟི ཀེ་ཙི. ‘‘མ་མ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ སུ་ནྡ་རོ, ཨ་སུ་ཀ་སྶ ཝི་ཡ མ་མ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཀ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་སུ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་རེ་ས་ཉྩ རཱུ་པཱ་དཱི་ནི བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, པ་རེ་སཾ ས་བྦཱ་ནི ཝཱ. ས་པ་ར་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནི ཝཱ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཏ་ཐཱ རཱུ་པཱ་དཱི་ནི བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. པ་རི་ཏྟ་མ་ཧ་གྒ་ཏ་བྷ་ཝེ་སུ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་ཛ་ཊཱ་བ་ཧི་ཛ་ཊཱ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ ཧི ཀ་སྶ་ཙི་པི ཀི་ལེ་ས་སྶ ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཱ ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ཨ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་ནྟོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་བྦི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ ‘‘བ་ཧི་དྡྷཱ བ་ཧཱི’’ཏི ཙ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ པུ་གྒ་ལོ, བ་ཧི་དྡྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ པུ་གྒ་ལོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༢.༣༧).
ཝི་ས་ཡ་བྷེ་དེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་བྷེ་དེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣ་མྤི ཏ་ཎྷཾ ཛ་ཊཱ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨེ་ཀ་ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ཛ་ཊཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ པ་ན པ་ཛཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཨེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཏཾ ཛ་ཊེ་ནྟཱི ཝི་ན་ནྡྷ་ནྟཱི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛ་ཊཱ་ཡ ཛ་ཊི་ཏཱ པ་ཛཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཡ་དི་པི ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་བྱ་ཏི་རེ་ཀེ་ན ས་མུ་དཱ་ཡོ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀ་དེ་སོ པ་ན ས་མུ་དཱ་ཡོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཏོ ས་མུ་དཱ་ཡཾ བྷི་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་མཱུ་པ་མེ་ཡྻཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཝེ་ལུ༹་ཛ་ཊཱ་དཱི་ཧི…པེ… སཾ་སི་བྦི་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་མཾ ཛ་ཊ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏཱི་སུ དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨེ་ཀ་མྤི ཨ་སེ་སེ་ཏྭཱ སཾ་སི་བྦ་ནེ་ན ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀཾ ཛ་ཊེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ. ཏེ་ན་སྶཱ མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏཾ ཝི་ཛ་ཊ་ན་སྶ ཙ སུ་དུ་ཀྐ་ར་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཝི་ཛ་ཊེ་ཏུཾ ཀོ ས་མ་ཏྠོཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཝི་ཛ་ཊ་ཡེ’’ཏི པ་དཾ ས་ཏྟི་ཨ་ཏྠཾ, ན ཝི་དྷི་ཨ་ཏྠ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨ་ནྟོ་ཛ་ཊཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་ཊྛོ ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ ‘‘སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ སཱི་ལེཏི ཀུ་ས་ལ་སཱི་ལེ. ཏཾ པ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རཱ་དི་བྷེ་དེ་སུ པ་རི་སུ་དྡྷ་མེ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ’’ཏི.
ན་ར་ཏི ནེ་ཏཱི་ཏི ན་རོ, པུ་རི་སོ. ཀཱ་མཾ ཨི་ཏྠཱི་པི ཏ་ཎྷཱ་ཛ་ཊཱ་ཝི་ཛ་ཊ་ནེ ས་མ་ཏྠཱ ཨ་ཏྠི, པ་དྷཱ་ན་མེ་ཝ པ་ན ས་ཏྟཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན་རོ’’ཏི ཨཱ་ཧ ཡ་ཐཱ ‘‘ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཨ་ཡ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན་རོ་ཏི ས་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ས་ཧ པ་ཉྙཱ་ཡ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ས་པ་ཉྙོ. ཏཱ་ཡ ཧི ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ནྟཱ་ན་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ས་ཝི་སེ་སཾ ས་པ་ཉྙོ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི. ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཉྙཱ་པི ཧི ས་ནྟཱ་ན་ཝི་སེ་སེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཉྙུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཀ་མྨ་ཛ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཀ་མྨ་ཛཱ་ཡ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ པ་ཉྙཱ་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ས་དྡོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ས་དྡེ་ན ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ, ན པ་ཉྙཱ་ས་དྡེ་ན. ན ཧི པ་ཉྙཱ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཨ་ཏྠི. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ པ་ཉྙཱ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ པ་ཉྙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཏཾ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ, ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ.
ཙི་ནྟེ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙི་ཏྟཾ, ས་མཱ་དྷི. སོ ཧི སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀི་ཙྩོ. ན ཧི ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ ཝི་ནཱ ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཏ་མ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ནྟི, ས་མཱ་དྷི པ་ན ཏེ་ཧི ཝི་ནཱ་པི སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི. པ་གུ་ཎ་བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ, ཨ་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཙི་ནོ་ཏཱི་ཏི་པི ཙི་ཏྟཾ, ས་མཱ་དྷི. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་དི་ཙི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ ས་མཱ་དྷི ཙི་ཏྟ་ནྟི ཝི་ནཱ་པི པ་རོ་པ་དེ་སེ་ན་སྶ ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཙི་ཏྟ-ས་དྡོ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ནི་རུ་ལ༹ྷོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙི་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ཧེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྙཱ. སཱ ཡ་དི་པི ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོ བ་ཧུ་ཝི་དྷཱ, ‘‘བྷཱ་ཝ་ཡ’’ནྟི པ་ན ཝ་ཙ་ན་ཏོ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཉྙཱ་ནཱ་མེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི. ཡ་དི་པི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཨཱ་ཏཱ་པ་ནཾ, ཏཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་ཏྠེ་ཝ, ཨཱ་ཏ་པྤ་ས་དྡོ ཝི་ཡ པ་ན ཨཱ་ཏཱ་པ-ས་དྡོ ཝཱི་རི་ཡེ ཨེ་ཝ ནི་རུ་ལ༹ྷོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཏཱ་པཱི་ཏི ཝཱི་རི་ཡ་ཝཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཏོ ཧ་རཱི་ཡ་ཏི པ་ཝ་ཏྟཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སཱ་པི ཏ་ད་ཏྠཾ ཡོ་གི་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ’’ཏི. ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་དཱི་ནི ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི སཱ་ཏྠ་ཀ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ནེ་ཏཱི་ཏི ས་བྦ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཎཱ་ཡི་ཀཱ.
ཡ་སྨཱ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན གཱ་ཐཱ བྷཱ་སི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཨུ་པ་མཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ ནཱ་མ པུ་རི་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སུ་ནི་སི་ཏནྟི སུ་ཊྛུ ནི་སི་ཏཾ, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཏི་ཁི་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏྠ་སྶ ནི་སི་ཏ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ ནི་སཱ་ན་སི་ལཱ་ཡཾ, བཱ་ཧུ་བ་ལེ་ན ཙ་སྶ ཨུ་ཀྑི་པ་ན་ནྟི ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ཨ་ཏྠཱ་པ་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨུ་པ་མེ་ཡྻཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་མཱ་དྷི་སི་ལཱ་ཡཾ སུ་ནི་སི་ཏཾ…པེ… པ་ཉྙཱ་ཧ་ཏྠེ་ན ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་མཱ་དྷི་གུ་ཎེ་ན ཧི པ་ཉྙཱ་ཡ ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༥; ༤.༩༩; ༥.༡༠༧༡). ཝཱི་རི་ཡ་ཉྩ་སྶཱ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཾ པ་གྒ་ཎྷ་ན་ཏོ. ཝི་ཛ་ཊེ་ཡྻཱཏི ཝི་ཛ་ཊེ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ. ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཧི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ཏ་ཎྷཱ་ཛ་ཊཾ ཝི་ཛ་ཊེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ. ཝི་ཛ་ཊ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ཉྪི་ནྡེ་ཡྻ ས་མྤ་དཱ་ལེ་ཡྻཱ’’ཏི.
མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ནེ་ས ཝི་ཛ་ཊེ་ཏི ནཱ་མ, ཨ་གྒ་ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ས་བྦ་སོ ཝི་ཛ་ཊི་ཏ་ཛ་ཊོ ནཱ་མ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་སྨཱ ཛ་ཊཱ་ཡ ཝི་ཛ་ཊ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན, ཏ་ཉྩ ཁོ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཛ་ཊཱ་ཡ ཝི་ཛ་ཊ་ནོ་ཀཱ་ས’’ནྟི. ཡ་ཏྠ པ་ན སཱ ཝི་ཛ་ཊཱི་ཡ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཏྠ ནཱ་མ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པ་ཊི་གྷཾ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ ཙཱ’’ཏི གཱ་ཐཱ་སུ་ཁ་ཏྠཾ སཱ་ནུ་ནཱ་སི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡེ་སོ, ‘‘པ་ཊི་གྷ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ ག་ཧི་ཏོ ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཏཱ་ཡ. པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དི་རཱུ་པེ ས་ཉྙཱ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ས་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་སྶེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ. བྷ་ཝ་ས་ངྑེ་པེ་ནཱ་ཏི བྷ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ངྑི་པི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ, བྷ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. རཱུ་པེ ཝཱ ཝི་ར་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཝ་ཏྟུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ ཨི་དྷ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་སྶ ཙ ག་ཧི་ཏ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩཱ’’ཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ-ཨ་ས་ཉྙ་བྷ་ཝཱ་ན་མྤེ་ཏྠ ག་ཧ་ཎཾ སི་དྡྷ་ནྟི ཨ་པ་རེ. པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ན་ཊྛཱ་ནེཏི པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ན་ཀཱ་ར་ཎེ ས་བྦ་སོ ཁེ་པ་ན་ནི་མི་ཏྟེ ནི་བྦཱ་ནེ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་བྦཱ་ནཾ…པེ… ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཛ་ཊཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.