ཨེ་ཀུ་ཏྟ་རི་ཀ་ན་ཡོ
ཨེ་ཀུ་ཏྟ་རི་ཀ་ན་ཡོ ཨེ་ཀ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༡. ཨེ་ཝཾ ཁ་ནྡྷ་ཀ་པུ་ཙྪཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཀུ་ཏྟ་རི་ཀ་ན་ཡ་སྶ ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི…པེ… ན་ཡེ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀུ་ཏྟ་རི་ཀ་ན་ཡེ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཚ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རཱ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏེ་སནྟི ཚ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ. ཧཱིཏི ཡ་སྨཱ, ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཙཱཏི མཱ་ཏི་ཀཱ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཙ. ལ་ཧུ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏྟཱ ན ལ་ཧུ་ཀཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ལ་ཧུ་ཀེ་ན པ་ན ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ལ་ཧུ་ཀེ་ན ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨེ་ན ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ’’ཏི. པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱཏི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་པ་ཀཱ་རཱ. ཀེ་ན་ཙཱིཏི ལ་ཧུ་ཀེ་ན ཝཱ ག་རུ་ཀེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན. སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི གི་ཧི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝ་སེ་སོ ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི སཱ་ཝ་སེ་སཱ, པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ. དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ.
‘‘ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠ ཎི་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣ་སྶཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. དེ་སེ་ཏྭཱ སུ་དྡྷི་པ་ཏྟ་སྶཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཱཏི ལོ་ཀེ་ཧི ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦཱ. པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཱཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦཱ. ཡནྟི ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་རོ་ནྟོཏི ཀི་རི་ཡ་མཱ་ན་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཧི མཱ་ན་ས་དྡ་སྶ ཨ་ནྟཱ་དེ་སོ. ཨི་མི་ནཱ ཀ་ར་ཎཾ ཀི་རི་ཡནྟི བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཀི་རི་ཡ་ཏོ ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི ཝི་ཡཱ’’ཏི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཝཱ་ཀྱེ་སུ་པི.
པུ་བྦཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ པུ་བྦ་ས་དྡོ པ་ཋ་མ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི. ‘‘ཨཱ་པ་ནྣཱ’’ཏི པ་དེ་ན མ་ཛ྄ཛྷེ་ལོ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཙྪཱ ཨཱ་པ་ནྣཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི. མཱུ་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱཏི མཱུ་ལེ ཀཱ་ཡ་ཙི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་མི་སྶ་ཏྟཱ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་ད་མྤཱིཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་མྤི. པིས་དྡེ་ན པུ་རི་མཾ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཨེ་ཀེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ཨེ་ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན.
ཡཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི, དེ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཡཾ དེ་སི་ཏཱ ག་ཎ་ནཱུ་པི་ཀཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡཱ དེ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་ག་ཎ་ནཱུ་པི་ཀཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ནེ་ཝཱཏི པུ་ན་པི ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་ཧ ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ནེ་ཝ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ‘‘ག་ཎ་ནཾ ན ཨུ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ག་ཎ་ནཾ ན ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ག་ཎ་ནཱུ་པི་ཀཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཊྛ་མེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པཱུ་ར་ཎེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་དཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པཱུ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. བྷི་ཀྑཱུ་ན་མྤི དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ལ་བྦྷ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཐུ་ལླ་ཝ་ཛྫཱཏི ཨེ་ཏྠ ཐུ་ལླཾ ཝ་ཛྫཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཐུ་ལླ་ཝ་ཛྫཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཐུ་ལླ་དོ་སེ པ་ཉྙ་ཏྟཱ’’ཏི. ཡཱ ཙ དྷ་མྨི་ཀ་སྶ པ་ཊི་སྶ་ཝ་སྶ ཨ་ས་ཙྩཱ་པ་ནེ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཏྠི, སཱ ཙ གི་ཧི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཉྩཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨཱ་པ་ཏྟཱིཏི པ་ཉྩ་ཧི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨེ་ཧི ཨཱ་པ་ནྣཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི. སུ་དི་ནྣ་ཏྠེ་རཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན དྷ་ནི་ཡ་ཏྠེ་རཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀོཏི ཨཱ་དི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ, ཏ་སྨིཾ ནི་ཡུ་ཏྟོ ཝཱ. མ་ཀྐ་ཊི་ས་མ་ཎཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཡོ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, སོ ཨ་དྷི་ཙྩཱ་པ་ཏྟི་ཀོ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ར་ཏོ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
‘‘ཙོ་དེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙོ་དེ་ཏཱི་ཏི ཙོ་ད་ཀོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཙོ་དི་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙོ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཙུ་དི་ཏོ, སོ་ཡེ་ཝ ཙུ་དི་ཏ་ཀོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཉྩ་ད་ས་སཱུཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཊྛ་པ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟེ་སུ པ་ཉྩ་ད་ས་དྷ་མྨེ་སུ. ཏེ་ནཱཏི ཨ་དྷ་མྨ་ཙོ་ད་ཀེ་ན, ཙོ་དི་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཊྛ་པ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༠༡) ཝུ་ཏྟེ ས་ཙྩེ ཙ ཨ་ཀུ་པྤེ ཙ ཨ་ཏི་ཊྛ་ནྟོ་པི ཨ་དྷ་མྨ་ཙུ་དི་ཏ་ཀོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ, སོ པ་ན དྷ་མྨ་ཙོ་ད་ཀེ་ན ཙོ་དི་ཏེ་ཡེ་ཝ ཀུ་པྤ་ནྟོ ཨ་དྷ་མྨ་ཙུ་དི་ཏ་ཀོ ནཱ་མ, ཨ་དྷ་མྨ་ཙོ་ད་ཀེ་ན ཙོ་དི་ཏེ པ་ན ཀུ་པྤ་ནྟོ་པི ཨ་དྷ་མྨ་ཙུ་དི་ཏ་ཀོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ན ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ནི་ཡ་ཏཱ ཨེ་ཏ་སྶ ས་ནྟཱི་ཏི ནི་ཡ་ཏོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ བྷ་བྦཱ་ཏི བྷ་བྦཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ. ཀེ་ན་ཙི ཀ་མྨེ་ན ཨ་ཀ་ཏོ་པི ཨ་ནུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ, སོ པ་ན ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ་ཏི ས་ངྐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་དྷ ན ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཡནྟི ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡཱ་དི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏོ བྷི་ཀྑུ. ཧཱིཏི ཡ་སྨཱ, ན ཀོ་པེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ལི་ངྒ་ད་ཎྜ་ཀ་མྨ་སཾ་ཝཱ་ས་ནཱ་ས་ནཱ་ཧཱིཏི ལི་ངྒ་ནཱ་ས་ནེ་ན ཙ ད་ཎྜ་ཀ་མྨ་ནཱ་ས་ནེ་ན ཙ སཾ་ཝཱ་ས་ནཱ་ས་ནེ་ན ཙ. ཡེ་ནཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱ. སོཏི ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ. དྭི་ནྣཾ ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཱ་ནཾ ཝི་སེ་སོ ཧེ་ཊྛཱ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༤༢༨) ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཋ་པ་ནཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཀིཾ ཋ་པ་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཊྛ་པ་ན’’ནྟི.
ཨི་ཏི ཨེ་ཀ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
ཨེ་ཀུ་ཏྟ་རི་ཀ་ན་ཡོ དུ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༢. དུ་ཀེ་སུ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ནཱ་པ་ཏྟཱིཏི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་པ་ཏྟི. ཨ་བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ནཱ་པ་ཏྟཱིཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ་པ་ཏྟི. པ་ད་སོ་དྷ་མྨཱ་དི་ཀཱཏི་ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཨུ་ཏྟ་རི་ཚ་པ་ཉྩ་ཝཱ་ཙཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ནནྟི་ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན བྷི་སི་ཨཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ་ག་མ་ནཱ་དཱི་སཱུཏི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཨ་ནུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ག་མ་ནཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ས་པུ་གྒ་ལོཏི སོ ཨ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏོ པུ་གྒ་ལོ ས་པུ་གྒ་ལོ. པ་ར་པུ་གྒ་ལོཏི པ་རོ པུ་གྒ་ལོ པ་ར་པུ་གྒ་ལོ. ག་རུ་ཀནྟི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ. ལ་ཧུ་ཀནྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. པུ་ན ག་རུ་ཀནྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. པུ་ན ལ་ཧུ་ཀནྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ.
ཨ་ངྒུ་ལི་མ་ཏྟ་མྤཱིཏི པིས་དྡེ་ན ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤཱི་ཏི ཨ་ཏྠཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ཏནྟི མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ. ག་མི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
‘‘ཨཱ་དི་ཡ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི ཨཱ་དི་ཡ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་དི་ཡ་ནྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ་ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ‘‘ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཁྱཱ་ཏ་པ་དཾ ‘‘ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཀི་རི་ཡ་ནྟ་རཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨཱ་དི་ཡ་ནྟོ པུ་གྒ་ལོ ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཨ་ཉྙེ་སུ་པི. མཱུ་ག་བྦ་ཏཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན གོ་ཝ་ཏ་ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏཱ་དཱི་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ་ད་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡཱ་དི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ ཝཱ པུ་གྒ་ལཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཨ་ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཏེཏི པུ་གྒ་ལེ. ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མཱཏི ཀ་རོ་ནྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ དེ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི.
ཨེ་ཀ་ར་ཏྟ་ཚཱ་ར་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧ་ད་སཱ་ཧ་མཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་སཱུཏི ‘‘ཨེ་ཀ་ར་ཏྟ་མྤི ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༤༧༥-༤༧༦) ཙ ‘‘ཚཱ་ར་ཏྟ་པ་ར་མཾ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝ་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༦༥༣) ཙ ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༦༢༢-༦༢༣) ཙ ‘‘ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༤༦༢-༤༦༣) ཙ ‘‘མཱ་ས་པ་ར་མཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༤༩༩-༥༠༠) ཙ ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་སུ.
ཨི་མཾ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཡ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ནི་སི་ནྣོཏི ཡ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ས་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ. ཏེ་སནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཀྑེ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ, ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡེ་སནྟི ས་ཀ་པ་ཀྑེ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ. ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏཱིཏི ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་ཏྟཱ ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏི. ཨི་ཏ་རེ་སནྟི པ་ར་པ་ཀྑེ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ. ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ་སཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡེ་སནྟི ས་ཀ་པ་ཀྑེ ཝཱ པ་ར་པ་ཀྑེ ཝཱ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ ཡེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ. སོཏི བྷི་ཀྑུ. ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏོཏི ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་མི་ནཱ པུ་གྒ་ལེ་ན ཚ་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀ་མྨེ་ན ཝཱ ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧེ་ན ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་དྡེ་སོ ཀ་མྨེ ལ་ཀྑ་ཎ་ཧཱ་ར་ན་ཡེ་ན ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཝོ་ཧཱ་རཱ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧེ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་དྡེ་སོ ཙེ་ཝ…པེ… ཨེ་ཀ’’ནྟི. པུ་བྦ་བྷཱ་གཱཏི ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ པ་ཝ་ཏྟཱ. པ་མཱ་ཎནྟི ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ.
ཨ་དྡྷཱ་ན་ཧཱི་ནོ ནཱ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་དྡོ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶོ’’ཏི. ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཱ་ད་ཡོཏི་ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་དཱུ་ས་ཀ་པ་ཉྩཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཱ ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཊྛ ཨ་བྷ་བྦ་པུ་གྒ་ལཱ ཀ་ར་ཎ་དུ་ཀྐ་ཊ་ཀཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཀ་ར་ཎཾ, ཀ་མྨཾ, དུ་ཊྛུ ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཀ་མྨ་མེ་ཝ. ཀ་ར་ཎཾ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀ་ར་ཎ་དུ་ཀྐ་ཊ་ཀོ. ཝི་སེ་ས་ན་པ་ར་ནི་པཱ་ཏོ ‘‘ཨ་གྱཱ་ཧི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཏ་དེ་ཝ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྐ་ཊ་ཀི་རི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ནོ ཙ ཡཱ་ཙ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡཱ་ཙ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་དྷཱ་ན་ཀ་མྨཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ད’’ནྟི, ‘‘ས་ངྒྷ’’ནྟི ཨ་པ་དྷཱ་ན་ཀ་མྨ་མཱ་ནེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་པི་ཊ་ཀོཏི ཏི་པི་ཊ་ཀཾ ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏ་ཝ་སེ་ན དྷཱ་ར་ཀོ. ཨཱ་ཎཱ་ཡ་པཱིཏི པི་ས་དྡོ ‘‘མ་ཏེ་ན་པཱི’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ཡཱ་ཙ་ནྟ་སྶེ་ཝཱཏི ནི་སྶ་ཡཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཡཱ་ཙ་ནྟ་སྶེ་ཝ. ཡཾ ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙ་ར་ནྟོ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཝ་ཏྠུ སཱ་ཏི་སཱ་རཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨུ་པ་གྷཱ་ཏི་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་ཧ་ན་ནྟཱི་ཏི ཨུ་པ་གྷཱ་ཏཱ, ཏེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏི་ཀཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་གྷཱ་ཏཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི དྭཱི་སུ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏི་ཀེ་སུ. དྭེ ཝེ་ན་ཡི་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ན་ཡེ་ན སི་དྡྷཱ ཝེ་ན་ཡི་ཀཱཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ན་ཡ་སི་དྡྷཱ’’ཏི. ‘‘དྭེ ཨ་ཏྠཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཎི་ཀ་ས་དྡ་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མཾ ནཱ་མ ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཙྩ་ཡ་གྷཱ་ཏོཏི པ་ཙྩ་ཡ་སྶ གྷཱ་ཏོ. ཨི་མི་ནཱ སེ་ཏུ་གྷཱ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ སེ་ཏུ་ས་དྡོ པ་ཙྩ་ཡ་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཙི་ཏྟ་སྶཱ་པཱིཏི པི་ས་དྡོ པ་གེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་ཏི་པཱིཏི པི་ས་དྡོ དུ་ཏི་ཡ་ཏྠ་ས་མྤི་ཎྜ་ནོ. ‘‘པ་མཱ་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ མ་ཏྟ་ཀཱ་རི་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ མ་ཏྟ་ས་དྡོ པ་མཱ་ཎ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་རི་ཏཱཏི ཏ་དྡྷི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཀི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ད་སྶེ་ཏི ས་བྷཱ་ག་ཏྟཱ. ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རི་ཀནྟི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ. ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི པ་ད་སྶ ཀ་མྨཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཀཱ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ དཱ་ན་ཏྟཱ ཀཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. སཱི་ས་མ་ཀྑ་ནཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན པཱ་ད་མ་ཀྑ་ནཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ཏནྟི བྷཱ་རཾ. ‘‘ནི་ཏྠ་རི་ཏུཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཧ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ཐེ་རོ ས་མཱ་ནོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ན་ཝ་ཧ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ས་དྡ་སྶ ནཱ་མ་དྷཱ་ཏུཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘དི་ཝཱ ཙ ར་ཏྟོ ཙཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཨཱ་ས་ཝ་ཝ་ཌྜྷ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཝི་བྷ་ངྒ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ་སུ.
ཨི་ཏི དུ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
ཨེ་ཀུ་ཏྟ་རི་ཀ་ན་ཡོ ཏི་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༣. ཏི་ཀེ་སུ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཏི་ཊྛ་ནྟེ ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ པ་དེ་སུ. ཝི་ཏྠཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏི་ཀེ་སུ, ཝི་ཏྠཱ་རོ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ལོ་ཧི་ཏུ་པྤཱ་དཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཨ་ནུ་ལོ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི. ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ་ཝཱ་དེ་ནཱ’’ཏི ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཝོ་ཧཱ་རེ་ན. ཝོཏི ཏུ་མྷེ་ཧི.
ཀཱ་ལེཏི པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ. ཝི་ཀཱ་ལེཏི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ. ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ད་ས་ཝ་སྶོ་མྷཱིཏི ཨ་ཧཾ ད་ས་ཝ་སྶོ ཨ་མྷི. ན་ཝོཏི པ་ཉྩ་ཝ་སྶ་ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞོ. མ་ཛ྄ཛྷི་མོཏི པ་ཉྩ་ཝ་སྶ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ད་ས་ཝ་སྶ་ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞོ. ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟོཏི སུ་པ་ནྟ་སྶ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཡནྟི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ. ས་བྦནྟི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ, ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་མ་ངྒཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡནྟི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ.
ཏ་ཡོ པ་ཊི་ཀྑེ་པཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་སྶ སཱ་མི་ཀཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ’’ཏི. ཀི་ལེ་ས་ས་ལླེ་ཁ་ན་ཀ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱཏི ཀི་ལེ་སཾ ས་ལླི་ཁ་ཏི ཏ་ནུཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཀི་ལེ་ས་ས་ལླེ་ཁ་ན་ཀཱ, སཱ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཏྟི ཀི་ལེ་ས་ས་ལླེ་ཁ་ན་ཀ་པ་ཊི་པ་ཏྟི, ཏཱ་ཡ.
པ་རི་སཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ བཱ་ལོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་རི་སཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ པ་ཎྜི་ཏོ ཙཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀཱ་ལེ༹ཏི ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑེ. ཛུ་ཎྷེཏི ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑེ.
ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་སི་ཡཱཏི པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་སི་ཡཱ. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. སུ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཙཱ་ཏུ་མཱ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཧཱིཏི ཡ་སྨཱ, པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཙ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟོ ཙ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཝ་ཏྠུནྟི མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨཱ་དི་ཝ་ཏྠུཾ.
པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཊི་ཙྪཱ་དཱིཏི ཀ་ར་ཎ་ཏྠོ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཝི་ཏྠཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏ་དེ་ཝཱཏི པ་རི་ཀ་མྨ་མེ་ཝ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱཏི ཨུ་བྷ་ཡེ་སུ ཛ་ནྟཱ་གྷ་ར་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཨུ་ད་ཀ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དཱི་སུ. ས་བྦནྟི ཨ་ཁི་ལཾ པ་རི་ཀ་མྨཱ་དིཾ. ནི་ཡྻ་ནྟཱིཏི ནི་ལཱི་ཡི་ཏྭཱ ཡ་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཧ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཧ་དྷཱ་ཏུ ག་ཏྱ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་བྦྷ་མ་ཧི་ཀཱ་དྷཱུ་མ་ར་ཛ་རཱ་ཧུ་ཝི་མུ་ཏྟནྟི ཨ་བྦྷེ་ན ཙ མ་ཧི་ཀཱ་ཡ ཙ དྷཱུ་མེ་ན ཙ ར་ཛེ་ན ཙ རཱ་ཧུ་ནཱ ཙ ཝི་མུ་ཏྟཾ. ཏེ་སཱུཏི ཨ་བྦྷཱ་དཱི་སུ. ཏ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ ཝི་རོ་ཙ་ཏི, ཏ་ཐཱ སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལཾ.
ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཀ་པྤེ་ནྟོཏི ཀ་རོ་ནྟོ. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ན་ཛ྄ཛྷི་ཊྛོཏི ཨ་ན་ཛ྄ཛྷེ་སི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀ་ས་མ་ཐེ ཀཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏི ཀཱ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ དཱ་ན་ཏྟཱ.
ཨཱ་གཱ་ལ༹ྷཱ་ཡ ཙེ་ཏེ་ཡྻཱཏི ཨཱ་གཱ་ལ༹ྷ་ས་དྡོ ད་ལ༹ྷ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ད་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨཱ བྷུ་སོ གཱ་ཧི་ཡ་ཏེ ཨཱ་གཱ་ལ༹ྷོ, གཱ་ལ༹ྷོ བཱ་ལ༹ྷོ ད་ལ༹ྷོ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ. ཙེ་ཏེ་ཡྻཱཏི པ་ཀ་པྤེ་ཡྻ. ན པཱུ་ར་ཡ་ཏོཏི ན པཱུ་ར་ཡ་ནྟ་སྶ. ཨ་ལ་ཛྫཱི ཙ ཧོ་ཏི བཱ་ལོ ཙ ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟོ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ བཱ་ལ་མ་ཏྟ་ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ན ཀ་མྨཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ན ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བཱ་ལོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ བཱ་ལོ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཡནྟི བཱ་ལོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཨ་ཛཱ་ན་ན་མ་ཏྟེ་ན. བཱ་ལ་བྷཱ་ཝ་མཱུ་ལ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་རཱ་ས་ཡོ. ཏེ་སནྟི ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ, ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཀཱ་ཡི་ཀོ ད་ཝོ ནཱ་མཱཏི ཀཱ་ཡི་ཀོ པ་རི་ཧཱ་སོ ནཱ་མ. མུ་ཁཱ་ལ་མྦ་ར་ཀ་ར་ཎཱ་དི་བྷེ་དོཏི མུ་ཁེ་ན ཨཱ་ལ་མྦ་ར་ནཱ་མ་ཀ་ཏཱུ་རི་ཡ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཀ་ར་ཎཱ་དི་བྷེ་དོ. དྭཱི་ཧི་པི དྭཱ་རེ་ཧཱིཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཝ་སེ་ན དྭཱི་ཧི་པི དྭཱ་རེ་ཧི. ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོཏི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ པ་ཉྙ་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཱ་དི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ. ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོཏི ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ པ་ཉྙ་ཏྟ་སྶ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་དི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ. ཀཱ་ཡི་ཀེ་ན ཨུ་པ་གྷཱ་ཏི་ཀེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏི་ཀཾ ནཱ་མ ཨ་སི་ཀྑ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་སི་ཀྑ་ནེ་ནཱ’’ཏི. ཀ་སྨཱ ཨ་སི་ཀྑ་ནཾ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡོཏི པུ་གྒ་ལོ. ཏནྟི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ནནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ. ཧི ཡ་སྨཱ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སཱ་ས་ན་ཨུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཨཱ་རོ་ཙ་ནཱ་དི་ནཱ ཝཱ་ཙ་སི་ཀེ་ན མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝེ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
‘‘མཱ བྷ་ཎྜ་ནཾ ཀ་རཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘མཱ’’ཏི པ་ཊི་སེ་དྷ་སྶ ‘‘ཀ་རཱི’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སེ་ན ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ན ཝོ་ཧ་རི་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ཝི་པུ་བྦ་ཨ་ཝ་པུ་བྦ-ཧ་ར་དྷཱ་ཏུ ཀ་ཐ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. བཱི་ཛ་ན་གྒཱ་ཧཱ་དི་ཀེཏི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན དྷ་མྨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་མྨཾ ཀཱ་རེ་ནྟ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨོ་ཀཱ་ས’’ནྟི ཙ ‘‘ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་མྨ’’ནྟི ཙ ས་དི་ས་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རེ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི. ན ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦནྟི ན ག་ཎྷི་ཏ་བྦཾ. ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཏྠ ག་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཡནྟི ཝི་ན་ཡཾ. སོཏི བྷི་ཀྑུ. སོཏི ཝི་ན་ཡོ. ཏ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་སྶ. ཨི་དནྟི ཀ་མྨཾ. ཨ་ཉྙཾ པུ་ཙྪཱཏི མ་ཡཱ ཨ་ཉྙཾ བྷི་ཀྑུཾ པུ་ཙྪཱ་ཧཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ. སོཏི ཏཱི་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ. ཨ་སྶཱཏི ཏཱི་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ. ན སཱ་ཀ་ཙྪི་ཏ་བྦོཏི ན ས་ཧ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ.
‘‘ལ་དྡྷི’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨི་ད་མ་པྤ་ཧཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་དཾ་ས་དྡ་སྶ ཝི་ས་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཧཱ་དྷཱ་ཏུ ཏྭཱ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིནྟི ཨེ་ཏྠ ས་བྦ་ཐཱ ཀི་ལེ་ས་སུ་དྡྷོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ བྷི་ཀྑུ’’ནྟི. ‘‘པཱ་ཏ་བྱ་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཏ་བྱ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཏཱ་པ་ཙྩ་ཡོ བྷཱ་ཝ་ཏྠེ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘པ་ཊི་སེ་ཝ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཏ་བྱ་ས་དྡོ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མ་པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ག་ཏི་ཝི་སོ་དྷ་ནནྟི དུ་གྒ་ཏི་ཏོ སུ་ག་ཏི་ཡཱ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ. ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི ཙེ་ཝ མཱུ་ལཱ་ནི ཙཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་དྡ་སྶ ཙ མཱུ་ལ་ས་དྡ་སྶ ཙ ཏུ་ལྱཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི མཱུ་ལཱ་ནི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནཱིཏི ཏུ་ལྱཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་མཱ་སོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ དུ་ས་དྡ་སྶ དུ་ཊྛུ་ཝི་རཱུ་པ་ཏྠ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཊྛུ ཙ་རི་ཏཱ་ནི, ཝི་རཱུ་པཱ་ནི ཝཱ ཙ་རི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི. ཝི་རཱུ་པཱ་ནཱིཏི ཝི་ཀཱ་ར་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནི. ‘‘ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཀ་ཏྟུ་བྷཱུ་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཏྠཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཁ་ནྡྷ་ཀེ.
ཨི་ཏི ཏི་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
ཨེ་ཀུ་ཏྟ་རི་ཀ་ན་ཡོ ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༤. ཙ་ཏུ་ཀྐེ་སུ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀ་ས་མ་ཐ་ཊྛཱ་ནནྟི ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀ་ས་མ་ཐེ་ན ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝཱུ་པ་ས་མི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ. པ་ར་སྶ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡཱཏི པ་ར་སྶ ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ. ཏ་ཏོཏི ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཏོ. པ་རེ་སཱུཏི ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ་ཏུ་ཀྐེ་སུ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་མེ་ཝཱཏི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རི་ཀ་མེ་ཝ. པུ་ན ཏ་མེ་ཝཱཏི ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རི་ཀ་མེ་ཝ. ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་པ་ཏྟི་ཉྩ ས་ཧཱ་གཱ་ར་སེ་ཡྻཱ་པ་ཏྟི་ཉྩཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཛ་གྒ་ནྟོཏི ཛཱ་ག་ར་ནྟོ.
ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མཱཏི ‘‘ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མཱ’’ཏི ཝཱ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ས་བྷཱ་གནྟི ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་གཾ. ཏ་ཉྩཱཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཏ་ཉྩ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ.
ཀ་མྨེ་ནཱཏི ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ན་ཀ་མྨེ་ན. ཀ་མྨེ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཀ་མྨེ་ན ཨེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི.
སོཏི གི་ཧི་པ་རི་ཀྑཱ་རོ, ཨཱ་ཧ་ཊོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཝཱ་པུ་ར་ཎནྟི ཀུ་ཉྩི་ཀཾ. ཨ་ནྟོཏི བྷ་ཎྜཱ་གཱ་ར་སྶ ཨ་ནྟོ.
ས་མྨུ་ཁཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ས་མྨུ་ཁཱ ཨེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི.
ས་ཡི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་དནྟི ས་ཧཱ་གཱ་ར་སེ་ཡྻཱ་པ་ཏྟིཾ, པ་ཊི་ཙྩཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏནྟི ‘‘ལི་ངྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ, ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤཱིཏི བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་མྤི. ལི་ངྒ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ནཱཏི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན. པ་ཋ་མནྟི ཨཱ་དི་ཀ་པྤ་ཀཱ་ལེ. ‘‘པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པུ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ པུ་རི་མནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པུ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ པུ་རི་མནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘པུ་རི་ས་ལི་ངྒ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨི་མ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. པུ་རི་ས་ཀུ་ཏྟ་པུ་རི་སཱ་ཀཱ་རཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན པུ་རི་ས་ནི་མི་ཏྟཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཡཱ་ནི ཚ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན དུ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ་པི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ཧཱིཏི ཏིཾ་སཱ་དྷི་ཀེ་ཧི ས་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ཧི.
མ་ཧཱ་པ་དེ་སཱཏི ཝི་ན་ཡེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༥) ཨཱ་ག་ཏཱ མ་ཧཱ་པ་དེ་སཱ. ཀ་སྨཱ མ་ཧཱ་པ་དེ་སཱ ‘‘སཱ་མུ་ཀྐཾ་སཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཏེཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་པ་དེ་སཱ, ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ས་ཡ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ སཱ་མུ་ཀྐཾ་སཱཏི ཨེ་ཏྠ སཾ་ས་དྡ་སྶ ས་ཡ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་ཀྐཾ་སས་དྡོ ཨུ་ཀྑི་པ་ན་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཡཾ ཨུ་ཀྐཾ་སི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ སཱ་མུ་ཀྐཾ་སཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡ་པ་རི་བྷོ་གཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ བཱ་ཧི་ར་པ་རི་བྷོ་གཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨུ་ད་ཀཾ པ་ནཱཏི ཀེ་ན་ཙི ཨ་སཾ་ས་གྒཾ པ་ས་ནྣོ་ད་ཀཾ པ་ན. ཀཱ་ལེཏི ས་པྤ་ད་ཊྛ་ཀཱ་ལེ. ‘‘པ་ཉྩ ཝཱ ད་ས ཝཱ སཱི་ལཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཉྩ ཝཱ ད་ས ཝཱ སཱི་ལཱ་ནི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སཱི་ལ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཙཱཏི ཝི་ཧཱ་རེ ཙ. ཨུ་བྷོ་པཱིཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨུ་བྷོ་པི. ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎནྟི དྭཱི་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ. ཨཱ་པ་ཏྟིནྟི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི་ཡེ་ཝ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ. ག་མི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ་པཱིཏི པིས་དྡོ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཝ་ཏྠུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ཝཱཏི མེ་ཐུ་ནཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ ཨེ་ཝ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. སཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི. ཏ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒེ, ཏ་ཐཱ ལ་སུ་ཎ་ཁཱ་ད་ནེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཝ་ཏྠུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཀྐེ. ཙ་ཏྟཱ་རི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཱིཏི བྷི་ཀྑུ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི. ཝི་སུཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
པུ་རི་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐེཏི ཝ་ཏྠུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཀྐེ. ཡོ པ་ཋ་མོ པ་ཉྷོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་དྷཱཏི ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཀྐེ. ཡོ ཙཱཏི ཡོ ཙ པ་ཉྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཝ་ཏྠུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཀྐེ. ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་སུ པ་ཉྷེ་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
‘‘ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་སྶཱ’’ཏི པ་དཾ ‘‘ཀ་ཏྟ་བྦ’’ཨི་ཏི པ་དེ ས་མྤ་དཱ་ནཾ.
ག་རུ་ཀནྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ལ་ཧུ་ཀནྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝཱ.
ཨ་ཊྛ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན་ཝ་མ་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཏོ’’ཏི. པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཱ་ར་ཧཱཏི པ་ཊི་མུ་ཁཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུཾ ཨ་ར་ཧཱ. ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཙཱཏི ‘‘བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཝཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱི’’ཏི ཝཱ ཝི་སེ་ས, མ་ཀ་ཏྭཱ སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཙ. ‘‘ཨཱ་ས་ནཱ་ར་ཧ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་སྶཱ’’ཏི པ་དཾ ‘‘པ་ཋ་མ་པ་ད’’ནྟི པ་དེ ཨ་ཝ་ཡ་ཝི་ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ. ཝི་ཀཱ་ལེ ཀ་པྤ་ཏཱིཏི ཏ་ད་ཧུ་ཝི་ཀཱ་ལེ ཀ་པྤ་ཏི. ཀཱ་ལཱ་ཏཱི་ཏནྟི ཀཱ་ལ་ཡཱ་མ་ས་ཏྟ་ཧཱ་ཏཱི་ཏཾ. ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དི་ཏྟ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་ཉྩ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ་ཉྩ ཨ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ་ཉྩཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
གུ་ཎ་ངྒུ་ཎཱུ་པཱ་ཧ་ན་ཉྩ དྷུ་ཝ་ནྷཱ་ན་ཉྩ ཙ་མྨ་ཏྠ་ར་ཎ་ཉྩ གུ་ཎ་ངྒུ་ཎཱུ་པཱ་ཧ་ན་དྷུ་ཝ་ནྷཱ་ན་ཙ་མྨ་ཏྠ་ར་ཎཱ་ནི. ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རཱིཏི པ་ཉྩ་ཝ་གྒེ་ན ག་ཎེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི. ཨི་དྷཱཏི པ་ཙྩ་ནྟི་མེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ. ཨི་དྷཱཏི མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་སུ. ཨི་དནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཝ་ཏྠུ. དཱི་པེ་ཏུ་མྤཱིཏི དཱི་པ་ན་མྤི. ཏུཾ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧི ཀ་ཏྭ་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀོ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ དཱི་པེ་ཏུཾ པ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. སེ་སཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་པཱིཏི པ་ཙྩ་ནྟི་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་སེ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི.
ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨ་ཀྑཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཱཏི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ, ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནཱི’’ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏཱ ས་མྨུ་ཏི་ཡོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ ཙ་ཏུ་ཀྐེ་སུ.
ཨི་ཏི ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
ཨེ་ཀུ་ཏྟ་རི་ཀ་ན་ཡོ པ་ཉྩ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༥. པ་ཉྩ་ཀེ་སུ ‘‘པ་ཉྩ པུ་གྒ་ལཱ ནི་ཡ་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཏཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཧ་ཎ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཉྩ ཚེ་ད་ན ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནཱ་མ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡཱ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨུ་སྶ་ངྐི་ཏོཏི ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ས་ངྐི་ཏོ. པ་རི་ས་ངྐི་ཏོཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་ངྐི་ཏོ. ཨ་ཀུ་པྤོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏོ དྷ་མྨོ ཨི་མ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཀུ་པྤ་དྷ་མྨོ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ས་མཱ་ནོ་པི ཨུ་སྶ་ངྐི་ཏོ ཙེ་ཝ པ་རི་ས་ངྐི་ཏོ ཙཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་རི་ཧ་རི་ཏ་བྦཱཏི ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦཱ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཨེ་ཏེ་སཱུཏི ཨ་གོ་ཙ་རེ་སུ. ཐཱུ་པ་ཙཱི་ཝ་རནྟི ཨེ་ཏྠ ཐཱུ་པཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཐཱུ་པ་ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་མྨི་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཝ་མྨི་ཀོ ཧི ཐཱུ་པ་ཡ་ཏི ཨུ་དྡྷཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཐཱུ་པོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནྷཱ་ན་ཊྛཱ་ནེཏི ས་བྦེ་སཾ ནྷཱ་ན་ཊྛཱ་ནེ. ཏ་ཉྷི ཨུ་ད་ཀེ་ན ཀཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་སི་ཉྩ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་བྷི་སེ་ཀནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་བྷི་སེ་ཀེ ཚ་ཌྜི་ཏཾ ཨཱ་བྷི་སེ་ཀི་ཀཾ, ཙཱི་ཝ་རཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཚ་ཌྜི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི. བྷ་ཏ་པ་ཊི་ཡཱ་བྷ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ བྷ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པོ་ས་ན་ཏྠཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་སཱ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ནཱི་ཏ་ཀ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘‘སུ་སཱ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀ་མྨཾ ད་སྶེ་ཏི, ‘‘པུ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི པ་དེ་ཧི སུ་སཱ་ནཾ བྷ་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ གེ་ཧཾ པ་ཊི་ཨཱ་བྷ་རི་ཏ་བྦ་ནྟི བྷ་ཏ་པ་ཊི་ཡཱ་བྷ་ཏནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི, ཡ་ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ‘‘ག་ཏ་པ་ཊི་ཡཱ་ག་ཏ’’ནྟི ཀ་ཎྛ་ཛ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀྑ་རེ་ན པཱ་ཋོ ཨ་ཏྠི, སོ ཨ་སུ་ནྡ་རོ.
ཀཱ་ཡོ པ་ཋ་མཾ, ཝཱ་ཙཱ དུ་ཏི་ཡཾ, ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ ཏ་ཏི་ཡཾ, ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཏ་ཏི་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཨ་ནྟ་ར་པེ་ཡྻཱ་ལེ ཨེ་ཝ.
ཨ་དི་ནྣནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཀཱ་ར་སྶ ན་ཀཱ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙེ་ན ན དི་ནྣ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཉྙེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི, ན་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཀཱ་ར་སྶ ཀཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཝི་དི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མཱི་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་ཝི་དི་ཏནྟི ཨ་པཱ་ཀ་ཊཾ. ན་ཊ་ས་མ་ཛྫཱ་དི་དཱ་ནནྟི ན་ཊ་ས་མ་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦེ་སཾ དཱ་ནཾ. ཨུ་ས་བྷ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནནྟི ཨུ་ས་བྷ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ. ཨི་དཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦཱ་ས་མྤི པ་ན མ་ནུ་སྶཱ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ མེ་ཐུ་ན་ར་ཏི་ཝ་སེ་ན པུ་རི་སཱ་ནཾ དཱ་ན་མྤི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏྠི་དཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཡཱ་སཾ ཀཱ་ས་ཉྩི ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི པུ་རི་སཱ་ནཾ དཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་དཱ་ནནྟི མེ་ཐུ་ན་སེ་ཝ་ན་པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་དཱ་ནཾ. ལོ་ཀ་སྶཱཏི ལོ་ཀེ་ན. ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱཏི ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ. ‘‘ན སུ་པྤ་ཊི་ཝི་ནོ་ད་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ དུ་ཀྑེ་ན པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ཏ་བྦཱ་ཏི དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ནོ་ད་ཡཱ, པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ཏུཾ ན སུ་ཀ་རཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་པཱ་ཡེ་ནཱཏི ཡུ་ཏྟི་ཡཱ.
ཕུ་སྶ་དེ་ཝ་ཏྠེ་རོ ཨ་ཊྛཱ་སི ཀི་རཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀཾ་སནྟི བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཾ་སེ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. བུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎནྟི བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ. མཱ་རོཏི དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་མཱ་རོ, ག་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. གོ་མ་ཡནྟི གོ་མཱི་ལ༹ྷཾ. ཛ་ར་གྒ་ཝོཏི ཛ་ར་གོ་ཎོ. ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝཱཏི གོ་མ་ཡ་ཝི་པྤ་ཀི་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ. ཝི་པྤ་ཀཱ་རནྟི ཝི་སེ་ས་པ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ར་ཎཾ. ཝ་ངྐ་པཱ་དནྟི ཀུ་ཊི་ལ་པཱ་དཾ. པ་རི་ཀ་ས་ནྟོཏི པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ལེ་ཁ་ནྟོ. ཝི་ག་ཙྪ་པུ་རི་སོཏི ཝི་ཀཱ་རཾ, ཝི་རཱུ་པཾ ཝཱ ག་ཏ་པུ་རི་སོ. ‘‘ཝི་བྷ་ཙྪ་པུ་རི་སོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཝི་སེ་སེ་ན སོ་བྷ་ཎཾ བྷ་ཀྑ་པུ་རི་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཋོ ཨ་བྷི་དྷཱ་ནཱ་དཱི་སུ (ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཡཾ ༡༠༢ གཱ་ཐཱ་ཡཾ) དི་སྶ་ཏི. ས་མ་ནྟཱཏི ཀ་ཊ་ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ས་མ་ནྟ་ཏོ. མཱ་རོ སི་ཡཱ ནུ ཁོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ན ཨ་ས་ཀྑིཾ ཨི་ཏི ཨཱ་ཧཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. དི་ཊྛ་པུ་བྦོཏི པུ་བྦེ དི་ཊྛོ. མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོཏི དེ་ཝི་དྡྷི་ཡཱ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ. ཨི་ངྒྷཱཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝནྟི ཏ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ. ཏཱ་དི་སཾ རཱུ་པནྟི བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་དི་སཾ རཱུ་པཾ. ཏཾ་ས་རི་ཀྑ་ཀནྟི ཏེ་ན རཱུ་པེ་ན ས་དི་སཾ. པ་ཏི་རཱུ་པ་མེ་ཝ ས་དི་ས་ཊྛེ་ན པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཾ, ན ཨེ་ཀཾ་ས་ས་དི་སཾ རཱུ་པཾ ཀི་ཉྩི ས་དི་ས་རཱུ་པ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ཀ་ཏྟ་བྷཱ་ཝནྟི ས་སྶ ཨེ་སོ ས་ཀོ, སོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ས་ཀ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཏཾ. ཨ་ཡནྟི མཱ་རོ. ཀ་ཐནྟི ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ན སོ་བྷ་ཏི ནུ ཁོ, སོ་བྷ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་དེ་ཝ ས་མ་ཏྠེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦ་སོ ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧོ’’ཏི. ཝ་ཉྩི་ཏོ་མྷཱིཏི ཨ་ཧཾ ཝ་ཉྩི་ཏོ ཨ་མྷི. ཀིཾ ཨ་ཏྠཱིཏི ཀིཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, མ་མ ཝ་ཉྩ་ན་ཙི་ཏྟཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ.
ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ ཨ་ཊྛཱ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ངྐཱ་ར་ཚ་ཌྜ་ནིཾ པ་ཙྪི་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ངྐཱ་རཾ ཚ་ཌྜེ་ཏི ཨི་མཱ་ཡཱ་ཏི ས་ངྐཱ་ར་ཚ་ཌྜ་ནཱི. ཏི་སྶ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ པུ་ཙྪཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ནཱ་ཝཱ་ཏོཏི པོ་ཏ་ཏོ. པ་ཉྷཱ་ས་ཧ་སྶནྟི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་སུ པུ་ཙྪཱ་ས་ཧ་སྶཾ. པུ་ཙྪཱིཏི ད་ཧ་རཾ པུ་ཙྪི. པ་རི་ཙྪི་ནྡཱིཏི ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྟཾ ནི་ཊྛ་པེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ་ན་ཀ་ཝི་ས་ཡ་ཏོཏི ཡོ་ན་ཀ་ལོ་ཀ་ཏོ. ཨ་ཊྛ ཀ་པྤེ ཨ་ནུ་སྶ་རཱིཏི ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ དི་སྭཱ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་སཱི་ད་ན་ཏོ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཊྛ ཀ་པྤེ ཨ་ནུ་སྶ་རི.
ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ག་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. དེ་ཝ་ཏཱ པུ་པྥ་ཧ་ཏྠཱ ཨ་ཊྛཾ་སཱུཏི མ་ནུ་སྶ་ཝེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀ་ཏ་ར་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ཏྠཱ’’ཏི. ཏུ་མྷེ ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ གཱ་མེ ཝ་ས་ན་སཱི་ལཱ ཨ་ཏྠ བྷ་ཝ་ཐཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་དྷེ་ཝཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ. ཋི་ཏཱ་མྷཱཏི མ་ཡཾ ཋི་ཏཱ ཨ་མྷཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨ་ཡཾ ཀ་ཐཱཏི ཨ་ཡཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཀ་ཐཱ. ཀིཾ ཨ་མ་ཙྩ་པུ་ཏྟོ པཱ་སཱ་དི་ཀོ ནུ ཁོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ནེཏི ཨ་མ་ཙྩ་པུ་ཏྟ་ཨ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རེ. ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཨ་ག་མཾ་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཐེ་ར་མཱ་ཏཱ་པི པ་ཧི་ཎཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པིས་དྡེ་ན ཉཱ་ཏ་ཀེ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. པ་ཧི་ཎཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ཏྟོ མེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་མ་ཙྩ་པུ་ཏྟོ ཨཱ་རཱུ་ལ༹ྷོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་ནཱཏི ཨ་མ་ཙྩ་པུ་ཏྟེ་ན. ཡུ་ག་གྒཱ་ཧནྟི ཡུ་ག་སྶ གཱ་ཧཾ. ‘‘མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་མྨ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ཝི ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་མ་ཙྩ་པུ་ཏྟོ ཚ་ཌྜེ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཏནྟི ས་མྨ་ཛྫ་ན་ཝ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱཏི ‘‘ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཝ་ཙ་ནེ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ནི་སཱི་དི ཀི་རཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ཙྩཱ་ག་ཉྪཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པཱ་དཱ་ནཱིཏི པཱ་ད་སྶ ཨ་ཀྐ་མ་ན་ཊྛཱ་ནཱ་ནི, པཱ་ད་ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཐེ་རོ ནི་སཱི་དཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཛ་ཎྞུ་ཀེ་ཧི པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ‘‘པཱ་ད་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦོ. མེ ནི་སི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ མེ ས་ཏྠཱ ཨ་ཉྙཱ་སི ཝ་ཏཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. མེ་ས་དྡོ ཧི པུ་བྦ་པ་རཱ་པེ་ཀྑོ. ཙོ་ད་ནནྟི དོ་སཱ་རོ་པ་ནཾ. ཀཱ་རེ་སྶཱ་མཱིཏི ད་ས་བ་ལཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མི. བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ག་ཏོ་སཱིཏི ཏྭཾ ག་ཏོ ཨ་སི, ཝི་ཙ་ར་ནྟ་སྶ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ན པ་ཏི་རཱུ་པ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏོཏི ཙོ་ད་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ.
ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. བྷཱ་ས་པ་རི་ཡ་ནྟནྟི ཝ་ཙ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དཾ. ཨ་ཡནྟི ཀ་ཐཱ. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝ་ཙ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ག་ཡ྄ཧཱུ་པ་གནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་མ་ནཾ, ག་ཎྷི་ཏུཾ ཁ་མ་ནཱི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏཱ་ནཱིཏི དྭེ མཱུ་ལཱ་ནི. པུ་ན ཏཱ་ནཱིཏི ས་མུ་ད་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཚ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ཝ་ཏྠུནྟི མེ་ཐུ་ནཱ་དི་ཝ་ཏྠུཾ. ཨི་ཏི་པཱིཏི པིས་དྡོ པ་ཋ་མ་ན་ཡཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཨེ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ན་ཡེ མཱུ་ལེ་ན ས་མུ་ད་ཡ་སྶ པཱ་ཡ་ཏོ ཨ་བྷེ་དོ ཧོ་ཏི, པ་ཙྪི་མ་ན་ཡེ པ་ན ས་བྦ་ཐཱ བྷེ་དོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ པ་ཙྪི་མ་ན་ཡོ་ཡེ་ཝ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ‘‘ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི པ་ད་སྶ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ནི་རོ་དྷཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝུ་ཊྛཱ་ནེ་ནཱཏི པ་རི་ཝཱ་སཱ་དི་ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨེ་ན.
ཏེ་ཏྟིཾ་ས་མཱུ་ལཱ་ནཾ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ དྭཱ་ད་ས མཱུ་ལཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཀཾ མཱུ་ལ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏཱ་ནཱིཏི ཏེ་ཏྟིཾ་ས མཱུ་ལཱ་ནི. པ་ར་ཏོཏི པ་ར་སྨིཾ. ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ར་ས བྷེ་ད་ཀ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ངྒྷ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་དནྟི ཝ་ཏྠུ. ས་ཏྟ་ནྣཾ ནི་དཱ་ནནྟི ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་དཱ་ནཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཋཱ་ནེ. པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ པ་ཋ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་ས་དྡོ ན་ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཙྪཱ་ཏྠོ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏེ་ཝ པ་ཋ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ པ་ཙྪཱ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝ་ཙ་ན་པ་ཐནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝ་ཙ་ན་པ་ཐ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྠུ’’ནྟི. ཉ་ཏྟི་ཀི་ཙྩནྟི ཉ་ཏྟི་ཡཱ ཀི་ཙྩཾ. ཨི་མི་ནཱ ཉ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ སཱ་མྱ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀ་ར་དྷཱ་ཏུ་ས་མྦ་ནྡྷེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་མྤི ཡུ་ཛྫ་ཏེ་ཝ. ཀ་ར་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ ཙ ཡུ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཀ་མྨ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཉ་ཏྟི་ཀ་མྨེ ཨེ་ཝ ཉ་ཏྟི་ཀི་ཙྩཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀ་མྨེ་སུ་པི ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀ་མྨེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. པུ་བྦེ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱཏི ཉ་ཏྟི ནཱ་མ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ པུ་བྦེ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་པུ་བྦ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘པ་ཙྪཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཨ་པ་ར་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. པིས་དྡེ་ན པ་ཋ་མ་ན་ཡཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ‘‘ཀཱ་ལཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཀཱ་ལ་ཉྙཱུཏི པ་ད་སྶ ཝི་གྒ་ཧ་ཝཱ་ཀྱཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀཱ་ལཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ན་ཛ྄ཛྷི་ཊྛོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
‘‘དྷུ་ཏ་ངྒེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ མ་ནྡ་མོ་མཱུ་ཧཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ད་སྶེ་ཏི. པཱ་པི་ཙྪོཏི ཨེ་ཏྠ པཱ་པི་ཙྪོ ནཱ་མ པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷ་སྶ པ་ཏྠ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ’’ཏི. ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཙ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཙ ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀོ ཙ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀཾ, ས་མཱ་ཧཱ་ར་དྭ་ནྡོ, པུ་བྦ་པ་དེ་སུ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པོ. ཨེ་ཏ་སྶཱཏི ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་སྶ. ཨི་མི་ནཱ ཨི་མཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ ཨི་ད་མ་ཏྠོ, སོ ཨེ་ཏ་སྶ་ཏྠཱི་ཏི ཨི་ད་མ་ཏྠཱིཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་པྤི་ཙྪ་ཉྙེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝས་དྡཱ་ནཾ ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ལོ་ཀཱ་མི་ས’’ནྟི.
ན་ཝ་ཝི་དྷནྟི དི་ཝ་ས་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཾ, ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན, ཏ་ཐཱ ཀཱ་ར་ཀ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ན་ཝ་ཝི་དྷཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ.
ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི ཡ་སྨཱ ན པ་སཱ་དཾ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ན པ་སཱ་དཱ་ཡ ཝཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་པཱ་སཱ་དི་ཀནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་པཱ་སཱ་དི་ཀ་ནྟི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི ཨ་ཀུ་ས་ལ’’ནྟི. ཝེ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨཱཏི བྷོ་ཛ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏི་ཝེ་ལནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏི་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏྠ་ཉྩ ‘‘ཨ་ཏི་ཝེ་ལ’’ནྟི པ་ད་སྶ ‘‘ཝི་ཧ་ར་ཏོ’’ཏི པ་དེ ཀི་རི་ཡ་ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་པྤཾ ཀཱ་ལ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཝ་ཏ་ར་ཎཾ ཨོ་ཏཱ་རོཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨོ་ཏ་ར་ཎ’’ནྟི. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ པ་ཉྩ་ཀེ་སུ.
ཨི་ཏི པ་ཉྩ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
ཨེ་ཀུ་ཏྟ་རི་ཀ་ན་ཡོ ཚ་ཀྐ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༦. ཚ་ཀྐེ་སུ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ. ཨི་མཱ ཚ སཱ་མཱི་ཙི་ཡོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཚ་སུ ཨཱ་ཀཱ་རེ་སུ. ས་ཏི་ས་མྨོ་སེ་ནཱཏི ས་ཏི་ཡཱ ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ་ན.
ཏ་ཏྠཱཏི ཙུ་དྡ་ས་སུ པ་ར་མེ་སུ. ཏ་ཏོཏི ཚ་ཀྐ་ཏོ. ཨེ་ཀཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱཏི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨེ་ཀཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ. སེ་སེ་སཱུཏི ཚ་ཧི པ་ར་མེ་ཧི སེ་སེ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ པ་ར་མེ་སུ. ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཚ་ཀྐཱ་ནཱིཏི པ་ཋ་མ་ཚ་ཀྐ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ཊྛ ཚ་ཀྐཱ་ནི.
ཚ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ་ཏི ཏཱི་ཎི ཚ་ཀྐཱ་ནཱིཏི ‘‘ཚ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཚ་ཀྐཱ་ནཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝུ་ཏྟ་དྭ་ཡཾ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ. ནྷཱ་ནེཏི ནྷཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ. ཚ་ཀྐ་དྭ་ཡནྟི ཨཱ་དཱ་ཡ་ས་མཱ་དཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཚ་ཀྐ་དྭ་ཡཾ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ ཚ་ཀྐེ་སུ.
ཨི་ཏི ཚ་ཀྐ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
ཨེ་ཀུ་ཏྟ་རི་ཀ་ན་ཡོ ས་ཏྟ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༧. ས་ཏྟ་ཀེ་སུ ཚ་སུ སཱ་མཱི་ཙཱི་སུ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ས་མ་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཨེ་ཝ.
ཙ་མྤེ་ཡྻ་ཀེཏི ཙ་མྤེ་ཡྻ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ. ‘‘ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ’’ཏི པ་ད་སྶ བྷེ་ད་ནི་སྶི་ཏ་ཏུ་ལྱ་ནི་སྶི་ཏ་ས་མཱ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་ཏཾ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ས་ཏཾ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ བྷེ་ད་ནི་སྶི་ཏ་ས་མཱ་སཾ ད་སྶེ་ཏི, ‘‘ཨ་ས་ནྟོ ཝཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏུ་ལྱ་ནི་སྶི་ཏ་ས་མཱ་སཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ ས་ཏྟ་ཀེ་སུ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཨི་ཏི ས་ཏྟ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
ཨེ་ཀུ་ཏྟ་རི་ཀ་ན་ཡོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༨. ཨ་ཊྛ་ཀེ་སུ ཨ་ཊྛཱ་ནི་སཾ་སཱ་དཱི་ནཾ དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་ར་དེ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ན མ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ‘‘ན མ་ཡཾ…པེ… ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི, ‘‘ཀོ་ས་མྦ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ དེ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་མྤཱིཏི དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ཊྛ་ཀ་མྤི.
ཏེ་ར་ས་ཀེ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀུ་ལཱ་ནི དཱུ་སེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘དཱུ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཀི་རི་ཡཱ་པ་ད་སྶ ཀ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་པྥེ་ན ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི དཱུ་སེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ལཱ་བྷེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ས་དྡྷ་མྨེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. སཱ་རཱ་གོཏི སཾ་རཱ་གོ, བྷུ་སཾ ར་ཛྫ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ཝི་རོ་དྷོཏི དོ་སོ. སོ ཧི ཡ་སྨཱ ཨ་ལཱ་བྷཱ་དཱི་སུ པ་ཊི་ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ཝི་རོ་དྷོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པཱ་ལི༹་ཡནྟི ཝི་ན་ཡ་པཱ་ལི༹་ཡཾ.
པཱ་ཎནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ དྭེ གཱ་ཐཱ་ཡོ དྭཱ་ད་ས་ཀྑ་རེ་ན བ་ནྡྷི་ཏཱ. པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་དེ ཙ་རི་ཡ་ས་དྡེ་ན ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་རོ ཨ་དྷི་ཀོ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ – པཱ་ཎཾ ན ཧ་ནེ ན གྷཱ་ཏེ་ཡྻ, ཨཱ་དི་ནྣ་ཉྩ ན ཨཱ་དི་ཡེ ན ག་ཎྷེ་ཡྻ, མུ་སཱ ཝི་ཏ་ཐ་ཝ་ཙ་ནཾ ན བྷཱ་སེ ན ཀ་ཐེ་ཡྻ, མ་ཛྫ་པོ མ་ཛྫ་པཱ་ནཾ ན ཙ སི་ཡཱ, ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ མེ་ཐུ་ནཱ ཝི་ར་མེ་ཡྻ, ར་ཏྟིཾ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཾ ན བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ.
མཱ་ལཾ ན དྷཱ་རེ ན དྷཱ་རེ་ཡྻ, ག་ནྡྷ་ཉྩ ན ཨཱ་ཙ་རེ, ས་ནྠ་ཏེ མ་ཉྩེ ཙ ཚ་མཱ་ཡ་ཉྩ ས་ཡེ་ཐ. ཨེ་ཏ་ཉྷི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨི་ཏི དུ་ཀྑ་ནྟ་གུ་ནཱ བུ་དྡྷེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧུ པ་ཎྜི་ཏཱ་ཏི.
ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀེཏི ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ. ཏཱ་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་མེ་ཝ. ‘‘ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཨ་ཊྛ ཝ་རཱ་ནི ཡཱ་ཙ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ན་སྶཱ་པི ཨ་ཏྠ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ ཝི་སེ་ས་ཝི་ས་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་སཱ་ཁཱ’’ཏི. སཱ ཧི ཝི་ཝི་དྷཱ པུ་ཏྟ་ན་ཏྟུ་ས་ངྑཱ་ཏཱ སཱ་ཁཱ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏྠཱི་ཏི ཝི་སཱ་ཁཱཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ ཨ་ཊྛ་ཀེ་སུ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཨི་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
ཨེ་ཀུ་ཏྟ་རི་ཀ་ན་ཡོ ན་ཝ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༩. ན་ཝ་ཀེ་སུ ཨ་ཙ་རཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ‘‘ཙ་ར་ཏི, ཙ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི (དཱི. ནི. ༣.༣༤༠; ཨ་ཊྛ. ནི. ༩.༢༩-༣༠) ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏཾ ཀུ་ཏེ་ཏྠ ལ་བྦྷཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏནྟི ཨ་ན་ཏྠ་ཙ་ར་ཎཾ, ཀོ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱ. ཀུ་ཏོཏི ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ན་ཏྠ་ཙ་ར་ཀ་པུ་གྒ་ལེ. ལ་བྦྷཱཏི ལ་དྡྷཱ, ས་ཀྐཱ ལ་དྡྷུཾ ན ལ་བྦྷཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ཝ་ནྣཾ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཎྷནྟི དྭཱི་སུ ཨེ་ས་ན་ཏ་ཎྷཱ་ཨེ་སི་ཏ་ཏ་ཎྷཱ་སུ ཨེ་ས་ན་ཏ་ཎྷཾ. པ་ཊི་ཙྩཱཏི ཨཱ་ར་བྦྷ. པ་རི་ཡེ་ས་ནཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨེ་ས་ནཱ. ལཱ་བྷོཏི རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ལཱ་བྷོ. ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོཏི ཉཱ་ཎ་ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཧི དྷ་མྨོ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ནི་ཙྪི་ན་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཚ་ནྡ་རཱ་གོཏི བ་ལ་ཝ་རཱ་གོ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནནྟི ‘‘ཨ་ཧཾ མ་མ’’ནྟི བ་ལ་ཝ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ, པ་རི་གྒ་ཧོཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎཾ. མ་ཙྪ་རི་ཡནྟི པ་རེ་སཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ས་ཧ་ན་ཏཱ. ཨཱ་ར་ཀྑཱཏི དྭཱ་ར་པི་ད་ཧ་ན་མ་ཉྫཱུ་ས་གོ་པ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་བྷུ་སོ ར་ཀྑ་ནཾ. ཨཱ་ར་ཀྑཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ར་ཀྑ་ཀཱ་ར་ཎཱ, ཧེ་ཏྭ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. ད་ཎྜཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་སུ པ་ར་ནི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཾ ད་ཎྜ་སྶ ཨཱ་དཱ་ནཾ ད་ཎྜཱ་དཱ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ཏོ་དྷཱ་རཱ་དི་ནོ ས་ཏྠ་སྶ ཨཱ་དཱ་ནཾ ས་ཏྠཱ་དཱ་ནཾ. ཀ་ལ་ཧོཏི ཀཱ་ཡ་ཀ་ལ་ཧོ་པི ཝཱ་ཙཱ་ཀ་ལ་ཧོ་པི. ཝི་གྒ་ཧོཏི ཝི་རུ་དྡྷ་ཝ་སེ་ན ག་ཧ་ཎཾ. ཝི་ཝཱ་དོཏི ཝི་རུ་དྡྷ་ཝ་སེ་ན ཝ་ད་ནཾ. ‘‘ཏུ་ཝཾ ཏུ་ཝ’’ནྟི ཨ་ནཱ་ད་ར་ཝ་སེ་ན ཝ་ད་ནཾ ཏུ་ཝཾ་ཏུ་ཝཾ ཝཱ་དོ, པེ་སུ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཝ་ད་ནཾ པེ་སུ་ཉྙ་ཝཱ་དོ, མུ་སཱ་ཝ་སེ་ན ཝ་ད་ནཾ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ, ད་ཎྜཱ་དཱ་ན་ཉྩ ས་ཏྠཱ་དཱ་ན་ཉྩ ཀ་ལ་ཧོ ཙ ཝི་གྒ་ཧོ ཙ ཝི་ཝཱ་དོ ཙ ཏུ་ཝཾ་ཏུ་ཝཾ་ཝཱ་དོ ཙ པེ་སུ་ཉྙ་ཝཱ་དོ ཙ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ཙ ད་ཎྜཱ་དཱ་ན…པེ… མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ. མུ་སཱ་ཝཱ་དཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱ་དས་དྡོ ‘‘ཏུ་ཝཾ ཏུ་ཝ’’ནྟི ཙ ‘‘པེ་སུ་ཉྙ’’ནྟི ཙ ཨེ་ཏྠཱ་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ‘‘ཨ་ཧཾ སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ད་ཡོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཀ་པྤ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏེ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་རི་ཎ་ཏཾ ལཱ་བྷཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨེ་ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ དཱ་ནཱ་ནནྟི ཨེ་ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ དཱ་ནཱ་ནཾ. ས་ངྒྷ་སྶ ནི་ནྣནྟི ས་ངྒྷ་སྶ ན་ཏཾ, ནཱ་མི་ཏཾ ཝཱ ལཱ་བྷ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ངྒྷ་སྶ ན་མ་ཏི, ནཱ་མི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ནི་ནྣཾ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཏི་ཎྞཾ དྷ་མྨི་ཀ་དཱ་ནཱ་ནཾ. ཏ་ཡོ ཏ་ཡོ དཱ་ན་པ་ཊི་གྒ་ཧ་པ་རི་བྷོ་གེ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ ན་ཝ་ཀོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ས་མ་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཨེ་ཝ. ཨོ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒ་སྶ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཨོ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨེ་ཝ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ ན་ཝ་ཀེ་སུ.
ཨི་ཏི ན་ཝ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
ཨེ་ཀུ་ཏྟ་རི་ཀ་ན་ཡོ ད་ས་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣༠. ད་ས་ཀེ་སུ ཨ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ པ་ནཱཏི ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ ཝཱ པ་ན. ཏ་ཏྠཱཏི ན་ཝ་ཀེ་སུ. ‘‘ན་ཏྠི དི་ནྣ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ‘‘ན་ཏྠི ཡི་ཊྛཾ ན་ཏྠི ཧུ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་ད་ཡོ (དྷ. ས. ༡༢༢༡; མ. ནི. ༩༤.༢༢༥; ༣.༩༡, ༡༡༦; སཾ. ནི. ༣.༢༡༠; ཨ. ནི. ༡༠.༡༧༦) ན་ཝ ན་ཏྠི་ཀཱ ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ‘‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ་ཏི ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན (དཱི. ནི. ༡.༣༡; མ. ནི. ༡.༢༦༩) ‘‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ (མ. ནི. ༡.༢༦༩) ན་ཝ ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཝི་པ་རཱི་ཏཱ ས་མྨ་ཏྟཱཏི ད་ས་ཧི མི་ཙྪ་ཏྟེ་ཧི ཝི་པ་རཱི་ཏཱ ད་ས ས་མྨ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ ས་མྨཱ་ས་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎཾ ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཏི.
ད་ས ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་ནྡཱུ་ར་ཀྑཱ་ཡི་ཏནྟི མཱུ་སི་ཀེ་ན ཁཱ་དི་ཏཾ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཁེ་དྷཱ་ཏུ ཁཱ་ད་ན་ཏྠོ ཧོ་ཏི. ཨ་གྒི་ད་ཌྜྷནྟི ཨ་གྒི་ནཱ ད་ཌྜྷཾ. ཨེ་ཏེ་སཱུཏི ཨེ་ཏེ་སུ ད་ས་སུ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལེ་སུ. ཨུ་ད་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཝཱ སཾ་ཀ་ཙྩི་ཀཾ ཝཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨུ་ད་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཝཱ སཾ་ཀ་ཙྩི་ཀཾ ཝཱ. ཨེ་ཏྠ ཝཱས་དྡོ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠོ.
པ་ཎྞ་ས་ནྠཱ་རོ ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་རེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏོ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ ད་ས་ཀེ་སུ.
ཨི་ཏི ད་ས་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
ཨེ་ཀུ་ཏྟ་རི་ཀ་ན་ཡོ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣༡. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀེ་སུ ཏི་ཎ་པཱ་དུ་ཀཱཏི མུ་ཉྫ་པ་བྦ་ཛེ་ཧི ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཏི་ཎ་མ་ཡ་པཱ་དུ་ཀཱ. ཀ་ཊྛ་པཱ་དུ་ཀ་ས་ངྒ་ཧ་མེ་ཝཱཏི ཀ་ཊྛ་པཱ་དུ་ཀེ ས་ངྒ་ཧཾ ཨེ་ཝ. ཏ་མྦ་ལོ་ཧ་མ་ཡེ་ན ཝཱ དཱ་རུ་མ་ཡེ་ན ཝཱཏི ཝཱས་དྡོ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠོ. ‘‘ན་སི ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༢༣) ནི་དྡི་ཊྛཱ. ཏེ ས་བྦེཏི ས་བྦེ ཏེ ག་ཎྛི་ཀ་ཝི་དྷཱ. ན་གྒེ་ནཱཏི ཨ་ཙེ་ལ་ཀེ་ན. ཏེ ས་བྦེཏི ས་བྦེ ཏེ ཨ་ཝ་ནྡི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ. པུ་བྦེཏི ད་ས་ཀེ. ཀ་མྨ་ཝ་གྒེཏི ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཀ་མྨ་ཝ་གྒེ.
སོ བྷི་ཀྑུ ཡཾ ན ནི་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨེ་ཏཾ ན ནི་ག་ཏཾ ཨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཡཾས་དྡོ ཀི་རི་ཡཱ་པ་རཱ་མ་ས་ནོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཝཱ ཡཾ ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ན ནི་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ན་དྷི་ག་ཏཾ ས་མཱ་དྷི་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་དྡྷ་མྨཱ་སྶཱཏི ས་དྡྷ་མྨཱ ཨ་སྶ. ཨ་སྶ ཨ་ཀྐོ་ས་ཀ་པ་རི་བྷཱ་ས་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ ས་དྡྷ་མྨཱ ན ཝོ་དཱ་ཡ་ནྟི ན པ་རི་ཡོ་ད་པེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. རོ་གཱ་ཏ་ངྐནྟི རོ་ག་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་ཏ་ངྐཾ. ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ནི་ར་ཡ་མྷི ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ‘‘ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་ཨི་ཏི ཀ་མྨ་པྤ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཨུ་པ་ས་གྒེ་ན ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ནི་ར་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་པཱ་ལི༹་ཡཾ (ཨ. ནི. ༡༡.༦).
ཨཱ་སེ་ཝི་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཏྱཱུ་པ་ས་གྒོ ཨཱ་དི་ཀ་མྨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སེ་ཝི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ནི་པྥཱ་དི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ བྷཱུ་ས་དྡོ ས་ཏྟ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ‘‘ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ བ་ཧུ་ལཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠ་ཏོ པུ་ན་པྤུ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. སུ་ཡུ་ཏྟ་ཡཱ་ན་ས་དི་སཱ་ཡཱཏི སུ་ཊྛུ ཡུ་ཏྟེ་ན ཡཱ་ནེ་ན ས་དི་སཱ་ཡ. ཨི་མི་ནཱ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ན ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཡཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ཨཱ་རོ་ཧ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ སུ་ཡུ་ཏྟ་ཡཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ པ་ཏི་ཊྛཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ་ས་དྡོ པ་ཏི་ཊྛ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཝ་ས་ཏི པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝ་ཏྠཱུཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུས་དྡོ ན་ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣ་ཏྠོ, ཋཱ་དྷཱ་ཏུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ ཨ་ནུ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ས་མ་ནྟ་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་རིས་དྡོ ས་མ་ནྟ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙིདྷཱ་ཏུ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་མཱ་ར་དྡྷཱ་ཡཱཏི པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨཱ་རཱ་དྷི་ཏཱ་ཡ. རཱ་དྷདྷཱ་ཏུ ཧི སཱ་དྷ་ན་ཏྠོ ཧོ་ཏི. ‘‘ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ནཱི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་ད་ཏྠཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ན པཱ་པ་ཀཾ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི་ན་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་དྲ་ཀཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝུ་དྡྷི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏནྟི ཝུ་དྡྷི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ སུ་པི་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. དེ་ཝ་ཏཱ ར་ཀྑ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟེ་པི ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི. ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ནཱ་མ བྷུ་མྨ་དེ་ཝཱ་ད་ཡོ. ཁི་པྤནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀཾ. ཨི་མི་ནཱ ཏུ་ཝ་ཊཾ ཙི་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ཏུ་ཝ་ཊ་ས་དྡོ ཁི་པྤ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་ཏྟ་རི་མ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨུ་ཏྟ་རི’’ནྟི པ་ད་སྶ ཨ་ཝ་དྷི་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཨ་ཝ་དྷི ཙ ཨུ་ཏྟ་རི་ས་དྡ་སྶ ཨི་དྷ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཝཱ་ཙ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཝི་དྷ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མེ་ཏྟཱ་ཛྷཱ་ན་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ‘‘མེ་ཏྟཱ་ཛྷཱ་ན་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཝ་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏི, ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨུ་ཏྟ་རི’’ནྟི པ་ད་སྶ ས་རཱུ་པ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི, ‘‘ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ནྟོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་དྷ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀེ་སུ.
ཨི་ཏི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ཡ
ཨེ་ཀུ་ཏྟ་རི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.