ཨུ་པཱ་ལི་པ་ཉྩ་ཀཾ
ཨ་ནི་སྶི་ཏ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༡༧. ཨུ་པཱ་ལི་པ་ཉྷེ་སུ ‘‘ཀ་ཏི ཧི ནུ ཁོ བྷ་ནྟེ’’ཏི པུ་ཙྪཱ་ཡ ས་མྦ་ནྡྷོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཀ་སྶ་ཙི མ་ཉྙ་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡ ས་མྦ་ནྡྷོ’’ཏི. ཐེ་རོཏི ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་རོ, པུ་ཙྪཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་མེ་སནྟི པ་ཉྩ་ཀཱ་ནཾ ཏ་ནྟི་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ནྟིཾ ཋ་པེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ན་ཀཱ་རཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི. ཝ་ས་ན་ཀཱ་རཱི་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་སནྟི པ་ཉྷཱ་ནཾ.
ཨཱ་པ་ནྣོ ཀ་མྨ་ཀ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི པ་དཾ ‘‘ཀ་མྨ་ཀ་ཏོ’’ཏི པ་ད་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ད་སྶ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་ཝ ས་ངྒྷེ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་ཝཱཏི ཏཾ་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་པ་ནྣ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨེ་ཝ.
ན་པྤ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ན་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༢༠. ཨ་ཡནྟི ཀ་མྨ་ཀ་ཏོ བྷི་ཀྑུ, ན ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཝ་ཏྟེཏི ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མེ ཝ་ཏྟེ. ཨ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་སྶ. ས་ར་ཛྫུ་ཀོཏི ས་ཧ ཀ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ་ཏི ས་ར་ཛྫུ་ཀོ.
༤༢༡. ས་མ་གྒེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཨ་ཙྩ་ཡཾ དེ་སཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ དོ་སཾ དེ་སཱ་པེ་ཏྭཱ. ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀ་ས་མ་ཐཾ ཝཱཏི ཝཱས་དྡོ ཨ་ཏྠ་ནྟ་ར་ཝི་ཀ་པྤོ. ཏ་ཏྲ ཙེཏི ཨེ་ཏྠ ཏས་དྡོ ཀ་མྨ་ཝི་ས་ཡོ, ཙེས་དྡོ ས་ཙེ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ ཏཱ་དི་སེ ཀ་མྨེ’’ཏི. དི་ཊྛཱ་ཝི་ཀ་མྨ་མྤི ཀ་ཏྭཱཏི དི་ཊྛཱ་ཝི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ་པཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པིས་དྡེ་ན ཨ་ཀ་ཏྭཱ་པཱི་ཏི ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ཡ་ཏྲ པ་ནཱཏི ཀ་མྨེ པ་ན. ཏ་ཏྠཱཏི ཀ་མྨེ. པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦནྟི ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ.
༤༢༢. ཨུ་སྶི་ཏ་མ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་སྶི་ཏཾ མ་ནྟཱི ཨུ་སྶི་ཏ་མ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ལོ་བྷ…པེ… བྷཱ་སི་ཏཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ལོ་བྷ་དོ་ས མོ་ཧ་མཱ་ནུ་སྶ་ནྣཾ ཝཱ་ཙ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་སྶི་ཏ་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘བྷཱ་སི་ཏཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘མ་ནྟཱི’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ནི་སྶི་ཏ་ཛ་པྤཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་ནི་སྶི་ཏཾ ཛ་པྤ་མེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ནི་སྶི་ཏ་ཛ་པྤཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠ ཛ་པྤནྟི ཝ་ཙ་ནཾ. ཛ་པྤ ཝ་ཙ་ནེ་ཏི ཧི དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་སྶ་ད་ཡུ་ཏྟནྟི ལོ་བྷཱ་དི་ཨུ་སྶ་ད་ཡུ་ཏྟཾ, ཝ་ཙ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝ་མ་ཉྙནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ཉྙཾ. ཀ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝ་ཙ་ནེཏི ཙོ་ད་ཀ་ཙུ་དི་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝ་ཙ་ནེ. ཨེ་ཏྠ ‘‘ཝ་ཙ་ནེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘བྷཱ་སཱ་ནུ་ས་ནྡྷཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ བྷཱ་ས་ས་དྡོ ཝ་ཙ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨུ་སྶཱ་རེ་ཏཱིཏི ཨུ་དྡྷཾ ག་མཱ་པེ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨུ་སྶཱ་དེ་ཏི ཨུ་པ་རི ག་མཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨུ་སྶཱ་དེ་ཏཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཧི ད་ཀཱ་ར་ར་ཀཱ་རཱ ས་དི་ས་ཏྠཱ. ཏེ ཧི དྭེ ཨ་ཀྑ་རཱ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ཏྠ་ཙི ས་དི་ས་ཏྠཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཝ་སཱ་རེ་ཏཱིཏི ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མཱ་པེ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཝ་སཱ་དེ་ཏི ཨ་དྷོ་བྷཱ་ཝཾ ག་མཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝ་སཱ་དེ་ཏཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨ་པ་སཱ་དེ་ཏཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨུ་པ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ནཱ་ནཾ. ས་མྥ་ཉྩ བ་ཧུཾ བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ས་མྥ་ས་དྡོ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཀ་ཐ’’ནྟི. ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཀ་ཐཱ ཧི ཡ་སྨཱ སཾ ཧི་ཏ་སུ་ཁཾ ཕ་ལ་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་མྥ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཕཱ དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཙ ཕ་ལ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཙ དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋེ་སུ (ས་དྡ་ནཱི་ཏི་དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ་ཡཾ ༡༦ ལ་ཀཱ་ར་ནྟ་དྷཱ་ཏུ) ཝུ་ཏྟཾ.
བྷཱ་རེ ཨ་ནཱ་རོ་པི་ཏེཏི ‘‘ཏ་ཝ བྷཱ་རོ’’ཏི ས་ངྒྷེ་ན བྷཱ་རེ ཨ་ནཱ་རོ་པི་ཏེ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ. ཨི་མི་ནཱ པ་ས་ཡ྄ཧ པ་ཝ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ས་ཡ྄ཧ་ས་དྡ་སྶ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ན་དྷི་ཀཱ་རེཏི ཨ་ན་དྷི་པ་ཙྩ་ཊྛཱ་ནེ. ‘‘ཀ་ཐེ་ཏཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཀ་ཐ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་ཀ་མྨཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ན་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཡོ་ག་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་རེ་ཏྭཱ’’ཏི. ཡ་སྶཱཏི ཡཱ ཨ་སྶ. ཨ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཡཱ དི་ཊྛི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ, ཨ་ཐ་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཡཱ དི་ཊྛི བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏནྟི དི་ཊྛིཾ. ‘‘ཀ་ཐེ་ཏཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ བྱཱ་ཀ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝི ཨཱ པུ་བྦ་ཀ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཀ་ཐ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༢༤. ‘‘ནེ་ཝ དེ་ས་ནཱ་ཡ ན ཝུ་ཊྛཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཨི་དཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. དོ་སཱ་ནུ་རཱུ་པནྟི ཝ་ཏྠུ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ དོ་ས་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ.
པ་ཡོ་གཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཙེ པ་ཡོ་གོ མཱུ་ལེ་ན ཝི་ས་དི་སོ ཧུ་ཏྭཱ བྷི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི མཱུ་ལ་པ་ཡོ་ག་ནྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. མཱུ་ལ་མེ་ཝ པ་ཡོ་གཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ན ཨ་ཉྙ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཀཱ་ཏ་བྦནྟི ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཨི་ཏི ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ར་ཎཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝ་ཏྠཱུཏི བྷ་ཎྜ་ན་ཀ་ལ་ཧཱ་དི་ཝ་ཏྠུ, ནི་ཡ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཙ་ཏུ་ནྣནྟི ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་ནི་ཡ་སྶ་པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་པ་ཊི་སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ནྣཾ. ཡཱ་ཙ་ཏཱིཏི ས་ངྒྷཾ ཀ་མྨ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མཾ ཡཱ་ཙ་ཏི.
ཝ་ཏྠུནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ན་མེ་ཝ ཝ་ཏྠུ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ན’’ནྟི. པ་དེ་ས་པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་བྦ་ཏྠ་པ་ཉྙ་ཏྟི་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨེ་ཀ་ཏོ་པ་ཉྙ- ཏྟི་ཨུ་བྷ་ཏོ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཚ་ནྣཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏི་ཝི་དྷཾ པ་ཉྙ་ཏྟི’’ནྟི. ‘‘ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ པ་དཾ ཡོ་ཛེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ད་པ་ཙྩཱ་བྷ་ཊྛནྟི ཨེ་ཏྠ པ་དཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨཱ་བྷ་སྶ་ནཾ ག་ལ༹་ནཾ ཙུ་ཏཾ པ་ད་པ་ཙྩཱ་བྷ་ཊྛ་ནྟི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཝི་ན་ཡེཏི ཨེ་ཏྠ ན ཀེ་ཝ་ལཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ན་ཡ་པཱ་ལི༹་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩཱ’’ཏི.
ཉ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཉ་ཏྟི་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ངྑེ་པ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠཱཏི དུ་ཝི་དྷཱ་སུ ཉ་ཏྟཱི་སུ. ཀ་མྨ་ཉ་ཏྟཱིཏི ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ཀ་མྨ་སྶ ཋཱ་ནེ ཋི་ཏཱ ཉ་ཏྟི. ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི, ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་མྨ་པཱ་ད་ཉ་ཏྟཱིཏི ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ཀ་མྨ་སྶ པཱ་ད་བྷཱུ་ཏཱ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ ཉ་ཏྟི. ན་ཝ་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུཏི ཨོ་སཱ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ན་ཝ་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུ. དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུཏི ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ, ཀ་མྨ་པཱ་ད་ཉ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་ར་ཎཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡྭཱ་ཡཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ས་མ་ཐོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ས་མ་ཐཾ. ཉ་ཏྟི་ཡཱཏི སཱ་མྱ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་སྶཱཏི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ. ཏཾ ཝཱུ་པ་ས་མཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
སུ་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ སུ་ཏྟ་ས་དྡ་སྶ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ཏྠ་ཙི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ་ཉྩ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀེ ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨི་དྷ ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒ’’ནྟི. ཝི་ན་ཡཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ན་ཡ་ས་དྡ་སྶ ས་ཀ་ལེ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶཱ་པི སུ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ཁ་ནྡྷ་ཀ་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁ་ནྡྷ་ཀ་པ་རི་ཝཱ་རཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི.
ཝི་ན་ཡཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ་སྶ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ’’ནྟི. སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་པ་དེ་སེཏི (དཱི. ནི. ༢.༡༨༧ ཨཱ་ད་ཡོ; ཨ. ནི. ༤.༡༨༠) བུ་དྡྷཱ་པ་དེ་ས་ས་ངྒྷཱ་པ་དེ་ས་ས་མྦ་ཧུ་ལ་ཏྠེ་རཱ་པ་དེ་ས་ཨེ་ཀ་ཏྠེ་རཱ པ་དེ་ས་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་པ་དེ་སེ. ཨེ་ཏྠཱཏི པ་ཉྩ་ཀེ. ཡནྟི ཝ་ཙ་ནཾ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ པ་ཉྩ་ཀེ་སུ.
ཨི་ཏི
ཨ་ནི་སྶི་ཏ་ཝ་གྒ-ན་པྤ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ན་ཝ་གྒ-ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
དི་ཊྛཱ་ཝི་ཀ་མྨ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༢༥. དི་ཊྛཱ་ཝི་ཀ་མྨ་ཝ་གྒེ དི་ཊྛཱ་ཝི་ཀ་མྨཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཝི ཀ་རཱི་ཡ་ཏེ ཨཱ་ཝི་ཀ་མྨཾ, དི་ཊྛཱི་ནཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་མྨཾ དི་ཊྛཱ་ཝི་ཀ་མྨནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘དི་ཊྛཱི་ནཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་མྨཱ་ནཱི’’ཏི. ‘‘ལ་དྡྷི་པ་ཀཱ་ས་ནཱ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ དི་ཊྛིས་དྡོ ལ་དྡྷི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཨཱ་ཝི་ཀ་མྨས་དྡོ པ་ཀཱ་ས་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏནྟི ‘‘དི་ཊྛཱ་ཝི་ཀ་མྨཱ’’ཏི ནཱ་མཾ. ཨ་དེ་ས་ནཱ་གཱ་མི་ནཱི ནཱ་མ ཨ་ཏྠ་ཏོ ག་རུ་ཀ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི. ལ་ཧུ་ཀཱ་ཡ་པཱིཏི པི་ས་དྡོ ག་ར་ཧ་ཏྠོ. ལ་ཧུ་ཀཱ་ཡ་པི དེ་སི་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛཱ་ཝི་ཀ་མྨཾ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཧོ་ཏི, པ་གེ་ཝ ག་རུ་ཀཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཡ་ཐཱ …པེ… ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏེ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཉྩ་ཧཱིཏི ཨ་ནྟི་མ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀེ་ཧི་པི ཨེ་ཀ་ཏོ དེ་སེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, དེ་སི་ཏཱ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏི, དེ་ས་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ ཧོ་ཏི. ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཉྩ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ནྟི་མ་པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ དྭཱི་ཧི ཏཱི་ཧི པ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ དེ་སེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. མ་ནོ་མཱ་ན་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ མ་ནོ་ས་དྡེ་ན མཱ་ན་ས་ས་དྡ་སྶ རཱ་ག་ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ་སུ་པི པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཏ་ད་ཏྠེ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟེ ཨེ་ཝ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན མཱ་ན་སེ་ནཱ’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ མ་ན་བྷཱུ་ཏཾ མཱ་ན་སཾ མ་ནོ་མཱ་ན་སནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སྶཱ་པཱིཏི པིས་དྡོ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སྶ་པི ནཱ་ནཱ་སཱི་མཱ་ཡ ཋི་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་ཝི་ཀ་མྨཾ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཧོ་ཏི, པ་གེ་ཝ ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སྶཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. མཱ་ལ༹་ཀ་སཱི་མཱ་ཡཱཏི ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ངྒ་ཎེ. ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ཡཱཏི མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ, ཋི་ཏ་སྶཱ་པི ས་ནྟི་ཀེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པི་ས་དྡེ་ན ‘‘ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ཋི་ཏ་སྶ་པཱི’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི.
༤༣༠. ན པ་རི་ཡ་ཏྟནྟི ན ས་མ་ཏྠཾ. ཨི་མི་ནཱ ནཱ་ལནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ལཾ་ས་དྡོ པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཏྠོ་ཝ, ནཱ་ར་ཧ་བྷཱུ་ས་ན་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དྷཱ་པཱིཏི པ་ཉྩ་ཀེ་པི. པི་ས་དྡེ་ན པུ་རི་མ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ‘‘སཱ་ས་ན་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙུ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་པཱ་དཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཀཱ་མོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ས་དྡོ ཀཱ་མ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༤༣༢. མ་ནྡ་ཏྟཱ མོ་མཱུ་ཧ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཝ་ཏྠེ, པ་ཉྩ་མཱི་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ནྡ་བྷཱ་ཝེ་ན མོ་མཱུ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི. པ་རི་བྷ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་རི་བྷ་ཝ་ཀཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་བྷ་ཝཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི. ཨ་ཉྙ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ་སུ་པཱིཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ་སུ་པི. ས་བྦ་ཏྠཱཏི དི་ཊྛཱ་ཝི་ཀ་མྨ་ཝ་གྒེ. ཡནྟི ཝ་ཙ་ནཾ.
ཨི་ཏི དི་ཊྛཱ་ཝི་ཀ་མྨ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༤༤. དྷ་མྨ་པ་དྷཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་གཱ་མཱི’’ཏི སུ་དྡྷ་ཀ་ཏྟུ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, པུ་གྒ་ལ་པ་དྷཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ནེ་ན, ག་མཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་གཱ་མཱི’’ཏི ཀ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟུ་ཝ་སེ་ན་པི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཝི་ཏྠཱ་རཾ ད་སྶ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘མུ་སཱ་ཝཱ་དོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་གཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ཋེ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་སུ ‘‘མུ་སཱ་ཝཱ་དོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་གཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝཱ, ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨཾ.
ཨ་ད་སྶ་ནེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་སྶ ཨ་ད་སྶ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་སྶཱ’’ཏི. ཝི་ཏྠཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡེ་སུ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏནྟི ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཾ. ཨ་སྶ་ཝ་ནེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་སྶ་ཝ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ་པཱིཏི ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ན ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ་པི. པི་ས་དྡེ་ན ནཱ་ནཱ་ཝི་ཧཱ་རེ པ་ན པ་གེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏྠཾ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ. ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་སུ་ཎ་ནྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་སུ་ཏྟ་ཀ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཀཱ་ར་ལོ་པོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་སུ་ཏྟ་ཀ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. པ་སུ་ཏྟ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན་པཱིཏི པི་ས་དྡོ ཨ་ཉྙ་མྤི ཨ་ད་སྶ་ནཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ཏ་ཐཱ་ས་ཉྙཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ས་དྡོ ཀོ་ཝི་ས་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ…པེ… ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ’’ཏི. ཨེ་ཀ་ར་ཏྟཱ་ཏི་ཀྐ་མཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཚཱ་ར་ཏྟཱ་ཏི་ཀྐ་མཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ས་བྦ་ཏྠཱཏི མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒེ.
ཨི་ཏི མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༥༠. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཝ་གྒེ ཨ་ལཱ་བྷཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ལ་བྷ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཀ་མྨཾ, ས་མྤ་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཙ ཏ་ད་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཝཱ་ཡ་མ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ས་ཀྐ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཀྐ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་མ་ཏྠ་ཏྠཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀ་ལི་སཱ་ས་ནནྟི པཱ་པ་པ་རཱ་ཛ་ཡ་ཨཱ་ཎཾ. ནཱི་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ནི་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་པ་ན་ཡ་ན་ཏྠཱ་ཡ.
༤༥༡. ‘‘ཀ་མྨ’’ནྟི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ས་ཏྟ་ནྣཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར’’ནྟི.
༤༥༤. ན སཱ་ཀ་ཙྪཱ་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏྠ ཀོ ནཱ་མ ཀ་ཐཱ་མ་གྒོ ན སཱ་ཀ་ཙྪཱ་ཏ་བྦོ, ན་ནུ ཝི་ན་ཡོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་པྤི་ཡཱ…པེ… ཀ་ཐཱ་མ་གྒོ’’ཏི. ‘‘ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཙྪ་ས་དྡ་སྶ ཀ་ཐ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ནི་པྥ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ན པ་ཋ་མ་པ་ཉྩ་ཀེ ‘‘ན ཨ་སེ་ཀྑེ་ནཱ’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྩ་ཀེ ‘‘ཨ་སེ་ཀྑེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་ཏ་རོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ན ཀ་ཐེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ན ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ནཱ་མ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡེ་ཝཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘པ་བྷེ་ད་ག་ཏ་ཉཱ་ཎ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠཱ་དཱི་སུ པ་ཏི ཝི་སུཾ ས་མྦྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, པ་ཉྙཱ, ཏཾ པ་ཏྟོ་ཏི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པ་ཏྟོ. ཨ་ཏྠེ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པ་ཏྟོ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘པཱ་ལི༹་དྷ་མྨེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨ་ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝོ་ཧཱ་ར་ནི་རུ་ཏྟི་ཡནྟི པ་ཉྙ་ཏྟི་ནི་རུ་ཏྟི་ཡཾ. ཨི་མི་ནཱ ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ ནི་རུ་ཏྟི་ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ ནཱ་མ ཧེ་ཊྛི་མ་ཉཱ་ཎ་ཏྟ་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་དཱི་ནི ཉཱ་ཎཱ་ནཱི’’ཏི, ཏེ་སཱུཏི ཉཱ་ཎེ་སུ, ཡཾ ཡཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ་ཝི་མུ་ཏྟཾ, ཙི་ཏྟཾ. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀི་ཏཱ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཝ་གྒེ.
ཨི་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
ཨུ་བྦཱ་ཧི་ཀ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༥༥. ཨུ་བྦཱ་ཧི་ཀ་ཝ་གྒེ ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོཏི་ཨཱ་དི་པ་དཱ་ནཾ བྷེ་ད་ནི་སྶི་ཏ་ས་མཱ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཀུ་ས་ལོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མུ་ཁ་ཏོཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ད་ན་ཏོ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ས་མྨུ་ཁེ ཝཱ, སི་ཐི་ལ་དྷ་ནི་ཏཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན དཱི་གྷ་ར་སྶཱ་དཱི་ནི (པ་རི. ཨ་ཊྛ. ༤༨༥; ཝི. ས་ངྒ. ཨ་ཊྛ. ༢༥༢) ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཀྑ་ར་པ་རི་ཙྪེ་དེཏི ཨེ་ཏྟ་ཀོ སི་ཐི་ལོ, ཨེ་ཏྟ་ཀོ དྷ་ནི་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཀྑ་ར་པ་རི་ཙྪེ་དེ. ཨི་མི་ནཱ བྱ་ཉྫ་ན་ཀུ་ས་ལོཏི ཨེ་ཏྠ བྱ་ཉྫ་ན་ས་དྡོ ཨ་ཀྑ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ན པུ་བྦཱ་པ་ར་ཀུ་ས་ལོཏི ཨེ་ཏྠ པུ་བྦཱ་པ་རོ ནཱ་མ པུ་རི་མཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩེ་ཝ ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ པུ་བྦཱ་པ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠ་པུ་བྦཱ་པ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཀོ་དྷ་ནོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་སྨཱ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་སཱ་རེ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ར་དྷཱ་ཏུ ཨུ་པ་ས་གྒ་ཝ་སེ་ན ཝེ་ཙི་ཏྟ་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མོ་ཧེ་ཏཱ’’ཏི.
ཨི་ཏི ཨུ་བྦཱ་ཧི་ཀ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༥༧. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཝ་གྒེ ས་ངྒྷ་ག་རུ ནཱ་མ ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨ་ཉྩ…པེ… ས་ངྒྷ་ག་རུ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏཱ་ནཱིཏི ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི.
༤༥༨. པ་ཉྩ་ཧུ་པཱ་ལི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཀཱ་ར་ས་དྡོ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱི’’ཏི. ཀ་མྨེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་པ་པ་ཏྟཱི་ཧཱིཏི ཡུ་ཏྟཱི་ཧི. མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཏུ་མྷེ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. མཱ་དི་སོ ནཱ་མ…པེ… ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཡུ་ཏྟཾ ན་ནཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀ་ཎྞ་མཱུ་ལེཏི ཀ་ཎྞ་ས་མཱི་པེ. ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ་ནཱཏི ཨ་ནུ་ས་མཱི་པེ སཱ་ཝཱ་པ་ནེ་ན. ཏེ་སནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ. ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨེཏི ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ས་བྷཱ་ཝེ. ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧཱ་པ་ནེ་ན.
ཨེ་ཏྠཱཏི ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ. པ་མཱ་ཎནྟི ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ. པུ་བྦ་བྷཱ་གཱཏི ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཏོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ པ་ཝ་ཏྟཱ. པུ་བྦ་བྷཱ་ག་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝ་ཏྠུ་དཱི་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝོ་ཧ་ར་ནྟེ་པཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཝོ་ཧཱ་རེ. ཀ་དཱ པ་ན ས་ངྒྷོ བྷི་ནྣོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་དཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་དཱ པ་ན ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་མྨནྟི ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཀ་མྨཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་དྡེ་སནྟི ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ. ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ…པེ… པ་ཀཱ་ས་ཡི་སྶཱ་མཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༥༡) ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙུ་མྷཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་སྶཱ་ཏི པཱ་ཋཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘སྭཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ’’ཏི པ་དེ་ན ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ.
པ་ཉྙ་ཏྟེ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ནི་གྒ་ཧི་ཏ་ལོ་པ་ས་ནྡྷཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ’’ནྟི. ཀྭཱཏི ཀི་སྨིཾ ཁ་ནྡྷ་ཀེ. ཏ་ཏྲཱཏི ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཝ་ཏྟཱ་དི་ཨ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ནཱཏི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན. ཡ་ཐཱ་ར་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ས་དྡོ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀོ, ར་ཏྟི་ས་དྡེ་ན ར་ཏྟི་པྤ་མཱ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ར་ཏྟི་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ནུ་རཱུ་པ’’ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཏྟནྟི ནི་བྦ་ཙ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ར་ཏྟི་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ནུ་རཱུ་པ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ར་ཏྟི་པ་རི་མཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཐེ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཐེ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནནྟི པ་རི་ཙྪེ་དོ. སོ ཧི ཝི་སུཾ ཨ་ཝ་ཧི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་མྨཱ་ཀ་མྨཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་མྨཱ་ནཱི་ཏི པ་ད་ཝི་བྷཱ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཀཱ་རོ ཝུ་དྡྷ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི ཙེ་ཝ མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཙ ཀ་མྨཱ་ནཱི’’ཏི. ས་ཏི ཙ ཨ་ཀ་མྨ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝེ ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཁུ་དྡ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠ་ཏོ སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི ཙེ་ཝཱ’’ཏི. ཨ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་པྤ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཙེ་ཝ ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི ཙ ཀ་མྨཱ་ནཱི’’ཏི ཨ་ཏྠོ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏེ་ཝ. སོ པ་ན ཨི་དྷ ན ག་ཧི་ཏོ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ན དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནཱི’’ཏི ཧི ཝཱ་ཀྱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་ཙྩ་ས་དྡེ་ན མ་ཧ་ནྟ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི, ཨ་ཝ་ཙ་ས་དྡེ་ན ཁུ་དྡ་ཀ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་སྨཱ མ་ཧ་ནྟ་ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ཏི ཙ ཨ་ཀ་མྨ་སྶ ཁུ་དྡ་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཀ་མྨཾ ནཱ་མ མ་ཧ་ནྟ་ནྟི ཨ་ཏྠ་ཏོ་པི སི་དྡྷ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཝ་གྒ་དྭ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༥༩. ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཝ་གྒ་དྭ་ཡེ ཨེ་ཏེཏི ས་བྷཱ་ཝཱ. ཏེཏི ཨ་དྷ་མྨཱ་ད་ཡོ. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ. ཡཾ ཀ་མྨ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. དི་ཊྛིཾ ཝི་ནི་དྷཱ་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཉྩ་ཀེ ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྠཱ་པཱིཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཉྩ་ཀེ་པི. པིས་དྡེ་ན ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཾ པ་ཉྩ་ཀཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ པ་ཉྩ་ཀེ་སུ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. པུ་བྦེ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཾ ཡཾ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྠི, ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨེ་ཏྠ པ་ཉྩ་ཀེ་སུ ན ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༦༡. ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་གྒེ ‘‘ཧ་རི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ བྷ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཧ་ར་ཎ་ཏྠ་ཉྩ ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཋ་པི་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ནི་ཀྑི་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ ཁི་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཋ་པ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
༤༦༢. པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏཱིཏི པ་རི་ཎ་ཏཾ་པཱ་པེ་ཏི. ‘‘ནི་ཡཱ་མེ་ཏི ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི, ཨེ་ཏྠཱཏི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་གྒེ.
ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་ར་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༦༧. ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་ར་ཝ་གྒེ ཨོ་ཏ་མ་སི་ཀོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཏ་མཾ ག་ཏོ ཨོ་ཏ་མ་སི་ཀོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ག་ཏོ’’ཏི. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ས་དྡེ་ན ཏ་མ་ས་དྡོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏནྟི ཨོ་ཏ་མ་སི་ཀཾ. ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ར་ནྟོཏི ཏཾ ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ར་ནྟོ, ཀ་སྨཱ ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ར་ནྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀི་ཙྩ་ཡ་པ་སུ་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ནྡ་ན’’ནྟི. ཨེ་ཀ་ཏོཏི ཀོ་པེ་ན ས་དྡྷིཾ. ཝེ་རཱི ཝི་ས་བྷཱ་ག་པུ་གྒ་ལོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ཀོ་དྷེ་ན ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཏྟོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཧ་རེ་ཡྻཱཏི ཝ་ནྡ་ནྟཾ པ་ཧ་རེ་ཡྻ. ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཙི་ནྟ་ཡ་མཱ་ནོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ད་ཧ་ཏི ཋ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏོཏི ད་སྶེ་ཏི.
ས་ངྒྷ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཁི་པི་ཏ་བྦོ ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨུ་ཀྑི་ཏྟོ, སོ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ. ཏེ་ཧཱིཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི. ཨ་ཝ་ནྡི་ཡེ་སུ པ་ནྣ་ར་ས་པུ་གྒ་ལེ་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ནྟ་རཱ ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཙཱཏི ཨ་ནྟ་རེ ཝུ་ཏྟེ་ན ‘‘ཏ་ཉྷི ཝ་ནྡ་ནྟ་སྶ མ་ཉྩ་པཱ་དཱ་དཱི་སུ་པི ན་ལཱ་ཊཾ པ་ཊི་ཧ་ཉྙེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཙ. ཨི་ཏོཏི པ་ནྣ་ར་ས་པུ་གྒ་ལ་མྷཱ. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ. ས་ཙེ ཨུ་དྡེ་སཱ་ཙ་རི་ཡོ ཙ ཨོ་ཝཱ་དཱ་ཙ་རི་ཡོ ཙ ན་ཝ་ཀོ ཧོ་ཏི, ན ཝ་ནྡ་ནཱི་ཡོ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་ར་ཝ་གྒེ.
ཨི་ཏི ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་ར་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙ ཨུ་པཱ་ལི་པ་ཉྩ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༧༠. ‘‘ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨཱ་པ་ཏྟི་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་ཏ་རཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. དྷ་མྨ་དཱ་ནཾ ཀ་རོ་མཱིཏི ‘‘ས་བྦ་དཱ་ནཾ དྷ་མྨ་དཱ་ནཾ ཛི་ནཱ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. པ. ༣༥༤) ཙ ‘‘ཨ་མ་ཏཾ་ད་དོ ཙ སོ ཧོ་ཏི, ཡོ དྷ་མྨ་མ་ནུ་སཱ་ས་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༤༢) ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་དཱ་ནཾ ཀ་རོ་མི. དོ་མ་ན་སྶི་ཀོཏི དོ་མ་ན་སྶེ་ན ཡུ་ཏྟོ, དོ་མ་ན་སྶ་ཝ་ནྟོ ཝཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མཱུ་ལེ.
༤༧༣. ཡ་སྶ ཡ་སྶཱཏི སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ. ཏཾ ས་བྦནྟི ས་བྦཾ ཏཾ་ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.