༩. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཊྛ་པ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ
༡. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཡཱ་ཙ་ན་ཀ་ཐཱ
༣༨༣. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཊྛ་པ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ན་ནྡི་མུ་ཁི་ཡཱ ར་ཏྟི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ན་ནྡི་ཡ་ཏི ཏུ་སི་ཡ་ཏཱི་ཏི ན་ནྡི, ཨི་ཀཱ་ར་ནྟོ་ཡཾ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒོ. ‘‘ན་ནྡི་སེ་ནོ (ཛཱ. ཨ་ཊྛ. ༣.༤.༡) ན་ནྡི་ཝི་སཱ་ལོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨི་ཀཱ་ར་ནྟོ་ཡཾ པུ་ལླི་ངྒོ ཧོ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན མུ་ཁཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨི་ཀཱ་ར་ནྟོ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒོ ཧོ་ཏི. ཨ་རུ་ཎུ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨོ་དཱ་ཏ་དི་སཱ་མུ་ཁ་ཏཱ་ཡ ན་ནྡི མུ་ཁཾ ཨེ་ཏི་སྶཾ ར་ཏྟི་ཡ་ནྟི ན་ནྡི་མུ་ཁཱི, ར་ཏྟི, ཏཱ་ཡ ན་ནྡི་མུ་ཁི་ཡཱ ར་ཏྟི་ཡཱ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་རུ་ཎུ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ལེ་པི ཧི ན་ནྡཱི་མུ་ཁཱ ཝི་ཡ ར་ཏྟི ཁཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏིནྟི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་ནྟོ ཀུ་ཎ་པ་པཱུ་ཏི་ནྟི ཨ་ཏྠཾ པ་ཊི་པ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཀི་ལེ་ས་ཝ་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་ད་ཀ་ཝ་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཨ་ཝ་སྶུ་ཏནྟི ཏི་ནྟཾ, ཀི་ལི་ནྣ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཀ་ས་མྦཱུཏི ས་ངྐཱ་རོ. སོ ཧི ས་མྨུ་ཉྩ་ནི་ཡཱ ཀ་སི་ཡ་མཱ་ནེ ཝི་ལེ་ཁི་ཡ་མཱ་ནེ ས་མྦ་ཏི ས་དྡཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ས་མྦུ, ཏཾ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏ་ནྟི ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨཱ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཛཱ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀི་ལི་ཊྛ་ཛཱ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨཱ་ཀི་ཎྞ་དོ་ས་ཏཱ་ཡ ཀི་ལི་ཊྛ་ཛཱ་ཏ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ. ‘‘ཡཱ་ཝ བཱ་ཧཱ་ག་ཧ་ཎཱ་པི ནཱ་མཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཋེ་ན ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཧཱིཏི པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱཏི མོ་གྷ་པུ་རི་སེ་ན. ‘‘ཡཱ་ཝཱ’’ཏི ནི་པཱ་ཏ་པ་ཡོ་ག་ཏྟཱ ‘‘བཱ་ཧཱ་ག་ཧ་ཎཱ་པཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཉྩ་མཱི་ཝི་བྷ་ཏྟི ཨ་ཝ་དྷི་ཨ་ཏྠེ ཧོ་ཏི. ནཱ་མ-ས་དྡོ ག་ར་ཧ་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀོ, ཏ་སྶ པ་ཡོ་ག་ཏྟཱ ‘‘ཨཱ་ག་མེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྠེ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ (ས་དྡ་ནཱི་ཏི་སུ་ཏྟ་མཱ་ལཱ་ཡ ༨༩༣ སུ་ཏྟེ). ཨཱ་ག་མེ་སྶ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨཱ་ག་མེ་སྶ་ཏཱིཏི ཨཱི་སཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སྶ་ཏི. ‘‘ཨཱ་ཏོ ག་མུ་ཨཱི་ས་མ་དྷི་ཝཱ་ས་ནེ’’ཏི ཧི དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋེ་སུ (ས་དྡ་ནཱི་ཏི་དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ་ཡཾ ༡༨ མ་ཀཱ་ར་ནྟ་དྷཱ་ཏུ) ཝུ་ཏྟཾ.
༣༨༤. ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་པཱ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ དཱི་གྷེ་ནེ་ཝ པ་པཱ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ན པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ག་མྦྷཱི་རོ’’ཏི. ཨཱ་ཡ་ཏ་ས་དྡོ ཧི དཱི་གྷ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ. ‘‘ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ཀེ་ན གཱི་ཏ་སྶ་རེ་ན དྷ་མྨོ གཱ་ཡི་ཏ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༤༩) ཝི་ཡ པ་པཱ་ཏོ དཱི་གྷེ་ན ཏཱི་ར་སྶ ཨཱ་དི་མྷི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཋ་མ་མེ་ཝཱཏི ཏཱི་ར་སྶ ཨཱ་དི་མྷི་ཡེ་ཝ. ‘‘ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ག་མྦྷཱི་རོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ན པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ག་མྦྷཱི་རོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཋི་ཏ་དྷ་མྨོཏི ཏཱི་ར་སྶ ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཋི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ. ཝེ་ལཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝེ་ལཱ་ས་དྡ་སྶ ཏཱི་ར་མ་རི་ཡཱ་ད་ཏྠེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨོ་ས་ཀྐ་ན་ཀ་ནྡ་རཾ མ་རི་ཡཱ་ད་ཝེ་ལ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨོ་ས་ཀྐ་ན་ཀ་ནྡ་ར’’ཨི་ཏི པ་དེ་ན ཏཱི་ར་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི, ‘‘མ་རི་ཡཱ་ད’’ ཨི་ཏི པ་དེ་ན མ་རི་ཡཱ་ད་ཏྠཾ. ཀེ་ན ཨུ་ད་ཀེ་ན ད་རི་ཏ་བྦོ་ཏི ཀ་ནྡ་རོ, ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨོ་ས་ཀྐ་ནོ ཀ་ནྡ་རོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨོ་ས་ཀྐ་ན་ཀ་ནྡ་རཾ, ཏཱི་རཾ. ཨོ་ས་ཀྐ་ན་ཀ་ནྡ་ར་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ མ་རི་ཡཱ་ད་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ ཝེ་ལཾ ཏཱི་རཾ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཱི་རཾ ཝཱ་ཧེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཧ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པཱ་པུ་ཎ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཱི་རཾ ཨ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་པྤེ་ཏཱིཏི པཱ་པུ་ཎཱ་པེ་ཏི. ‘‘ཨུ་སྶཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཐ་ལཾ ཨུ་སྶཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི པ་དེ་ན ‘‘ཏཱི་རཾ ཝཱ་ཧེ་ཏཱི’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ. ཨུ་སྶཱ་རེ་ཏཱིཏི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ག་མཱ་པེ་ཏི. ཨ་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨཱ་ཛཱ་ནི་ཏྠཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ ཝཱ, ཏ་སྶ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཨ་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ, སུ་ཁུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ མ་ཛ྄ཛྷེ དཱི་གྷོ, ཨ་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ནཱ་མ ཨ་ར་ཧ་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟུ་པྤ་ཏྟཱི’’ཏི.
༣༨༥. ཚ་ནྣ་མ་ཏི་ཝ་སྶ་ཏཱིཏི ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ་བྷཱ་སི་ཏ་པཱ་ལི༹་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨི་དནྟི ‘‘ཚ་ནྣ་མ་ཏི་ཝ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏནྟི ན་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༤. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ས་ཝ་ནཱ་ར་ཧ་ཀ་ཐཱ
༣༨༦. པུ་རེ ཝཱ པ་ཙྪཱ ཝཱཏི ཉ་ཏྟི་ཏོ པུ་རེ ཝཱ པ་ཙྪཱ ཝཱ. ཁེ་ཏྟེཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཊྛ་པ་ན་སྶ ཁེ་ཏྟེ. ཁེ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. རེ་ཀཱ་རཾ བྷ་ཎ་ཏཱིཏི ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཏྱ་ཀྑ་རེ་སུ རེ-ཀཱ་རཾ ཉ་ཏྟི་ཊྛ་པ་ན་ཀོ བྷ་ཎ་ཏི. ཨི་དནྟི པ་ཉྩ་ཏིཾ་ས་ཏྱ་ཀྑ་རཱ་ནཾ ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ. ཝུ་ཏྟེཏི ཉ་ཏྟི་ཊྛ་པ་ན་ཀེ་ན ཝུ་ཏྟེ. ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ ཨ་ནཱ་ར་དྡྷེ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༥. དྷ་མྨི་ཀཱ་དྷ་མྨི་ཀ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཊྛ་པ་ན་ཀ་ཐཱ
༣༨༧. ཏེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ནཱཏི ཏེ་ན ཙུ་དི་ཏ་ཀེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན. སཱ ཝི་པ་ཏྟཱིཏི སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏཱ སཱ ཝི་པ་ཏྟི. ས་ཉྙཱ་ཨ་མཱུ་ལི་ཀ་ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘ཀ་ཏཱ’’ ཨི་ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་མཱུ་ལི་ཀ་ཝ་སེ་ན. ཀ་ཏ་ཉྩཱཏི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཀ་ཏ་ཉྩ. ཨ་ཀ་ཏ་ཉྩཱཏི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨ་ཀ་ཏ་ཉྩ.
ཀོ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་ནཱཏི ཨ་ནཱ་ག་མ་ནཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཊྛ་པ་ན་ཀོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཙྩ་སྶཱ་པཱིཏི ཨི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་སྶ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཊྛ་པ་ན་ཀ་སྶཱ་པི. པ་ཙྩཱ་དི་ཡ་ཏཱིཏི པ་ཏི ཨཱ་དི་ཡ་ཏི, ‘‘ཨ་ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ, པུ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་ན ཨཱ་དཱི་ཡ་ཏི, པུ་ན ཨཱ་ར་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༦. དྷ་མྨི་ཀ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཊྛ་པ་ན་ཀ་ཐཱ
༣༨༨. མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ད་ནཱ་དཱི་སཱུཏི མ་གྒ་སྨིཾ པ་ཊི་པཱ་ད་ནཱ་དཱི་སུ. ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨཱ་ཀཱ་རཱ་དི་ས་ཉྙཱཏི ཨཱ་ཀཱ་ར་ས་ཉྙཱ ལི་ངྒ་ས་ཉྙཱ ནི་མི་ཏྟ་ས་ཉྙཱ. ཏནྟི པ་རི་ས་ངྐཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༧. ཨ་ཏྟཱ་དཱ་ན་ཨ་ངྒ་ཀ་ཐཱ
༣༩༨. ཨ་ཏྟཱ་དཱ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀིཾ ཨ་ཏྟཱ་དཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་ས་ནཾ སོ་དྷེ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་མི་ནཱ པ་རཾ ཙོ་དེ་ཏུཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྟཱ་དཱ་ནནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཀཱ་ལོ ཨི་མཾ ཨ་ཏྟཱ་དཱ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཏུནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཀཱ་ལཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘རཱ་ཛ་བྷ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཝ་སྶཱ་ར་ཏྟོཏི ཝ་སྶ་ཀཱ་ལོ. སོ ཧི ཝ་སྶོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ར་ཉྫ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ལེ་ཏི ཝ་སྶཱ་ར་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝ་སྶཱ་ར་ཏྟོ་པི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཏྠཾ ལ་ཛྫི་པ་རི་སཱ་ཡ དཱུ་ར་ཏོ ཨཱ་ན་ཡ་ན་སྶ དུ་ཀྐ་ར་ཏྟཱ ཨ་ཀཱ་ལོ ནཱ་མ. ཨི་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ རཱ་ཛ་བྷ་ཡཱ་དི་ཀཱ་ལོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་པ་རཱི་ཏོཏི རཱ་ཛ་བྷ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ལོ.
ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨི་དཾ ཨ་ཏྟཱ་དཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷཱུ་ཏ་ས་དྡོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་ནྟ་མི་ད’’ནྟི, ཨི་དཾ ཨ་ཏྟཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མ་ཡཱ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སཱི་ལ་ཝཱ པུ་གྒ་ལོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡནྟི ཨ་ཏྟཱ་དཱ་ནཾ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་དནྟི ཨ་ཏྟཱ་དཱ་ནཾ.
ན ལ་བྷི་སྶཱ་མི ས་ནྡི་ཊྛེ, ལ་བྷི་སྶཱ་མི ས་ནྡི་ཊྛེཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ན ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཀིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤེ་ཀ་དཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨ་པྤེ་ཀ་དཱཏི ཨ་པི ཨེ་ཀ་དཱ. ཧིས་དྡོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཛོ་ཏ་ཀོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱཏི ས་ནྡི་ཊྛ་ས་མྦྷ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཏནྟི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ལ་བྷ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ན ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཀོ་ས་མྦ་ཀཱ་ནཾ བྷ་ཎྜ་ནཱ་དི བྷ་ཝ་ཏི ཝི་ཡ བྷ་ཎྜ་ནཱ་དི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཙྪཱ་པི ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཀ་རཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀེ་སཾ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཀ་རཾ བྷ་ཝ་ཏི ཝི་ཡ པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མྤ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་དཱ་ནཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏོ པ་ཙྪཱ་པི ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཀ་རཾ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་བྷ་དྡཾ ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་ས་ཏི་ཀ་ས་ངྒཱི་ཏིནྟི པ་ཉྩ་ས་ཏེ་ཧི མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦཾ ས་ངྒཱི་ཏིཾ. མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་ར་སྶ པ་ཙྪཱ ས་མ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཀ་རཾ ཧོ་ཏི ཨི་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ས་མ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཀ་རནྟི ས་མྨོ་ད་ཝ་སེ་ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་སྶ ཀ་རཾ. ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཀ་ར’’ནྟི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཙྪཱ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ པི་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་ས་ན་སྶ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ སཱ་ས་ན་སྶ ཙ ས་སྶི་རི་ཀ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་ག་ཏ་ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝི་ཡ སཱ་ས་ན་སྶ ཙ ས་སྶི་རི་ཀ་ཏཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༨. ཙོ་ད་ཀེ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ
༣༩༩. ‘‘ཨ་ཙྪི་དྡེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་མཾ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཚི་དྡ་ས་པྤ་ཊི་མཾ་སཾ པ་ཋ་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཙྪི་དྡ་ཨ་པྤ་ཊི་མཾ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡེ་ན ཀ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཚི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཚི་དྡོ, པ་ཊི པུ་ན་པྤུ་ནཾ མ་སི་ཡ་ཏི ཨཱ་མ་སི་ཡ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་མཾ་སོ, ནི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ག་མོ, བྷཱ་ཝ་པྤ་དྷཱ་ནོ་ཡཾ ཀ་མྨ་ནི་དྡེ་སོ. ས་ཧ པ་ཊི་མཾ་སེ་ནཱ་ཏི ས་པྤ་ཊི་མཾ་སོ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ. ཝི་པ་རཱི་ཏོཏི ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨི་ཏོ པ་ཝ་ཏྟོ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནུ་དྡྷཾ་ས་ནཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
མེ་ཏྟཾ ནུ ཁོ མེ ཙི་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་པྤ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་མེ་ཝཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ལི་བོ་དྷེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ པ་ལི་བོ་དྷེཏི ཨཱ་ཝཱ་ས་པ་ལི་བོ་དྷཱ་དི་ཀེ པ་ལི་བོ་དྷེ. ‘‘ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཧ་ཏཱ་གྷཱ་ཏ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་པྤ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ ཀ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་དཾ་ས་དྡ་ཀིཾ་ས་དྡཱ་ནཾ ཝི་ས་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ ན་ག་རེ’’ཏི.
༩. ཙོ་ད་ཀེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཀ་ཐཱ
༤༠༠. ‘‘ཀཱ་ལེ་ན ཝ་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཀཱ་ལ་ཨ་ཀཱ་ལཱ་དིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀོ ཨེ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀོཏི ཨེ་ཀ་ཀོ ཙོ་ད་ཀོ. ཨེ་ཀནྟི ཨེ་ཀ་ཀཾ ཙུ་དི་ཏ་ཀཾ. ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷ…པེ… ཨ་ས་ན་སཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཝཱ པ་རི་ཝཱ་རི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷ…པེ… ཨ་ས་ན་སཱ་ལཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཋཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི, ‘‘ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏ་ཀྑ་ཎེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ལཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི པ་དེ་ཧི ཋཱ་ན་མྤི ཀཱ་ལེ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ་ལེ་ན ཝ་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཙྪེ་ནཱཏི ས་ཙྩེ་ན. ཧ་མྦྷོཏི ནི་པཱ་ཏོ པ་ཙྪི་མ་པ་དེ་སུ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཧ་མྦྷོ མ་ཧ་ལླ་ཀ, ཧ་མྦྷོ པ་རི་སཱ་ཝ་ཙ་ར, ཧ་མྦྷོ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ, ཧ་མྦྷོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དནྟི ཀ་མྨཾ. ཀཱ་ར་ཎ་ནི་སྶི་ཏནྟི མ་ཧ་ལླ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ནི་སྶི་ཏཾ. ‘‘བྷ་ནྟེ’’ཏི ནི་པཱ་ཏོ་པི པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཧ་མྦྷོ’’ཏི ནི་པཱ་ཏེ་ན ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ནཱ་ད་ར་སྶ པ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏྟཱ ཕ་རུ་སེ་ན ཝ་ད་ཏི ནཱ་མ, ‘‘བྷ་ནྟེ’’ཏི ནི་པཱ་ཏེ་ན སཱ་ད་ར་སྶ པ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏྟཱ ས་ཎྷེ་ན ཝ་ད་ཏི ནཱ་མ. ཀཱ་ར་ཎ་ནི་སྶི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ ཨ་ཡཾ ནཱ་མ དོ་སོ་ཏི ཀཱ་ར་ཎ་ནི་སྶི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ. ‘‘མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོཏི པ་ད་སྶ ‘‘ཝ་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི པ་དེ ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ནོ དོ་ས་ནྟ་རོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནྟ་ར་ས་དྡ་སྶ ཙི་ཏྟ་ཝཱ་ཙ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ན དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ’’ཏི. ‘‘ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི.
༡༠. ཙོ་ད་ཀ་ཙུ་དི་ཏ་ཀ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ
༤༠༡. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ས་དྡ་སྶ ཙི་ཏྟ་ཝཱ་ཙ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ས་ཏྟ་མཱི་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཨ་མཱ་དེ་ས་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟེ’’ཏི. ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ དྭཱི་སུ ཎྱ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཀོ སྭ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་རུ་ཎ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཀ་རུ་ཎ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཀཱ་རུ་ཉྙཾ, ཏ་དེ་ཝ ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཏཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀ་རུ་ཎོ ཨེ་ཝ པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་རུ་ཉྙཾ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཏཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཨི་མི་ནཱཏི ‘‘ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཏཱ’’ཏི པ་དེ་ན. ཀ་རུ་ཎ་ཉྩཱཏི ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ཏྟཾ ཀ་རུ་ཎ་ཉྩ. ཀ་རུ་ཎཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཉྩཱཏི ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ཏྟཱ་ཡ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ པ་རི་ཀ་མྨཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀ་རུ་ཎ་ཉྩ. དྭཱི་ཧི་པཱིཏི ‘‘ཧི་ཏེ་སི་ཏཱ, ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཏཱ’’ཏི དྭཱི་ཧི་པི པ་དེ་ཧི. མེ་ཏྟ་ཉྩཱཏི ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ཏྟ་མེ་ཏྟ་ཉྩ. མེ་ཏྟཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཉྩཱཏི ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ཏྟཱ་ཡ མེ་ཏྟཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ པ་རི་ཀ་མྨཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་མེ་ཏྟ་ཉྩ. སུ་དྡྷ་ནྟེཏི སུ་དྡྷེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ. པ་ཊི་ཉྙཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱཏི ཙུ་དི་ཏ་ཀཾ པ་ཊི་ཉྙཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ. ཡེ ཨེ་ཏེཏི ‘‘ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཡེ ཨེ་ཏེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མི་ནཱ ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨེཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་མ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ནི་ཡ་མ་ནི་དྡེ་ས་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི.
ས་ཙྩེ ཙ ཨ་ཀུ་པྤེ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཙྩ་ས་དྡ་སྶ ཝི་ར་ཏི་ས་ཙྩ་པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཙཱི་ས་ཙྩེ ཙཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཀུ་པྤ་ན་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཀུ་པ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་ཀུ་པྤནྟི ཀ་ཏྭཱ ཎྱ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཝི་ཏྠཱ་རོ ཝཱ. ན པ་རོ གྷ་ཊྚེ་ཏ་བྦོཏི ན པ་རོ ཀུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦ་སྨིཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཊྛ་པ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ.
ཨི་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཊྛ་པ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.