པ་རི་ཝཱ་ར་ཝ་གྒ་ཡོ་ཛ་ནཱ
ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ་ཁ་ནྡྷ་ཀ་སྶེ་ཝཾ, ཀ་ཏྭཱ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ་ན་ཡཾ;
ཨ་དྷུ་ནཱ པ་རི་ཝཱ་ར་སྶ, ཀ་རི་སྶཾ ཡོ་ཛ་ནཱ་ན་ཡཾ.
སོ་ལ༹་ས་མ་ཧཱ་ཝཱ་རོ
པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝཱ་ར་ཡོ་ཛ་ནཱ
ཨེ་ཝཾ དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི་ཁ་ནྡྷ་ཀཱ་ནཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘པ་རི་ཝཱ་རོ’’ཏི ས་ངྒ་ཧ་མཱ་རཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཝི་ན་ཡ་སྶ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཡ་མཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ན པ་ཊི་ཉྙཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་སུ་དྡྷ་པ་རི་ཝཱ་ར་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཝི་སུ་དྡྷ་པ་རི་ཝཱ་ར་སྶཱཏི ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཡ ཙ་ཏུ་པ་རི་སཱ་ཡ པ་རི་ཝཱ་རི་ཏ་སྶ, ཨ་ཐ་ཝཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་རི་ཝཱ་རེ ཧི ཝི་སུ་དྡྷེ ཏེ་ན པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ, ཏཾ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ ཝཱ བྷ་ག་ཝཱ་པི ཝི་སུ་དྡྷོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ‘‘པ་རི་ཝཱ་རོ’’ཏི ས་ངྒ་ཧ་མཱ་རཱུ་ལ༹ྷ་སྶ དེ་སེ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པེ་ན དེ་ས་ཀ་བྷཱུ་ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཐོ་མ་ནཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི. དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་རཱི་ར་སྶཱཏི སཱི་ལཱ་དི་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་རཱི་རེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ, ཨི་མི་ནཱ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷ་ཀཱ་ན་མ་ནུ་རཱུ་པེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཐོ་མ་ནཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི. པ་ཀ་ཏི ཧེ་སཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ དེ་སེ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན དེ་ས་ཀ་སྶ ཐོ་མ་ནཱ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༡.ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ; ཝི་སུ་དྡྷི. མ་ཧཱ་ཊཱི. ༡.༡). ཨ་ན་ནྟ་རཱཏི ཨ་ན་ནྟ་རེ ཀཱ་ལེ.
ཡོཏི ཝི་ན་ཡོ. པུ་བྦཱ་ག་ཏནྟི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཝི་བྷ་ངྒ་ཁ་ནྡྷ་ཀེ་སུ ཨཱ་ག་ཏཾ. ན་ཡནྟི ས་དྡ་ཨ་ཏྠ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ན་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་བྦཾ ན་ཡཾ. ཧི་ཏྭཱཏི ཙ་ཛི་ཏྭཱ. ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནནྟི ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནཱ་ནཾ པ་དཱ་ན་མ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཾ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ – ཝི་སུ་དྡྷ་པ་རི་ཝཱ་ར་སྶ དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་རཱི་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ ཁ་ནྡྷ་ཀཱ་ན་མ་ན་ནྟ་རཱ ‘‘པ་རི་ཝཱ་རོ’’ཏི ཡོ ཝི་ན་ཡོ ས་ངྒ་ཧཾ ས་མཱ་རཱུ་ལ༹ྷོ, ཏ་སྶ ཝི་ན་ཡ་སྶ པུ་བྦཱ་ག་ཏཾ ན་ཡཾ ཧི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི.
༡. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཡོ པ་རི་ཝཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝི་ན་ཡོ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟོ, ཏ་ཏྠ. ས་ངྑེ་པ་ཏྠོཏི ས་མཱ་ས་ཏྠོ. ཡཾ ཏེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ནི་ཡ་མ་ནི་དྡེ་ས་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡོ སོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཡོཏི ཨ་ནི་ཡ་མ ནི་དྡེ་སོ, ཏ་སྶ ‘‘ཏེ་ནཱ’’ཏི ནི་ཡ་མ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. སོཏི པ་དཱ་ལ་ངྐཱ་རོ. དྭཱི་སུ ཧི ས་བྦ་ནཱ་མེ་སུ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པུ་བྦ་མེ་ཝ པ་དྷཱ་ནཾ, པ་ཙྪི་མཾ པ་ན ཝ་ཙ་ནཱ་ལ་ངྐཱ་རཾ. ཡོ སོ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྙ་པེ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀ་ཏྠནྟི ཙི་རཾ པ་ཉྩ་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་ཀཱ་ལཾ ཋི་ཏི་ཀ་ཏྠཱ་ཡ, ‘‘ཡཱ་ཙི་ཏོ’’ཏི ཙ ‘‘པ་ཉྙ་པེ་སཱི’’ཏི ཙ ས་མྦ་ནྡྷོ. དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ ཡཱ་ཙི་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡཱ་ཙི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་པེ་སཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ’’ཏི དྭི་ནྣཾ པ་དཱ་ནཾ ཀ་མྨ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶ ཏ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ‘‘པ་ཉྙ་ཏྟི་ཀཱ་ལ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཛཱ་ན་ཏཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ཀ་མྨཾ ད་སྶེ་ཏི, ‘‘ད་ས ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘པ་སྶ་ཏཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ཀ་མྨཾ.
ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་ད་སྶ་ནེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ་ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཀ་ར་ཎ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་པ་ར་མྤི ཡོ་ཛ་ནཱ་ན་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་དཱི་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཝི་སུཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་དི་བྦ་སོ་ཏ་པ་ར་ཙི་ཏྟ་ཝི་ཛཱ་ན་ནཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨི་མེ་ཧི པ་དེ་ཧི ‘‘ཛཱ་ན་ཏཱ, པ་སྶ་ཏཱ’’ཏི དྭི་ནྣཾ པ་དཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ལོ་ཀི་ཡ་ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ན་མེ་ཝ ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏཱི་ཧི ཝི་ཛྫཱ་ཧཱིཏི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཧི ཏཱི་ཧི ཝི་ཛྫཱ་ཧི. ཚ་ཧི ཝཱ པ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཧཱིཏི ས་ཧ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཉྩ་ལོ་ཀི་ཡཱ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཧི ཚ་ཧི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཧི. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ, པ་ཉྩ་སུ་པི ཉེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ་སུ. ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ་ནཱཏི ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ. པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་པ་ཉྙཱ་ཡ. ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཏི་རོ་པ་བྦ་ཏཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱཏི པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑུ་ནཱ. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ. དེ་ས་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་པ་ཉྙཱ་ཡ. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཝ ཧི ཨ་ཏྠ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་པ་ཉྙཱ ནཱ་མ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་སྶཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཏེ་ཛ་སཱ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་མ་གྒཾ, དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མྤ་ཝ་ཏྟ་ཡཱི་ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ ༥). ཨི་མེ་ཧི པ་དེ་ཧི ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝ་སེ་ན ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ དྭི་ནྣཾ པ་དཱ་ནཾ ཀ་ར་ཎ་ས་མྦྷ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ར་ཧ་ཏཱཏི ཨ་རཱི་ནཾ ཨ་རཱ་ན་ཉྩ ཧ་ཏ་ཏྟཱ, པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ནཱཏི ས་མྨཱ སཱ་མ་ཉྩ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀེ་ནཱ་བྷ་ཏནྟི ཏཾ པ་ཋ་མཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཀེ་ན ཨཱ་བྷ་ཏཾ, ཨི་ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢. པུ་ཙྪཱ་ཝི་ས་ཛྫ་ནེ པ་ན ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡཾ ཏེ་ན…པེ… པཱ་རཱ་ཛི་ཀནྟི ཨི་དཾ པ་དཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཏི་ཨུ་དྡྷ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ན ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ པ་དེ་སུ. ཨེ་ཀཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཀཱ པ་ཋ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི. ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོཏི པ་ཙྪཱ ཋ་པི་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ‘‘ཨེ་ཀཱ པ་ཉྙ་ཏྟི, དྭེ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏི་ཡཾ པུ་ཙྪ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་སྨཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཏ་སྨིཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཧི ཡ་སྨཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ དོ་སེ པ་ཉྙ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ དོ་སེ པ་ཉྙ་པེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. སཱཏི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་པ་ཉྙ་ཏྟི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ. ས་བྦ་ཏྠ་པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ས་བྦ་སྨིཾ པ་དེ་སེ པ་ཉྙ་ཏྟི ས་བྦ་ཏྠ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ལུ་ཏྟ་ས་མཱ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་སེ ཙེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་སེ ཙེ་ཝ པ་ཙྩ་ནྟི་མ་ཛ་ན་པ་དེ་སུ ཙཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ས་བྦ་ཏྠཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་དེ་ས་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ པཱ་རི་སེ་ས་ན་ཡེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་པ་ཉྩ་མེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་པ་ཉྩ་མེ་ནཱཏི ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ཉྩ་མེ་ན. ཨེ་ཏྠེ་ཝཱཏི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་སེ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཏེ་ཧཱིཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ཧི. སེ་སཱ་ནཱིཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ཧི སེ་སཱ་ནི.
སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩཱ’’ཏི. ཨི་དཾ པ་ནཱཏི པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ པ་ན, པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་ནཱི་ཏ་ཀ་ཐཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་པ་ཀཱ་ས་ཀཾ ཀ་ཐཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཏཱ་སནྟི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ. བྱ་ཉྫ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི ‘‘སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ’’ཏི ཙ ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ’’ཏི ཙ བྱ་ཉྫ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨེ་ཏྠཱཏི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨུ་བྷ་ཏོ་པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་དེ.
‘‘ནི་དཱ་ནེ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ནི་དཱ་ནོ་ག་དྷ’’ནྟི པ་ད་སྶ ས་ཏྟ་མཱི་ས་མཱ་ས་ཉྩ ཨོ་ག་དྷས་དྡ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛ་ཏྠ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ཨོ་གཱ་ལ༹ྷོ ཧུ་ཏྭཱ དྷ་ར་ཏི ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཨོ་ག་དྷཾ. ན་ནུ ནི་དཱ་ནོ་ག་དྷེ ས་ཏི ‘‘པ་ཋ་མེ་ན ཨུ་དྡེ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཀ་སྨཱ ‘‘དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨུ་དྡེ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་དཱ་ནོ་ག་དྷ’’ནྟི. ནི་དཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་མྤི ས་མཱ་ནནྟི ནི་དཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ས་མཱ་ན་མྤཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པིས་དྡོ ག་ར་ཧ་ཏྠོ, པ་གེ་ཝ དུ་ཏི་ཡེ ཨུ་དྡེ་སེ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ན’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
དྭ་ངྒི་ཀེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན དྭ་ངྒི་ཀེ་ན. ན་ནུ ‘‘ཨེ་ཀེ་ན ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཀཱ་ཡ་ཏོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ‘‘ཀཱ་ཡ་ཏོ ཙ ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨེ་ཀེ་ན ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ. ཙི་ཏྟནྟི སེ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟཾ. ཨཱ་པ་ནྣོ་སཱིཏི ཏྭཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཨ་སཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨཱ་མ ཨཱ་པ་ནྣོ་མྷཱིཏི ཨཱ་མ ཨ་ཧཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཨ་མྷཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝཱཏི ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ. ཏཾ པུ་གྒ་ལནྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མཱ་པ་ནྣཾ ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ. ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱཏི ཏ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ. ‘‘ན ཀ་ཏ་མེ་ན ས་མ་ཐེ་ན ས་མྨ་ཏཱི’’ཏི ཡཾ པ་ན ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏནྟི ཝ་ཙ་ནཾ, ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཝུ་ཏྟ་མཱ་ཏི་ཀཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ཝུ་ཏྟ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟི ཝི་ན་ཡོ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. མཱ་ཏི་ཀཱ ཧི ཡ་སྨཱ པ་ཉྙ་པཱི་ཡ་ཏི ས་ངྑེ་པེ་ན ཋ་པཱི་ཡ་ཏི, པ་ཀཱ་རཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏི ཝཱ, ཏ་སྨཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན བྷཱ་ཛི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝི་བྷ་ཏྟཱིཏི ད་སྶེ་ཏི. ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོཏི ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ. སོ ཧི ན སཾ་ཝ་ར་ཏི ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཾ ན པི་ད་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་སཾ་ཝ་རོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡེ་སཾ ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་ཏི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀ་ཏྟཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ་ཉྩ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ཙཱ’’ཏི. པ་གུ་ཎཱཏི ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏཱ. ཏེཏི ཏེ པུ་གྒ་ལཱ, དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཨེ་ཏ་སྶཱཏི པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ. ཀེ་ནཱ་བྷ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ བྷ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ དྷཱ་ར་ཎ་པོ་ས་ན་ཏྠེ་སུ (པཱ་ཎི་ནཱི ༡༠༨ དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋེ) དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀེ་ན ཨཱ་ནཱི་ཏ’’ནྟི. ‘‘པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཨཱ་ནཱི་ཏ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ར་མྤ་རཱ་བྷ་ཏནྟི པ་ད་སྶ ཏ་ཏི་ཡཱ་ས་མཱ་སཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཐ་ཝཱ ‘‘ཀེ་ནཱ་བྷ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪཱ་ཡ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཡ་ཀཱ་ར་ལོ་པ་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཀྱ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
༣. ཨུ་པཱ་ལི དཱ་ས་ཀོ ཙེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཀི་མ་ཏྠཾ ཀེ་ཧི ཋ་པི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏནྟི པ་རཾ པ་རཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏཱ་སུ གཱ་ཐཱ་སུ. ཡནྟི ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ནཱཏི པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ པུ་ཙྪཱ་ཝི་ས་ཛྫ་ནེ ཝུ་ཏྟེ་ན ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན.
ཨི་ཏི མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ངྒེ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
ཀ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༧. ཨི་ཏོཏི པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝཱ་ར་ཏོ, པ་རཾ ཝུ་ཏྟཱ ས་ཏྟ ཝཱ་རཱ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རོཏི ‘‘ཀ་ཏཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི པ་དེ་ན ལ་ཀྑི་ཏོ ཝཱ་རོ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཏ་ད་ན་ནྟ་རོཏི ཏེ་སཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཝཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རེ ཝུ་ཏྟོ. ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཝཱ་རོཏི སཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝི་པ་ཏྟི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨུ་ཙི་ཡ་ནྟི ས་མྤི་ཎྜི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ས་མུ་ཙྩ་ཡོ, སོ་ཡེ་ཝ ཝཱ་རོ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཝཱ་རོ.
༡༨༨. ཏ་ཏོཏི ཏེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི ཝཱ་རེ་ཧི, པ་རཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཀོ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝཱ་རོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་ས་དྡ་སྶ ཝ་སེ་ན. ཏ་སྶཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་སྶ. ཏེ་པཱིཏི ཨ་ཊྛ ཝཱ་རཱ་པི. ཨི་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ. ཏ་ཏོཏི མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ངྒ་ཏོ, པ་རཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ དྭ་ཏྟིཾ་ས ཝཱ་རཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཝཱ་རེ་སུ.
ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སཱི་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༧. ཏ་ད་ན་ནྟ་རཱ་ཡཱཏི ཏེ་སཾ དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཝཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ན་ཏྟཱ ཨི་ཏི ནི་ཙྪི་ཏཱཏི ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏྭེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪི་ཏཱ. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ན་ཏྟཱ ཨི་ཏི ནི་ཙྪ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཀཱ་རཱ་དཱི་ཧཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཀཱ་རཱ་དཱི་ཧི ས་མཱ་ནོ བྷཱ་གོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ས་བྷཱ་གཱ, ཏེ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨཱ ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མྤཱིཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མྤི. པིས་དྡེ་ན པ་གེ་ཝ ནཱ་མི་ཀོ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི ན ཁཱ་ཡ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན ནཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཉཱ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཁཱ་ཡ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. དུ་ཀྑ་ཧཱ་ནིནྟི ཨེ་ཏྠ དུ་ཀྑཾ ཛ་ཧཱ་ཏཱི་ཏི དུ་ཀྑ་ཧཱ་ནཱིཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྑ་གྷཱ་ཏ་ན’’ནྟི. དུ་ཀྑཾ ཧ་ན་ཏཱི་ཏི དུ་ཀྑ་གྷཱ་ཏ་ནོ, ས་དྡྷ་མྨོ, ཏཾ. ‘‘ཁ་ནྡྷ་ཀཱ ཡཱ ཙ མཱ་ཏི་ཀཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ སུ་ཁུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ར་སྶ་ཝ་སེ་ན པཱ་ཋོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁ་ནྡྷ་ཀཱ ཡ ཙ མཱ་ཏི་ཀཱ’’ཏི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ནི་ཡ་ཏོ་ཀ་ཏནྟི (སཾ. ནི. ༡.༢༡༦) ཨེ་ཏྠ ‘‘ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ནི་ཡ་ཏ་ཀ་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘པ་རོ་ས་ཧ་སྶ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨོ་ཀཱ་རཱ་ག་མ་ཝ་སེ་ན ‘‘ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ནི་ཡ་ཏོ་ཀ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ནི་ཡ་ཏ་ཀ་ཏ’’ནྟི. ཨེ་ཏེ་ནཱཏི ‘‘ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ནི་ཡ་ཏོ་ཀ་ཏ’’ནྟི པཱ་ཋེ་ན. པ་ཙྩེ་ཏ་བྦོཏི པ་ཏི ཨེ་ཏ་བྦོ, པ་ཊི་མུ་ཁཾ ཉཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙེ་ཧཱིཏི ཏཱི་ཧི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་ཧི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ཧི.
ཏ་ཏྠཱཏི ས་མྦྷེ་ད་ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་སུ. ས་མྦྷེ་ད་ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཙྩེ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཏཱ་ནི ཏཱི་ཎི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཉྙ་ཏྟི་དེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏནྟི པ་ཉྙ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་དེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏཾ. ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘དི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀ་ཏྟཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ དི་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཁཱ་ཡ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ནི་ཡ་མ་ས་མྦྷེ་ད་ནི་དཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ, ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨཾ. ཨི་ཏ་རཾ པ་ནཱཏི ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ནི་ཡ་མ་ས་མྦྷེ་དེ་ཧི ཨ་ཉྙཾ པ་ན.
ཨཱ་ལ༹་ཝཱིཏི ཨཱ་ལ༹་ཝི་ཡཾ. ས་ཀྐེ་སུ བྷ་གྒེ་སུ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཛ་ན་པ་ད་ནཱ་མ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.
དྭཱི་སུ ཝི་བྷ་ངྒེ་སུ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཡཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨུ་དྡི་ས་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཝི་བྷ་ངྒེ་སཱུ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་བྷ་ངྒེཏི ཨེ་ཏྠ སུ་ཀཱ་ར་ལོ་པོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་སྶཱཏི སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ. ཡ་ཐཱ་ཉཱ་ཡནྟི ཡུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ. ཏནྟི ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. མེ སུ་ཎཱ་ཐཱཏི མ་མ ས་ནྟི་ཀཱ སུ་ཎཱ་ཐ. ཨི་ཏཱིཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ.
ཀ་ཐི་ནནྟི པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིནྟི ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ. ས་དི་སཱ ཨི་དྷ དི་སྶ་རེཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་དྷས་དྡོ ཨ་ཏྠ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝི་ས་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དྷ ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒེ’’ཏི. ‘‘ས་དི་སཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་དི་སཱཏི ཨེ་ཏྠ ནི་ཀཱ་ར་སྶཱ་ཀཱ་རཱ་དེ་སོ ད་སྶི་ཏོ. ‘‘དི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ དི་སྶ་རེཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནྟི་ས་དྡ་སྶ རེ་ཀཱ་རོ (ནི་རུ་ཏྟི་དཱི་པ་ནི་ཡཾ ༥༧༠ སུ་ཏེ) ད་སྶི་ཏོ.
ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སོ
པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༨. ཀི་མ་ཏྠཾ ‘‘མེ་ཐུ་ནཾ སུ་ཀྐ་སཾ་ས་གྒོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘མེ་ཐུ་ནཾ སུ་ཀྐ་སཾ་ས་གྒོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ. ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སནྟི ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ, ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཝཱ སཱི་སཾ. སེ་སཱ་ནཱིཏི པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཏོ སེ་སཱ་ནི པ་ཉྩ་ས་ཏྟ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི. ཏེ་ནཱཏི པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན. ‘‘སུ་ཀྐ་སཾ་ས་གྒོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘སུ་ཀྐ་སཾ་ས་གྒོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ.
ཁུ་དྡ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེཏི ཁུ་དྡ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ.
ལི་ངྒ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡོཏི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ. ཀཱ་ཡ་མཱ་ན་སི་ཀཱ ཀ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་མཱ་ན་སེ་སུ པ་ཝ་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་མཱ་ན་སི་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཀ་ཏཱ’’ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༩. ཨི་དཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སཱི་ས་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དི་ནྣནྟི ཨེ་ཏྠ ས་མུ་དཱ་ཡ་ནཱ་མེ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཝོ་ཧཱ་རོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སེ་སཱ་ནཱིཏི དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཏོ སེ་སཱ་ནི ཨེ་ཀཱུ་ན་ས་ཏྟ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི. ཏེ་ནཱཏི དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན. ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ཝི་གྒ་ཧུ་ཏྟ་རཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ. ཝི་གྒ་ཧུ་ཏྟ་རཱིཏི་ཨཱ་དི་པ་དཱ་ནཾ བྱ་ཉྫ་ནེ ཨཱ་ད་ར་མ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧ་ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ དུ་ཏི་ཡི་ཀཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན དུ་ཏི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཏི་ཀཱ ཀ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཏི་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ པ་ད་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཀཱ་ར་སྶ དཱི་གྷ་ཝ་སེ་ན ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཏི་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཀ་ཏཱ’’ཏི.
ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༠. ‘‘ས་ཉྩ་རཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ ས་ཉྩ་རི་ཏྟཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སཾ, སེ་སཱ་ནི ཏེ་ན ས་དི་སཱ་ནི.
ཝི་བྷ་ངྒེ ཨཱ་ག་ཏེ་ན ‘‘རི་ཉྩ་ནྟཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༧༦) པ་དེ་ན ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་དྷོ་ཝཱ་པ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་བྷ་ངྒེ རི་ཉྩ་ནྟི ཨུ་དྡེ་ས་ནྟི ཨཱ་ག་ཏ’’ནྟི.
‘‘ཡཱ་ཝ དྭཱ་ར་ཀོ་སཱ ཨ་གྒ་ལ༹་ཊྛ་པ་ནཱ་ཡ’’ ཨི་ཏི (པཱ་ཙི. ༡༣༥-༡༣༦) ཙ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ད་དེ་ཡྻ’’ཨི་ཏི (པཱ་ཙི. ༡༦༩) ཙ ‘‘ཙཱི་ཝ་རཾ སི་བྦེ་ཡྻ’’ཨི་ཏི (པཱ་ཙི. ༡༧༦-༡༧༧) ཙ ཝུ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཏྟ་ཡ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
‘‘ས་མ་ཎ་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཙཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ས་མ་ཎ་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་དེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨི་དཾ (པཱ་ཙི. ༩༡༧) ཝ་ཙ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༡. བྷེ་དནྟི ཨི་དཾ ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སཾ, སེ་སཱ་ནི ཏེ་ན ས་དི་སཱ་ནི.
ཀ་ཐི་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༢. ཨུ་བྦྷ་ཏནྟི ཨི་དཾ ཀ་ཐི་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སཾ, སེ་སཱ་ནི ཏེ་ན ས་དི་སཱ་ནི.
ཨཱ་ཝ་ས་ཐེ་ན ས་དྡྷིནྟི ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་ས་དྡེ་ན ས་དྡྷིཾ.
ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༣. ‘‘ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སཾ. ཨི་ཏོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཏོ. པཱ་ལི༹ནྟི མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི༹ཾ. ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱཏི པུ་བྦཱ་པ་ར་ཏོ ཝི་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ. ཡ་ཐཱཏི ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན. པ་ནས་དྡོ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏྠོ. ཀི་ཉྩཱ་པི ལི་ཁ་ནྟི, པ་ན ཏ་ཐཱ་པཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཝནྟི ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཨ་ཏྠཱ་ནུ་ཀྐ་མོཏི ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ནུ་ཀྐ་མོ.
‘‘ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཀཱ་ཝཱ སེ་ན ཙཱ’’ཏི ཨེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཀེ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝ་སྶཾ ཝ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༡༠༤༧) ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ‘‘སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ ཙ སཱ་མ་ཎེ་རཱི གི་ཧི་ནི་ཡཱ’’ཏི པཱ་ཋཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
པ་ད་སོ་དྷ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༤. པ་དནྟི ཨི་དཾ པ་ད་སོ་དྷ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སཾ, སེ་སཱ་ནི ཏེ་ན ས་དི་སཱ་ནི. ‘‘ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏེ་ན ཙཱ’’ཏི ཨེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏེ སཱུ་རི་ཡེ ཨོ་ཝ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༡༥༤-༡༥༥) ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ནོ་ཀཱ་སོ ཙ…པེ… ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི (པཱ་ཙི. ༡༢༡༩-༡༢༢༡) ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༥. ཨ་དྡྷཱ་ནནྟི ཨི་དཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སཾ, སེ་སཱ་ནི ཏེ་ན ས་དི་སཱ་ནི.
ཐེ་ཡྻ་ས་ཏྠ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༦. ཐེ་ཡྻ་ས་ཏྠནྟི ཨི་དཾ ཐེ་ཡྻ་ས་ཏྠ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སཾ, སེ་སཱ་ནི ཏེ་ན ས་དི་སཱ་ནི. ‘‘བྱཱུ་ཧེ་ན ས་ཏྟ་མཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ད་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝཱཏི ཏ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ, ‘‘ཨཱ་ག་ཏ’’ཨི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༧. དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སཾ ན་ཏྠི, ས་བྦཱ་ནི ཨེ་ཀ་ད་ས སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨེ་ཝནྟི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ. ཏེ་སནྟི ཏེ་སཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ. ས་མྦྷི་ནྣ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནནྟི སཾ་ས་གྒ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཏི་ཝི་དྷནྟི བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ན་ཙོ་རི་ཝུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཏི་པྤ་ཀཱ་རཾ. ཏནྟི ནི་ཡ་ཏ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པུ་ན ཏནྟི ནི་ཡ་ཏ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ད་སྶེ་ཏུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. པུ་ན ཏནྟི ཝ་ཙ་ནཾ. ནེ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཾ ནེ་ཏི ཝི་ནེ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏྟི, ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཾ ནེ་ཏི ཝི་ནེ་ཏི ཨེ་ཏྠ, ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝཱ ནེ་ཏྟི. དྷ་མྨོཏི པཱ་ལི༹. སཱ ཧི ཡ་སྨཱ ཨ་ཏྠཾ དྷཱ་རེ་ཏི, ཏ་སྨཱ དྷ་མྨོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནེ་ཏྟི་ཡེ་ཝ དྷ་མྨོ ནེ་ཏྟི་དྷ་མྨོ, ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ ནེ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་ན་ཡ་པཱ་ལི༹་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མ’’ནྟི.
ཨི་ཏི ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སཱི་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
ཨ་ནྟ་ར་པེ་ཡྻཱ་ལ ཀ་ཏི་པུ་ཙྪཱ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧༡. ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཨི་དཱ་ནཱི’’ཏི པ་དེ་ན ས་མྦ་ནྡྷ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ ཏཔ་ཙྩ་ཡོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལི་ཀོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.
ཏ་ཏྠཱཏི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ, པུ་ཙྪཱ་སུ ཝཱ. ཨཱ་ག་ཏཱ་པ་ཏྟི་པུ་ཙྪཱཏི ཨཱ་ག་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པུ་ཙྪཱ. ཧཱིཏི ཝི་སེ་ས་ཛོ་ཏ་ཀོ, ཧི ཝི་སེ་སཾ ཝ་ཀྑཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཀ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ’’ཏི དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ. ‘‘རཱ་སི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཁ་ནྡྷས་དྡ་སྶ རཱ་ས་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ནཱི་ཏ་ས་དྡོ ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ན་ཡ་པུ་ཙྪཱ’’ཏི. ན་ནུ ཝི་ནཱི་ཏ་ཝི་ན་ཡ་ས་དྡཱ་ནཾ ས་དྡ་ཏོ ནཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ་པི ནཱ་ནཾ, ཀ་སྨཱ པ་ན ‘‘ཝི་ན་ཡ་པུ་ཙྪཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ནཱི་ཏཾ…པེ… ཨེ་ཀ’’ནྟི. ཨི་དནྟི པ་ད་ཏྟ་ཡཾ. ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀནྟི ཨ་ཏྠ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀཾ, ན ས་དྡ་ཏོ. ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ན་ཡ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི. ཡེ་སཱུཏི ཨ་གཱ་ར་ཝེ་སུ. ས་ཏཱིཏི ས་ནྟེ་སུ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡེ་སུ ས་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ན ཧོ་ནྟི, ཨ་ས་ཏི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ་ཀྱ་མྤི ཨ་ཝུ་ཏྟ་སི་དྡྷི་ན་ཡེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡེ་སཱུཏི གཱ་ར་ཝེ་སུ. ཏེཏི ཨ་གཱ་ར་ཝ་གཱ་ར་ཝེ. ཡ་སྨཱ པ་ན ན་ཏྠཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་པུ་ཙྪཱཏི ཝི་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་སྶ པུ་ཙྪཱ. པུ་ཙྪི་ཡ་ཏི ཨི་མཱ་ཡཱ་ཏི པུ་ཙྪཱ. ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཱ་ནི ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཱ་ནཱིཏི ཨི་མཱ པུ་ཙྪཱ་ཡོ མཱུ་ལ་པུ་ཙྪཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ‘‘ཨི་མཱ་ནཱི’’ཏི ནི་ཀཱ་རེ་ན ས་ཧ པཱ་ཋོ ཨ་ཏྠི, སོ ཨ་པཱ་ཋོ་ཡེ་ཝ. མཱུ་ལ་པུ་ཙྪཱཏི པུ་ཙྪི་ཡ་ནྟི ཨི་མཱ་ཧཱི་ཏི པུ་ཙྪཱ, མཱུ་ལཱ་ནཾ པུ་ཙྪཱ མཱུ་ལ་པུ་ཙྪཱ. ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ཝུ་ཏྟཾ’’ ཨི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ མཱ་ཏི་ཀཱ.
ནི་དྡེ་སེ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཱཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ. ཝི་བྷ་ངྒེཏི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནི་ཡཾ, ཨཱ་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ནི་དྡེ་སོ.
པ་ཊི་ནི་དྡེ་སེ ཨཱ་ར་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་པ་དཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ར་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨཱ་ར་ཀཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཨུ་པ་ས་གྒ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ཧཱིཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི, ཨཱ་ར་ཀཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ར་མ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏི་པ་ཙྩ་ཡོ ཀ་ཏྭ་ཏྠེ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ར་ཏཱིཏི ར་མ་ནཾ. ཨི་མི་ནཱ ཏི་པ་ཙྩ་ཡོ བྷཱ་ཝ་ཏྠེ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཝི་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི ཝི་ནཱ. ཨི་མི་ནཱ ཝི་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཏྱཱུ་པ་ས་གྒ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཙྩེ་ཀནྟི པ་ཏི ཨེ་ཀཾ, པ་ཊིས་དྡོ ཝི་ཙྪ་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀོ, ཝི་སུཾ ཝི་སུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ཏྱཱུ་པ་ས་གྒ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝི་ར་ཏི པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཏི་པ་ཙྩ་ཡོ བྷཱ་ཝ་ཏྠེ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝེ་རནྟི ཨ་ན་ཏྠ་ཀ་ར་ཏྟཱ ཝི་ར་མི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝི་རཾ, ཏ་དེ་ཝ ཝེ་རཾ, རཱ་གཱ་དི་ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ. ཏེ ཧི ཝེ་ར་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ཝེ་ར་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨེ་ཏཱ་ཡཱཏི ཝི་ར་ཏི་ཡཱ. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཀི་རི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ རི་རི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྶཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ར་ཎ་སྶ. པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོཏི ཝི་རུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཀ་ར་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཀཱ་རོ ཝི་རུ་དྡྷ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷ་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་སྶ. ‘‘ཝེ་ལ་ན་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝེ་ལ་ཏཱི་ཏི ཝེ་ལཱ, ཝེ་ལ་ནཾ ཝཱ ཝེ་ལཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ ད་སྶེ་ཏི. ནི་ཡྻཱ་ནནྟི མ་གྒཾ. མ་གྒོ ཧི ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཡཱ་ཏི ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ནི་ཡྻཱ་ནནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘བ་ནྡྷ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ སི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ བ་ནྡྷ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ནི་ཝཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ བ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྠཾ. ཨེ་ཏནྟི ‘‘སེ་ཏཱུ’’ཏི ནཱ་མཾ. ཏཾ སེ་ཏུནྟི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏཾ སེ་ཏུཾ. ཨེ་ཏྠ ཀེ་སུ་ཙི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ‘‘སོ སེ་ཏཱུ’’ཏི ཙ ‘‘ཨེ་ཏཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ཙ པཱ་ཋོ ཨ་ཏྠི, སོ ཨ་པཱ་ཋོ་ཡེ་ཝ.
བུ་དྡྷེ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡོཏི ཡོ ཀོ་ཙི, ན ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་མྦ་ནྡྷོ. དྷ་ར་མཱ་ནེཏི ཏི་ཊྛ་མཱ་ནེ, སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏྠཾ ཝཱ. ཨེ་ཏ་སྶཱཏི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ག་ཧ་ཊྛ་སྶ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཝཱ. དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནནྟི དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཊྛཱ་ནཾ, དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཾ ཝཱ. དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་གྒནྟི དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ག་ཎྷ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་གྒོ, དྷ་མྨ་ས་ཝ་ན་མ་ཎྜ་པོ. ཨ་ཐ ཝཱ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་གྒོ, དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཊྛཱ་ནེ ས་མཱ་ག་མ་ཛ་ནོ, ཏཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་གྒཾ. ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་རནྟི ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རཾ. ཝི་ཀྑི་ཏྟོ ཝཱ ཨ་ནཱ་ད་རོ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀཱ་ཡ་པཱ་ག་བྦི་ཡནྟི བྷུ་སཾ ག་ར་ཏི ཨ་ཉྙེ པཱི་ལེ༹་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི པ་ག་བྦོ, ཨ་ཏི་མཱ་ནོ, ཨོ་ཊྛ་ཛོ ཏ་ཏི་ཡ་ཀྑ་རོ. པ་ག་བྦ་སྶ བྷཱ་ཝོ པཱ་ག་བྦི་ཡཾ, ཀཱ་ཡེ་ན པཱ་ག་བྦི་ཡཾ ཀཱ་ཡ་པཱ་ག་བྦི་ཡཾ (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. པ་རི་ཝཱ་ར ༢༧༡; སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པ་རི་ཝཱ་ར ༣.༢༧༡; ཝི. ཝི. ཊཱི. པ་རི་ཝཱ་ར ༢.༢༧༡ སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢.༡༤༦; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༦.༨༢-༨༤; སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༤༤), ཀཱ་ཡཱ་ནཱ་ཙཱ་རཾ. ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱཏི ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་དི་ཀཱ ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ. པ་མ་ཛྫ་ནཾ པ་མཱ་དོ, ས་ཏི་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་མཱ་དེ ཙ ས་ཏི་ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ’’ཏི. ཨཱ་མི་ས་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་རནྟི ཨཱ་མི་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ, པ་རེ་ས་ཉྩ ཨ་ནྟ་ར་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡ་ཧ་ནཾ ཨཱ་མི་ས་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་རོ, ཏ་ཐཱ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་རོ.
༢༧༢. ས་ཏྠ་རི་པི ཨ་གཱ་ར་ཝོཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཨ་ནཱི་ཙ་ཝུ་ཏྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་པྤ་ཏི་སྶོཏི པ་ད་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི, ས་དྡ་ཏྠོ པ་ནེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, པ་ཊི་མུ་ཁཾ ཨཱ་ད་རེ་ན ས་ཏྠུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་སུ་ཎ་ནྟོ ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ ནཱ་མཱ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ས་ཏྟ་མཱི་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་མཱ་དེ་ས་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཀྑེ ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཏ་ཏྲ ཏུ་མྷེཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ས་དྡ་སྶ ཝི་ས་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་བྷེ་དེ’’ཏི. ས་པ་ར་ས་ནྟཱ་ནེཏི ཨ་ཏྟ་པ་ར་ས་ནྟཱ་ནེ. པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཧཱ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཀ་ར་ཎ་ཉྩ ཨཱ་ཡ་ས་དྡ་སྶ ཏ་ད་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་དཱི་ཧི ན་ཡེ་ཧི པ་ཧཱ་ན་ཏྠ’’ནྟི. མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་དཱི་ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཀ་རུ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏནྟི ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཾ. ‘‘ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝ་པུ་བྦ སུ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
ས་ནྡི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སཱིཏི ཨེ་ཏྠ ས་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་དཾ སཾ, སཾ དི་ཊྛིཾ པ་ར་ཏོ ཨཱ་མ་ས་ཏཱི་ཏི ས་ནྡི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཀ་མེ་ཝ དི་ཊྛིཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་རཱ་མ་ས་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་དྷཱ་ན་གྒཱ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་བྷུ་སོ ཋི་ཡ་ཏེ ཨཱ་དྷཱ་ན་ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ་ན ཨཱ་དྷཱ་ནས་དྡོ ད་ལ༹ྷ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ད་ལ༹ྷ་གྒཱ་ཧཱི’’ཏི. ད་ལ༹ྷཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ད་ལ༹ྷ་གྒཱ་ཧཱི.
༢༧༣. ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་ནི་དྡེ་སོ ཀི་ཉྩཱ་པི ས་མཱ་ནོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཐ ཁོཏི ཏ་ཐཱ ས་མཱ་ནོ་པི, ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ན་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཐཱ ཝི་ཝ་ད་ནྟཱཏི ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་ཝ་ད་ནྟཱ, ཨ་ནུ་ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ ཝི་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་མཱུ་ལེ. ཝི་སེ་སོཏི ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་ཏོ ཝི་སེ་སོ. ཝི་ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ ཀོ་དྷཱུ་པ་ནཱ་ཧཱ་དཱི་ནི ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཱ་ནི, ཨ་ནུ་ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༢༧༤. མེ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ མེ་ཏྟཱ ཨེ་ཏ་སྶ་ཏྠཱི་ཏི མེ་ཏྟཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཀ་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ’’ནྟི. ས་མྨུ་ཁ་པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ས་མྨུ་ཁ་པ་ར་མྨུ་ཁེ་སུ. ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མཱཏི མེ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཐེ་རཱ་ནཾ དཱ་ན་ཨི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ཧི་པཱིཏི ན་ཝ་ཀ་ཏྠེ་རེ་ཧི་པི. ཏེ་སཱུཏི ན་ཝ་ཀ་ཏྠེ་རེ་སུ. ཨ་ཝ་མ་ཉྙནྟི ཨ་ཝ་མཱ་ནཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་ནྣི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་སཱ་མ་ནཾ ཝི་ཡ པ་ཊི་སཱ་མ་ན་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘མེ་ཏྟཱ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོཏི ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨ་ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. པིས་དྡོ ཨུ་པ་རི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ དྷ་མྨེ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ‘‘ས་རི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནཱི་ཡས་དྡོ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་ཏི་ཛ་ན་ཀོཏི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ས་ཏི་ཛ་ན་ཀོ. ཏ་སྶ པ་ད་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡོ ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡོཏི པུ་གྒ་ལོ. ནནྟི མེ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ. ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡེ་སནྟི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ. ཏེཏི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ. པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘པི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པི་ཡ་ཀ་ར་ཎོཏི པ་ད་སྶ པི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི པི་ཡ་ཀ་ར་ཎོ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ག་རུ་ཀ་ར་ཎོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ‘‘ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ངྒ་ཧཱ་ཡཱཏི པ་ད་སྶ བྷཱ་ཝ་པྤ་དྷཱ་ན་ཀ་མྨ་ནི་དྡེ་ས་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ས་ངྒ་ཧོ, ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ. ཏེ་ཧཱིཏི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི. ‘‘ས་མ་གྒ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མ་གྒ་སྶ བྷཱ་ཝོ སཱ་མ་གྒཱིཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཝ་ཙ་ནནྟི པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་ཧཱ་རེཏི ཨཱ་དྷཱ་རེ བྷུ་མྨཾ, ཐེ་རེ ཨ་ས་ནྟེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏནྟི ཐེ་རཾ ཀ་དཱ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི ནུ་ཁོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. མ་མཱ་ཡ་ན་ཝ་ཙ་ནནྟི མ་མཱ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཝ་ཙ་ནཾ. མེ་ཏྟཱ་སི་ནེ་ཧ་སི་ནི་དྡྷཱ་ནཱིཏི མེ་ཏྟཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན སི་ནེ་ཧེ་ན སི་ནེ་ཧི་ཏཱ་ནི. ན་ཡ་ནཱ་ནཱིཏི ཙ་ཀྑཱུ་ནི. ‘‘ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་རོ་གོཏི པ་ད་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ནི་ཙྩཱ་བཱ་དྷེ་ན ཝཱ ཨ་རོ་གོ, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་བཱ་དྷེ་ན ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་བཱ་དྷེ་ན ཝཱ ཨ་རོ་གོ, བ་ཧི་དྡྷཱ་བཱ་དྷེ་ན ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷོ, ཀཱ་ཡཱ་བཱ་དྷེ་ན ཝཱ ཨ་རོ་གོ, ཙི་ཏྟཱ་བཱ་དྷེ་ན ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷོ. ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ར་ཎནྟི པུ་ན་པྤུ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎཾ.
ན པུ་གྒ་ལཾ པ་ཊི་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ད་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡོཏི པུ་གྒ་ལོ, བྷུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ…པེ… བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་མི་ས་པ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷོ་གི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝཱ ཨ་སུ་ཀ་སྶ ཙ…པེ… བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པུ་གྒ་ལ་པ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷོ་གི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཡནྟི པུ་གྒ་ལོ. ཨཱ་བྷ་ཏནྟི གཱ་མཱ་དི་ཏོ ཨཱ་ནཱི་ཏཾ. ཨ་དཱ་ཏུ་མྤཱིཏི པི་ས་དྡེ་ན དཱ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. དཱ་ན་ཉྷི ནཱ་མ ན ཀ་སྶ་ཙི ཝཱ་རི་ཏཾ. ས་བྦེ་སནྟི དུ་སྶཱི་ལ་སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ. ཝུ་ཏྟནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༤༡; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༩༢; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༦.༡༡) ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཙེ་ཡྻཱཏི ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ. དཱ་ཏུ་མྤཱིཏི པི་ས་དྡེ་ན ཨ་ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ དཱ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ན་ནུ ཨེ་ཝཾ ས་ཏི པུ་གྒ་ལ་ཝི་བྷཱ་གོ ཀ་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཀ་སྨཱ ཝི་ཙེ་ཡྻ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཧཱིཏི ཡ་སྨཱ. ཨེ་ཏེཏི གི་ལཱ་ནཱ་ད་ཡོ. ཨི་དཾ པ་དཾ ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ་ཏི པ་དེ ཀ་མྨཾ, ‘‘དེ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི པ་དེ ས་མྤ་དཱ་ནཾ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཨི་ཏི ཨ་ཡནྟི ཨི་ཏི མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱུ་ར་ཀོ.
ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ཁ་ཎྜ་ཚི་དྡ་ས་བ་ལ་ཀ་མྨཱ་སཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཁ་ཎྜཱ་དཱི་ནི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་སྶ, སི་ཀྑཱ་པ་དཾ བྷི་ནྣ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ཏྟ་སུ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ་སཱུཏི ཨཱ་དྷཱ་རེ བྷུ་མྨཾ, སི་ཀྑཱ་པ་ད་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཉྷི པ་ཊི་ཙྩ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཏ་སྶ ཝི་ས་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨཱ་དི་མྷི ཝཱ ཨ་ནྟེ ཝཱཏི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ཨཱ་དི་མྷི ཝཱ ཨ་ནྟེ ཝཱ. ཝཱས་དྡོ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠོ. སི་ཀྑཱ་པ་དེ བྷི་ནྣེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སི་ཀྑཱ་པ་དཾ བྷི་ནྣ’’ནྟི. ཁ་ཎྜཾ ནཱ་མཱཏི ཚི་ནྣཾ ནཱ་མ. ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེཏི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ. བྷི་ནྣནྟི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ བྷི་ནྣཾ. ཚི་དྡཾ ནཱ་མཱཏི ཝི་ཝ་རཾ ནཱ་མ. དྭེ ཏཱི་ཎི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་བ་ལཾ ནཱ་མཱཏི ཙི་ཏྲཾ ནཱ་མ. བྷི་ནྣཱ་ནཱིཏི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི བྷི་ནྣཱ་ནི. ཀ་མྨཱ་སཾ ནཱ་མཱཏི ཝི་ཙི་ཏྲཾ ནཱ་མ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨེ་ཀེ་ན ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཎྞེ་ན ཙི་ཏྲཾ ས་བ་ལཾ ནཱ་མ, ནཱ་ནཱ་ཋཱ་ནེ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞེ་ན ཝི་ཙི་ཏྲཾ ཀ་མྨཱ་སཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ཁ་ཎྜཱ་དཱི་ནཾ ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཁ་ཎྜཱ་དཱི་ནི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་བྷི་ནྣཱ་ནི་སཱི་ལཱ་ནཱིཏི ཨ་བྷི་ནྣཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་ད་སཱི་ལཱ་ནི. ཏཱ་ནི པ་ནཱཏི སཱི་ལཱ་ནི པ་ན. ‘‘ཨེ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི པ་དཾ པ་དཱ་ལ་ངྐཱ་ར་མ་ཏྟཾ. བྷུ་ཛི་སྶ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོཏི ཏ་ཎྷཱ་དཱ་ས་བྱ་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ བྷུ་ཛི་སྶ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་མི་ནཱ ‘‘བྷུ་ཛི་སྶ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. བྷུ་ཛི་སྶཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱིཏི བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ས་པྤུ་རི་སེ་ཧི. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷིཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷིཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི་ཉྩ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷིཾ ཙཱ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སཾ་ཝ་ཏྟ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱནཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནཱི་ཡ་ས་དྡོ བ་ཧུ་ལཾ ཀ་ཏྟུ་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ས་མཱ་ན་སྶ བྷཱ་ཝོ སཱ་མ་ཉྙཾ, ཏཾ ག་ཏོ་ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏོ, སཱི་ལེ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏོ སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏོ, ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མཱ་ན་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་ཏ་སཱི་ལོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི.
ཡཱ་ཡཾ དི་ཊྛཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘དི་ཊྛཱི’’ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏ་སྶཱ་པི ས་དྡ་སྶ ‘‘ཨ་རི་ཡཱ’’ཏི ས་དྡ་ནྟ་ར་ས་ནྣི་དྷཱ་ནེ་ན ཝི་སེ་ས་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི’’ཏི. ‘‘མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ལོ་ཀི་ཡ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ནི་དྡོ་སཱཏི ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ, ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྟཱ ཝཱ ནི་དྡོ་སཱ. ཨི་མི་ནཱ ཨ་རི་ཡས་དྡོ ནི་དྡོ་ས་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཨ་ནི་པྥ་ནྣ་པཱ་ཊི་པ་དི་ཀོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ནི་ཡྻཱ་ཏཱིཏི ནི་བྦཱ་ནཾ ཡཱ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནཱི་ཡ་ས་དྡོ བ་ཧུ་ལཾ ཀ་ཏྟུ་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡོ ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ཏ་ཀྐ་ར་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རཱིཏི ཏཱ་ཡ མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཏཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཀྐ་རོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཁཱི་ཡ་ནཾ ཁ་ཡོ, དུ་ཀྑ་སྶ ཁ་ཡོ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡོ, ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་དུ་ཀྑ་སྶ ཁ་ཡ་ཏྠ’’ནྟི. སེ་སནྟི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ སེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ.
ཨི་ཏི ཀ་ཏི་པུ་ཙྪཱ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
ཁ་ནྡྷ་ཀ་པུ་ཙྪཱ་ཝཱ་རོ
པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༠. ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཀྑ་ནྡྷ་ཀནྟི མ་ཧཱ་ཁ་ནྡྷ་ཀཾ. ‘‘ནི་དཱ་ནེ་ན ཙ ནི་དྡེ་སེ་ན ཙ ས་དྡྷི’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་ཧ ནི་དཱ་ནེ་ནཱ་ཏི ས་ནི་དཱ་ནཾ, ས་ཧ ནི་དྡེ་སེ་ནཱ་ཏི ས་ནི་དྡེ་སནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ནི་དཱ་ནེ་ནཱཏི སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་དེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ནི་དཱ་ནེ་ན. ནི་དྡེ་སེ་ནཱཏི པུ་གྒ་ལཱ་དི་ནི་དྡེ་སེ་ན. ཏ་ཏྠཱཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ. ས་མུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་དཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ས་མུ་ཀྐ་ཊྛ་ས་དྡོ ཨུ་ཏྟ་མ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཏྟ་མཱ་ནཱི’’ཏི. པ་དཱ་ནཱིཏི ‘‘ན བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༤༠༢-༤༠༣; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༢༤) ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི པ་དཱ་ནི. ཨི་མེ་ཧི པ་དེ་ཧི ‘‘ས་མུ་ཀྐ་ཊྛཱ་ནི པ་དཱ་ནི ས་མུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་དཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་ཏཱིཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ས་མུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་དཱ་ནཾ ཀ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི པ་དཱ་ན་མེ་ཝ སཱ་མི་ཝ་སེ་ན ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ, ན་ནུ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནཱ་མ པུ་གྒ་ལཱ་ན་ཉྙེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ་ན ཡེ་ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཧཱིཏི ཡ་སྨཱ. ཡེ་ན ཡེ་ན པ་དེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སཱ སཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི. དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ དྭི་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི.
ན་སྶ་ནྟེ་ཏེཏི ན་སྶ་ནྟུ ཨེ་ཏེ. ཝི་ན་སྶ་ནྟེ་ཏེཏི ཝི་ན་སྶ་ནྟུ ཨེ་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ཧཱིཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི. ཝ་ད་ཏོཏི ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ. སེ་སེ་སུ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎེ་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
པ་ཝཱ་ར་ཎ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ་པཱིཏི པིས་དྡོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི.
ཙ་མྨ་སཾ་ཡུ་ཏྟེ་པཱིཏི ཙ་མྨེ་ན སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སི་ཏེ ཁ་ནྡྷ་ཀེ་པི, ཙ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པིས་དྡོ པ་ཝཱ་ར་ཎ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. བྷེ་ས་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ་པཱིཏི པིས་དྡོ ཙ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ས་མ་ནྟཱཏི ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་སྶ ས་མ་ནྟ་ཏོ.
ཏ་ཏྠཱཏི ཀ་ཐི་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ. ཙཱི་ཝ་ར་སཾ་ཡུ་ཏྟེཏི ཙཱི་ཝ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ.
ཙ་མྤེ་ཡྻ་ཀེཏི ཙ་མྤེ་ཡྻ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ. ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ་སུ་པཱིཏི པི་ས་དྡོ ཙ་མྤེ་ཡྻ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི.
ས་མ་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཨི་མཱ དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཁུ་དྡ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀེཏི ཁུ་དྡ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ. ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེཏི ག་རུ་བྷ་ཎྜ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ.
ས་ངྒྷ་བྷེ་དེཏི ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ. ‘‘ས་མཱ་ཙཱ་རཾ པུ་ཙྪི་སྶ་ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མཱ་ཙཱ་རས་དྡེ་ན ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. སཱཏི དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི. ‘‘ཏ་ཐཱ’’ཏི པ་དེ་ན ‘‘ཨེ་ཀཱ དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི པ་དཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཊྛ་པ་ནེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཋ་པ་ནཾ པུ་ཙྪི་སྶནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི་ཨཱ་དི་པ་ད་སྶ ལོ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཉྩ་ས་ཏི་ཀ་ས་ཏྟ་ས་ཏི་ཀེ་སཱུཏི པ་ཉྩ་ས་ཏི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ས་ཏྟ་ས་ཏི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ་སུ. ཨཱ་རོ་པི་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ རུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ དྭི་ཀ་མྨི་ཀ་ཏྟཱ, ནྱཱ་དི་ག་ཎ་ཏྟཱ ཙ ‘‘དྷ་མྨོ’’ཏི པ་དྷཱ་ན་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ན ‘‘ས་ངྒ་ཧ’’ནྟི ཨ་པ་དྷཱ་ན་ཀ་མྨཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྷ་མྨོ ས་ངྒ་ཧ’’ནྟི. ཏ་ཏྠཱཏི པ་ཉྩ་ས་ཏི་ཀ་ས་ཏྟ་ས་ཏི་ཀེ་སུ.
ཨི་ཏི ཁ་ནྡྷ་ཀ་པུ་ཙྪཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
ཨེ་ཀུ་ཏྟ་རི་ཀ་ན་ཡོ
ཨེ་ཀུ་ཏྟ་རི་ཀ་ན་ཡོ ཨེ་ཀ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༡. ཨེ་ཝཾ ཁ་ནྡྷ་ཀ་པུ་ཙྪཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཀུ་ཏྟ་རི་ཀ་ན་ཡ་སྶ ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི…པེ… ན་ཡེ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀུ་ཏྟ་རི་ཀ་ན་ཡེ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཚ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རཱ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏེ་སནྟི ཚ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ. ཧཱིཏི ཡ་སྨཱ, ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཙཱཏི མཱ་ཏི་ཀཱ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཙ. ལ་ཧུ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏྟཱ ན ལ་ཧུ་ཀཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ལ་ཧུ་ཀེ་ན པ་ན ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ལ་ཧུ་ཀེ་ན ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨེ་ན ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ’’ཏི. པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱཏི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་པ་ཀཱ་རཱ. ཀེ་ན་ཙཱིཏི ལ་ཧུ་ཀེ་ན ཝཱ ག་རུ་ཀེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན. སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི གི་ཧི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝ་སེ་སོ ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི སཱ་ཝ་སེ་སཱ, པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ. དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ.
‘‘ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠ ཎི་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣ་སྶཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. དེ་སེ་ཏྭཱ སུ་དྡྷི་པ་ཏྟ་སྶཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཱཏི ལོ་ཀེ་ཧི ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦཱ. པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཱཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦཱ. ཡནྟི ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་རོ་ནྟོཏི ཀི་རི་ཡ་མཱ་ན་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཧི མཱ་ན་ས་དྡ་སྶ ཨ་ནྟཱ་དེ་སོ. ཨི་མི་ནཱ ཀ་ར་ཎཾ ཀི་རི་ཡནྟི བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཀི་རི་ཡ་ཏོ ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི ཝི་ཡཱ’’ཏི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཝཱ་ཀྱེ་སུ་པི.
པུ་བྦཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ པུ་བྦ་ས་དྡོ པ་ཋ་མ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི. ‘‘ཨཱ་པ་ནྣཱ’’ཏི པ་དེ་ན མ་ཛ྄ཛྷེ་ལོ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཙྪཱ ཨཱ་པ་ནྣཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི. མཱུ་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱཏི མཱུ་ལེ ཀཱ་ཡ་ཙི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་མི་སྶ་ཏྟཱ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་ད་མྤཱིཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་མྤི. པིས་དྡེ་ན པུ་རི་མཾ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཨེ་ཀེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ཨེ་ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན.
ཡཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི, དེ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཡཾ དེ་སི་ཏཱ ག་ཎ་ནཱུ་པི་ཀཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡཱ དེ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་ག་ཎ་ནཱུ་པི་ཀཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ནེ་ཝཱཏི པུ་ན་པི ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་ཧ ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ནེ་ཝ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ‘‘ག་ཎ་ནཾ ན ཨུ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ག་ཎ་ནཾ ན ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ག་ཎ་ནཱུ་པི་ཀཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཊྛ་མེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པཱུ་ར་ཎེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་དཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པཱུ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. བྷི་ཀྑཱུ་ན་མྤི དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ལ་བྦྷ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཐུ་ལླ་ཝ་ཛྫཱཏི ཨེ་ཏྠ ཐུ་ལླཾ ཝ་ཛྫཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཐུ་ལླ་ཝ་ཛྫཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཐུ་ལླ་དོ་སེ པ་ཉྙ་ཏྟཱ’’ཏི. ཡཱ ཙ དྷ་མྨི་ཀ་སྶ པ་ཊི་སྶ་ཝ་སྶ ཨ་ས་ཙྩཱ་པ་ནེ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཏྠི, སཱ ཙ གི་ཧི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཉྩཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨཱ་པ་ཏྟཱིཏི པ་ཉྩ་ཧི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨེ་ཧི ཨཱ་པ་ནྣཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི. སུ་དི་ནྣ་ཏྠེ་རཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན དྷ་ནི་ཡ་ཏྠེ་རཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀོཏི ཨཱ་དི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ, ཏ་སྨིཾ ནི་ཡུ་ཏྟོ ཝཱ. མ་ཀྐ་ཊི་ས་མ་ཎཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཡོ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, སོ ཨ་དྷི་ཙྩཱ་པ་ཏྟི་ཀོ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ར་ཏོ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
‘‘ཙོ་དེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙོ་དེ་ཏཱི་ཏི ཙོ་ད་ཀོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཙོ་དི་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙོ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཙུ་དི་ཏོ, སོ་ཡེ་ཝ ཙུ་དི་ཏ་ཀོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཉྩ་ད་ས་སཱུཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཊྛ་པ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟེ་སུ པ་ཉྩ་ད་ས་དྷ་མྨེ་སུ. ཏེ་ནཱཏི ཨ་དྷ་མྨ་ཙོ་ད་ཀེ་ན, ཙོ་དི་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཊྛ་པ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༠༡) ཝུ་ཏྟེ ས་ཙྩེ ཙ ཨ་ཀུ་པྤེ ཙ ཨ་ཏི་ཊྛ་ནྟོ་པི ཨ་དྷ་མྨ་ཙུ་དི་ཏ་ཀོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ, སོ པ་ན དྷ་མྨ་ཙོ་ད་ཀེ་ན ཙོ་དི་ཏེ་ཡེ་ཝ ཀུ་པྤ་ནྟོ ཨ་དྷ་མྨ་ཙུ་དི་ཏ་ཀོ ནཱ་མ, ཨ་དྷ་མྨ་ཙོ་ད་ཀེ་ན ཙོ་དི་ཏེ པ་ན ཀུ་པྤ་ནྟོ་པི ཨ་དྷ་མྨ་ཙུ་དི་ཏ་ཀོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ན ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ནི་ཡ་ཏཱ ཨེ་ཏ་སྶ ས་ནྟཱི་ཏི ནི་ཡ་ཏོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ བྷ་བྦཱ་ཏི བྷ་བྦཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ. ཀེ་ན་ཙི ཀ་མྨེ་ན ཨ་ཀ་ཏོ་པི ཨ་ནུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ, སོ པ་ན ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ་ཏི ས་ངྐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་དྷ ན ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཡནྟི ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡཱ་དི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏོ བྷི་ཀྑུ. ཧཱིཏི ཡ་སྨཱ, ན ཀོ་པེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ལི་ངྒ་ད་ཎྜ་ཀ་མྨ་སཾ་ཝཱ་ས་ནཱ་ས་ནཱ་ཧཱིཏི ལི་ངྒ་ནཱ་ས་ནེ་ན ཙ ད་ཎྜ་ཀ་མྨ་ནཱ་ས་ནེ་ན ཙ སཾ་ཝཱ་ས་ནཱ་ས་ནེ་ན ཙ. ཡེ་ནཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱ. སོཏི ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ. དྭི་ནྣཾ ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཱ་ནཾ ཝི་སེ་སོ ཧེ་ཊྛཱ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༤༢༨) ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཋ་པ་ནཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཀིཾ ཋ་པ་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཊྛ་པ་ན’’ནྟི.
ཨི་ཏི ཨེ་ཀ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
ཨེ་ཀུ་ཏྟ་རི་ཀ་ན་ཡོ དུ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༢. དུ་ཀེ་སུ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ནཱ་པ་ཏྟཱིཏི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་པ་ཏྟི. ཨ་བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ནཱ་པ་ཏྟཱིཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ་པ་ཏྟི. པ་ད་སོ་དྷ་མྨཱ་དི་ཀཱཏི་ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཨུ་ཏྟ་རི་ཚ་པ་ཉྩ་ཝཱ་ཙཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ནནྟི་ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན བྷི་སི་ཨཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ་ག་མ་ནཱ་དཱི་སཱུཏི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཨ་ནུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ག་མ་ནཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ས་པུ་གྒ་ལོཏི སོ ཨ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏོ པུ་གྒ་ལོ ས་པུ་གྒ་ལོ. པ་ར་པུ་གྒ་ལོཏི པ་རོ པུ་གྒ་ལོ པ་ར་པུ་གྒ་ལོ. ག་རུ་ཀནྟི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ. ལ་ཧུ་ཀནྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. པུ་ན ག་རུ་ཀནྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. པུ་ན ལ་ཧུ་ཀནྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ.
ཨ་ངྒུ་ལི་མ་ཏྟ་མྤཱིཏི པིས་དྡེ་ན ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤཱི་ཏི ཨ་ཏྠཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ཏནྟི མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ. ག་མི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
‘‘ཨཱ་དི་ཡ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི ཨཱ་དི་ཡ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་དི་ཡ་ནྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ་ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ‘‘ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཁྱཱ་ཏ་པ་དཾ ‘‘ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཀི་རི་ཡ་ནྟ་རཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨཱ་དི་ཡ་ནྟོ པུ་གྒ་ལོ ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཨ་ཉྙེ་སུ་པི. མཱུ་ག་བྦ་ཏཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན གོ་ཝ་ཏ་ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏཱ་དཱི་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ་ད་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡཱ་དི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ ཝཱ པུ་གྒ་ལཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཨ་ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཏེཏི པུ་གྒ་ལེ. ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མཱཏི ཀ་རོ་ནྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ དེ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི.
ཨེ་ཀ་ར་ཏྟ་ཚཱ་ར་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧ་ད་སཱ་ཧ་མཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་སཱུཏི ‘‘ཨེ་ཀ་ར་ཏྟ་མྤི ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༤༧༥-༤༧༦) ཙ ‘‘ཚཱ་ར་ཏྟ་པ་ར་མཾ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝ་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༦༥༣) ཙ ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༦༢༢-༦༢༣) ཙ ‘‘ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༤༦༢-༤༦༣) ཙ ‘‘མཱ་ས་པ་ར་མཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༤༩༩-༥༠༠) ཙ ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་སུ.
ཨི་མཾ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཡ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ནི་སི་ནྣོཏི ཡ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ས་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ. ཏེ་སནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཀྑེ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ, ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡེ་སནྟི ས་ཀ་པ་ཀྑེ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ. ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏཱིཏི ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་ཏྟཱ ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏི. ཨི་ཏ་རེ་སནྟི པ་ར་པ་ཀྑེ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ. ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ་སཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡེ་སནྟི ས་ཀ་པ་ཀྑེ ཝཱ པ་ར་པ་ཀྑེ ཝཱ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ ཡེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ. སོཏི བྷི་ཀྑུ. ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏོཏི ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་མི་ནཱ པུ་གྒ་ལེ་ན ཚ་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀ་མྨེ་ན ཝཱ ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧེ་ན ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་དྡེ་སོ ཀ་མྨེ ལ་ཀྑ་ཎ་ཧཱ་ར་ན་ཡེ་ན ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཝོ་ཧཱ་རཱ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧེ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་དྡེ་སོ ཙེ་ཝ…པེ… ཨེ་ཀ’’ནྟི. པུ་བྦ་བྷཱ་གཱཏི ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ པ་ཝ་ཏྟཱ. པ་མཱ་ཎནྟི ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ.
ཨ་དྡྷཱ་ན་ཧཱི་ནོ ནཱ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་དྡོ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶོ’’ཏི. ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཱ་ད་ཡོཏི་ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་དཱུ་ས་ཀ་པ་ཉྩཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཱ ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཊྛ ཨ་བྷ་བྦ་པུ་གྒ་ལཱ ཀ་ར་ཎ་དུ་ཀྐ་ཊ་ཀཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཀ་ར་ཎཾ, ཀ་མྨཾ, དུ་ཊྛུ ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཀ་མྨ་མེ་ཝ. ཀ་ར་ཎཾ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀ་ར་ཎ་དུ་ཀྐ་ཊ་ཀོ. ཝི་སེ་ས་ན་པ་ར་ནི་པཱ་ཏོ ‘‘ཨ་གྱཱ་ཧི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཏ་དེ་ཝ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྐ་ཊ་ཀི་རི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ནོ ཙ ཡཱ་ཙ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡཱ་ཙ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་དྷཱ་ན་ཀ་མྨཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ད’’ནྟི, ‘‘ས་ངྒྷ’’ནྟི ཨ་པ་དྷཱ་ན་ཀ་མྨ་མཱ་ནེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་པི་ཊ་ཀོཏི ཏི་པི་ཊ་ཀཾ ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏ་ཝ་སེ་ན དྷཱ་ར་ཀོ. ཨཱ་ཎཱ་ཡ་པཱིཏི པི་ས་དྡོ ‘‘མ་ཏེ་ན་པཱི’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ཡཱ་ཙ་ནྟ་སྶེ་ཝཱཏི ནི་སྶ་ཡཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཡཱ་ཙ་ནྟ་སྶེ་ཝ. ཡཾ ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙ་ར་ནྟོ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཝ་ཏྠུ སཱ་ཏི་སཱ་རཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨུ་པ་གྷཱ་ཏི་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་ཧ་ན་ནྟཱི་ཏི ཨུ་པ་གྷཱ་ཏཱ, ཏེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏི་ཀཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་གྷཱ་ཏཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི དྭཱི་སུ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏི་ཀེ་སུ. དྭེ ཝེ་ན་ཡི་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ན་ཡེ་ན སི་དྡྷཱ ཝེ་ན་ཡི་ཀཱཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ན་ཡ་སི་དྡྷཱ’’ཏི. ‘‘དྭེ ཨ་ཏྠཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཎི་ཀ་ས་དྡ་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མཾ ནཱ་མ ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཙྩ་ཡ་གྷཱ་ཏོཏི པ་ཙྩ་ཡ་སྶ གྷཱ་ཏོ. ཨི་མི་ནཱ སེ་ཏུ་གྷཱ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ སེ་ཏུ་ས་དྡོ པ་ཙྩ་ཡ་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཙི་ཏྟ་སྶཱ་པཱིཏི པི་ས་དྡོ པ་གེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་ཏི་པཱིཏི པི་ས་དྡོ དུ་ཏི་ཡ་ཏྠ་ས་མྤི་ཎྜ་ནོ. ‘‘པ་མཱ་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ མ་ཏྟ་ཀཱ་རི་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ མ་ཏྟ་ས་དྡོ པ་མཱ་ཎ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་རི་ཏཱཏི ཏ་དྡྷི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཀི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ད་སྶེ་ཏི ས་བྷཱ་ག་ཏྟཱ. ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རི་ཀནྟི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ. ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི པ་ད་སྶ ཀ་མྨཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཀཱ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ དཱ་ན་ཏྟཱ ཀཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. སཱི་ས་མ་ཀྑ་ནཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན པཱ་ད་མ་ཀྑ་ནཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ཏནྟི བྷཱ་རཾ. ‘‘ནི་ཏྠ་རི་ཏུཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཧ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ཐེ་རོ ས་མཱ་ནོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ན་ཝ་ཧ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ས་དྡ་སྶ ནཱ་མ་དྷཱ་ཏུཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘དི་ཝཱ ཙ ར་ཏྟོ ཙཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཨཱ་ས་ཝ་ཝ་ཌྜྷ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཝི་བྷ་ངྒ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ་སུ.
ཨི་ཏི དུ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
ཨེ་ཀུ་ཏྟ་རི་ཀ་ན་ཡོ ཏི་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༣. ཏི་ཀེ་སུ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཏི་ཊྛ་ནྟེ ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ པ་དེ་སུ. ཝི་ཏྠཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏི་ཀེ་སུ, ཝི་ཏྠཱ་རོ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ལོ་ཧི་ཏུ་པྤཱ་དཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཨ་ནུ་ལོ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི. ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ་ཝཱ་དེ་ནཱ’’ཏི ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཝོ་ཧཱ་རེ་ན. ཝོཏི ཏུ་མྷེ་ཧི.
ཀཱ་ལེཏི པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ. ཝི་ཀཱ་ལེཏི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ. ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ད་ས་ཝ་སྶོ་མྷཱིཏི ཨ་ཧཾ ད་ས་ཝ་སྶོ ཨ་མྷི. ན་ཝོཏི པ་ཉྩ་ཝ་སྶ་ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞོ. མ་ཛ྄ཛྷི་མོཏི པ་ཉྩ་ཝ་སྶ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ད་ས་ཝ་སྶ་ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞོ. ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟོཏི སུ་པ་ནྟ་སྶ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཡནྟི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ. ས་བྦནྟི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ, ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་མ་ངྒཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡནྟི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ.
ཏ་ཡོ པ་ཊི་ཀྑེ་པཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་སྶ སཱ་མི་ཀཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ’’ཏི. ཀི་ལེ་ས་ས་ལླེ་ཁ་ན་ཀ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱཏི ཀི་ལེ་སཾ ས་ལླི་ཁ་ཏི ཏ་ནུཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཀི་ལེ་ས་ས་ལླེ་ཁ་ན་ཀཱ, སཱ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཏྟི ཀི་ལེ་ས་ས་ལླེ་ཁ་ན་ཀ་པ་ཊི་པ་ཏྟི, ཏཱ་ཡ.
པ་རི་སཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ བཱ་ལོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་རི་སཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ པ་ཎྜི་ཏོ ཙཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀཱ་ལེ༹ཏི ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑེ. ཛུ་ཎྷེཏི ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑེ.
ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་སི་ཡཱཏི པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་སི་ཡཱ. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. སུ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཙཱ་ཏུ་མཱ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཧཱིཏི ཡ་སྨཱ, པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཙ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟོ ཙ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཝ་ཏྠུནྟི མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨཱ་དི་ཝ་ཏྠུཾ.
པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཊི་ཙྪཱ་དཱིཏི ཀ་ར་ཎ་ཏྠོ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཝི་ཏྠཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏ་དེ་ཝཱཏི པ་རི་ཀ་མྨ་མེ་ཝ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱཏི ཨུ་བྷ་ཡེ་སུ ཛ་ནྟཱ་གྷ་ར་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཨུ་ད་ཀ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དཱི་སུ. ས་བྦནྟི ཨ་ཁི་ལཾ པ་རི་ཀ་མྨཱ་དིཾ. ནི་ཡྻ་ནྟཱིཏི ནི་ལཱི་ཡི་ཏྭཱ ཡ་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཧ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཧ་དྷཱ་ཏུ ག་ཏྱ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་བྦྷ་མ་ཧི་ཀཱ་དྷཱུ་མ་ར་ཛ་རཱ་ཧུ་ཝི་མུ་ཏྟནྟི ཨ་བྦྷེ་ན ཙ མ་ཧི་ཀཱ་ཡ ཙ དྷཱུ་མེ་ན ཙ ར་ཛེ་ན ཙ རཱ་ཧུ་ནཱ ཙ ཝི་མུ་ཏྟཾ. ཏེ་སཱུཏི ཨ་བྦྷཱ་དཱི་སུ. ཏ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ ཝི་རོ་ཙ་ཏི, ཏ་ཐཱ སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལཾ.
ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཀ་པྤེ་ནྟོཏི ཀ་རོ་ནྟོ. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ན་ཛ྄ཛྷི་ཊྛོཏི ཨ་ན་ཛ྄ཛྷེ་སི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀ་ས་མ་ཐེ ཀཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏི ཀཱ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ དཱ་ན་ཏྟཱ.
ཨཱ་གཱ་ལ༹ྷཱ་ཡ ཙེ་ཏེ་ཡྻཱཏི ཨཱ་གཱ་ལ༹ྷ་ས་དྡོ ད་ལ༹ྷ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ད་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨཱ བྷུ་སོ གཱ་ཧི་ཡ་ཏེ ཨཱ་གཱ་ལ༹ྷོ, གཱ་ལ༹ྷོ བཱ་ལ༹ྷོ ད་ལ༹ྷོ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ. ཙེ་ཏེ་ཡྻཱཏི པ་ཀ་པྤེ་ཡྻ. ན པཱུ་ར་ཡ་ཏོཏི ན པཱུ་ར་ཡ་ནྟ་སྶ. ཨ་ལ་ཛྫཱི ཙ ཧོ་ཏི བཱ་ལོ ཙ ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟོ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ བཱ་ལ་མ་ཏྟ་ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ན ཀ་མྨཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ན ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བཱ་ལོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ བཱ་ལོ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཡནྟི བཱ་ལོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཨ་ཛཱ་ན་ན་མ་ཏྟེ་ན. བཱ་ལ་བྷཱ་ཝ་མཱུ་ལ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་རཱ་ས་ཡོ. ཏེ་སནྟི ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ, ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཀཱ་ཡི་ཀོ ད་ཝོ ནཱ་མཱཏི ཀཱ་ཡི་ཀོ པ་རི་ཧཱ་སོ ནཱ་མ. མུ་ཁཱ་ལ་མྦ་ར་ཀ་ར་ཎཱ་དི་བྷེ་དོཏི མུ་ཁེ་ན ཨཱ་ལ་མྦ་ར་ནཱ་མ་ཀ་ཏཱུ་རི་ཡ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཀ་ར་ཎཱ་དི་བྷེ་དོ. དྭཱི་ཧི་པི དྭཱ་རེ་ཧཱིཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཝ་སེ་ན དྭཱི་ཧི་པི དྭཱ་རེ་ཧི. ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོཏི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ པ་ཉྙ་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཱ་དི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ. ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོཏི ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ པ་ཉྙ་ཏྟ་སྶ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་དི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ. ཀཱ་ཡི་ཀེ་ན ཨུ་པ་གྷཱ་ཏི་ཀེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏི་ཀཾ ནཱ་མ ཨ་སི་ཀྑ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་སི་ཀྑ་ནེ་ནཱ’’ཏི. ཀ་སྨཱ ཨ་སི་ཀྑ་ནཾ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡོཏི པུ་གྒ་ལོ. ཏནྟི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ནནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ. ཧི ཡ་སྨཱ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སཱ་ས་ན་ཨུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཨཱ་རོ་ཙ་ནཱ་དི་ནཱ ཝཱ་ཙ་སི་ཀེ་ན མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝེ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
‘‘མཱ བྷ་ཎྜ་ནཾ ཀ་རཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘མཱ’’ཏི པ་ཊི་སེ་དྷ་སྶ ‘‘ཀ་རཱི’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སེ་ན ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ན ཝོ་ཧ་རི་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ཝི་པུ་བྦ་ཨ་ཝ་པུ་བྦ-ཧ་ར་དྷཱ་ཏུ ཀ་ཐ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. བཱི་ཛ་ན་གྒཱ་ཧཱ་དི་ཀེཏི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན དྷ་མྨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་མྨཾ ཀཱ་རེ་ནྟ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨོ་ཀཱ་ས’’ནྟི ཙ ‘‘ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་མྨ’’ནྟི ཙ ས་དི་ས་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རེ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི. ན ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦནྟི ན ག་ཎྷི་ཏ་བྦཾ. ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཏྠ ག་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཡནྟི ཝི་ན་ཡཾ. སོཏི བྷི་ཀྑུ. སོཏི ཝི་ན་ཡོ. ཏ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་སྶ. ཨི་དནྟི ཀ་མྨཾ. ཨ་ཉྙཾ པུ་ཙྪཱཏི མ་ཡཱ ཨ་ཉྙཾ བྷི་ཀྑུཾ པུ་ཙྪཱ་ཧཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ. སོཏི ཏཱི་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ. ཨ་སྶཱཏི ཏཱི་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ. ན སཱ་ཀ་ཙྪི་ཏ་བྦོཏི ན ས་ཧ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ.
‘‘ལ་དྡྷི’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨི་ད་མ་པྤ་ཧཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་དཾ་ས་དྡ་སྶ ཝི་ས་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཧཱ་དྷཱ་ཏུ ཏྭཱ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིནྟི ཨེ་ཏྠ ས་བྦ་ཐཱ ཀི་ལེ་ས་སུ་དྡྷོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ བྷི་ཀྑུ’’ནྟི. ‘‘པཱ་ཏ་བྱ་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཏ་བྱ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཏཱ་པ་ཙྩ་ཡོ བྷཱ་ཝ་ཏྠེ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘པ་ཊི་སེ་ཝ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཏ་བྱ་ས་དྡོ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མ་པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ག་ཏི་ཝི་སོ་དྷ་ནནྟི དུ་གྒ་ཏི་ཏོ སུ་ག་ཏི་ཡཱ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ. ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི ཙེ་ཝ མཱུ་ལཱ་ནི ཙཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་དྡ་སྶ ཙ མཱུ་ལ་ས་དྡ་སྶ ཙ ཏུ་ལྱཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི མཱུ་ལཱ་ནི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནཱིཏི ཏུ་ལྱཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་མཱ་སོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ དུ་ས་དྡ་སྶ དུ་ཊྛུ་ཝི་རཱུ་པ་ཏྠ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཊྛུ ཙ་རི་ཏཱ་ནི, ཝི་རཱུ་པཱ་ནི ཝཱ ཙ་རི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི. ཝི་རཱུ་པཱ་ནཱིཏི ཝི་ཀཱ་ར་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནི. ‘‘ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཀ་ཏྟུ་བྷཱུ་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཏྠཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཁ་ནྡྷ་ཀེ.
ཨི་ཏི ཏི་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
ཨེ་ཀུ་ཏྟ་རི་ཀ་ན་ཡོ ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༤. ཙ་ཏུ་ཀྐེ་སུ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀ་ས་མ་ཐ་ཊྛཱ་ནནྟི ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀ་ས་མ་ཐེ་ན ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝཱུ་པ་ས་མི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ. པ་ར་སྶ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡཱཏི པ་ར་སྶ ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ. ཏ་ཏོཏི ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཏོ. པ་རེ་སཱུཏི ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ་ཏུ་ཀྐེ་སུ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་མེ་ཝཱཏི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རི་ཀ་མེ་ཝ. པུ་ན ཏ་མེ་ཝཱཏི ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རི་ཀ་མེ་ཝ. ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་པ་ཏྟི་ཉྩ ས་ཧཱ་གཱ་ར་སེ་ཡྻཱ་པ་ཏྟི་ཉྩཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཛ་གྒ་ནྟོཏི ཛཱ་ག་ར་ནྟོ.
ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མཱཏི ‘‘ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མཱ’’ཏི ཝཱ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ས་བྷཱ་གནྟི ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་གཾ. ཏ་ཉྩཱཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཏ་ཉྩ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ.
ཀ་མྨེ་ནཱཏི ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ན་ཀ་མྨེ་ན. ཀ་མྨེ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཀ་མྨེ་ན ཨེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི.
སོཏི གི་ཧི་པ་རི་ཀྑཱ་རོ, ཨཱ་ཧ་ཊོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཝཱ་པུ་ར་ཎནྟི ཀུ་ཉྩི་ཀཾ. ཨ་ནྟོཏི བྷ་ཎྜཱ་གཱ་ར་སྶ ཨ་ནྟོ.
ས་མྨུ་ཁཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ས་མྨུ་ཁཱ ཨེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི.
ས་ཡི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་དནྟི ས་ཧཱ་གཱ་ར་སེ་ཡྻཱ་པ་ཏྟིཾ, པ་ཊི་ཙྩཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏནྟི ‘‘ལི་ངྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ, ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤཱིཏི བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་མྤི. ལི་ངྒ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ནཱཏི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན. པ་ཋ་མནྟི ཨཱ་དི་ཀ་པྤ་ཀཱ་ལེ. ‘‘པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པུ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ པུ་རི་མནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པུ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ པུ་རི་མནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘པུ་རི་ས་ལི་ངྒ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨི་མ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. པུ་རི་ས་ཀུ་ཏྟ་པུ་རི་སཱ་ཀཱ་རཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན པུ་རི་ས་ནི་མི་ཏྟཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཡཱ་ནི ཚ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན དུ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ་པི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ཧཱིཏི ཏིཾ་སཱ་དྷི་ཀེ་ཧི ས་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ཧི.
མ་ཧཱ་པ་དེ་སཱཏི ཝི་ན་ཡེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༥) ཨཱ་ག་ཏཱ མ་ཧཱ་པ་དེ་སཱ. ཀ་སྨཱ མ་ཧཱ་པ་དེ་སཱ ‘‘སཱ་མུ་ཀྐཾ་སཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཏེཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་པ་དེ་སཱ, ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ས་ཡ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ སཱ་མུ་ཀྐཾ་སཱཏི ཨེ་ཏྠ སཾ་ས་དྡ་སྶ ས་ཡ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་ཀྐཾ་སས་དྡོ ཨུ་ཀྑི་པ་ན་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཡཾ ཨུ་ཀྐཾ་སི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ སཱ་མུ་ཀྐཾ་སཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡ་པ་རི་བྷོ་གཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ བཱ་ཧི་ར་པ་རི་བྷོ་གཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨུ་ད་ཀཾ པ་ནཱཏི ཀེ་ན་ཙི ཨ་སཾ་ས་གྒཾ པ་ས་ནྣོ་ད་ཀཾ པ་ན. ཀཱ་ལེཏི ས་པྤ་ད་ཊྛ་ཀཱ་ལེ. ‘‘པ་ཉྩ ཝཱ ད་ས ཝཱ སཱི་ལཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཉྩ ཝཱ ད་ས ཝཱ སཱི་ལཱ་ནི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སཱི་ལ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཙཱཏི ཝི་ཧཱ་རེ ཙ. ཨུ་བྷོ་པཱིཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨུ་བྷོ་པི. ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎནྟི དྭཱི་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ. ཨཱ་པ་ཏྟིནྟི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི་ཡེ་ཝ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ. ག་མི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ་པཱིཏི པིས་དྡོ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཝ་ཏྠུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ཝཱཏི མེ་ཐུ་ནཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ ཨེ་ཝ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. སཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི. ཏ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒེ, ཏ་ཐཱ ལ་སུ་ཎ་ཁཱ་ད་ནེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཝ་ཏྠུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཀྐེ. ཙ་ཏྟཱ་རི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཱིཏི བྷི་ཀྑུ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི. ཝི་སུཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
པུ་རི་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐེཏི ཝ་ཏྠུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཀྐེ. ཡོ པ་ཋ་མོ པ་ཉྷོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་དྷཱཏི ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཀྐེ. ཡོ ཙཱཏི ཡོ ཙ པ་ཉྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཝ་ཏྠུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཀྐེ. ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་སུ པ་ཉྷེ་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
‘‘ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་སྶཱ’’ཏི པ་དཾ ‘‘ཀ་ཏྟ་བྦ’’ཨི་ཏི པ་དེ ས་མྤ་དཱ་ནཾ.
ག་རུ་ཀནྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ལ་ཧུ་ཀནྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝཱ.
ཨ་ཊྛ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན་ཝ་མ་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཏོ’’ཏི. པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཱ་ར་ཧཱཏི པ་ཊི་མུ་ཁཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུཾ ཨ་ར་ཧཱ. ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཙཱཏི ‘‘བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཝཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱི’’ཏི ཝཱ ཝི་སེ་ས, མ་ཀ་ཏྭཱ སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཙ. ‘‘ཨཱ་ས་ནཱ་ར་ཧ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་སྶཱ’’ཏི པ་དཾ ‘‘པ་ཋ་མ་པ་ད’’ནྟི པ་དེ ཨ་ཝ་ཡ་ཝི་ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ. ཝི་ཀཱ་ལེ ཀ་པྤ་ཏཱིཏི ཏ་ད་ཧུ་ཝི་ཀཱ་ལེ ཀ་པྤ་ཏི. ཀཱ་ལཱ་ཏཱི་ཏནྟི ཀཱ་ལ་ཡཱ་མ་ས་ཏྟ་ཧཱ་ཏཱི་ཏཾ. ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དི་ཏྟ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་ཉྩ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ་ཉྩ ཨ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ་ཉྩཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
གུ་ཎ་ངྒུ་ཎཱུ་པཱ་ཧ་ན་ཉྩ དྷུ་ཝ་ནྷཱ་ན་ཉྩ ཙ་མྨ་ཏྠ་ར་ཎ་ཉྩ གུ་ཎ་ངྒུ་ཎཱུ་པཱ་ཧ་ན་དྷུ་ཝ་ནྷཱ་ན་ཙ་མྨ་ཏྠ་ར་ཎཱ་ནི. ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རཱིཏི པ་ཉྩ་ཝ་གྒེ་ན ག་ཎེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི. ཨི་དྷཱཏི པ་ཙྩ་ནྟི་མེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ. ཨི་དྷཱཏི མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་སུ. ཨི་དནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཝ་ཏྠུ. དཱི་པེ་ཏུ་མྤཱིཏི དཱི་པ་ན་མྤི. ཏུཾ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧི ཀ་ཏྭ་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀོ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ དཱི་པེ་ཏུཾ པ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. སེ་སཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་པཱིཏི པ་ཙྩ་ནྟི་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་སེ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི.
ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨ་ཀྑཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཱཏི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ, ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནཱི’’ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏཱ ས་མྨུ་ཏི་ཡོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ ཙ་ཏུ་ཀྐེ་སུ.
ཨི་ཏི ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
ཨེ་ཀུ་ཏྟ་རི་ཀ་ན་ཡོ པ་ཉྩ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༥. པ་ཉྩ་ཀེ་སུ ‘‘པ་ཉྩ པུ་གྒ་ལཱ ནི་ཡ་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཏཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཧ་ཎ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཉྩ ཚེ་ད་ན ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནཱ་མ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡཱ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨུ་སྶ་ངྐི་ཏོཏི ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ས་ངྐི་ཏོ. པ་རི་ས་ངྐི་ཏོཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་ངྐི་ཏོ. ཨ་ཀུ་པྤོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏོ དྷ་མྨོ ཨི་མ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཀུ་པྤ་དྷ་མྨོ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ས་མཱ་ནོ་པི ཨུ་སྶ་ངྐི་ཏོ ཙེ་ཝ པ་རི་ས་ངྐི་ཏོ ཙཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་རི་ཧ་རི་ཏ་བྦཱཏི ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦཱ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཨེ་ཏེ་སཱུཏི ཨ་གོ་ཙ་རེ་སུ. ཐཱུ་པ་ཙཱི་ཝ་རནྟི ཨེ་ཏྠ ཐཱུ་པཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཐཱུ་པ་ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་མྨི་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཝ་མྨི་ཀོ ཧི ཐཱུ་པ་ཡ་ཏི ཨུ་དྡྷཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཐཱུ་པོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནྷཱ་ན་ཊྛཱ་ནེཏི ས་བྦེ་སཾ ནྷཱ་ན་ཊྛཱ་ནེ. ཏ་ཉྷི ཨུ་ད་ཀེ་ན ཀཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་སི་ཉྩ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་བྷི་སེ་ཀནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་བྷི་སེ་ཀེ ཚ་ཌྜི་ཏཾ ཨཱ་བྷི་སེ་ཀི་ཀཾ, ཙཱི་ཝ་རཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཚ་ཌྜི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི. བྷ་ཏ་པ་ཊི་ཡཱ་བྷ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ བྷ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པོ་ས་ན་ཏྠཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་སཱ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ནཱི་ཏ་ཀ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘‘སུ་སཱ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀ་མྨཾ ད་སྶེ་ཏི, ‘‘པུ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི པ་དེ་ཧི སུ་སཱ་ནཾ བྷ་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ གེ་ཧཾ པ་ཊི་ཨཱ་བྷ་རི་ཏ་བྦ་ནྟི བྷ་ཏ་པ་ཊི་ཡཱ་བྷ་ཏནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི, ཡ་ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ‘‘ག་ཏ་པ་ཊི་ཡཱ་ག་ཏ’’ནྟི ཀ་ཎྛ་ཛ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀྑ་རེ་ན པཱ་ཋོ ཨ་ཏྠི, སོ ཨ་སུ་ནྡ་རོ.
ཀཱ་ཡོ པ་ཋ་མཾ, ཝཱ་ཙཱ དུ་ཏི་ཡཾ, ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ ཏ་ཏི་ཡཾ, ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཏ་ཏི་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཨ་ནྟ་ར་པེ་ཡྻཱ་ལེ ཨེ་ཝ.
ཨ་དི་ནྣནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཀཱ་ར་སྶ ན་ཀཱ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙེ་ན ན དི་ནྣ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཉྙེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི, ན་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཀཱ་ར་སྶ ཀཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཝི་དི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མཱི་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་ཝི་དི་ཏནྟི ཨ་པཱ་ཀ་ཊཾ. ན་ཊ་ས་མ་ཛྫཱ་དི་དཱ་ནནྟི ན་ཊ་ས་མ་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦེ་སཾ དཱ་ནཾ. ཨུ་ས་བྷ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནནྟི ཨུ་ས་བྷ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ. ཨི་དཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦཱ་ས་མྤི པ་ན མ་ནུ་སྶཱ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ མེ་ཐུ་ན་ར་ཏི་ཝ་སེ་ན པུ་རི་སཱ་ནཾ དཱ་ན་མྤི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏྠི་དཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཡཱ་སཾ ཀཱ་ས་ཉྩི ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི པུ་རི་སཱ་ནཾ དཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་དཱ་ནནྟི མེ་ཐུ་ན་སེ་ཝ་ན་པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་དཱ་ནཾ. ལོ་ཀ་སྶཱཏི ལོ་ཀེ་ན. ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱཏི ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ. ‘‘ན སུ་པྤ་ཊི་ཝི་ནོ་ད་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ དུ་ཀྑེ་ན པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ཏ་བྦཱ་ཏི དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ནོ་ད་ཡཱ, པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ཏུཾ ན སུ་ཀ་རཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་པཱ་ཡེ་ནཱཏི ཡུ་ཏྟི་ཡཱ.
ཕུ་སྶ་དེ་ཝ་ཏྠེ་རོ ཨ་ཊྛཱ་སི ཀི་རཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀཾ་སནྟི བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཾ་སེ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. བུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎནྟི བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ. མཱ་རོཏི དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་མཱ་རོ, ག་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. གོ་མ་ཡནྟི གོ་མཱི་ལ༹ྷཾ. ཛ་ར་གྒ་ཝོཏི ཛ་ར་གོ་ཎོ. ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝཱཏི གོ་མ་ཡ་ཝི་པྤ་ཀི་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ. ཝི་པྤ་ཀཱ་རནྟི ཝི་སེ་ས་པ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ར་ཎཾ. ཝ་ངྐ་པཱ་དནྟི ཀུ་ཊི་ལ་པཱ་དཾ. པ་རི་ཀ་ས་ནྟོཏི པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ལེ་ཁ་ནྟོ. ཝི་ག་ཙྪ་པུ་རི་སོཏི ཝི་ཀཱ་རཾ, ཝི་རཱུ་པཾ ཝཱ ག་ཏ་པུ་རི་སོ. ‘‘ཝི་བྷ་ཙྪ་པུ་རི་སོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཝི་སེ་སེ་ན སོ་བྷ་ཎཾ བྷ་ཀྑ་པུ་རི་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཋོ ཨ་བྷི་དྷཱ་ནཱ་དཱི་སུ (ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཡཾ ༡༠༢ གཱ་ཐཱ་ཡཾ) དི་སྶ་ཏི. ས་མ་ནྟཱཏི ཀ་ཊ་ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ས་མ་ནྟ་ཏོ. མཱ་རོ སི་ཡཱ ནུ ཁོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ན ཨ་ས་ཀྑིཾ ཨི་ཏི ཨཱ་ཧཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. དི་ཊྛ་པུ་བྦོཏི པུ་བྦེ དི་ཊྛོ. མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོཏི དེ་ཝི་དྡྷི་ཡཱ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ. ཨི་ངྒྷཱཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝནྟི ཏ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ. ཏཱ་དི་སཾ རཱུ་པནྟི བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་དི་སཾ རཱུ་པཾ. ཏཾ་ས་རི་ཀྑ་ཀནྟི ཏེ་ན རཱུ་པེ་ན ས་དི་སཾ. པ་ཏི་རཱུ་པ་མེ་ཝ ས་དི་ས་ཊྛེ་ན པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཾ, ན ཨེ་ཀཾ་ས་ས་དི་སཾ རཱུ་པཾ ཀི་ཉྩི ས་དི་ས་རཱུ་པ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ཀ་ཏྟ་བྷཱ་ཝནྟི ས་སྶ ཨེ་སོ ས་ཀོ, སོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ས་ཀ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཏཾ. ཨ་ཡནྟི མཱ་རོ. ཀ་ཐནྟི ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ན སོ་བྷ་ཏི ནུ ཁོ, སོ་བྷ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་དེ་ཝ ས་མ་ཏྠེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦ་སོ ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧོ’’ཏི. ཝ་ཉྩི་ཏོ་མྷཱིཏི ཨ་ཧཾ ཝ་ཉྩི་ཏོ ཨ་མྷི. ཀིཾ ཨ་ཏྠཱིཏི ཀིཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, མ་མ ཝ་ཉྩ་ན་ཙི་ཏྟཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ.
ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ ཨ་ཊྛཱ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ངྐཱ་ར་ཚ་ཌྜ་ནིཾ པ་ཙྪི་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ངྐཱ་རཾ ཚ་ཌྜེ་ཏི ཨི་མཱ་ཡཱ་ཏི ས་ངྐཱ་ར་ཚ་ཌྜ་ནཱི. ཏི་སྶ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ པུ་ཙྪཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ནཱ་ཝཱ་ཏོཏི པོ་ཏ་ཏོ. པ་ཉྷཱ་ས་ཧ་སྶནྟི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་སུ པུ་ཙྪཱ་ས་ཧ་སྶཾ. པུ་ཙྪཱིཏི ད་ཧ་རཾ པུ་ཙྪི. པ་རི་ཙྪི་ནྡཱིཏི ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྟཾ ནི་ཊྛ་པེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ་ན་ཀ་ཝི་ས་ཡ་ཏོཏི ཡོ་ན་ཀ་ལོ་ཀ་ཏོ. ཨ་ཊྛ ཀ་པྤེ ཨ་ནུ་སྶ་རཱིཏི ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ དི་སྭཱ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་སཱི་ད་ན་ཏོ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཊྛ ཀ་པྤེ ཨ་ནུ་སྶ་རི.
ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ག་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. དེ་ཝ་ཏཱ པུ་པྥ་ཧ་ཏྠཱ ཨ་ཊྛཾ་སཱུཏི མ་ནུ་སྶ་ཝེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀ་ཏ་ར་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ཏྠཱ’’ཏི. ཏུ་མྷེ ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ གཱ་མེ ཝ་ས་ན་སཱི་ལཱ ཨ་ཏྠ བྷ་ཝ་ཐཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་དྷེ་ཝཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ. ཋི་ཏཱ་མྷཱཏི མ་ཡཾ ཋི་ཏཱ ཨ་མྷཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨ་ཡཾ ཀ་ཐཱཏི ཨ་ཡཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཀ་ཐཱ. ཀིཾ ཨ་མ་ཙྩ་པུ་ཏྟོ པཱ་སཱ་དི་ཀོ ནུ ཁོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ནེཏི ཨ་མ་ཙྩ་པུ་ཏྟ་ཨ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རེ. ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཨ་ག་མཾ་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཐེ་ར་མཱ་ཏཱ་པི པ་ཧི་ཎཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པིས་དྡེ་ན ཉཱ་ཏ་ཀེ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. པ་ཧི་ཎཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ཏྟོ མེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་མ་ཙྩ་པུ་ཏྟོ ཨཱ་རཱུ་ལ༹ྷོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་ནཱཏི ཨ་མ་ཙྩ་པུ་ཏྟེ་ན. ཡུ་ག་གྒཱ་ཧནྟི ཡུ་ག་སྶ གཱ་ཧཾ. ‘‘མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་མྨ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ཝི ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་མ་ཙྩ་པུ་ཏྟོ ཚ་ཌྜེ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཏནྟི ས་མྨ་ཛྫ་ན་ཝ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱཏི ‘‘ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཝ་ཙ་ནེ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ནི་སཱི་དི ཀི་རཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ཙྩཱ་ག་ཉྪཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པཱ་དཱ་ནཱིཏི པཱ་ད་སྶ ཨ་ཀྐ་མ་ན་ཊྛཱ་ནཱ་ནི, པཱ་ད་ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཐེ་རོ ནི་སཱི་དཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཛ་ཎྞུ་ཀེ་ཧི པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ‘‘པཱ་ད་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦོ. མེ ནི་སི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ མེ ས་ཏྠཱ ཨ་ཉྙཱ་སི ཝ་ཏཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. མེ་ས་དྡོ ཧི པུ་བྦ་པ་རཱ་པེ་ཀྑོ. ཙོ་ད་ནནྟི དོ་སཱ་རོ་པ་ནཾ. ཀཱ་རེ་སྶཱ་མཱིཏི ད་ས་བ་ལཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མི. བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ག་ཏོ་སཱིཏི ཏྭཾ ག་ཏོ ཨ་སི, ཝི་ཙ་ར་ནྟ་སྶ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ན པ་ཏི་རཱུ་པ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏོཏི ཙོ་ད་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ.
ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. བྷཱ་ས་པ་རི་ཡ་ནྟནྟི ཝ་ཙ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དཾ. ཨ་ཡནྟི ཀ་ཐཱ. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝ་ཙ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ག་ཡ྄ཧཱུ་པ་གནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་མ་ནཾ, ག་ཎྷི་ཏུཾ ཁ་མ་ནཱི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏཱ་ནཱིཏི དྭེ མཱུ་ལཱ་ནི. པུ་ན ཏཱ་ནཱིཏི ས་མུ་ད་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཚ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ཝ་ཏྠུནྟི མེ་ཐུ་ནཱ་དི་ཝ་ཏྠུཾ. ཨི་ཏི་པཱིཏི པིས་དྡོ པ་ཋ་མ་ན་ཡཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཨེ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ན་ཡེ མཱུ་ལེ་ན ས་མུ་ད་ཡ་སྶ པཱ་ཡ་ཏོ ཨ་བྷེ་དོ ཧོ་ཏི, པ་ཙྪི་མ་ན་ཡེ པ་ན ས་བྦ་ཐཱ བྷེ་དོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ པ་ཙྪི་མ་ན་ཡོ་ཡེ་ཝ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ‘‘ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི པ་ད་སྶ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ནི་རོ་དྷཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝུ་ཊྛཱ་ནེ་ནཱཏི པ་རི་ཝཱ་སཱ་དི་ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨེ་ན.
ཏེ་ཏྟིཾ་ས་མཱུ་ལཱ་ནཾ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ དྭཱ་ད་ས མཱུ་ལཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཀཾ མཱུ་ལ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏཱ་ནཱིཏི ཏེ་ཏྟིཾ་ས མཱུ་ལཱ་ནི. པ་ར་ཏོཏི པ་ར་སྨིཾ. ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ར་ས བྷེ་ད་ཀ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ངྒྷ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་དནྟི ཝ་ཏྠུ. ས་ཏྟ་ནྣཾ ནི་དཱ་ནནྟི ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་དཱ་ནཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཋཱ་ནེ. པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ པ་ཋ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་ས་དྡོ ན་ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཙྪཱ་ཏྠོ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏེ་ཝ པ་ཋ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ པ་ཙྪཱ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝ་ཙ་ན་པ་ཐནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝ་ཙ་ན་པ་ཐ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྠུ’’ནྟི. ཉ་ཏྟི་ཀི་ཙྩནྟི ཉ་ཏྟི་ཡཱ ཀི་ཙྩཾ. ཨི་མི་ནཱ ཉ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ སཱ་མྱ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀ་ར་དྷཱ་ཏུ་ས་མྦ་ནྡྷེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་མྤི ཡུ་ཛྫ་ཏེ་ཝ. ཀ་ར་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ ཙ ཡུ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཀ་མྨ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཉ་ཏྟི་ཀ་མྨེ ཨེ་ཝ ཉ་ཏྟི་ཀི་ཙྩཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀ་མྨེ་སུ་པི ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀ་མྨེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. པུ་བྦེ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱཏི ཉ་ཏྟི ནཱ་མ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ པུ་བྦེ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་པུ་བྦ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘པ་ཙྪཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཨ་པ་ར་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. པིས་དྡེ་ན པ་ཋ་མ་ན་ཡཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ‘‘ཀཱ་ལཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཀཱ་ལ་ཉྙཱུཏི པ་ད་སྶ ཝི་གྒ་ཧ་ཝཱ་ཀྱཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀཱ་ལཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ན་ཛ྄ཛྷི་ཊྛོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
‘‘དྷུ་ཏ་ངྒེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ མ་ནྡ་མོ་མཱུ་ཧཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ད་སྶེ་ཏི. པཱ་པི་ཙྪོཏི ཨེ་ཏྠ པཱ་པི་ཙྪོ ནཱ་མ པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷ་སྶ པ་ཏྠ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ’’ཏི. ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཙ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཙ ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀོ ཙ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀཾ, ས་མཱ་ཧཱ་ར་དྭ་ནྡོ, པུ་བྦ་པ་དེ་སུ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པོ. ཨེ་ཏ་སྶཱཏི ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་སྶ. ཨི་མི་ནཱ ཨི་མཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ ཨི་ད་མ་ཏྠོ, སོ ཨེ་ཏ་སྶ་ཏྠཱི་ཏི ཨི་ད་མ་ཏྠཱིཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་པྤི་ཙྪ་ཉྙེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝས་དྡཱ་ནཾ ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ལོ་ཀཱ་མི་ས’’ནྟི.
ན་ཝ་ཝི་དྷནྟི དི་ཝ་ས་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཾ, ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན, ཏ་ཐཱ ཀཱ་ར་ཀ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ན་ཝ་ཝི་དྷཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ.
ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི ཡ་སྨཱ ན པ་སཱ་དཾ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ན པ་སཱ་དཱ་ཡ ཝཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་པཱ་སཱ་དི་ཀནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་པཱ་སཱ་དི་ཀ་ནྟི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི ཨ་ཀུ་ས་ལ’’ནྟི. ཝེ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨཱཏི བྷོ་ཛ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏི་ཝེ་ལནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏི་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏྠ་ཉྩ ‘‘ཨ་ཏི་ཝེ་ལ’’ནྟི པ་ད་སྶ ‘‘ཝི་ཧ་ར་ཏོ’’ཏི པ་དེ ཀི་རི་ཡ་ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་པྤཾ ཀཱ་ལ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཝ་ཏ་ར་ཎཾ ཨོ་ཏཱ་རོཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨོ་ཏ་ར་ཎ’’ནྟི. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ པ་ཉྩ་ཀེ་སུ.