ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ་ཡོ་ཛ་ནཱ
མ་ཧཱ་ཝ་གྒ་ཁ་ནྡྷ་ཀ་སྶེ་ཝཾ, ཀ་ཏྭཱ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ་ན་ཡཾ;
ཨ་དྷུ་ནཱ ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ་སྶ, ཀ་རི་སྶཾ ཡོ་ཛ་ནཱ་ན་ཡཾ.
༡. ཀ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ
༡. ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་ཀ་ཐཱ
༡. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཀ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ་སྶཱ’’ཏི པ་དཾ ‘‘ཀ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ’’ཏི པ་དེ ཨ་ཝ་ཡ་ཝི་ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏཱ་ཝཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཱ་དི་ཏོ, པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཋ་མཾ. ཙེ་ཝ་ས་དྡོ ཙ ཙ་ས་དྡོ ཙ ‘‘པ་ཎྜུ་ཀ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ས་མཱ་ཧཱ་ར་དྭ་ནྡ་ཝཱ་ཀྱཾ དཱི་པེ་ནྟི. ནི་སྶ་ཡཱ་ནཾ ནཱ་མཾ ནི་སྶི་ཏེ་སུ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཏེ་སཾ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་པི པ་ཎྜུ་ཀ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་ནཱ་མཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་སཾ ནི་སྶི་ཏ་ཀཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པི་ས་དྡེ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏྠཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ‘‘སུ་ཊྛུ བ་ལ་ཝ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ བ་ལ་ཝཱ་བ་ལ་ཝནྟི དྭི་ནྣཾ ས་དྡཱ་ནཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘བ་ལ་ཝ་བ་ལ་ཝ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཝཱ་ཙཱ་སི་ལི་ཊྛ་ཝ་སེ་ན དཱི་གྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊི་ཝ་ད་ཐཱཏི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ཐེ་ཐ. ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་མ་ནྟེ་ཐཱཏི ཨེ་ཏྠ མ་ནྟ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ གུ་ཏྟ་བྷཱ་ས་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཏྠེ་སུ ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ས་ན་ཀི་ཙྩེ་སུ ཨ་ལཾ ས་མ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ལ་མ་ཏྠཱ, ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ལ་མ་ཏྠ་ཏ་རཱཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཏྠ་ཏ་རཱ’’ཏི.
ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ད་ས་ཀ་ཀ་ཐཱ
༤. ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ ཀ་ཏ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་མྨུ་ཁེ་ཧི ཝི་ར་ཧི་ཏཱ ཨ་ས་མྨུ་ཁཱཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ངྒྷ་དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ས་མྨུ་ཁཱ་ནཾ ཝི་ནཱ ཀ་ཏ’’ནྟི. ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་པྤ་ཊི་པུ་ཙྪཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏྭཱ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་སྶེ་ཝཱཏི ཙུ་དི་ཏ་ཀ་སྶེ་ཝ. ཨ་དེ་ས་ནཱ་གཱ་མི་ནི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ…པེ… ཝཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨེ. ན་ཝ པ་དཱཏི ན་ཝ་སུ པ་དེ་སུ, ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ ཙེ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་རི་མ་ཀེ་སུ ཏཱི་སུ ཏི་ཀེ་སུ ཝུ་ཏྟེ་སུ ན་ཝ་སུ པ་དེ་སཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀ’’ནྟི པ་དེ་ན ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཨི་མེ་ཧཱིཏི ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི. དྭཱ་ད་ས ཏི་ཀཱཏི པུ་རི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཏི་ཀེ་ཧི ན་ཝ ཏི་ཀེ མི་སྶེ་ཏྭཱ དྭཱ་ད་ས. སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ་སུ་པཱིཏི པ་ཊི་སེ་དྷ་ཝི་ར་ཧ་ཝ་སེ་ན སུ་ཀྐེ་སུ པ་ཀྑེ་སུ་པི.
༦. ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ གི་ཧཱི་ནཾ ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ཏཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ས་ཧ་སོ་ཀི་ཏཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ས་ཧ་ན་ནྡིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ས་བྦ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ‘‘ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦ’’ནྟི པཱ་ཋ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ‘‘ན ས་མྤ་ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཀ་ལ་ཧོ ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི པཱ་ཋོ ཨ་ཏྠི, ཏཱ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་པཱ་ཋོ ལི་ཁི་ཏོ, སོ པཱ་ཋོ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ན ལི་ཁི་ཏ་བྦོ. ཀ་སྨཱ? པཱ་ལི༹་ཀྐ་མཱ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མེ་ཝ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་ཏྟཱ་ནི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ, ཡ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༧༦) སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏ་ཏྠཱ ཙ. ཏ་སྨཱ སོ པཱ་ཋོ ན པོ་རཱ་ཎ་པཱ་ཋོ ཧོ་ཏི, པ་ཙྪཱ པ་ཀྑི་ཏྟ་པཱ་ཋོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.
ཏི་ཎྞཾ བྷི་ཀྑ་ཝེ བྷི་ཀྑཱུ་ན་ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀེ་ཀེ་ནཱ་པཱིཏི ཏཱི་སུ ཨ་ངྒེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀེ་ནཱ་པི. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝཱ་ཀྱ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཀ་མྨཱ་ར་ཧ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ནི་ཡ་སྶ་སྶ ཝི་སེ་སེ་ན ཨ་བྷི་ཎྷཱ་པ་ཏྟི་ཀ་ཏྟཾ ཨ་ངྒཾ ཨི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཨི་ཏི་ས་དྡོ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཨ་ན་ནྟ་རེ་པི. ཏ་ཛྫཱི་ཡ་ཏི ཨ་ནེ་ན ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨེ་ནཱ་ཏི ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡཾ, ཏ་མེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ. ‘‘ནི་སྶཱ་ཡ ཏེ ཝ་ཏྠ་བྦ’’ནྟི ནི་ཡ་སྶཱི་ཡ་ཏི བཱ་ལོ བྷ་ཛཱ་པཱི་ཡ་ཏི ཨ་ནེ་ན ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨེ་ནཱ་ཏི ནི་ཡ་སྶཾ, དི་ཝཱ་དི་ག་ཎི་ཀ་ཏྟཱ ས་ཀཱ་ར་སྶ དྭེ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི ‘‘ན་སྶཾ ཝ་སྶ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ, ནི་ཡ་སྶ་མེ་ཝ ཀ་མྨཾ ནི་ཡ་སྶ་ཀ་མྨཾ. གཱ་མཱ་དི་ཏོ པ་བྦཱ་ཛི་ཡ་ཏི ཨ་ནེ་ན ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨེ་ནཱ་ཏི པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ, ཏ་མེ་ཝ ཀ་མྨཾ པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ. ཏཱི་སཱུཏི བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀ་ཨ་བྷི་ཎྷཱ་པ་ཏྟི་ཀ་ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷེ་སུ ཨ་ངྒེ་སུ. ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་ངྒེ་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་དི ས་བྦཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཙ་མྤེ་ཡྻ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༤༠༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟཾ ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏོཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ ཙ ཨ་ཏྠ་སྶ ཙ ནཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཱ་ར་ཧ་སྶཱ་ཏི ཨི་མ་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཏི་ཎྞཾ བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ངྒ་ས་མྦྷ་ཝོ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ. ས་ངྒྷེ་ན ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་མི་ནཱ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡཱ་དི་ཀ་མྨཱ་ར་ཧ་སྶ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ངྒ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་སྶ, ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀཱ་དཱི་སཱུཏི་ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཨ་བྷི་ཎྷཱ་པ་ཏྟི་ཀ་ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀཱ་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ས་ངྒྷོ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་མྨཱ་ར་ཧནྟི ཀ་མྨ་སྶ, ཀ་མྨེ ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཀ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ. པུ་བྦེ་ནཱཏི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟེ་ན ཙ་མྤེ་ཡྻ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ་ན. ཨ་པ་རནྟི ཨ་པ་རེ ཝུ་ཏྟཾ ཀ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ. ས་མེ་ཏཱིཏི ས་མཾ ག་ཙྪ་ཏི.
ཏ་ཏྠཱཏི ཀ་མྨེ་སུ, ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཨ་ངྒེ་སུ ཝཱ, བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཐ ཁོཏི ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཝཱ་ཙ་ཀེ་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཧཱིཏི ཕ་ལ་ཛོ་ཏ་ཀོ. བྷཱུ་ཏེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱཏི ཏ་ཙྪེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ. ཨ་ཉྙ་སྶ ཀ་མྨ་སྶཱཏི ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ. ཀ་སྨཱ བཱ་ལ་སྶ ཨ་བྱ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལ་སྶ ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་ད་མྤཱིཏི ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་མྤི. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ ཀ་མྨེ་སུ.
ན་པྤ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷེ་ཏ་བྦ་ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཀཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༨. པ་ནྣ་ལོ་མཱཏི པ་ཏི་ཏ་མཱ་ན་ལོ་མཱ. ཨེ་ཏནྟི ཝ་ཏྟཾ. ནེ་ཏྠཱ་རནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཕུ་ཊྛ་ཀྑ་ར་སཾ་ཡོ་གེ པ་ར་སྶ ཏ་ཀཱ་ར་སྶ ཐ་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ དུ་ཏི་ཡ་ཀྑ་རེ་ན པཱ་ཋོ ཡུ་ཏྟོ. ཡེ་ནཱཏི ཝ་ཏྟེ་ན. ནི་སྶཱ་ར་ཎཱཏི ནི་སྶཱ་ར་ཎ་ཏོ. ད་ས ཝཱ དི་ཝ་སཱ་ནི, པ་ཉྩ ཝཱ དི་ཝ་སཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནཱཏི ཨེ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ད་ས་པ་ཉྩ་དི་ཝ་སེ་ན.
༢. ནི་ཡ་སྶ་ཀ་མྨ་ཀ་ཐཱ
༡༡. ཨ་པི་སྶུ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཀ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ནི་པཱ་ཏཱ་ན་མ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ཨ་པི་སྶུ་ས་དྡོ ནི་ཙྩ་ཏྠོ ཧོ་ཏི. པ་ཀ་ཏ་ས་དྡོ ‘‘ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པ་ཀ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.ཏ་ཏི་ཡ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ; པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༤༣༨) ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏྠོ, ཨི་དྷ པ་ན བྱཱ་ཝ་ཊ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཙྩཾ བྱཱ་ཝ་ཊཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི.
༣. པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་ཀ་ཐཱ
༢༧. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨ་སྶ་ཛི་པུ་ན་བྦ་སུ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་མྷི. ཀཱ་ཡི་ཀོཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ཡེ་ན ཀཱི་ལ༹་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ཡི་ཀོ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡ་ཀཱི་ལཱ༹ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀཱི་ལ༹་ཏཱི་ཏི ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ, ཀཱ་ཡི་ཀོ ཙ ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཙ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ས་མཱ་ཧཱ་ར་དྭ་ནྡོ, ས་མཱ་ཧཱ་ར་དྭ་ནྡེ་པི ཀ་ཏྠ་ཙི པུ་ལླི་ངྒ་མི་ཙྪ་ནྟི ས་དྡ་ཝི་དཱུ ‘‘དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༥༠༩) ཝི་ཡ. ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ཡི་ཀོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ཡི་ཀོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏེ་ཝ. ‘‘ཨུ་པ་ཧ་ན་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པ་ཧ་ན་ནཾ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏཾ, ཏ་མེ་ཝ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏི་ཀནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ནཱ་ས་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཧ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཧིཾ་ས་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏེ་ལ་པ་ཙ་ན་ཨ་རི་ཊྛ་པ་ཙ་ནཱ་དཱི་ནི ཀཱ་ཡི་ཀོ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝོ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མི་ནཱ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི.
༤. པ་ཊི་སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་ཀ་མྨ་ཀ་ཐཱ
༣༣. སུ་དྷ་མྨ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ན་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པ་པུ་བྦོ ལོ་ཀ་ས་དྡོ ཨཱ་པུ་ཙྪ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ’’ཏི.
༣༤. ཀིནྟི ཀིཾ ནཱ་མ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ. ཝོཏི ཏུ་མྷེ་ཧི. ག་ཧ་པ་ཏཱིཏི ཨཱ་ལ་པ་ན་པ་དཾ. ཐེ་རཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཊི་ཡ་ཏྟནྟི པ་ཊི་ཡཱ་དི་ཏཾ. ‘‘ཨེ་ཏཾ ཨ་ཝོ་ཙཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ནི་གྒ་ཧི་ཏཱ་དེ་ས་ས་ནྡྷིཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡ་དི་དནྟི ས་དྡོ ‘‘ཏི་ལ་སཾ་གུ་ལི༹་ཀཱ’’ཏི པ་དེ་ན ཡོ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཱ ཨ་ཡ’’ནྟི. ཏི་ལ་ས་ཀྑ་ལི་ཀཱཏི ཏི་ལེ་ན སཾ་ས་ཊྛཱ ས་ཀྑ་ལི་ཀཱ. ‘‘སཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཝཱ་ཀྱེ ཡཾ་ས་དྡ་སྶ པུ་བྦ་ཝཱ་ཀྱེ ཏཾ་ས་དྡཱ་པེ་ཀྑ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པཱུ་ཝི་ཡོཏི པཱུ་ཝཾ, པཱུ་ཝེ་ན ཝཱ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡོ. ཏེ་ནཱཏི ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ནནྟི ག་ཧ་པ་ཏིཾ. ཐེ་རོཏི སུ་དྷ་མྨ་ཏྠེ་རོ. ཡ་དེ་ཝ ཀི་ཉྩཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩི ཨེ་ཝ ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཏི་ལ་སཾ་གུ་ལི༹་ཀཱ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཨི་དནྟི ཨི་མཾ ཨ་ཏྠཾ. སོཏི ཀུ་ཀྐུ་ཊ་པོ་ཏ་ཀོ. ཀཱ་ཀ་ཝ་སྶི་ཏནྟི ཀཱ་ཀ་སྶ ཝ་སྶི་ཏཾ, ནེ་ཝ ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཡཱ་པཱིཏི པི་ས་དྡོ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་པོ་ཏ་ཀཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ནེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན གི་ཧི་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨཱ་དི་དྭཱ་ད་ས་ཀ་ཀ་ཐཱ
༣༩. པུ་རི་མེ་ཧི ཀ་མྨེ་ཧཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་ངྒེ་སུ. ཡ་ཐཱ པ་རི་ས་ཀྐི་ཡ་མཱ་ནེ གི་ཧི་ནོ ལཱ་བྷཾ ན ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་རི་པུ་བྦོ ས་ཀྐ་དྷཱ་ཏུ པ་ར་ཀྐ་མ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ར་ཀྐ་མ་ནྟོ’’ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་ན་ཏྠཱ་དཱི་སུ. ཨ་ཏྠ་བྷ་ངྒོཏི གི་ཧཱི་ནཾ ཨ་ཏྠ་སྶ བྷ་ངྒོ. ཨ་ཝ་ས་ནནྟི གི་ཧཱི་ནཾ ཨ་ཝ་ས་ནཾ. གི་ཧཱི་ནནྟི ཨེ་ཏྠ སཱ་མྱ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘གི་ཧཱི་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ས་ཙྩོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཀ་ངྒེ་ནཱ་པཱིཏི པི་ས་དྡོ ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་ཏྠོ, ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀེ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ཀཱ ནཱ་མ ཀ་ཐཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྠཱཏི པ་ཊི་སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་ཀ་མྨེ. པ་ཊི་མུ་ཁཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དོ་སཾ ས་རཱ་པེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ནེ་ན ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨེ་ནཱ་ཏི པ་ཊི་སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཏ་མེ་ཝ ཀ་མྨཾ པ་ཊི་སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ.
༥. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ད་སྶ་ནེ ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་ཀ་ཐཱ
༤༦. སཾ་ས་ཐཱཏི ཨེ་ཏྠ སཾ་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཀ་ཐ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་རོ་ཙེ་ཐཱ’’ཏི. ཏུ་མྷེ སཾ་ས་ཐ, ཀ་ཐེ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༥༠. བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ཀཱ་ར་ཎཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཎྜ་ནཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀཱ་དི ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏེ་ན ཨཱ་པ་ནྣཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཕ་ལཾ, ཏ་སྶཱ ཨ་ད་སྶ་ནེ ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་སྶཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ.
༥༡. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨེ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཝ་ཏྟེ་སུ. ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏྠ དྷཾ་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ག་ཏྱ་ཏྠཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦོ’’ཏི. ‘‘ར་ཛོ་ནུ་དྡྷཾ་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (བུ. ཝཾ. ༢.༡༠༡) ཧི དྷཾ་ས་དྷཱ་ཏུ ག་ཏྱ་ཏྠེ ཝ་ཏྟ་ཏི. ‘‘ན བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ སོ་ཡེ་ཝ བྷི་ཀྑུ ཏེ་ཧེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཉྙེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧཱི’’ཏི. ན གི་ཧི་དྡྷ་ཛོ་ཏི ཨེ་ཏྠ གི་ཧཱི་ནཾ དྷ་ཛོ གི་ཧི་དྡྷ་ཛོཏི ཝུ་ཏྟེ ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ན ཏི་ཏྠི་ཡཱ་དི་པ་ད་ཏྟ་ཡནྟི ‘‘ན ཏི་ཏྠི་ཡཱ སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ, བྷི་ཀྑཱུ སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ, བྷི་ཀྑུ་སི་ཀྑཱ་ཡ སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི པ་དཱ་ནཾ ཏ་ཡཾ. ‘‘ན ཨ་པ་སཱ་དེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ན ཨཱ་སཱ་དེ་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་པུ་བྦ་ས་ད་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་པ་པུ་བྦ་ས་ད་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་མཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨ་ནྟོ ཝཱ བ་ཧི ཝཱཏི’’ ཨེ་ཏྠ ཀ་སྶ ཨ་ནྟོ ཝཱ བ་ཧི ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཧཱ་ར་སྶཱ’’ཏི. སེ་སཾ ས་བྦཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མི་ནཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ད་སྶ་ནེ ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨེ་ན.
༦༥. ཏ་སྶཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ. ཨི་དྷཱཏི པཱ་པི་ཀཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒེ ཀ་ཏེ ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨེ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ད་སྶ་ནཱ་དཱི་སུ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཁི་པཱི་ཡ་ཏི ཨ་པ་ནཱི་ཡ་ཏི ཨ་ནེ་ན ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨེ་ནཱ་ཏི ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡཾ, ཏ་མེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ.
ཨི་ཏི ཀ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
༢. པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ
༡. པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ
༧༥. པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱཏི པ་ད་སྶ པ་རི་ཝཱ་སཾ པ་རི་ཝ་ས་ནྟཱི་ཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཝཱ་སཾ པ་རི་ཝ་ས་ནྟཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘པ་རི་ཝཱ་སཾ པ་རི་ཝ་ས་ནྟཱ’’ཏི ཏ་དྡྷི་ཏ་ཝཱ་ཀྱེ. ཏེ་སཱུཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་སུ པ་རི་ཝཱ་སེ་སུ. ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་རི་ཝཱ་སོཏི ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་ཝཱ་སོ, ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཝཱ དཱ་ཏ་བྦོ པ་རི་ཝཱ་སོ, ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི ཝཱ པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦོ པ་རི་ཝཱ་སོ ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་རི་ཝཱ་སོ. ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སོཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ པ་རི་ཝཱ་སོ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སེ. ཡནྟི ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཡཾ པ་ནཱཏི ཨ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སོ པ་ན. ཨི་དྷཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ. སེ་སཱཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་ས་ཏོ སེ་སཱ. ཏ་ཡོཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ, དཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨཱ་པ་ནྣཱ ཙེ་ཝཱཏི ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ ཙེ་ཝ. ཏེ་སཱུཏི ཏི་ཝི་དྷེ་སུ པ་རི་ཝཱ་སེ་སུ. ཨེ་ཏེ པ་ནཱཏི ཏ་ཡོ པ་ན. ཨི་དྷཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ. ཨེ་ཏེ་སཱུཏི ཏི་ཝི་དྷེ་སུ པ་རི་ཝཱ་སེ་སུ.
པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ར་ཧཱ་དཱི་ན་མྤཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧ་མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ཀ་ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་ར་ཧཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. པི་ས་དྡེ་ན པ་ཀ་ཏི་པ་ཀ་ཏ་ཏྟཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཏེཏི པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཡཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དིཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སཱ་དི་ཡ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ སཱ་དི་ཡ་ནཾ ནཱ་མ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དཱི་སུ, ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨནྟི ཨེ་ཏཾ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀ་སྶ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ན་ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཱ་ནི. བཱི་ཛ་ན་ཝཱ་ཏ་དཱ་ནཱ་དི་ནོཏི བཱི་ཛ་ནི་ཡཱ པ་ཧ་རི་ཏེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཝཱ་ཏ་སྶ དཱ་ནཱ་དི་ནོ. ཨཱ་ས་ནཱ་བྷི་ཧཱ་རནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཎཾ ཨ་བྷི་ཧཱ་རོ, ཨཱ་ས་ན་སྶ ཨ་བྷི་ཧཱ་རོ ཨཱ་ས་ནཱ་བྷི་ཧཱ་རོ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ས་ན་སྶ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཎ’’ནྟི. པ་ཉྙཱ་པ་ན་མྤི ཨ་བྷི་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ཧཱ་རོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྙཱ་པ་ན་མེ་ཝ ཝཱ’’ཏི. ‘‘པཱ་ད་དྷོ་ཝ་ན་ཨུ་ད་ཀ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ད་སྶ དྷོ་ཝ་ནཾ ཨུ་ད་ཀཾ པཱ་དོ་ད་ཀནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘པཱ་ད་ཊྛ་པ་ན་ཀ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ད་སྶ ཋ་པ་ན་ཀཾ པཱི་ཋཾ པཱ་ད་པཱི་ཋནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘པཱ་ད་གྷཾ་ས་ནཾ ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ད་སྶ གྷཾ་ས་ནཾ ཀ་ཐ་ལི་ཀཾ པཱ་ད་ཀ་ཐ་ལི་ཀནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ན་མྤི ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དི་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. པི་ས་དྡེ་ན ཨ་ཉྙེ་སཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ ཀཱ ནཱ་མ ཀ་ཐཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེཏི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ. ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱཏི ས་དྡྷཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ. ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱཏི ཛཱ་ཏི་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ, ཨཱ་ཙཱ་ར་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཙ. ཀ་རོ་ནྟི, ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝཱ་རི་ཏ་མྤི ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝཱ་རི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི. མི་ཐུ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷནྟི ཨེ་ཏྠ མི་ཐུ་ས་དྡོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཡ་ཐཱ་ས་དྡོ ཡཾ་ས་དྡ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཝི་ཙྪ་ཏྠོ ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཡོ ཡོ ཝུ་ཌྜྷོ’’ཏི. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཉྷི མི་ཐ་ཏི ས་ངྒ་མཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི མི་ཐཱུཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ན ཏེ་ནཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱ, ‘‘སཱ་དི་ཏུ’’ནྟི པ་དེ བྷཱ་ཝ་ཀ་ཏྟཱ. སཱ་དི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
‘‘ཝུ་ཌྜྷ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཌྜྷཱ་ནཾ པ་ཊི་པཱ་ཊི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷནྟི ཙ་ཏུ་ཏྠཱི་ཨ་བྱ་ཡཱི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. པུ་རི་མ་པ་དེ པ་ན པ་ཋ་མཱ་ཨ་བྱ་ཡཱི་བྷཱ་ཝོ. པཱ་ལི༹་ཡཱཏི པ་ནྟི་ཡཱ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཝ. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ་པཱིཏི པི་ས་དྡེ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨུ་པོ་ས་ཐེ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་ངྒྷེ་ན བྷཱ་ཛི་ཡ་མཱ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨོ་ཎོ་ཛ་ནནྟི ཨ་ཝ་ནུ་ད་ཏེ ཨོ་ཎོ་ཛ་ནཾ. ཨ་ཝ་པུ་བྦོ ནུ་ད་དྷཱ་ཏུ ན་ཀཱ་ར་སྶ ཎ་ཀཱ་རཾ, ད་ཀཱ་ར་སྶ ཙ ཛ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨོ་ཎོ་ཛ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནུ་ད་དྷཱ་ཏུ ཨ་པ་ན་ཡ་ན་ཏྠོ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནཱིཏི་ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་སྶཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ. ཏཱ་ནཱིཏི དྭེ ཏཱི་ཎི ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི. ཧེ་ཊྛཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཧེ་ཊྛཱ. གཱ་ཧེ་ཐཱཏི ན་ཝ་ཀ་ཏ་རེ བྷི་ཀྑཱུ གཱ་ཧཱ་པེ་ཐ. བྷ་ཏྟ་པ་ཙྩཱ་སཱཏི བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཙྩཱ་སཱ བྷ་ཏྟ་པ་ཙྩཱ་སཱ, པ་ཙྩཱ་སཱ་བྷ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཝ་ནུ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨོ་ཎོ་ཛ་ནནྟི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏཱ་ནཱིཏི ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི. ཡ་དི པ་ན ན ག་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ས་ཙེ ས་ངྒྷ་ཏོ ཝ་སྶ་གྒེ་ན ན ག་ཎྷཱ་ཏི. ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏཱིཏི ས་ཙེ ཨ་ཉྙ་སྶ ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ཨོ་དི་སྶཱཏི ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ. ཏ་སྶཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ. ཧཱིཏི ཡ་སྨཱ. ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཏ་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. བྷ་ཏྟ་གྒེཏི བྷ་ཏྟ་སྶ ག་ཧ་ཎ་ཊྛཱ་ནེ. སོཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀོ, མཱ ཀི་ལ་མི་ཏྠཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་དནྟི ཨོ་ཎོ་ཛ་ནཾ. ཨ་སྶཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ, ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཙ་ཏུ་སྶཱ་ལ་བྷ་ཏྟནྟི ཙ་ཏུ་མུ་ཁཱ སཱ་ལཱ ཙ་ཏུ་སྶཱ་ལཱ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ, ཏ་ཏྠ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ དི་ནྣཾ བྷ་ཏྟཾ ཙ་ཏུ་སྶཱ་ལ་བྷ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏནྟི ཙ་ཏུ་སྶཱ་ལ་བྷ་ཏྟཾ. པཱ་ལི༹་ཡཱཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ. ཨོ་ས་ཀྐི་ཏྭཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ས་ཀྐི་ཏྭཱ. ཧ་ཏྠ་པཱ་སེཏི བྷ་ཏྟ་དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ. སེ་ནོཏི ཀུ་ལ་ལོ. ‘‘ཨཱ་རཱ་མི་ཀ་ས་མ་ཎུ་དྡེ་སེ་ཧཱི’’ཏི པ་དཾ ‘‘ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི པ་དེ ཀཱ་རི་ཏ་ཀ་མྨཾ. ས་ཡ་མེ་ཝཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀེ་ན ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ. མ་ཧཱ་པེ་ལ༹་བྷ་ཏྟེ་པཱིཏི མ་ཧ་ཏི་ཡཾ པེ་ལཱ༹་ཡཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དི་ནྣེ བྷ་ཏྟེ་པི. ཡ་ཏྠ པ་ནཱཏི པ་རི་ཝི་ས་ཊྛཱ་ནེ པ་ན.
༧༦. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ནི་ཡ་མ་ནི་དྡེ་ས་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཡཱ ཨ་ཡཾ ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི. ས་མྨཱ ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ནཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཡཾ. ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་སཱ་ཝ་ན་མྤི ཨུ་པ་ས་མྤཱ་ད་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཧུ་ཏྭཱ་པི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ན སཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཝཱ་ཙ་ཀེ ཨ་ས་ཏི. ན ནི་སྶ་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ན་མེ་ཝ ནི་སྶ་ཡོ ན དཱ་ཏ་བྦོ, ན དི་ནྣ་ནི་སྶ་ཡཱ་ན་མྤཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡོ ན དཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དི, ཡེ་ཧི་པི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ག་ཧི་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨ་ཉྙོ སཱ་མ་ཎེ་རོཏི པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ ད་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ཨ་ཉྙོ སཱ་མ་ཎེ་རོ. ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱཏི ས་བྦ་ས་མྨུ་ཏཱི་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཋཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ. པ་ཊི་བ་ལ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨོ་ཝ་དི་ཏུཾ པ་ཊི་བ་ལ་སྶ. ཨི་མི་ནཱ ལ་དྡྷ་ས་མྨུ་ཏི་ཀེ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟོ ཨ་ལ་དྡྷ་ས་མྨུ་ཏི་ཀོ་པི ག་རུ་དྷ་མྨེ་ཧི ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨོ་ཝ་དི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝོཏི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. སོཏི བྷི་ཀྑུ. ཝོཏི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, ད་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཡཱཏི སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཱ. ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཱ་དི་ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི ནཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ པཱ་པི་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ པཱ་པི་ཊྛ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟ་སུ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པཱ་པི་ཊྛ་ཏ་རཱཏི དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི པཱ་པི་ཊྛ་ཏ་རཱ. ཏཱ་སནྟི ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི པུ་རི་མཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ན་ཡེ་ནེ་ཝ. བྷེ་དོཏི ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཝི་སེ་སོ. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ པཱ་པི་ཊྛ་པཱ་པི་ཊྛ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་སེ་ན ཏེ་སཾ ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤཱིཏི ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི.
ཀ་མྨནྟི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ནཱ་མཾ ཀཱ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡཾ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཀཱ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ཀ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ཀ་མྨ་སྨིཾ ས་ཏི, ཀ་མྨེ་ན ཝཱ ཝ་ཙི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཀ་སི་ཀ་མྨནྟི ཀ་སི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀ་མྨཾ. གོ་ར་ཀྑ་ཀ་མྨནྟི གོ་ར་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀ་མྨཾ. ‘‘ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཀ་མྨི་ཀཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེཏི ཀ་མྨི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ, ན ག་ར་ཧི་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཝ་ཙི་ཏ་བྦཾ ཨ་ནེ་ན དོ་སེ་ནཱ་ཏི ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ, སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ས་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ, ཏཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ལི་བོ་དྷ་ཏྠཱ་ཡ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡཱ་ཝ ན ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་ནྟཾ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨི་མ་མྷཱ ཨཱ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀ་པ་ད་མྤི མཱ པ་ཀྐཱ་མཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེཏི ཏུ་ཡ྄ཧཾ.
ཨ་ནུ་ཝཱ་དོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙེ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཝཱ་དོ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཧཱ་རེ ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ས་རཱུ་པེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. མེཏི མ་ཡ྄ཧཾ. ཏནྟི ཏ་ཝཾ. ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ན ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ’’ཏི. ན སཱ་རེ་ཏ་བྦོཏི ན ས་རཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ན བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་མྤ་ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ལ་ཧ་ཝ་སེ་ན ན ས་མྤ་ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཀ་ལ་ཧོ ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི.
ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རེ་ན ཧུ་ཏྭཱཏི ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རེ་ན ཧོ་ནྟེ་ན་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་ར་ཏོ ཨ་ག་ནྟ་བྦེ ས་མཱ་ནེ ཀིཾ པ་ཙྪ་ཏོ ག་ནྟ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨཱ་ས་ན་པ་རི་ཡ་ནྟོཏི ཨཱ་ས་ན་མེ་ཝ པ་རི་ཡ་ནྟོ ལཱ་མ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ས་ན་པ་རི་ཡ་ནྟོ, ཏ་ད་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀཱ་ས་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. སྭཱ་སྶཱཏི སོ ཨ་སྶ. སོཏི ཨཱ་ས་ན་པ་རི་ཡ་ནྟོ. ཨ་སྶཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨཱ་ས་ན་པ་རི་ཡ་ནྟེ. ཨ་ཡནྟི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀོ, ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ག་ཧི་ཏཱ་ཝ་སེ་སཱཏི ག་ཧི་ཏཱ་ཧི སེ་ཡྻཱ་ཧི ཨ་ཝ་སེ་སཱ. མ་ངྒུ་ལ་གཱུ་ཐ་བྷ་རི་ཏཱཏི མ་ངྒུ་ལཱ་ནཾ གཱུ་ཐེ་ཧི པཱུ་རི་ཏཱ. ཨ་སྶཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ. ར་ཛེ་ཧི ཧ་ཏཱ ནཱ་སི་ཏཱ བྷཱུ་མི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ར་ཛོ་ཧ་ཏ་བྷཱུ་མི. ཛ་ཏུ་ཀ་མཱུ་སི་ཀ་བྷ་རི་ཏཱཏི ཛ་ཏཱུ་ཧི ཙ མཱུ་སི་ཀཱ་ཧི ཙ པཱུ་རི་ཏཱ. པ་ཎྞ་སཱ་ལཱཏི པ་ཎྞེ་ཧི ཚཱ་དི་ཏཱ སཱ་ལཱ. ཨ་སྶཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ. ས་བྦེ་པི ཨཱ་ཝཱ་སཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏེ་ཧཱིཏི པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ཧི. ཏེ་སཱུཏི ཨཱ་ཝཱ་སེ་སུ. ཡནྟི ཨཱ་ཝཱ་སཾ. པ་ཙྩ་ཡནྟི ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ལཱ་བྷཾ. ཨེ་ཀ་པ་སྶེཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་སྶེ.
ཨ་སྶཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ, དེ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སོ ཨེ་ཝཱཏི ཨཱ་ས་ནཱ་དི་པ་རི་ཡ་ནྟོ ཨེ་ཝ. ཉཱ་ཏི་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ནི་མ་ནྟི་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏཾ ཀུ་ལཾ. སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡཱཏི སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ. ཨ་སྶཱཏི ཀུ་ལ་སྶ, བྷ་ཝེ་ཡྻ ཝཱ.
ཧ་རཱ་ཡ་མཱ་ནེ་ནཱཏི ལ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན. ཡེ་ནཱ་པཱིཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀེ་ན་པི. ས་མཱ་དི་ནྣནྟི ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་དྷུ་ཏ་ངྒ་ས་མཱ་དི་ནྣཾ. ཏ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ངྒཾ ན ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་དྷུ་ཏ་ངྒ་མྤཱིཏི པི་ས་དྡོ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ངྒཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཡོ པ་ནཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀོ པ་ན.
ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ མེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ནྟེ ས་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཡ་ས་དྡོ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠོ, ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སོ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཨེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ‘‘སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧཱི’’ཏི པ་དཾ ‘‘པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི པ་དེ ཀཱ་རི་ཏ་ཀ་མྨཾ. ཨེ་ཏྠཱ་པི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ་པི ཝི་ཧཱ་རེ པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ་པི བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་སེ་དྷོ ན་ཏྠི. ཀ་སྨཱ? ‘‘ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. གཱ་མེཏི མ་ཧཱ་གཱ་མེ, ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་ཝི་ཝི་ཏྟེ གཱ་མེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. གཱ་མ་ཀཱ་ཝཱ་སནྟི གཱ་མོ་ཡེ་ཝ ཁུ་དྡ་ཀ་ཊྛེ་ན གཱ་མ་ཀོ, ཏ་སྨིཾ ཀཱ་རི་ཏོ ཨཱ་ཝཱ་སོ གཱ་མ་ཀཱ་ཝཱ་སོ, ཏཾ.
ག་ཏེ་ན ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀེ་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཀི་སྨི་ཉྩི ཝི་ཧཱ་རེ, ས་བྦེ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ. ན ཨེ་ཀ་ཙྩེ པ་སྶ་ཏི, ཨ་པ་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ནཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨེ་ཀ་སྶ ཝཱ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ’’ནྟི པ་དེ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ’’ནྟི པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ. ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ས་མྤཱིཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ན་མྤི. ཏ་སྶཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ. ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶེ་ཝཱཏི ཨ་ནཱ་ད་རེ ཙེ་ཏཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཡ་ཉྩ པ་ནཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀོ ཙ. ག་ཏ་ཀཱ་ལེཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ. ཡེ་པཱིཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་པི. ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱཏི ཨོ་ས་རི་ཏྭཱ, པ་ཝི་སི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་ཉྩཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀོ ཙ, ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ནེ་སནྟི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ. ཡོ་པཱིཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ་པི. ཨ་སྶཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ. ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱཏི ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏ་ཏྟཱ. ‘‘ཨ་བྦྷཱ་ན’’ནྟི པ་དཾ ‘‘ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི པ་དེ ཀ་མྨཾ, ‘‘ཧོ་ཏཱི’’ཏི པ་དེ ཀ་ཏྟཱ. ཨ་དྷི་ཀཱ ར་ཏྟི་ཡོཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ར་ཏྟི་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཱ ར་ཏྟི་ཡོ. ཨ་ཡནྟི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་དཱ. ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་པ་ཊི་པ་དཱཏི ཨ་ཝི་ར་དྡྷ་པ་ཊི་པ་དཱ, ཨེ་ཀཾ་ས་པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ག་ཙྪ་ནྟ་མྤི བྷི་ཀྑུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. སཱ་ཝེ་ཏུནྟི སུ་ཎཱ་པེ་ཏུཾ. ཝི་ས་ཡཱ་ཝི་ས་ཡེ་ནཱཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུཾ དེ་སཱ་དེ་སེ་ན. ཀ་ར་ཝཱི་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པོ་ས་ཐེཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ས་དྡ་སྶ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཱ་ད་ཡོ ཨ་ཏྠེ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ་པཱིཏི པ་ཝཱ་ར་ཎ་དི་ཝ་སེ་པི. ག་ནྟུནྟི བྷི་ཀྑུ་སྶ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟུཾ. དཱུ་ཏེ་ནཱ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏ་དཱུ་ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་དཱུ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ…པེ… ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་ཏ་བྦ’’ནྟི.
སུ་ཉྙ་ཝི་ཧཱ་རོཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝི་ཝི་ཏྟ་ཝི་ཧཱ་རོ. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཏ་ཏྠཱཏི སུ་ཉྙ་ཝི་ཧཱ་རེ. ད་ས་ཝི་དྷ་ནྟ་རཱ་ཡེ ས་ཏི པ་ན ག་ནྟ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀེ་ཧཱིཏི ཀ་མྨ་ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་ལ་དྡྷི་ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀེ་ཧི.
༨༡. ཨཱ་ཝཱ་སཱ་དཱི་ནཾ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཝཱ་སོ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ནཱཏི ‘‘ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝཱ ཨ་ནཱ་ཝཱ་སེ ཝཱ’’ཏི ཏ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན. ཨེ་ཏེ་སཱུཏི ཨཱ་ཝཱ་སཱ་དཱི་སུ. ཚ་ད་ན་ཏོཏི ཚ་ད་ན་ཀོ་ཊི་ཏོ. ཨ་ནྟོ་ཨཱ་ཝཱ་སེཏི བྷི་ཏྟི་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ ཨ་ནྟོ་ཨཱ་ཝཱ་སེ. ཨ་ཝི་སེ་སེ་ནཱཏི ‘‘ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ’’ཏི ཝཱ ‘‘པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀོ’’ཏི ཝཱ ཝི་སེ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ སཱ་མ་ཉྙེ་ན. ཨུ་ད་ཀ་པཱ་ཏེ་ནཱཏི ཚ་ད་ན་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཏ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨུ་ད་ཀ་པཱ་ཏོ, ཏེ་ན. པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞ་ཙྪ་ད་ན་བ་དྡྷ་ཊྛཱ་ནེ་སཱུཏི པ་ཉྩ་པ་མཱ་ཎེ་ན ཚ་ད་ནེ་ན བ་དྡྷ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨེ་ཏེ་སུ ཨཱ་ཝཱ་སེ་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ ཙ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་སྶ ཙ པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝཱ་རི་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ་པཱིཏི པི་ས་དྡེ་ན ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རེ པ་ན ཀཱ ནཱ་མ ཀ་ཐཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྣེ ཨཱ་ཝཱ་སཱ་དི་ཀེ, ས་ཙེ ནི་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་སྨིནྟི ས་ཊྛི་ཝ་སྶེ་པི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀེ.
ཝུ་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, ནི་མ་ནྟེ་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏྠ ཀིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རཾ པ་ཀ་ཏ་ཏྟཾ དི་སྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, ནི་མ་ནྟེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ད་ཧུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨོ་བུ་དྡྷནྟི པ་ལི་བུ་དྡྷཾ. ཨེ་ཀཱ་ས་ནེཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ས་དྡོ ས་མཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་ན་ཝ་སྶི་ཀཱ་ས་ནེ’’ཏི, ས་མཱ་ན་ཝ་སྶི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཚ་མཱ་ཡཾ ནི་སི་ནྣེཏི ཨེ་ཏྠ ཚ་མཱ་ས་དྡོ བྷཱུ་མི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་སི་ནྣེ’’ཏི. ཨི་ཏ་རེ་ནཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀེ་ན. ས་ཧཱ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཙ་ངྐ་མ་ཏི ཝི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙ་ངྐ་མེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀ་ཙ་ངྐ་མ་ས་དྡ་སྶ ཏུ་ལྱཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་མཱ་ས་ཝཱ་ཀྱཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཚ་མཱ་ཡཾ ཙ་ངྐ་མ་ནྟནྟི ཨེ་ཏྠ བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཚ་མཱ་ཡཾ ཙ་ངྐ་མ་ནྟེ’’ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ནཱཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནོ པ་ན. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཚ་མཱ་ཡཾ ཙ་ངྐ་མ་ནྟེ’’ཏི པཱ་ཋེ. ཙ་ངྐ་མ་ནྟེཏི པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟེ. ན ཙ་ངྐ་མི་ཏ་བྦནྟི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀེ་ན ན ཙ་ངྐ་མི་ཏ་བྦཾ. ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཙ་ཡ་ས་མྤ་ནྣེ ཝེ་དི་ཀཱ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟེ ཨི་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་བྦ་ཏ་ནྟ་ར་ཝ་ན་ནྟ་ར་གུ་མྦ་ནྟ་རེ་སཱུཏི པ་བྦ་ཏ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཝ་ན་མ་ཛ྄ཛྷ་གུ་མྦ་མ་ཛ྄ཛྷེ་སུ, པ་བྦ་ཏ་ཝི་ཝ་ར་ཝ་ན་ཝི་ཝ་ར་གུ་མྦ་ཝི་ཝ་རེ་སུ ཝཱ. ཨུ་པ་ཙཱ་རནྟི དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ.
༨༢. ཨི་ཏ་རོཏི ན་ཝ་ཀོ. ཨ་སྶཱཏི ན་ཝ་ཀ་སྶ. ན ཝ་ཏྟ་བྷེ་དེ དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ན ཝ་ཏྟ་བྷེ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཨ་པ་ཙྪཱ་པུ་རི་མནྟི ཨ་པ་ཙྪཱ ཨ་པུ་རི་མཾ, ཨེ་ཀ་པ་ཧཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ཝ་སྶཱ དྭེ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. དྭི་ནྣཾ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་ས་ན་དོ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ ཧི དྭེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ནེ་སནྟི དྭི་ནྣཾ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ. མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ར་ཧཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ནཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ན་མཱ་ན་ཏྟ་དཱ་ན་ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཏེ་སྭེ་ཝཱཏི པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝ. ཨ་ཡནྟི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀོ.
༨༣. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པཱ་ལཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་མཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་ར་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ནཱ་ད་རེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་ར་སྶ ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟེ. སོཏི ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་རོ. ཨ་སྶཱཏི ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་ར་སྶ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏཱི་སུ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དེ་སུ. ཡྭཱ་ཡནྟི ཡོ ཨ་ཡཾ, ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ་སོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སོ ཝཱ་སོ ས་ཧ་ཝཱ་སོ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝི་པྤ་ཝཱ་སོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ན ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ཀ་སྶེ་ཝ ཝཱ་སོ’’ཏི. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ.
༨༤. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏཾ ཏཾ ཋཱ་ནཾ. དྭཱི་སུ པ་དེ་སཱུཏི དྭཱི་སུ ཝཱ་ཀྱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ པ་དེ་སུ. ཨེ་ཀེ་ནེ་ཀེ་ན་པཱིཏི ཨེ་ཀེ་ན ཨེ་ཀེ་ན ཝཱ་ཀྱ་པ་དེ་ན་པི. པ་རི་ཝ་སི་ཡི་ཏྠཱ་ཏི པ་རི་ཝུ་ཏྠོ, པ་རི་ཝུ་ཏྠོ པ་རི་ཝཱ་སོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི པ་རི་ཝུ་ཏྠ་པ་རི་ཝཱ་སོ, ཏ་སྶ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཨེ་སཱཏི ཨེ་སོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སུ་དྡྷ་ནྟེཏི སུ་དྡྷ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ. དུ་ཀྑ་སྶཱཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ. ཨ་ནྟནྟི ཨ་ཝ་སཱ་ནཾ, ཝི་ནཱ་སཾ ཝཱ.
༢. མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ར་ཧ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ
༨༦. ན་ཝ་ཀ་ཏ་རཾ མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ར་ཧཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ནེ་སནྟི མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ར་ཧ་མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧ་མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ཀ་ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་ར་ཧཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ, མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ར་ཧཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྠཱཏི མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ར་ཧ་སྶ ཝ་ཏྟེ. ཨི་ཏོཏི མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ར་ཧ་སྶ ཝ་ཏྟ་ཏོ.
༨༧. ཡ་ཐེ་ཝ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀོ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀོ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏེ་པི ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༤. མཱ་ན་ཏྟཱ་ཙཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ
༩༢. ཨཱུ་ནེ ག་ཎེཏི ཨེ་ཏྠ ག་ཎོ ནཱ་མ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ (པཱ་ཙི. ༢༡༧ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ ཝཱ’’ཏི. ས་བྦ་ཏྠཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ.
ཨི་ཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
༣. ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ
༡. སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཀ་ཐཱ
ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཏ་ཏྠཱཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་སུ མཱ་ན་ཏྟེ་སུ. ཡཾ མཱ་ན་ཏྟཾ དི་ཡྻ་ཏི, ཨི་དཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཝཱ་ཀྱེ་སུ་པི. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱཏི ཧེ་ཏྭ་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ. ཨ་དྡྷ་མཱ་སནྟི པ་ནྣ་ར་ས་དི་ཝ་ས་ཀཱ་ལཾ. ཨོ་དྷཱ་ཡཱཏི ས་མཱུ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ. ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨོ་དྷཱ་ཡཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་སཱུཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་སུ མཱ་ན་ཏྟེ་སུ. ཨི་དནྟི མཱ་ན་ཏྟཾ. ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ…པེ… ཝ་ཙ་ན་ཏོཏི ཉཱ་པ་ཀ་ཧེ་ཏུ. ཨེ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ དཱ་ཏ་བྦཾ མཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏནྟི ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟཾ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མི་སྶཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ. ཏ་ཏུ་ཏྟ་རཱིཏི ཏ་ཏོ ཏཱི་ཧི་པི ཨུ་ཏྟ་རི. ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨེ་ཏཱ་ས་ནྟི ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡོ. ཏཱ་སནྟི ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནཾ.
མཱ་ལ༹་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝཱཏི སཱི་མ་མཱ་ལ༹་ཀེ ཨེ་ཝ, སཱི་མ་ངྒ་ཎེ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི མཱ་ལ༹་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝ.
ཝེ་ད་ཡཱ་མ་ཧནྟི ཝེ་ད་ཡཱ་མི ཨ་ཧཾ. མ་མ མཱ་ན་ཏྟ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝཾ ས་ངྒྷཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི མནྟི ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏི, ཨི་ཏི མཾ ས་ངྒྷོ དྷཱ་རེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ. ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦནྟི ‘‘མཱ་ན་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པཱ་མི, ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. མཱ་ལ༹་ཀ་ཏོཏི སཱི་མ་ངྒ་ཎ་ཏོ. སོ་པཱིཏི ས་ཧ ག་ཙྪ་ནྟོ་པི. ‘‘མཱ་ལ༹་ཀེ ནཱ་རོ་ཙི་ཏ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཡ་སྶ མཱ་ལ༹་ཀེ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཾ, ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ་པི ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཝི་ས་བྷཱ་གེ་ཧི ས་ཧ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཝ་ཏྟ་སྶ དུ་པྤཱུ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ’’ས་བྷཱ་གཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ས་ནྟཱི’’ཏི. ཙ་ཏཱུ་ཧི, པ་ཉྩ་ཧི ཝཱཏི ཝཱས་དྡེ་ན ཏ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་མྤི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ན་ཏོཏི ཙཱི་ཝ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༧༩) ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ‘‘དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དི་ས་དྡ་ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་པ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ན མུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་མྤི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. ཨོ་ཀྐ་མྨཱཏི མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་ས་དྡ་ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་པ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ. ‘‘གུ་མྦེ་ན ཝཱ ཝ་ཏི་ཡཱ ཝཱ’’ཏི ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་པ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ པ་སྶ་ཏི སུ་ཎཱ་ཏི, སོ་ཡེ་ཝ དེ་སོ. ཨ་ཉྙོཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་ཉྙོ. ཨེ་སཱཏི ཨེ་སོ མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ཀོ.
‘‘དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ན་ཏྠི ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ དི་ཊྛ་རཱུ་པཱ་ནཾ སུ་ཏ་ས་དྡཱ་ནཾ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ བ་ཧི ཋི་ཏཱ་ན་མྤི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་དི་ཊྛཱ་སུ་ཏཱ་ན་མྤི ཨ་ནྟོ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཱུ་པ་ཙཱ་ར་ག་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་ཏི ཀ་ར་ཎཱི་ཡེཏི ཨི་དཾ ག་ནྟུ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ས་ཏི ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་པི ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སོ་པཱིཏི ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ་པི. ‘‘ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནཱ་རོ་ཙ་ནེ ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཡ་མཱ་ནེ ཀིཾ ཨཱུ་ནེ ག་ཎེ ཙ་ར་ཎ་དོ་སོ ཝཱ ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ཝཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཡ་ཉྩཱཏི མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ཀོ པ་ན. ཡ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཎཱ ཝ་སི, ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱཏི པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨཱ བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ག་ཎ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱུ་ནེ ག་ཎེ ཙ་ར་ཎ་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡནྟི པུ་བྦེ ཨ་ནཱ་རོ་ཙི་ཏཾ ཡཾ བྷི་ཀྑུཾ. ཨ་ཡནྟི པ་ཋ་མཾ པ་སྶི་ཏ་བྦ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པ་ནཾ. ‘‘ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཧཱ་རོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟེ ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ག་ཏཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ཨ་ཡནྟི མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ཀོ, ཋི་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་ནཱ་པཱིཏི མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ཀེ་ན་པི, ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. སོཏི ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ. ཏ་ཏྲཱཏི ‘‘སོ ཨ་བྦྷེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ. ཨ་ཡཾ ཨ་བྦྷཱ་ན་ཝི་དྷི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཡ་ཉྩཱཏི ཨ་བྦྷཱ་ན་ཝི་དྷི ཙ. ཏཱ་སནྟི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ. ཨེ་ཝནྟི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟཾ པ་ན དཱ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ དཱ་ཏ་བྦཾ མཱ་ན་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ནནྟི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟཾ.
༢. པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ
༡༠༢. ཏ་སྶཱཏི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟ་སྶ. ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱཏི ཨི་དྷེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ. ཨི་དྷེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ད་སྶ་ཡི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་དྷེ་ཝ་ས་དྡོ ཧི པུ་བྦཱ་པ་རཱ་པེ་ཀྑོ.
ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ པ་རི་ཝཱ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ པ་རི་ཝཱ་སོ ནཱ་མ ཏི་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏི་ཝི་དྷེ་སུ པ་རི་ཝཱ་སེ་སུ. ‘‘ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་སྶ་ཙི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་ཐཱ ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་ར་སྶ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཨ་ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀ་སྶ་ཙི ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་ཐཱ ཙ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་ར་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀ་སྶ་ཙི དྭི་ཧཱ་དི་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན པ་ར་ཏོ་པི ན་ཡོ ནེ་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀཱ་ཧཱ་དི་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཨེ་ཀཱ་དི་ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ད་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི པཱ་ཋེ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨི་ཏི ས་ཉྙཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙཱི . པ་ཧུ ཙཱཏི ས་མ་ཏྠོ ཙ. པ་པུ་བྦོ ཧཱུ་དྷཱ་ཏུ ས་མ་ཏྠ་ཏྠེ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྶཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ. ཡནྟི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ. སོ་པི ཙཱཏི བྷི་ཀྑུ་པི ཙ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྶཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་ཡནྟི བྷི་ཀྑུ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་ལ་ཛྫི་པ་ཀྑེ ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི ‘‘ས་ཉྩི་ཙྩ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་རི་གཱུ་ཧ་ཏཱི’’ཏི (པ་རི. ༣༥༩) ཝུ་ཏྟ་པ་ཀྑེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ལ་ཛྫི་པ་ཀྑེ ཏི་ཊྛ་ཏི.
པ་ཀ་ཏ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ’’ཏི ཨ་ཏྠཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཝི་དྷཾ ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏོ’’ཏི. ཨེ་ཏནྟི ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ, ‘‘ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི…པེ… ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཙི་ནྟི་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ.
གཱ་ཐཱ་ཡ ‘‘སཱ་ཝ་སེ་ས’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ག་རུ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡནྟི སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡཾ. ཝ་ཛྫནྟི དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀེ་ན ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན.
ཡ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་སྶ, ན་ཏྠཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. བྷཱི་རུ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི བྷཱི་རུ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ. པ་བྦ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཡ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་བྦ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རེཏི པ་བྦ་ཏ་སྶ ཏ་ལེ, ཨ་ནྟ་རེ ཝཱ ཀཱ་རི་ཏེ ཝི་ཧཱ་རེ. ཨེ་ཏ་སྨིནྟི ཨེ་ཏཱ་དི་སེ. ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ ས་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྶ ཨ་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཚཱ་ད་ཡ་ཏོ ཨ་ཙྪ་ནྣཱ་ཝཱཏི ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཚཱ་དེ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཙྪ་ནྣཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་སྶ. ཧ་ནུ་ཀ་ཝཱ་ཏོཏི ཧ་ནུ་ཀ་སྶ གེ་ལ་ཉྙ་ཀ་རོ ཝཱ་ཏོ. ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཧ་ནུ་ཀཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨི་མི་ནཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱ. པ་ཧུ་ས་ཉྙི་ནོ ཚཱ་དི་ཏཱ་པི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨ་པ་ཧུ་ཏྟཱ ཨ་ཙྪཱ་དི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཚཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཚཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཚཱ་དེ་ཏི, ཚཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ན་ཙྪཱ་དེ་ཏི, ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཚཱ་དེ་ཏི, ན་ཙྪཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ན་ཙྪཱ་དེ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་པ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་དཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ སེ་སཱ་སུ་པི མཱ་ཏི་ཀཱ་སུ ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཙ་ཏཱུ་སུ ཙ་ཏུ་ཀྐེ་སུ པ་ཋ་མ་པ་དེ ཨེ་ཝ ཚ་ནྣཱ ཧོ་ཏི, ན སེ་ས་པ་དེ་སུ. ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པུ་རེ་བྷ་ཏྟེ ཝཱཏི པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ, བྷ་ཏྟ་ཏོ, བྷ་ཏྟ་སྶ ཝཱ པུ་རེ་ཏི པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ. ཨ་བྱ་ཡཱི་བྷཱ་ཝ་ས་མཱ་སེ ས་ཏྟ་མཱི་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་མི་ཏི་ཀཱ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ནི་ཙྩ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་རེ་བྷ་ཏྟེ’’ཏི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ‘‘པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟེ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. དུ་ཏི་ཡ་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡ་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཀེ ཋཱ་ནེ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཡ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨཱ་ག་མེ་ནྟ་སྶ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ནཱ་ད་རེ ཙེ་ཏཱ་ནི སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡོ པ་ནཱཏི བྷི་ཀྑུ པ་ན, ཨཱ་ཝི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་བྷཱ་གནྟི ཨ་ཝེ་རིཾ. ཨ་ཡནྟི བྷི་ཀྑུ. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཨི་ཏི ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨི་ཏི ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ལ་ཛྫཱ་ཡཱཏི ལ་ཛྫ་ནི་མི་ཏྟཾ, ལ་ཛྫ་ཀཱ་ར་ཎཱ, ལ་ཛྫ་ཧེ་ཏུ ཝཱ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ, ཨི་དྷཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཊྛཱ་ནེ. ཨ་ཝེ་རི་ས་བྷཱ་ག་སྶཱཏི ཨ་ཝེ་རཱི ཧུ་ཏྭཱ ས་བྷཱ་ག་སྶ.
པ་ཀཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོཏི ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶཱ་པཱིཏི པི་ས་དྡེ་ན ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཀཱ ནཱ་མ ཀ་ཐཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཊྛཱ་ནེ. ས་བྷཱ་ག་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སནྟི ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་ག་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ. སུ་དྡྷ་སྶཱཏི ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་ག་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཏོ སུ་དྡྷ་སྶ. ཨཱ་ཝི་ཀ་ར་ཎཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ.
ཏ་ཏོཏི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ཏོ, པ་ར་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱཏི ཨེ་ཀཱ་ཧེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ. ཡཱ་ཝ ཙུ་དྡ་ས དི་ཝ་སཱ་ནི, ཏཱ་ཝ དི་ཝ་ས་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཀྑ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣནྟི པ་ཀྑེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ. ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཀྑ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣནྟི པ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ.
སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣནྟི སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ. ཏ་ཏོ ཝཱཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཊྛི་སཾ་ཝ་ཙྪ ར་ཏོ ཝཱ. བྷི་ཡྻོ་པཱིཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་མྤི.
ཏ་ཏོཏི ཏཱི་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི. པ་རནྟི ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ. ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན. ཝ་ཏྠུ་ཀི་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཝ་ཏྠུ་ཀི་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ. ནཱ་མ་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝཱཏི ‘‘ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་པ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་སྶེ་ཝ ཝ་སེ་ན ཝཱ. ཨེ་ཏྠ ཧི མ་ཏྟ་ས་དྡོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠོ, ཏེ་ན ཝ་ཏྠུཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི.
ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ནཱ་མ་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི པ་དེ. ས་ཛཱ་ཏི་སཱ་དྷཱ་ར་ཎནྟི ས་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ཏི ས་ཛཱ་ཏི, ཏཱ་ཡ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ས་ཛཱ་ཏི་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ. ས་བྦེ་སཾ, ས་བྦེ་ཧི ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ. ཏ་ཏྠཱཏི དུ་ཝི་དྷེ་སུ ནཱ་མེ་སུ. ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ནཱ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ པི་ས་དྡོ ‘‘ཨ་ཧཾ བྷ་ནྟེ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཛཱ་ཏི་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན་པི ‘‘ཨ་ཧཾ བྷ་ནྟེ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷ་ཡ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན་པི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ས་བྦ་མྤི པ་རི་ཝཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཨི་དཾ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝ་ས་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཏྠ ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝ་ཏྠུ. གོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ ཉཱ་ཎཾ ཝཱ, ཏཾ ཏཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི གོ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠཱཏི ཝ་ཏྠཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་སུ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཝ་ཙ་ནེ་སུ. སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛིཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན དུ་ཊྛུ་ལླཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ནཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ. ཡོ ཡོཏི ཏི་སྶོ ཝཱ ཕུ་སྶོ ཝཱ ཨཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ན་ཡེ་ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ? ‘‘ཨ་ཧཾ བྷ་ནྟེ…པེ… ས་ངྒྷོ དྷཱ་རེ་ཏུ’’ ཨི་ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཝེ་ད་ཡཱ་མ་ཧནྟི ཝེ་ད་ཡཱ་མི ཨ་ཧཾ. མ་མ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ས་ངྒྷཾ, ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ཛཱ་ནཱ་པེ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི མནྟི ཝེ་ད་ཡ་ཏི ཨི་ཏི མཾ. པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ས་ངྒྷཾ, ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏཱི་ཏི མཾ ས་ངྒྷོ དྷཱ་རེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ བ་ཧཱུ་སུ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ‘‘ཏི་ཎྞཾ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ དྷཱ་རེ་ནྟཱུ’’ཏི པཱ་ཋོ ཨ་ཏྠི. ཀེ་སུ་ཙི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ‘‘ཏི་ཎྞཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ དྷཱ་རེ་ནྟཱུ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀོ་ཡེ་ཝ པཱ་ཋོ ཨ་ཏྠི. ཧེ་ཊྛཱ མཱ་ན་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཏཱི་ཧི ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟེ་ན ས་ངྒྷཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ས་ཙེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ‘‘མཾ ས་ངྒྷོ དྷཱ་རེ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨ་ཐ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ས་ཙེ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཏི་ཎྞཾ, ཨེ་ཝཾ ‘‘མཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ དྷཱ་རེ་ནྟཱུ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་ད་ཉྩ ས་དྡ་ས་ཏྠ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་ཝི་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
‘‘ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ར་ཏྟི་པ་རི་གྒ་ཧོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ་མྤི པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མནྟི པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པཾ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨེ་སཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀོ བྷི་ཀྑུ. ཨ་སྶཱཏི ཨཱ་ག་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ.
ཏ་ཏོཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་དི་ཝ་ས་ཏོ. ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་དི་ཝ་སེ་ན ས་མཾ པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦཾ ནུ་ཁོ, ན ནུ་ཁོ་ཏི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ. པ་རི་ཝུ་ཏྠ་ཏྟཱཏི པ་རི་ཝ་སི་ཏ་ཏྟཱ. སོཏི པ་རི་ཝུ་ཏྠོ བྷི་ཀྑུ. ཨི་དནྟི དཱ་ཏ་བྦ་མཱ་ན་ཏྟཾ. ཏནྟི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟཾ. ཚཱ་ར་ཏྟནྟི ཚ་ར་ཏྟི་ཡོ ས་མཱ་ཧ་ཊཱ་ཏི ཚཱ་ར་ཏྟཾ, ས་མཱ་ཧཱ་རེ དི་གུ. ‘‘ཚ་ར་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ སུ་ཁུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཚ་ཀཱ་ར་སྶ དཱི་གྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཙེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་པ་ཏྟིཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་མི་ནཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟཾ ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟེ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ་པི དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི མཱུ་ལ་མཱ་ན་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཐཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨ་སྶཱཏི མཱ་ན་ཏྟཾ ཡཱ་ཙ་ནྟ་སྶ. ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པནྟི ཏ་སྶ ཡཱ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ. ས་ཙེ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ དྭེཏི ཨེ་ཏྠ དྭེཏི ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ཏ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་མྤི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ ཨེ་ཀ་བ་ཧཱུ་སུ. ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་མེ ཝཱཏི ཏ་སྶ མཱ་ན་ཏྟ་དཱ་ན་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ. ཨི་དྷ པ་ནཱཏི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟེ པ་ན. ཨི་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ. ཡཾ མཱ་ན་ཏྟཾ དི་ཡྻ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟེ.
ཨ་ཝ་སེ་སཱཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་ས་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སེ་ཧི ཨ་ཝ་སེ་སཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་ཝ་སེ་སེ་སུ དྭཱི་སུ པ་རི་ཝཱ་སེ་སུ. ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་པ་རི་ཝཱ་སོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀི་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨི’’ནྟི. ཨེ་སཱཏི སུ་དྡྷ་ནྟོ, དཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏནྟི ཛཱ་ན་ནཱ་ཛཱ་ན་ནཾ.
ཏ་ཏྠཱཏི དྭཱི་སུ སུ་དྡྷ་ནྟེ་སུ, ཙཱུ་ལ༹་སུ་དྡྷ་ནྟོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡོཏི བྷི་ཀྑུ, ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ.
ཏནྟི ཙཱུ་ལ༹་སུ་དྡྷ་ནྟཾ, པ་རི་ཝ་ས་ནྟེ་ན པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་གྒ་ཧེ་སཱིཏི པ་རི་ཝཱ་སཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཨ་ཉྙནྟི ག་ཧི་ཏ་མཱ་ས་ཏོ ཨ་ཉྙཾ. ‘‘པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཝཱ་ས་ག་ཧ་ཎ་ཀི་ཙྩ་མྤི ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི ག་ཎྷ་ནྟ་སྶེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ, དེ་ནྟ་སྶེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཝཱ. ཨུ་དྡྷ་མྤི ཨཱ་རོ་ཧ་ཏཱིཏི པ་རི་ཝཱ་ས་ག་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལ་ཏོ ཨ་ཉྙ་མྤི ཀཱ་ལཾ པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨུ་དྡྷ་མྤི ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ་པི ཨོ་རོ་ཧ་ཏཱིཏི པ་རི་ཝཱ་ས་ག་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལ་ཏོ ཨཱུ་ན་མྤི ཀཱ་ལཾ པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཧེ་ཊྛཱ་པི ཨོ་རོ་ཧ་ཏི. ཨི་དནྟི ཨཱ་རོ་ཧ་ནོ་རོ་ཧ་ནཾ. ཏ་སྶཱཏི སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་ས་སྶ. ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཙྩ དྭེ, ཏི་སྶོ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཝཱ བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཝི་ནཱ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཙཱུ་ལ༹་སུ་དྡྷ་ནྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་སུ་དྡྷ་ནྟཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏནྟི མ་ཧཱ་སུ་དྡྷ་ནྟཾ. ཡཱ་ཝ ཡ་ཏྟ་ཀོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་དི་ཝ་སོ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨུ་དྡྷཾ ནཱ་རོ་ཧ་ཏཱིཏི ཨུ་དྡྷཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ན་ཀཱ་ལ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ན ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི. ཨེ་ཏྠཱཏི སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སེ. ཨ་ཡཾ སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སོ ནཱ་མཱཏི ནི་ག་མ་ནཾ.
ཏ་ཏྠཱཏི ཏི་ཝི་དྷེ་སུ ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སེ་སུ. ‘‘ཨོ་དྷུ་ནི་ཏྭཱ ས་མོ་ད་ཧི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦ་པ་རི་ཝཱ་སོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨོ་དྷུ་ནི་ཏྭཱ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦོ པ་རི་ཝཱ་སོ ཨོ་དྷཱ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ནོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི, ‘‘པ་རི་ཝཱ་སོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་དྡྷི་ཏ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཝ་དྷུ་ནི་ཡ་ཏེ, ཨ་ཝ་དྷུ་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝཱ ཨོ་དྷཱ་ནཾ, སཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨོ་ད་ཧཱི་ཡ་ཏེ ས་མྤི་ཎྜཱི་ཡ་ཏེ, ཨུ་ད་ཧི་ཡ་ཏི ས་མྤི་ཎྜི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ས་མོ་དྷཱ་ནནྟི ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ‘‘མ་ཀྑེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ དྷུ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་པྤོ་ཊ་ན་དྷཾ་ས་ན་དྷོ་ཝ་ནཱ་ནི ད་སྶེ་ཏི. སོཏི ཨོ་དྷཱ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ནོ, ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨེ་ཏྠཱཏི ཨོ་དྷཱ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ནེ. ཡོཏི བྷི་ཀྑུ, པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་རི་ཝ་ས་ནྟོ ཝཱ མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧོ ཝཱ མཱ་ན་ཏྟཾ ཙ་ར་ནྟོ ཝཱ ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་ར་ཧོ ཝཱ ཡོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘པུ་རི་མཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི པ་དཾ ‘‘ས་མཱ ཝཱ’’ཏི པ་དེ ས་ཧཱ་དི་ཡོ་གོ. ‘‘ཨཱུ་ན་ཏ་རཱ’’ཏི་པ་དེ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཨ་པཱ་དཱ་ནཾ, ཨ་ནུ་མེ་ཡྻ་ཝི་ས་ཡ་ཨ་པཱ་དཱ་ནཾ ཝཱ. ‘‘ཨ་དི་ཝ་སེ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨོ་དྷུ་ནི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ དྷུ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཏྠེ་ཡེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི. ཨཱུ་ན་ཀ་པ་ཀྑ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱཏི པ་ཀྑ་ཏོ ཨཱུ་ན་ཀེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ནཱཏི པ་ཀྑེ ཝུ་ཏྟེ་ན ཨེ་ཏེ་ན ཨུ་པཱ་ཡེ་ན.
ཏ་ཏྠཱཏི མཱུ་ལཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ. ཨཱ་ཝི ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱཏི མཱུ་ལཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཝི ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ. པ་མཱ་ཎནྟི ཀཱ་ར་ཎཾ. ཡཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི. ཏ་ཏྠཱཏི མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཡཾ མཱུ་ལི་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ. ཨི་ཏ་རནྟི མཱུ་ལི་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ མཱུ་ལཱ་པ་ཏྟིཾ. ས་མོ་དྷཱ་ཡཱཏི ས་མོ་ད་ཧི་ཏྭཱ. པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཀཱ ཝཱ ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ས་བྦ་ཙི་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་བྦ་ཙི་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོཏི ས་བྦཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཙི་རེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ. ཏཱ་སནྟི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ. ཨ་གྒྷེ་ནཱཏི པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན. ཨ་གྒྷ་ས་དྡོ ཧེ་ཏྠ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀོ. ཨ་བྷི་དྷཱ་ནེ (ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཡཾ ༡༠༤༨ གཱ་ཐཱ་ཡཾ) ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་གྒྷོ མུ་ལྱེ ཙ པཱུ་ཛ་ནེ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ‘‘མུ་ལྱེ ཙཱ’’ཏི པ་ད་སྶ མཱུ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཱ་སཾ ར་ཏྟི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཨི་མེ་ཧི པ་དེ་ཧི ཨ་གྒྷེ་ན ར་ཏྟི་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦོ པ་རི་ཝཱ་སོ ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ནོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ས་བྦ་ཙི་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀི་ཉྩཱ་པི ཀོ་ཊི་ཨ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཏ་ཏི་ཡ་ཀྑ་རེ་ན པཱ་ཋོ ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ་པི སོ པཱ་ཋོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཀ་སྨཱ? བ་ཧཱུ་སུ པཱ་ལི༹་པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ཙ ཨ་ལི་ཁི་ཏ་ཏྟཱ. བ་ཧཱུ་སུ ཧི པོ་རཱ་ཎ་པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀྑ་རེ་ན པཱ་ཋོ་ཡེ་ཝ ལི་ཁི་ཏོ, ཏ་སྨཱ སོ པཱ་ཋོ་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ, ན ཨ་ཉྙོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. སོཏི ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ. ཨཱ་ག་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཡ་སྶ པ་ནཱཏི བྷི་ཀྑུ་སྶ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་བྦནྟི ས་ཀ་ལཾ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ཧ་སྶ་གཱ་ཐཱ་ཡ –
ད་ས་ས་ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ར་ཏྟི་ས་ཏཾ ཚཱ་ད་ཡི་ཏྭཱ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན་པི ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ནོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་གྒྷ་ས་དྡ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀྑ་རེ་ན པཱ་ཋ་སྶ ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་གྒྷེ་ན ད་ས་ར་ཏྟི་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ས་མོ་དྷཱ་ཡ དཱ་ཏ་བྦོ ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ.
ཡོ པ་རི་ཝཱ་སོ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ དི་ཡྻ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་རི་ཝཱ་སོ མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན མི་སྶ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦོ པ་རི་ཝཱ་སོ མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ནོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྲཱཏི མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ནེ. ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཱ་ཡཱཏི ཏ་སྶ ཡཱ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ་ཡ.
ཨེ་ཏྠ ཙཱཏི མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ནེ ཙ, ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
‘‘པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟ་ཉྩ …པེ… ཀ་ཐ་ཡི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏཾ པ་ནཱཏི པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ པ་ན. ‘‘ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ཀྑ་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ མཱ་ན་ཏྟཾ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཏཾ པ་ནཱཏི པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ པ་ན, དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་མནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཾ, མ་ཧཱ་སཱི་མ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སོ་དྷེ་ཏྭཱཏི ས་བྦཱ་སཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་ན་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན, ཚ་ནྡཱ་ར་ཧཱ་ནཾ ཚ་ནྡ་ན་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན, སཱི་མ་ཏོ བ་ཧི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ སོ་དྷེ་ཏྭཱ. ཙ་ཏུ་ཝ་གྒ་ག་ཎནྟི ཙ་ཏུ་ཝ་གྒ་ས་ངྒྷཾ. ག་ཎོཏི ཙེ་ཏྠ ས་ངྒྷོ་ཡེ་ཝཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
ཏ་ཏྲཱཏི ‘‘ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ. མུ་ཁ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ནནྟི ཨུ་པཱ་ཡ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ནཾ, ཨཱ་དི་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ནཾ ཝཱ. ‘‘ཨཱ་པ་ནྣཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ’’ཏི པ་དཾ ‘‘ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ’’ཏི པ་དེ ཀ་ཏྟཱ, ‘‘ཡཱ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི པ་དེ ཀཱ་རི་ཏ་ཀ་མྨཾ. ‘‘བྱ་ཏྟཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ’’ཏི པ་དཾ ‘‘ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ’’ཏི པ་དེ ཀཱ་རི་ཏ་ཀ་ཏྟཱ, ‘‘ས་ངྒྷོ’’ཏི པ་དཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཀཱ་རི་ཏ་ཀ་མྨཾ. ‘‘ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. ཏ་བྦ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཀཱ་རི་ཏ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཉཱ་པེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟནྟི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི མཱ་ལ༹་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཨ་སྶཱཏི མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནོཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ས་ནྟི་ཀ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱཏི ཨི་དཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་རཱ་ཏི་ཀྐ་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ་པཱིཏི བྷི་ཀྑུ་ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ་པི. ཏ་ཏྠཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ. ཀུ་རུ་ནྡི་མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རཱི་སུ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཙཱཏི བྷི་ཀྑུ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཙ. གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ མུ་ཉྩི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྨཱ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རེ་པི ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ནི་སཱི་ད་ན་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ. ཋཱ་ནནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཋཱ་ནཾ. ཨེ་ཏཱིཏི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. པ་གེ་ཝཱཏི པཱ་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཏཱ་ཡཱཏི མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ནི་ཡཱ.
ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཛཱ་ན་ན་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ. ཏནྟི ཝ་ཙ་ནཾ. པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཝ་ཏྟ་པཱུ་ར་ཎ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཡུ་ཏྟ་ཏ་རཾ དི་སྶ་ཏཱིཏི ཡུ་ཏྟ་ཏ་རཾ ཧུ་ཏྭཱ དི་སྶ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟ་བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝི་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ་པི ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་ག་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ, ན གཱ་མེ ཋི་ཏཱ་ན་མྤི ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ་ནྟི དཱི་པེ་ཏི. ཨུ་པོ་ས་ཐེཏི ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ་པི. དེ་ཝ་སི་ཀནྟི དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ. ཏ་སྨིཾ གཱ་མེཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཝ་ས་ན་གཱ་མེ. ཨ་ཉྙ་ཏྲཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཝ་ས་ན་གཱ་མ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ གཱ་མེ. ཏ་ཏྲཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཝ་ས་ན་གཱ་མཾ. ད་སྶེ་ཏྭཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ. ཏཱ་ཡཱཏི མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ནི་ཡཱ. ཝི་ཧཱ་རནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་ཧཱ་རཾ. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡཱཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་ཏོ བ་ཧཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཡནྟི མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ནཱི.
ཝཱི་ས་ཏི ག་ཎོ ཨི་མ་སྶཱ་ཏི ཝཱི་ས་ཏི་ག་ཎོ, ས་ངྒྷོ, ཏ་སྨིཾ. མཱ་ན་ཏྟཾ ཙ་ར་མཱ་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་དཾ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ནཱ་མཱཏི ཨི་དཾ པུ་བྦ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ནི་ག་མ་ཝ་སེ་ན པ་ར་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཀ་ཐ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠཱཏི ཏི་ཝི་དྷེ་སུ མཱ་ན་ཏྟེ་སུ. ཡ་དེ་ཏཾ མཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ར་ཏོཏི པ་ར་སྨིཾ. པ་རི་ཝཱ་སཾ པ་རི་ཝ་ས་ནྟ་སྶ མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶི་ཏ་སྶ ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཨི་དནྟི མཱ་ན་ཏྟཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཨོ་དྷཱ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཏ་མྤཱིཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་མྤི.
ཏནྟི ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ན་མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ནཾ, དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ཨེ་ཏ་པ་རི་མཱ་ཎེ་ན ཝ་ཙ་ན་ཀྐ་མེ་ན, ‘‘ཨ་ཡ་ཉྷི ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ པ་རི་ཝཱ་སོ ནཱ་མཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༢) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ‘‘ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཱ་ཝ ཝ་ཙ་ན་ཀྐ་མེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཏེ་ན ཧི བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ད་སྶེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་དྡོ་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ
༡༠༢. ཡཱ པཱ་ལི༹ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༡༠༨. ཏ་ཏོཏི པཱ་ལི༹་ཏོ. ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟིནྟི ཏཾ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟིཾ. ཨ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་སྶ. ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཝཱ. སོཏི བྷི་ཀྑུ, ཋི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱཏི ཏ་སྶཱ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི་པི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨི་མྤཱིཏི མཱུ་ལཱ་ཡ པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནེ་པི. མ་ཀྑི་ཏཱཏི པི་སི་ཏཱ, དྷཾ་སི་ཏཱ ཝཱ. མ་ཀྑི་ཡ་ནྟི པི་སི་ཡ་ནྟི, དྷཾ་སི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ མ་ཀྑི་ཏཱ, པ་རི་ཝུ་ཏྠ་དི་ཝ་སཱ. ཏ་ཏོཏི པཱ་ལི༹་ཏོ པ་ར་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ར་ཏོ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཝནྟི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཝཱ་རེ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ
༡༢༥. ཏ་ཏོཏི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཝཱ་ར་ཏོ, པ་རཾ ད་སྶི་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྠ ཙཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝཱ་རེ ཙ. ཡ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཎཱ, ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན, ཏ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཎཱ ཝཱ, ‘‘མཱུ་ལཱ་ཡ…པེ… དེ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྨཱ ས་བྦེ མ་ཀྑི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏོཏི ཝཱ་ར་ཏོ པ་རཾ ནི་ཊྛཱ་པི་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ
༡༣༤. ཏ་ཏོཏི ཝཱ་ར་ཏོ པ་རཾ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏོཏི ཝཱ་ར་ཏོ པ་རཾ པཱ་ལི༹ ཋ་པི་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ལ་ཛྫི་དྷ་མྨེ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡནྟི ཀ་མྨཾ. ཏ་ཏོཏི ཝཱ་ར་ཏོ པ་རཾ ཏ་ཐེ་ཝ པཱ་ལི༹ ཋ་པི་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༡༣༨. ཏ་ཏོཏི ཝཱ་ར་ཏོ པ་རཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པཱ་ལི༹ ཋ་པི་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༡༥༦. ཏ་ཏོཏི ཝཱ་ར་ཏོ པ་རཾ སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༡༦༠. ཏ་ཏོཏི པཱ་ལི༹་ཏོ པ་རཾ པཱ་ལི༹ ཋ་པི་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༡༦༥. ཏ་ཏྠཱཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ. ཨ་ནྟ་རཱ…པེ… ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ་ཏིཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༡༦༦. པ་ཙྪི་མ་སྨིཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ བྷེ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀིཾ ‘‘པ་ཙྪི་མ་སྨིཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀོ་ཝ སོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ‘‘པ་ཙྪི་མ་སྨིཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྪཱ ཚཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠ པ་ནས་དྡོ ག་ར་ཧ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀོ, ཏ་ཐཱ་པཱི་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀོ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཙྪཱ ཚཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཙྪི་མ་སྨིཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༡༨༠. ‘‘ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ ས་མྦྷི་ནྣཱ’’ཏི ཨེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༨. དྭེ་བྷི་ཀྑུ་ཝཱ་ར་ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༡༨༡. ཏ་ཏོཏི པཱ་ལི༹་ཏོ པ་རཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ. མི་སྶ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཧི མི་སྶ་ཀ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ཧི མི་སྶ་ཀ’’ནྟི.
༡༨༤. ཏ་ཏོཏི པཱ་ལི༹་ཏོ པ་རཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨི་དྷ པ་ན བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ཋེ. ཏ་ཉྩཱཏི ‘‘ཨི་དྷ པ་ན བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ཝུ་ཏྟཾ ས་བྦཾ ཝ་ཙ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨི་ཏི ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
༤. ས་མ་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ
༡. ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡ་ཀ་ཐཱ
༡༨༦-༧. ས་མ་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཚ མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་དཱ་ནཱིཏི ཝཱ་ཀྱ་མྤི ས་མཱ་སོ་པི ཡུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ས་མཱ་སོ པ་ན ཨ་ས་མཱ་ཧཱ་ར་དི་གུ་ཡེ་ཝ. ‘‘ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ’’ཏི པ་དཾ ‘‘ཝུ་ཏྟོ’’ཏི པ་དེ པུ་བྦ་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ནཾ, ཏུ་ལྱ་ཏྠོ ཝཱ. ཝི་ཏྠཱ་རོཏི ཝི་བྷ་ངྒོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཝི་བྷ་ངྒེ. ས་ཉྙཱ་པེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཏོ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ སཾ་པུ་བྦོ ཉཱ་དྷཱ་ཏུ པ་རི་ཏོ་ས་ན་ཏྠཾ ཨ་ནྟོ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་བོ་དྷ་ན་ཏྠོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀཱ་ར་ཎ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཱ་ནཱིཏི ཀཱ་ར་ཎ་སྶ པ་ཊི་བྷཱ་གཱ་ནི. ནི་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཛྷེ་དྷཱ་ཏུ ཨོ་ལོ་ཀ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་ཐཱཏི ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན, ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སོཏི དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི. པ་ར་ཏོ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ‘‘པུ་ན་པྤུ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནུ་པེ་ཀྑ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་ས་དྡོ ན ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པེ་ཀྑ་ཏི ཨ་ནུ་པེ་ཀྑ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཀྑ་དྷཱ་ཏུ ‘‘ད་སྶེ་ཏི ཨ་ནུ་ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ དི་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་དི་ས་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ད་སྶེ་ཏི…པེ… པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝཱཏི ‘‘པེ་ཀྑ་ཏི ཨ་ནུ་པེ་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི པ་དཱ་ན་ཉྙེ་ཝ. པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཱིཏི ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ས་དྡཱ ཨ་ཏྠེ པ་རི་བྱ་ཏྟིཾ ཨ་ཡ་ནྟི ག་ཙྪ་ནྟི ཨི་མེ་ཧཱི་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ནི, ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཝ་ཙ་ནཱ་ནི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. སོཏི ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི. མོ་ཧེ་ཏྭཱཏི དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི་པུ་གྒ་ལཱ་དིཾ མོ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ.
༡༨༨. དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི པུ་གྒ་ལོ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་མོ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི་པུ་གྒ་ལཱ་དིཾ ཨ་མོ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ, ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢. ས་ཏི་ཝི་ན་ཡ་ཀ་ཐཱ
༡༩༥. པ་ར་མྨུ་ཁཾ ཝི་ནེ་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཝི་ན་ཡོ, པ་ར་མྨུ་ཁཾ ཝི་ནེ་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཝི་ན་ཡོ, ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ. ས་ངྒྷ་དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ས་མྨུ་ཁཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ན་ཡོ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡོ. པ་ཉྩི་མཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་དྡྷ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ནུ་ཝ་དི་ཏ་སྶ དཱ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏཱ་ནཱིཏི པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀ་ཨ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ན ལ་བྦྷ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མུ་དཱ་ཡ་ཝཱ་ཀྱ་ནི་བྦ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཉྩ་ངྒ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. དེ་ས་ནཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏནྟི ‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ན ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝཱ་ཀྱ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. དྷ་མྨནྟི བྷཱུ་ཏཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ. ཏ་ཏྠ ཙཱཏི ‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ ཙ. ཨ་ནུ་ཝ་ད་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་ས་ནེ་ན ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཙོ་དེ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན ས་ཏི་ཝི་ན་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ་པཱིཏི པི་ས་དྡོ ས་མྦྷཱ་ཝ་ནེ, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨཱ་དི་ཀེ པ་ན ཀཱ ནཱ་མ ཀ་ཐཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སོ ཙ ཁོཏི ས་ཏི་ཝི་ན་ཡོ ཙ. ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནེ་ཡེ་ཝཱཏི ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ན་སྶེ་ཝ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཏ་སྨིནྟི ས་ཏི་ཝི་ན་ཡ་སྨིཾ དི་ནྣེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཙོ་དི་ཏ་ཏྟཱ ཀ་ཐཱ ན རཱུ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙོ་དེ་ནྟོ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཙོ་ད་ཀོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཙོ་ད་ནཱ་དི་ཨ་སཱ་རུ་པྤེ ཝི་ནེ་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཝི་ན་ཡོ, ཝི་ནེ་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཝི་ན་ཡོ, ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ. ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པ་ཏྟ་སྶ དཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ན་ཡོ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡོ.
༣. ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡ་ཀ་ཐཱ
༡༩༦. བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀ་ནྟནྟི ཨེ་ཏྠ བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀ་ནྟ་ས་དྡཱ་ནཾ ཀ་ར་ཎཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ ཝི་སུཾ ཀ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝཱ་ཙཱ་ཡ བྷཱ་སི་ཏཾ, ཀཱ་ཡེ་ན པ་རི་ཀ་ནྟ’’ནྟི. ‘‘པ་རི་ཀྐ་མེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཀ་མ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཀ་ནྟཾ, པ་རི་ཀ་ནྟཾ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ པ་རི་ཀ་ནྟནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་རི་ཀྐ་མེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ. ས་ར་ཏཱ་ཡ་སྨཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་ཀཱ་ར་ལོ་པ་ས་ནྡྷིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ར་ཏུ ཨཱ་ཡ་སྨཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཡོ་ག་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀ་མྨ་ཏྠ་ཚ་ཊྛི་ཡཱ་པི ས་མྦྷ་ཝ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཡོ་གེ ཀ་མྨ་ཏྠ་ཚ་ཊྛཱི ཨ་ནི་ཙྩཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ཀ་མྨ་ཏྠ་ཚ་ཊྛཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཨཱ་པ་ཏྟི’’ནྟི ཀ་མྨ་ཏྠ་དུ་ཏི་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་སྶཱཏི ‘‘ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ’’ཏི པཱ་ཋ་སྶ. ‘‘པ་ཋ་མཾ པ་ཙྪཱ’’ཏི པ་དེ་ཧི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཙོ་ད་ཀ་སྶ ཀ་ཐཾ ཝི་ནེ་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཝི་ན་ཡོ, ཙོ་ད་ཀ་སྶ ཀ་ཐཾ ཝི་ནེ་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཝི་ན་ཡོ. པ་ཋ་མཾ མཱུ་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ པ་ཙྪཱ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ དཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ན་ཡོ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡོ.
༤. པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཀ་ཐཱ
༢༠༠. པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཡ་ཏེ, པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནཾ ཝཱ པ་ཊི་ཉྙཱ, ཏཱ་ཡ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.
༥. ཡེ་བྷུ་ཡྻ་སི་ཀཱ་ཀ་ཐཱ
༢༠༢. ཡེ་བྷུ་ཡྻ་སི་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་སི་ཀཱ, དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཏཱ་ས་མྤཱ་དི་ཀཱ ཀི་རི་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶཱ ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶཱ ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱཏི ཡ་སྶཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཏཱ་ས་མྤཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཨེ་སཱཏི ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཏཱ་ས་མྤཱ་དི་ཀཱ ཀི་རི་ཡཱ.
༢༠༤. ཨོ་ར་མ་ཏྟ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཨོ་ར་ས་དྡོ ཙ མ་ཏྟ་ས་དྡོ ཙ ས་མཱུ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཏྟ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ’’ནྟི. ‘‘བྷ་ཎྜ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ན མ་ཧ་ནྟཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ན ཙ ག་ཏི་ག་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཙི་ར་ཀཱ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ན ཙ ག་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘དྭེ ཏ་ཡོ…པེ… ཨ་ཝི་ནི་ཙྪི་ཏ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཛཱ་ཏ་ཨཱ་ཝཱ་སེ ཨེ་ཝ, ན ཙ ས་རི་ཏ་སཱ་རི་ཏ་པ་དཱ་ནཾ སུ་དྡྷ་ཀཱ་རི་ཏ་ཀི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཡཾ ས་རི་ཏཾ ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧཱིཏི ཝི་ཝཱ་ད་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི. ‘‘ས་ལཱ་ཀཾ གཱ་ཧེ་ནྟོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི པ་ད་སྶ ཀ་ཏྟཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཧཱ་རེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཨ་པི ནཱ་མཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་པྤེ་ཝ་ནཱ་མས་དྡོ ཨ་པི་ནཱ་མ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་སྶཱུཏི བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ཨི་མི་ནཱ ‘‘པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི བ་ཧུ་ཏ་རཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ་ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨ་ཡ་མ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཋ་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་སྶཱཏི ས་ལཱ་ཀ་གཱ་ཧ་སྶ. དྭཱི་སུ་པཱིཏི ‘‘ཛཱ་ནཱ་ཏི ས་ངྒྷོ བྷི་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ས་ངྒྷོ བྷི་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི ཙ དྭཱི་སུ་པི པ་དེ་སུ.
‘‘ཨ་དྷ་མྨེ་ན ག་ཎྷ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ག་ཎྷ་ནྟཱི’’ཏི ཀི་རི་ཡཱ་པ་ད་སྶ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝ ཀ་ཏྟཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ’’ཏི. ‘‘དྭེ དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཝ་གྒཱ ག་ཎྷ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ག་ཎྷ་ནྟཱི’’ཏི ཀི་རི་ཡཱ་པ་ད་སྶ དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝ ཀ་ཏྟཱ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ན ཙ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ག་ཎྷ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ས་ལཱ་ཀཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ས་ལཱ་ཀ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ན ཙ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ག་ཎྷ་ནྟི ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཊི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱཏི ཨི་མ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ. ‘‘པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེཏི དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ས་མ་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ.
༦. ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཱ་ཀ་ཐཱ
༢༠༧. ཨ་སུ་ཙཱིཏི ཨེ་ཏྠ ན་ཏྠི སུ་ཙཱི་ནི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་སུ་ཙཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་སུ་ཙཱི་ཧི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཨ་ལ་ཛྫཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. སཱ་ནུ་ཝཱ་དོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ས་དྡཱ་ནཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཨུ་པ་ཝཱ་དོ’’ཏི. ཨི་ཏི པ་ཉྩཱཏི ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀ་ཀ་མྨེ. ཨི་དནྟི ཀ་མྨཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཧཱིཏི ཝི་ཏྠཱ་རོ. ཡོ པུ་གྒ་ལོ པཱ་པི་ཡོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པཱ་པུ་སྶ་ནྣ་ཏཱ་ཡཱཏི ལཱ་མ་ཀུ་སྶ་ནྣ་ཏཱ་ཡ. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཡ་ཉྩ པཱ་པོ ཨ་ཡ་ཉྩ པཱ་པོ, ཨ་ཡ་མི་མེ་སཾ ཝི་སེ་སེ་ན པཱ་པོ་ཏི པཱ་པི་ཡོཏི ཙ པཱ་པཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ས་ཡེ་ན པཱ་པོ་ཏི པཱ་པི་ཡོཏི ཙ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ. ཏ་སྶཱཏི པུ་གྒ་ལ་སྶ. ཨི་མི་ནཱ ཏ་སྶ པཱ་པི་ཡ་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཾ, ཏ་མེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀ་ཀ་མྨནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀེ་སུ་ཙི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ཡ་ཀཱ་རེ དྭེ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠི, སོ ཨ་ཡུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ‘‘ཡེ་བྷུ་ཡྻ་སི་ཀཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཀཱ་རེ དྭེ་བྷཱ་ཝ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏོ ཨེ་ཏྠཱ་པི དྭེ་བྷཱ་ཝོ ཡུ་ཏྟོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ལི་ཁ་ནྟཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.