༨. ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ
༡. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ
༣༥༧. ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཨཱ་རཱ་མནྟི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་ས་མཱི་པ’’ནྟི. ‘‘ག་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ‘‘ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ’’ཏི ཀ་མྨཾ པཱ་ཀ་ཊཾ, ཀ་ར་ཎཾ པ་ན ཨ་པཱ་ཀ་ཊཾ. ཏ་སྨཱ ཀ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པཱ་ཧ་ན་ད་ཎྜ་ཀེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཧ་ཏྠེ་ནཱ’’ཏི ཀ་ར་ཎཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཝི་ས་ནྟཱི་ཏི ཙ ཨ་པ་ཀྐ་མ་ནྟཱི་ཏི ཙ ཨ་ཏྠཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱི’’ཏི. ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ…པེ… པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ས་ཧ ཀ་མྨེ་ན པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ ཋཱ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ…པེ… ཙོ་ལ༹་ཀ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀ་མྨཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘པ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ཛ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ་ཛ་ན་ཏྠཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. གོ་ཙ་རོ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏྠ གོ་ཙ་ར་ས་དྡོ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ས་དྡེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རོ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ’’ཏི. བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རོ, གོ་ཙ་ར་གཱ་མོ. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ གཱ་མེ. ‘‘ཀི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀཾ ཀཱ་ལནྟི ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ.
བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ནྟ་སྶཱཏི ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ནྟ་སྶ. ནི་ལློ་ཀེ་ཏ་བྦོཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦོ. ‘‘ཡ་དི ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཙེ ཨུ་སྶ་ཧ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཙེ་ས་དྡོ ཡ་དི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི་ས་དྡོ ས་ཀྐོ་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སོ་དྷ་ན་ཝ་ཏྟེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༢. ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ
༣༥༩. ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟེ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་བྦཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་སྶཱཏི ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་ར་སྶ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶ. ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཙེ བཱ་ལོ ‘‘ས་མྨ་ཛྫཱ་ཧི ཏཱ་ཝ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ’’ནྟི ན ཝ་ད་ཏི, ས་མྨ་ཛྫ་ནིཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. བྷེ་ས་ཛྫ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦནྟི ས་ཧཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ བཱ་ལོ ‘‘ཀ་རོ་ཧི ཏཱ་ཝ བྷེ་ས་ཛྫ’’ནྟི ཨ་ཝ་ད་ནྟོ་པི བྷེ་ས་ཛྫ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶ ཝ་ཏྟ་བྦ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི. པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. བཱི་ཛ་ནེ་ནཱཏི བཱི་ཛ་ནི་ཡཱ. ‘‘བཱི་ཛ་ན’’ནྟི ཧི ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒོ, ‘‘བཱི་ཛ་ནཱི’’ཏི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒོ. ‘‘བཱི་ཛི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཙ ‘‘བཱི་ཛི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཙ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན བཱི་ཛི་ཡ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི བཱི་ཛ་ནཾ, བཱི་ཛི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི བཱི་ཛ་ནཱིཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་སྶཱཏི ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་ར་ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶ. མ་ཀྑེ་ཏ་བྦཱཏི ཨ་ཉྫེ་ཏ་བྦཱ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨུ་པཱ་ཧ་ན་པུ་ཉྪ་ནེ. ཀ་ཏྠཱཏི ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ. པུ་ཙྪི་ཏེ་ན ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀེ་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ…པེ… ན ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ས་མྤ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶ ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཀཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༣. ག་མི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ
༣༦༠. ག་མི་ཀ་ཝ་ཏྟེ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠཱཏི སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ. ཏཾ ས་བྦཾ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་ཏྠ ཡེ་སུ པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎ་ཏྠ་མྦྷེ་སུ ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ ནཱ་རོ་ཧ་ནྟི, ཏ་སྶཾ པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛི་ཡཾ ཝཱ ཏེ་སུ པཱ་སཱ་ཎ་ཏྠ་མྦྷེ་སུ ཝཱ ཡཾ ཀ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཙ་ཏཱུ་སུ པཱ་སཱ་ཎེ་སཱུ་ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ཏེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཡནྟི ཨཱ་ནི་སཾ་སོ. ཨོ་ཝ་སྶ་ཀ་གེ་ཧེ པ་ན ཋ་པི་ཏཱ་ནཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༤. ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ
༣༦༢. ཨི་དྡྷཾ ཨ་ཧོ་སཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་དྷ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏྠཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྤ་ནྣཾ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི. ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རེ ནི་སི་ནྣེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ནུ་ཐེ་རེ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་སི་ནྣེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷི་ཊྛེ་པཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ནུ་མོ་ད་ཀོ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ནུ པུ་ན་པྤུ་ནཾ, པ་ཙྪཱ ཝཱ དཱ་ཡ་ཀེ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡ མོ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་མོ་ད་ཀོ. ‘‘ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ས་ཙེ ཝ་ད་ཏི ཨ་ནུ་མོ་ད་ཀོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྶཱཏི ཨ་ནུ་མོ་ད་ཀ་སྶ. མ་ནུ་སྶཱ ཀཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཨེ་ཀེ་ནཱ’’ཏི པ་དཾ ‘‘ཀཱ་རེ་ནྟཱི’’ཏི པ་དེ ཀཱ་རི་ཏ་ཀ་མྨཾ. ཏ་སྶཱཏི ཀཱ་རི་ཏ་བྷི་ཀྑུ་སྶ. ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཏོཏི ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ. ཨུ་པ་ནི་སི་ནྣ་ཀ་ཐཱཏི ཨུ་པ་ས་མཱི་པེ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨུ་པ་ནི་སི་ནྣ་ཀ་ཐཱ. ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་ཡཱཏི ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ཛ྄ཛྷི་ཊྛོ་ཝཱཏི ས་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷི་ཊྛོ ཨེ་ཝ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ. ‘‘ས་ཉྫཱ་ཏ་ཝ་ཙྩོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙྩོ ས་ཉྫཱ་ཏོ ཨི་མ་སྶཱ་ཏི ཝ་ཙྩི་ཏོཏི ཀ་ཏྭཱ ས་ཉྫཱ་ཏ་ཏྠེ ཨི་ཏ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༥. བྷ་ཏྟ་གྒ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ
༣༦༤. བྷ་ཏྟ་གྒ་ཝ་ཏྟེཏི བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི བྷ་ཏྟ་གྒཾ, པ་རི་ཝི་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ. ཏ་སྨིཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཝ་ཏྟཾ བྷ་ཏྟ་གྒ་ཝ་ཏྟཾ, ཏ་སྨིཾ བྷ་ཏྟ་གྒ་ཝ་ཏྟེ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་རི་ཝི་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ མ་ནུ་སྶཱ ས་པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ ཨཱ་ཝ་སི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་བྷོ་ཛེ་ནྟི. ‘‘ཨ་ཏི་ཨ་ལླཱི་ཡི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫཱཏི ཨེ་ཏྠ ཁ་ད་དྷཱ་ཏུ་སྶ ཧིཾ་ས་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏི་ཨ་ལླཱི་ཡ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་ས་ནེ་སུ ས་ཏཱིཏི ཨཱ་ས་ནེ་སུ ས་ནྟེ་སུ. ནི་སཱི་ད་ནྟ་སྶ ན་ཝ་ཀ་སྶཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏེ ཨ་ན་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཐེ་རོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་ངྒྷཱ་ཊིནྟི པཱ་རུ་ཏ་ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ.
པ་ཏྟ་དྷོ་ཝ་ན་ཨུ་ད་ཀནྟི བྷུ་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཏྟཱ་ནཾ དྷོ་ཝ་ན་ཨུ་ད་ཀཾ. ག་ཧེ་ཏ་བྦནྟི ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཡ་ཐཱ ག་ཎྷི་ཡ་མཱ་ནེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. མ་ཏྟཱ་ཡཱཏི པ་མཱ་ཎཱ་ཡ. ས་བྦི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝཱཏི ཨེ་ཝ་ས་དྡོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦོ. ས་བྦི་ཨཱ་དཱི་སཱུཏི ས་བྦི་ཏེ་ལ་ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒེ་སུ, ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨཾ. ཡནྟི ས་བྦི་ཨཱ་དི་ཀཾ. ཨ་པྤ་ཧོ་ཏཱིཏི ས་བྦེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏི. ཏནྟི ས་བྦི་ཨཱ་དི་ཀཾ, ས་མྤཱ་དེ་ཧཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏཱ་དི་སཾ ས་བྦི་ཨཱ་དི་ཀ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཡཾ བྷ་ཏྟ་གྒ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཧ་ཏྠ་དྷོ་ཝ་ན་ཨུ་ད་ཀནྟི བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི་ནཾ ཧ་ཏྠ་སྶ དྷོ་ཝ་ན་ཨུ་ད་ཀཾ. ཨ་ནྟ་རཱཏི བྷོ་ཛ་ན་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ. པི་པཱ་སི་ཏེ་ནཱཏི པི་ཝི་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ན. ག་ལེཏི ཀ་ཎྛེ.
ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་སྨཱ ཋཱ་ནཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཏྟ་གྒ་ཏོ’’ཏི. ཀ་ཐཾ ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀ་སྨཱ ན་ཝ་ཀེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྦཱ་དྷེ་སུ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ནི་ཀྑ་མ་ནོ་ཀཱ་སོཏི པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ནི་ཀྑ་ནྟོ་ཀཱ་སོ. པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱཏི ཝུ་ཌྜྷ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ. དྷུ་རེཏི གེ་ཧ་དྭཱ་ར་སྶ ས་མཱི་པེ. དྷུ་ར་ས་དྡོ ཧི ཨི་དྷ ས་མཱི་པ་ཝཱ་ཙ་ཀོ. ན་ཝ་ཀཱ ཨ་ནྟོ་གེ་ཧེ ཙེ ནི་སི་ནྣཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ནྟ་རེ་ནཱཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་ཝ་རེ་ན, མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཝཱ. ཝི་ར་ལཱ༹་ཡཱཏི ཏ་ནུ་ཀཱ་ཡ.
༦. པི་ཎྜ་ཙཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ
༣༦༦. པི་ཎྜ་ཙཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟེ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀ་པྤཱ་སཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་ཉྩཱཏི ཡ་ཉྩ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྠུཾ, ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་རོ་ནྟཱི ཋི་ཏཱ ཝཱཏི ཀ་རོ་ནྟཱི ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ཝཱ. ཏནྟི ཀ་མྨཾ. ན ཙ བྷི་ཀྑཱ་དཱ་ཡི་ཀཱ་ཡཱཏི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨེ་ཝ མུ་ཁཾ ན ཨུ་ལློ་ཀེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏྠཱི ཝཱ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘བྷི་ཀྑཱ་དཱ་ན་ས་མ་ཡེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ་པི ན་ཏྠི དོ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ད་ད་མཱ་ནཱ་ཡ ས་བྦ་ཀཱ་ལ་མྤི ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ནི་ཙྪི་ཏ་ཏྠཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི.
༧. ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ
༣༦༨. ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ཝ་ཏྟེ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སེ་ནཱ་ས་ནཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ར་ཉྙེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ་དཱི་སུ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཝི་ཧཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏ་བྦ’’ནྟི.
པ་ཏྟཾ ཐ་ཝི་ཀཱ་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐཾ པ་ཏྟོ ཐ་ཝི་ཀཱ་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ བ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ པ་ཏྟོ པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཀ་ཏྭཱཏི པ་དེ་སུ ‘‘པ་ཏྟཾ ཝོ་ད་ཀ’’ནྟི ཝི་བྷ་ཏྟི་པ་རི་ཎཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཏ་མྤཱིཏི ཝེ་ལུ༹་ནཱ་ལི༹་ཀ་མྤི. ས་མཱི་པེཏི ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ན་སྶ ས་མཱི་པེ. ཡ་ཐཱ ཙ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་སྶ ཨ་ར་ཎི་ས་ཧི་ཏཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཀ་ནྟཱ་རཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶཱ་པི ཨ་ར་ཎི་ས་ཧི་ཏཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ག་ཎ་ཝཱ་སི་ནོཏི ག་ཎེ་ན ས་ཧ ཝཱ་སི་ནོ, ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་སྶཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་ནཱཏི ཨ་ར་ཎི་ས་ཧི་ཏེ་ན. ‘‘ན་ཀྑ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ན་ཀྑ་ཏྟ་པ་དཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་སྶ་ཡུ་ཛཱ་དི་ན་ཀྑ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ (ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཡཾ ༥༨-༦༠ གཱ་ཐཱ་སུ) དི་སཱ་བྷཱ་ག་ཛཱ་ན་ན་སྶ, ཙ ས་མ་ཡ་ཛཱ་ན་ན་སྶ ཙ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ན་ཀྑ་ཏྟ་པ་དཱ་ནི ནཱ་མཱཏི ད་སྶེ་ཏི.
༨. སེ་ནཱ་ས་ན་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ
༣༦༩. སེ་ནཱ་ས་ན་ཝ་ཏྟེ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. དྭཱ་རཾ ནཱ་མཱཏི མ་ཧཱ་དྭཱ་རཾ. མ་ཧཱ་ཝ་ལ༹་ཉྫནྟི མ་ཧ་ནྟེ་ཧི ཛ་ནེ་ཧི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠཱཏི དྭཱ་རེ. ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝཱཏི ཝུ་ཌྜྷཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ, ས་བྷཱ་ག་སྶ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་ར་སྶཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦནྟི པ་རི་མུ་ཁཾ ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ.
༩. ཛ་ནྟཱ་གྷ་ར་ཝ་ཏྟཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༣༧༡. ཛ་ནྟཱ་གྷ་ར་ཝ་ཏྟེ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. བ་ཧི་ཛ་ག་ཏཱིཏི བ་ཧི་ཨཱ་ལི་ནྡོ.
༣༧༣. ཨཱ་ཙ་མ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱཏི ཨུ་ད་ཀཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ. ཨཱ་ཙ་མི་ཏ་བྦནྟི དྷོ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨཱ་པུ་བྦོ ཙ་མུ དྷོ་ཝ་ནེ’’ཏི ཧི དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཝ་ཊནྟི ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཝ་ཊཾ, ན ཀེ་ན་ཙི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟ་སྶེ་ཝཱཏི ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ཡེ་ཝ.
༣༧༤. ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཝ་ཏྟེ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཡནྟི ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཁཱ་ད་ཏོ ཝ་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཾ. ས་བྦ་ཏྠེ་ཝཱཏི ས་བྦ་སྨིཾ ཨེ་ཝ ཋཱ་ནེ. ‘‘ན ཕ་རུ་སེ་ན ཀ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཁ་ར་ཀ་ཊྛ་མེ་ཝ, ཕཱ་ལི་ཏ་ཀ་ཊྛཱ་ད་ཡོ་པི ཚ་ཝི་ཨ་ཝ་ལེ་ཁ་ན་ཀ་ཊྛཱ ཕ་རུ་སཱ་ཡེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཕཱ་ལི་ཏ་ཀ་ཊྛེ་ན ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཝི་ཊྛ་སྶཱཏི ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཝི་ཊྛ་སྶ.
ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནནྟི ས་བྦེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ, ས་བྦེ་ཧི ཝཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ ཋཱ་ནེ. ནི་བ་དྡྷ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་བ་དྡྷ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཾ ཡཾ ཋཱ་ནཾ ཝཱ ཡཾ པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨུ་ཧ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པུ་བྦོ ཧ་ད་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཧ་དི་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཧ་ད ཀ་རཱི་སོ་སྶ་གྒེ’’ཏི དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋེ་སུ (པཱ་ཎི་ནཱི ༩༧༧ དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋེ; ས་དྡ་ནཱི་ཏི་དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ་ཡཾ ༡༥ ད་ཀཱ་ར་ནྟ་དྷཱ་ཏུ) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝ་ཙྩ་ཀཱུ་པ་ཏོ བ་ཧི ཀ་རཱི་ས་སྶ ཨོ་སྶ་ཛྫ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བ་ཧི ཝ་ཙྩ་མ་ཀྑི་ཏཱ’’ཏི. དྷོ་ཝི་ཏ་བྦཱཏི ཨུ་ད་ཀེ་ན དྷོ་ཝི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏ་མྤཱིཏི ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦ་སྨིཾ ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ.
ཨི་ཏི ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.