༦. སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ
ཝི་ཧཱ་རཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ
༢༩༤. སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ན ཉ་པ་དྷཱ་ཏུ ཧོ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ཉཱ་དྷཱ་ཏུ་ཡེ་ཝ, སོ ཙ ཁོ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཉཱ་དྷཱ་ཏུ་སྶ ཨ་ཝ་བོ་དྷ་ནཱ་ད་ཡོ ཨ་ཏྠེ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ་ཡེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ཧཱ་ར་ས་དྡེ་ན པཱ་རི་སེ་ས་ཏོ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ཝཱ་སོ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གཱ་དི་མུ་ཏྟ་ཀོ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ཝཱ་སོ’’ཏི. སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ངྐ་གེ་ཧནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ངྐ་ཚ་ད་ནེ་ན ཚཱ་དི་ཏཾ གེ་ཧཾ. ཨི་ཊྛ་ཀཱ་གུ་ཧཱཏི ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཡ ཀ་ཏཱ གུ་ཧཱ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཙ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་སྶ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ས་དྡེ་ན དྭ་ནྡ་ཝཱ་ཀྱཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ག་ཏོ, ན ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ, ས་ངྒྷོ. ཨཱ་ག་ཏོ ཙ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ ཙ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏོ, ས་མཱ་ཧཱ་ར་དྭ་ནྡོ པུཾ་ལི་ངྒོ, ཏ་སྶ. ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཙཱ་ར་སྶཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཙཱ་རོ ཙཱ་ཏུ་དྡི་སོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
༢༩༥. ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་གཱ་ཐཱ་སུ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨུ་ཏུ་ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ནཱཏི སཱི་ཏ་ཨུ་ཎྷཱ་ནཾ ཨུ་ཏཱུ་ནཾ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན. སཾ་ཕུ་སི་ཏ་ཀ་ཝཱ་ཏོཏི ས་ཧ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ་ནཱ ཨཱ་ག་ཏོ ཝཱ་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཧི སཾ་ས་དྡོ ས་ཧ་ཏྠོ, ཕུ་སི་ཏ་ས་དྡོ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ་ཝཱ་ཙ་ཀོ. ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་གྷ་ཝུ་ཊྛི་ཡོ ཨེ་ཝཱཏི ཝཱ་ཏེ་ན ཨ་པ་ཧ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་ཛུ་ཀཾ པ་ཏི་ཏཱ མེ་གྷ་ཝུ་ཊྛི་ཡོ ཨེ་ཝ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཏ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཏོ་པ་ཙྩ་ཡོ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཏྠེ ཝ་ཏྟ་ཏི. སོ ཝི་ཧཱ་རོ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. ཝཱ་ལ༹་མི་གཱ་ནི ཙཱཏི ཝཱ་ལ༹་མི་གེ ཙ. ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཧེ་ས. ཨེ་ཏཱ་ནི ས་བྦཱ་ནཱིཏི ‘‘སཱི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནི ས་ཏྟ པ་དཱ་ནི. ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི སོ ཝི་ཧཱ་རོ སཱི་ཏཾ པ་ཊི་ཧ་ན་ཏི…པེ… ཝུ་ཊྛི་ཡོ པ་ཊི་ཧ་ན་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
‘‘ཝི་ཧཱ་རེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཏ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཏོ་པ་ཙྩ་ཡོ ཀ་ཏྟུ་ཏྠེ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ཏེ་ན ཝི་ཧཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏཱིཏི པ་ཊི་ཧ་ནཱི་ཡ་ཏི. སུ་ཁ་ཏྠནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠ’’ནྟི. ‘‘ལེ་ཎ་ཏྠ་ཉྩ སུ་ཁ་ཏྠ་ཉྩཱ’’ཏི པ་ད་དྭ་ཡཾ ‘‘ཧོ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཧཱ་ར་དཱ་ནཾ ལེ་ཎ་ཏྠ་ཉྩ སུ་ཁ་ཏྠ་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དནྟི ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝུ་ཏྟནྟི ཝུ་ཏྟོ. ཝི་ཧཱ་ར་དཱ་ནཾ སུ་ཁ་ཏྠ་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཛྷཱ་ཡི་ཏུཾ ཝི་པ་སྶི་ཏུ་ཉྩ ཡཾ སུ་ཁཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ད་ཏྠནྟི ཏ་སྶ སུ་ཁ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ. པ་ར་པ་དེ་ན་པཱིཏི ‘‘ཛྷཱ་ཡི་ཏུ་ཉྩ ཝི་པ་སྶི་ཏུ’’ནྟི པ་ད་དྭ་ཡ་ཏོ པ་རཾ ཋི་ཏེ་ན ‘‘ཝི་ཧཱ་ར་དཱ་ན’’ནྟི པ་དེ་ན་པི. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ. ཝི་ཧཱ་ར་དཱ་ནནྟི ཝི་ཧཱ་ར་སྶ དཱ་ནཾ, དཱ་ཏ་བྦ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཝཱ, ཝ་ཎྞི་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝུ་ཏྟནྟི སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་དྷ་ཀ་པཱ་ལི༹་ཡཾ ཡོ ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ ད་དཱ་ཏི, སོ ཙ ས་བྦ་ད་དོ ས་བྦེ་སཾ བ་ལཱ་དཱི་ནཾ ད་དོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སོ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ས་དྡོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠོ. སོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ.
‘‘ཝི་ཧཱ་རེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝཱ་ས་ཡེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏ་ས་དྡ་སྶ ཝི་ས་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝཱ་ས་ཡེཏི ཝཱ་སེ་ཡྻ. ཏེ་སཾ ཨ་ནྣ་ཉྩཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཏེ་ས’’ནྟི པ་དཾ ‘‘ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཡ’’ནྟི པཱ་ཋ་སེ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཡ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཡཾ ཨ་ནྣ་ཉྩ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏེ་སནྟི བྷུ་མྨ་ཏྠེ ས་མྤ་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་སཱུ’’ཏི, བྷི་ཀྑཱུ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ས་མྤ་དཱ་ན་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ད་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏེ་ཝ. ‘‘ཨ་ཀུ་ཊི་ལ་ཙི་ཏྟེ་སཱུ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏེ་སཱུ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་ཛུ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཀུ་ཊི་ལ་ཏྠ་ཉྩ བྷཱུ་ཏ་ས་དྡེ་ན བཱ་ཧི་ར་ཏྠ་ས་མཱ་ས་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏཾ ཙི་ཏྟ་མེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ནི་ད་ཧེ་ཡྻཱཏི ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཡྻ. ‘‘ན ཙི་ཏྟ་པ་སཱ་དཾ ཝི་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣེ་ན ཙེ་ཏ་སཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝ་ཏྠ་ཕ་ལཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པོ་ཧ་ནཾ ཝཱ ད་སྶེ་ཏི. ཧཱིཏི ཕ་ལ་ཛོ་ཏ་ཀོ. ཨེ་ཝཾ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཏ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༩༦. ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ཚི་དྡནྟི ཨ་ངྒུ་ལིཾ ཨ་ཝ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྪ་ཏི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི ཨེ་ཏྠ, ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ནཾ. ཨ་ཝ་པུ་བྦོ ཨ་ཚི་དྷཱ་ཏུ, ཨུ་པ་ས་གྒ་ཨ་ཀཱ་ར་སྶ དཱི་གྷཾ ཀ་ཏྭཱ, དྷཱ་ཏུ་ཨ་ཀཱ་ར་སྶ ཙ ཨི་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མེ་ཝ ཚི་དྡཾ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ཚི་དྡཾ. ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ར་ཛྫུནྟི ཀ་ཝཱ་ཊ་ཙྪི་དྡེ ཨ་ཝ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྪ་ཏི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི ཨི་མཱ་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ནཱ, སཱ་ཡེ་ཝ ར་ཛྫཱུ་ཏི ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ར་ཛྫུ. ཀཱ་ཙི ར་ཛྫུ ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ན ཧོ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏཱི་ཎི ཏཱ་ལཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཏཱ་ལ་ས་དྡོ ཀུ་ཉྩི་ཀཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏི་སྶོ ཀུ་ཉྩི་ཀཱ་ཡོ’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཏཱ་ལ་ས་དྡ་སྶ རུ་ཀྑ་ཏཱུ་རི་ཡ་ཝི་སེ་སེ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཡཾ ཡནྟི ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ. ཏ་སྶཱཏི ཡ་ནྟ་ཀ་སྶ. ཝེ་དི་ཀཱ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནནྟི ཝཱ་ཏཾ པི་ཝ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ, ཝེ་དི་ཀཱ་ཡ ཀ་ཏཾ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཀཱ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ. ཙ་ཀྐ་ལི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཀྐཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ལ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྐ་ལཾ, ཙོ་ལ༹་ཀ་པཱ་ད་པུ་ཉྫ་ནཾ. ཏེ་ན བ་ནྡྷི་ཏ་བྦ་ནྟི ཙ་ཀྐ་ལི་ཀནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཙོ་ལ༹་ཀ་པཱ་ད་པུ་ཉྫ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ་ན བྷི་སིཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་པ་མཱ་ཎེ་ན ཀ་ཏཱ བྷི་སི ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་བྷི་སཱིཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
༢༩༧. ‘‘ཨུ་ཙྩ་ཀ་མྤི ཨཱ་ས་ནྡི་ཀ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀ་ཏོ་བྷཱ་གེ་ན དཱི་གྷ་པཱི་ཋཾ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པཱ་ད་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ་པཱིཏི པི་ས་དྡོ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟོ པ་ན པ་གེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་ཏྟ་ངྒོཏི ཏཱི་སུ དི་སཱ་སུ ཨ་པ་སྶ་ཡོ, ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་དཱ་ཏི ས་ཏྟ ཨ་ངྒཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ས་ཏྟ་ངྒོ. ཨ་ཡ་མྤཱིཏི པི་ས་དྡོ ཨཱ་ས་ནྡི་ཀཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཨེ་ལ༹་ཀ་པཱ་ད་པཱི་ཋཾ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ལ༹་ཀ་སྶ པཱ་དོ ཝི་ཡ པཱ་དོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨེ་ལ༹་ཀ་པཱ་དཾ, ཏ་མེ་ཝ པཱི་ཋཾ ཨེ་ལ༹་ཀ་པཱ་ད་པཱི་ཋཾ. ཨཱ་མ་ལ་ཀ་ཝ་ཎྞི་ཀ་པཱི་ཋནྟི ཨཱ་མ་ལ་ཀཱ་ཡ ཝ་ཎྞོ ས་ཎྛཱ་ནོ ཨཱ་མ་ལ་ཀ་ཝ་ཎྞོ, ཏེ་ན ཡོ་ཛི་ཏཾ ཨཱ་མ་ལ་ཀ་ཝ་ཎྞི་ཀཾ, ཏ་དེ་ཝ པཱི་ཋཾ ཨཱ་མ་ལ་ཀ་ཝ་ཎྞི་ཀ་པཱི་ཋཾ. ‘‘ཨཱ་ཀཱ་རེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཎྞ་ས་དྡ་སྶ ས་ཎྛཱ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་མཱ་ནཱིཏི པཱི་ཋཱ་ནི. ཨེ་ཏྠཱཏི པཱི་ཋེ. མུ་ཉྩ་པ་བྦ་ཛ་མ་ཡནྟི མུ་ཉྫེ་ན ཙ པ་བྦ་ཛེ་ན ཙ ཀ་ཏཾ.
མ་ནུ་སྶཱ་ནནྟི ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. ཚ་ཝི་སཾ་ར་ཀྑ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཚ་ཝི་ཡཱ ཝི་ནཱ་ས་ན་ཏོ སུ་ཊྛུ ར་ཀྑ་ན་ཏྠཱ་ཡ. སི་མྦ་ལི་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནནྟི་ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཏཱུ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀེ ས་བྦ་རུ་ཀྑེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཁཱི་ར་ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་ནནྟི་ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཏཱུ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ ས་བྦཱ ལ་ཏཱ་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. པོ་ཊ་ཀཱི་ཏི་ཎཱ་དཱི་ནནྟི་ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཏཱུ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ ས་བྦཱ ཏི་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏཱི་ཧཱིཏི རུ་ཀྑ་ལ་ཏཱ་པོ་ཊ་ཀཱི་ཧི. ན་ནུ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཏེ་ཧི ཏཱི་ཧི མུ་ཏྟོ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ ཨ་ཏྠི, ཀ་སྨཱ པ་ན ས་བྦ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘རུ་ཀྑ་ཝ་ལླི་ཏི་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཡོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཧི ཡ་སྨཱ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ. ས་བྦ་མྤི ཨེ་ཏཾ ཏཱུ་ལ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. བི་བྦོ་ཧ་ནེ ལོ་མ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ལོ་མ་མྤཱིཏི པི་ས་དྡེ་ན ཏཱུ་ལཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཡཾ་ཀི་ཉྩི པུ་པྥནྟི ས་བྦཾ པུ་པྥཾ. པ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ སུ་དྡྷཾ ཏ་མཱ་ལ་པ་ཏྟ་མེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཝ་སེ་སཾ ས་བྦཾ པ་ཏྟཾ སུ་དྡྷ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཉྩ་ཝི་དྷནྟི ཨུ་ཎྞ་ཙོ་ལ༹་ཝཱ་ཀ་ཏི་ཎ་པ་ཎྞ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་པ་ཀཱ་རཾ.
‘‘ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀཱ་ཡ་པ་མཱ་ཎཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྡྷ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྡྷ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ པ་མཱ་ཎེ་ན ཀ་ཏཱ་ནི ཨ་དྡྷ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནཱིཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡེ་སུ བི་བྦོ་ཧ་ནེ་སུ ཀ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ སཱི་སཾ ཨུ་པ་ད་ཧ་ནྟི, ཏཱ་ནི བི་བྦོ་ཧ་ནཱ་ནི ཨ་དྡྷ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནི ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་སྶཱཏི བི་བྦོ་ཧ་ན་སྶ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ མུ་ཊྛི་ར་ཏ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཏྠ ས་ཧ གཱི་ཝཱ་ཡ ས་ཀ་ལཾ སཱི་སཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ཏ་སྶ མུ་ཊྛི་ར་ཏ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་པ་མཱ་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཏཱི་སུ ཀ་ཎྞེ་སུ དྭི་ནྣཾ ཀ་ཎྞཱ་ན’’ནྟི ཨི་དཾ བི་བྦོ་ཧ་ན་སྶ ཨུ་བྷོ་སུ ཨ་ནྟེ་སུ ཋ་པེ་ཏ་བྦ་ཙོ་ལ༹་པ་མཱ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ པ་ན བི་བྦོ་ཧ་ན་སྶ ཨུ་བྷོ་སུ ཨ་ནྟེ་སུ ཋ་པི་ཏ་ཙོ་ལ༹་སྶ ཀོ་ཊི་ཡཱ ཀོ་ཊིཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ དྭི་གུ་ཎཾ ཀ་ཏཾ ཏི་ཀ་ཎྞཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་སུ ཏཱི་སུ ཀ་ཎྞེ་སུ དྭི་ནྣཾ ཀ་ཎྞཱ་ན་མ་ནྟ་རཾ ཝི་ད་ཏྠི ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཾ ཧོ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ནཾ ཀོ་ཊི་ཏོ ཀོ་ཊི་མཱ་ཧ་ཙྩ མུ་ཊྛི་ར་ཏ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ པ་ན བི་བྦོ་ཧ་ནཾ ཏི་ཀ་ཎྞཾ ཧོ་ཏི. ཝ་ཊྚཾ ཝཱ ཙ་ཏུ་ར་སྶཱ་དིཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ སི་བྦི་ཏཾ ཡ་ཐཱ ཀོ་ཊི་ཏོ ཀོ་ཊི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པུ་ཐུ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ མུ་ཊྛི་ར་ཏ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སི་བྦི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱུ་ནཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. སཱི་སཱུ་པ་དྷཱ་ནནྟི སཱི་སཾ ཨུ་པ་ད་ཧ་ནྟི ཋ་པེ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི སཱི་སཱུ་པ་དྷཱ་ནཾ. བི་བྦོ་ཧ་ནཱ་ནཱིཏི ཝི་སེ་སེ་ན, ཝི་སེ་སཾ ཝཱ སུ་ཁཾ ཝ་ཧ་ནྟཱི་ཏི བི་བྦོ་ཧ་ནཱ་ནི. ཨུ་པ་རཱིཏི བི་བྦོ་ཧ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི. ཡཱ་ནི པ་ན ཀ་པྤི་ཡ་ཏཱུ་ལཱ་ནི ས་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. མ་ཧ་ནྟ་མྤཱིཏི པི་ས་དྡོ ཁུ་དྡ་ཀཾ པ་ན པ་གེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ པ་ན ཨཱ་ཧཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར’’ ཨི་ཏི པ་དེ་ན ཕུ་སྶ་དེ་ཝ་ཏྠེ་ར་ཏོ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏཱུ་ལཾ ཝཱཏི བྷི་སི་ཡཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏཱུ་ལཾ ཝཱ. བི་བྦོ་ཧ་ནེ ཧི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏཱུ་ལཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
པ་ཉྩ་བྷི་སི་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱ་ཀྱ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཨ་ས་མཱ་ཧཱ་ར་དི་གུ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་ཧི ཨུ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི པཱུ་རི་ཏཱ བྷི་སི་ཡོ’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ པ་ཉྩ་ཧི ཨུ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི པཱུ་རི་ཏཱ བྷི་སི་ཡོ པ་ཉྩ་བྷི་སི་ཡོ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཝཱ་ཀྱ་མྤི ཨ་ས་མཱ་ཧཱ་ར་དི་གུ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏེ་ཝ. ཀ་སྨཱ པ་ཉྩ་ག་ཎ་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཱུ་ལ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཧི ཡ་སྨཱ ཏཱུ་ལ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཏཱ་སཾ ག་ཎ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ པ་ཉྩ་བྷི་སི་ཡོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨུ་ཎྞཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ. ཨུ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་མྦ་ལ་མེ་ཝཱཏི ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡཾ ཀ་མྦ་ལ་མེ་ཝ. ཨུ་ཎྞཱ་ཡ, ཨུ་ཎྞཾ ཝཱ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ བྷི་སི ཨུ་ཎྞཱ་བྷི་སི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཙོ་ལ༹་བྷི་སིཨཱ་དཱི་སུ.
པ་མཱ་ཎ་ནི་ཡ་མོཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཱ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི པ་མཱ་ཎ་སྶ ནི་ཡ་མོ. མ་ཉྩེ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཱ བྷི་སི མ་ཉྩ་བྷི་སི. ཨེ་ཏཱ་སནྟི མ་ཉྩ་བྷི་སི་ཨཱ་དཱི་ནཾ. ཡཾ ཨེ་ཏཾ ཏཱུ་ལ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. སཱུ་ར་ཀེ་པཱིཏི ཙ་མྨ་མ་ཡ་བྷི་སི་ཡ་མྤི. ཨེ་ཏེ་ནཱཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནེ་ན སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
མ་ཉྩ་བྷི་སིནྟི མ་ཉྩེ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཾ བྷི་སིཾ. ‘‘ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ཡུ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨ་ཏྠ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་རི་ཡཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཏྠ་ར་ཎཱ་ཡ ཧི སཾ་ཧ་ར་ཎཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ནཱ་མ, ཨ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཀཱ་རི་ཡཾ ནཱ་མ. ཨུ་པ་རཱིཏི བྷི་སི་ཚ་ཝི་ཡཱ ཨུ་པ་རི. ཕུ་སི་ཏཱ་ནཱིཏི བི་ནྡཱུ་ནི. བྷི་ཏྟི་ཀ་མྨནྟི བྷི་ཏྟི་ཡཾ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞེ་ཧི རཱ་ཛི་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་མྨཾ.
༢༩༨. ‘‘ཨི་ཀྐཱ་ས’’ནྟི ནཱ་མཾ ནི་ཡྻཱ་ས་སི་ལེ་སཱ་ནཾ ནཱ་མ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘རུ་ཀྑ་ནི་ཡྻཱ་སཾ ཝཱ སི་ལེ་སཾ ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཀུ་ཎྜ་ཀ་མི་སྶ་ཀ་མ་ཏྟི་ཀ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀུ་ཎྜ་ཀེ་ན མི་སྶ་ཀཱ མ་ཏྟི་ཀཱ ཀུ་ཎྜ་ཀ་མ་ཏྟི་ཀཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. སཱ་ས་པ་པི་ཊྛནྟི སཱ་ས་པ་ཙུ་ཎྞཾ. ‘‘བི་ནྡུ བི་ནྡུ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཙྩུ་སྶ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཙྩུ་སྶ་ནྣ་ཉྷི ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ‘‘བི་ནྡུ བི་ནྡུ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི ཋཱ་ནཾ ཀཱ་རི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ‘‘པུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི སོ་དྷེ་ཏུཾ. ག་ཎྜུ་པྤཱ་ད་གཱུ་ཐ་མ་ཏྟི་ཀནྟི མ་ཧི་ལ་ཏཱ་ཡ གཱུ་ཐ་མ་ཡཾ མ་ཏྟི་ཀཾ. ཨི་མི་ནཱ ལ་ཎྜ་མ་ཏྟི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ལ་ཎྜ་ས་དྡོ གཱུ་ཐ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༢༩༩. ན བྷི་ཀྑ་ཝེ པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཙི་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨི་ཏྠི་རཱུ་པ་ཀཾ པུ་རི་ས་རཱུ་པ་ཀ’’ནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀིཾ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་རཱུ་པ་མེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་རཱུ་པ་མྤི ཀཱ་ཏུཾ ཝཱ ‘‘ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. དྭཱ་ར་པཱ་ལནྟི དྭཱ་ར་པཱ་ལ་རཱུ་པཾ. པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡཱ་ནཱིཏི པ་སཱ་དེ་ཏ་བྦཱ་ནི, པ་སཱ་དེ་ཏུཾ ཨ་ར་ཧཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༠༠. ཨེ་ཀ་ངྒ་ཎཱཏི ཨ་ཝི་ཧཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ་ན ས་མཱ་ན་བྷཱུ་མི་བྷཱ་གཱ. མུ་ཎྜ་ཙྪེ་ད་ན་ག་བྦྷོཏི མུ་ཎྜེ་ན ཚཱ་དེ་ཏ་བྦོ ག་བྦྷོ.
ཏ་ཏྠཱཏི ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦ་རུ་ཀྑེ. ‘‘ཀ་ཏ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀུ་ལ་ངྐ་པཱ་ད་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཎི་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་མཾ བྷི་ཏྟི་པཱ་དཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝ་སྶ་པ་རི་ཏྟཱ་ཎ་ཏྠནྟི ཝ་སྶོ་ད་ཀ་པ་རི་ཏྟཱ་ཎ་ཏྠཾ. ‘‘མ་དྡི་ཏ་མ་ཏྟི་ཀ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་དྡ་སུ་དྷནྟི ཨེ་ཏྠ སུ་དྷཱ་ས་དྡ་སྶ ལེ་པ་ན་སུ་དྷཾ ད་སྶེ་ཏི, བྷོ་ཛ་ན་སུ་དྷཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི.
པ་མུ་ཁནྟི ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པ་མུ་ཁཾ. ཡནྟི པ་དེ་སཾ, ཧ་ན་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་སྶ ཀ་ཏ་པ་དེ་ས་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘པ་གྷཱ་ན’’ནྟི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི དཱི་གྷ་ཝ་སེ་ན ‘‘པ་གྷཱ་ན’’ནྟི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ པུ་རི་མ་པཱ་ཋེ ར་སྶ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ‘‘པ་ཀུ་ཊྚ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོཏི ས་སཾ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ‘‘པ་ཀུ་ཊྚ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ. ཨི་མི་ནཱ པུ་རི་མ་པཱ་ཋེ ནི་སཾ་ཡོ་ག་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝཾ་སནྟི ཝེ་ལུ༹ཾ. ཏ་ཏོཏི ཝཾ་ས་ཏོ. ‘‘ཨོ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨོ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཨོ་སཱ་ར་ཀནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཚ་ད་ན་པ་མུ་ཁ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཎི་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. ཙ་ཀྐ་ལ་ཡུ་ཏྟོཏི ཙ་ཀྐ་ལེ་ན ཡུ་ཏྟོ.
༣༠༡. པཱ་ནཱི་ཡ་དཱ་ན་བྷཱ་ཛ་ནནྟི པཱ་ནཱི་ཡཾ དེ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི པཱ་ནཱི་ཡ་དཱ་ནཾ, ཏ་མེ་ཝ བྷཱ་ཛ་ནཾ པཱ་ནཱི་ཡ་དཱ་ན་བྷཱ་ཛ་ནཾ. ‘‘ཨུ་ལུ༹་ངྐོ ཙ ཐཱ་ལ་ཀ་ཉྩཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ དྭེ པཱ་ནཱི་ཡ་ས་ངྑ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༣༠༣. དྭཱ་ར་ཐ་ཀ་ན་ཀནྟི དྭཱ་རཾ ཐ་ཀེ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི དྭཱ་ར་ཐ་ཀ་ན་ཀཾ. གཱ་མ་དྭཱ་རེ་སུ དྭཱ་ར་ཐ་ཀ་ན་ཀཾ ཝི་ཡ ཙ་ཀྐ་ལ་ཡུ་ཏྟཾ དྭཱ་ར་ཐ་ཀ་ན་ཀ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༣༠༥. ཨ་སྶ་ཏ་རི་ར་ཐཱཏི ཨ་སྶཱ་ནཾ ཝི་སེ་སེ་ན, ཨ་ཏི་ས་ཡེ་ན ཝཱ་ཏི ཨ་སྶ་ཏ་རོ, ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཀ་ཏི་ཨ་སྶེ ཏ་ར་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏཱི་ཏི ཨ་སྶ་ཏ་རོ, སོ ཨེ་ཏེ་སུ ར་ཐེ་སུ ཡུ་ཛྫི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་སྶ་ཏ་རཱི, ཏེ་ཡེ་ཝ ར་ཐཱ་ཏི ཨ་སྶ་ཏ་རི་ར་ཐཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་སྶ་ཏ་ར་ཡུ་ཏྟཱ ར་ཐཱ ཨ་སྶ་ཏ་རི་ར་ཐཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་སྶ་ཏ་ར་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨ་སྶ་ཏ་རཱི’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་སྶ་ཏྠི་ཏ་དྡྷི་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་མུ་ཏྟ་མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལཱཏི པ་ད་སྶ ‘‘ས་ཏཾ ཀ་ཉྙཱ ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི’’ཏི པ་དེ་ན ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་མུ་ཏྟ་མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལཱ་ནཱི’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ནི་ཀཱ་ར་སྶ ཨཱ་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀ་ཎྞེ་སུ ཨཱ་མུ་ཏྟཾ མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལཾ ཨེ་ཏཱ་ས་ནྟི ཨཱ་མུ་ཏྟ་མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལཱ ཀ་ཉྙཱ་ཡོ.
ཁ་ནྡྷ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ’’ཏི. སཱི་ཏི་བྷཱུ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་ལེ་སཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ སཱི་ཏི་བྷཱུ་ཏོ, ན ཨ་ཉྙེ་ས་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀི་ལེ་སཱ་ཏ་པཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ཀི་ལེ་སཱུ་པ་དྷི་ཨ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ནི་རུ་པ་དྷཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཁ་ནྡྷཱུ་པ་དྷི་ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱུ་པ་དྷི་ཨ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི.
ཨཱ་ས་ཏྟི་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝི་ས་ཡེ་སུ, བྷ་ཝེ་སུ ཝཱ ས་ཉྫ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ས་ཏྟི་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཏྠ་ནཱ་ཡོཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡོ. ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ས་ཏྟཱི་ནཾ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཚི་ནྡི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཚེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཚེ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཚེ་ད་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝི་ནེ་ཡྻ་ཧ་ད་ཡེ ད་རནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཝི་ནེ་ཡྻཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ཏྭཱ་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཧ་ད་ཡ་ས་དྡ་སྶ ཙི་ཏྟ་ཝཱ་ཙ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ད་ར་ཐ་ས་རཱུ་པ་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟེ ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐཾ ཝི་ནེ་ཏྭཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཙི་ཏྟེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཧ་ད་ཡ་ས་དྡ་སྶ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི, ‘‘ཀི་ལེ་ས’’ ཨི་ཏི པ་དེ་ན ད་ར་ཐ་ས་རཱུ་པཾ, ‘‘ཝི་ནེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏྭཱ་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝ་ཡ་ཀ་ར་ཎནྟི པ་རི་བྦ་ཡ་མཱུ་ལཾ. ཏ་ཉྷི ཝ་ཡཾ ཀ་རི་ཡ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཝ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཡ་སྶ ཀ་ར་ཎཾ ཝ་ཡཱ་ཡི་ཀཾ, ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ཨཱ་ཡི་ཀ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཝ་ཡཱ་ཡི་ཀ་མེ་ཝ ཝེ་ཡྻཱ་ཡི་ཀནྟི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
༣༠༧. ཨཱ་དེ་ཡྻ་ཝཱ་ཙོཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི་ཡི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་དེ་ཡྻཱ, སཱ ཝཱ་ཙཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་དེ་ཡྻ་ཝཱ་ཙོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཏ་སྶཱཏི ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ. ས་དྷ་ནཱཏི སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན དྷ་ནཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ དྷ་ན་ཝ་ནྟོ. མ་ནྡ་དྷ་ནཱཏི ཨ་པྤ་དྷ་ནཱ. ཨ་དཱ་སཱིཏི ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ཨ་དཱ་སི. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ, ད་ཏྭཱ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སོཏི ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ, ཨ་ག་མཱ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ས་ནྠ་རཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀོ་ཊི་ཡཱ ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ, ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཝཱ. པ་ཊི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱཏི པ་ཊི་ཧ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ. ཏ་ཏྠ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཡེ རུ་ཀྑཱ ཝཱ ཡཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡོ ཝཱ ཏི་ཊྛ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེ་སནྟི ཏཱ་སཾ རུ་ཀྑ་པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ནཾ. སཱ་མ་ཉྙ་ཉྷི ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ པུ་ལླི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ཀྑེ་པ་པ་མཱ་ཎནྟི པ་རི་ཎཱ་ཧ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ. ཨ་སྶཱཏི ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ.
ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་དྷ་ནཾ ཙ་ཛ་ནྟ་སྶཱ་པི ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀོ་ཊྛ་ཀཾ མཱ་པེ་སཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཉྙེ ཀོ་ཊྛ་ཀེ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་པཱ་སཱ་ད’’ནྟི.
ཝི་ཧཱ་རཱ་ད་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏེ པ་རི་ཝེ་ཎཱ་ད་ཡོ ཙུ་དྡ་ས ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་ཧཱ་ར་ཀཱ་རཱ་པ་ན་པ་ས་ངྒེ་ན ས་ཏྟ་ནྣ་མྤི བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཝི་ཧཱ་ར་ཀཱ་རཱ་པ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་པ་སྶི་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཝི་པ་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་ཧཱ་རཾ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༢) ཀཱ་རཱ་པེ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏི་གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎཾ བྷཱུ་མིཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཡ་ཊྛི་ས་ནྠ་རེ་ན ཀི་ཎི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ པ་ར་ཏོ་པི. ཨ་ཊྛ་ཀ་རཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎཱ བྷཱུ་མི ཨུ་ས་བྷེ་ན ད་ས་ཨུ་ས་བྷ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཡ་ཊྛི་ཡཱ དྭི་ས་ཏ་ཡ་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཛ་ནཾ སཾ་ཝེ་ཛེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་ལ་མེ་ཝ ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟཱི་སུ ཝི་ར་ཛྫི་ཏུཾ, ཨ་ལཾ ཨེ་ཝ ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟཱི་ཧི ཝི་མུ་ཙྩི་ཏུ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟཱི་སཱུ’’ཏི པ་ད་ཉྷི ‘‘ཝི་མུ་ཙྩི་ཏུ’’ནྟི པ་དེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟི་པ་རི་ཎཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ.
༣༠༨. ཁ་ཎྜ་ཕུ་ལླ་ས་དྡཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཁ་ཎྜ་ནྟི ཚི་ནྣོ་ཀཱ་སོ. ཕུ་ལླ་ནྟི ཕ་ལི་ཏོ་ཀཱ་སོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཚི་ནྣོ་ཀཱ་སོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཁ་ཎྜ་ཏི ཚི་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཁ་ཎྜནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཕ་ལི་ཏོ་ཀཱ་སོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཕུ་ལླ་ཏི ཕ་ལ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཕུ་ལླནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཊི་ས་ངྑ་རི་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པཱ་ཊི་ས་དྡ་སྶ པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཏྠ་བྷཱ་ཝཾ, ས་ངྑ་རི་སྶ་ཏི་ས་དྡ་སྶ ཙ ཀ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ནི་པྥ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་རི་ཡ་ཏཱི’’ཏི.
༣༡༠. ཐེ་རོཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ, ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་དནྟི གི་ལཱ་ན་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཱ་དི. ཨ་སྶཱཏི ཐེ་ར་སྶ. ཨ་གྒཱ་ས་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་གྒ་ས་དྡོ པ་ཋ་མ་ཏྠོ་པི ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠོ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཐེ་རཱ་ས་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨ་ནྟ་རཱ ས་ཏྠཱི་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནྟ་རཱཏི བྷུ་མྨ་ཏྠེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་ཏྠི་ས་དྡོ ཙ ཨཱུ་རུ་ས་ངྑཱ་ཏོ པཱ་ད་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ’’ཏི.
༣༡༥. པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀཾ ཝ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཀོ་ཊི་པ་རི་ཙྩཱ་གཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི. ཨེ་ཝནྟི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ.
ཨཱ་ས་ན་པྤ་ཊི་བཱ་ཧ་ནཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༣༡༦. ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་ས་དྡོ ཨ་ནི་ཊྛི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནི་ཊྛི་ཏེ བྷོ་ཛ་ནེ’’ཏི. པ་ཀི་རི་ཡི་ཏྠ, པ་ཀི་རི་ཡི་སྶ་ཏེ ཝཱ པ་ཀ་ཏཾ, ན པ་ཀ་ཏཾ ཝི་པྤ་ཀ་ཏནྟི ཝི་གྒ་ཧོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ‘‘ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ནི་ཊྛི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཋཱ་ནེ. ཨ་ཏི་ས་མཱི་པནྟི བྷུ་ཉྫ་མཱ་ན་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨ་ཏི་ཨཱ་ས་ནྣཾ. ཏ་སྶཱཏི བྷུ་ཉྫ་མཱ་ན་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ. པི་ཝི་ཏྭཱ ཝཱཏི ཡཱ་གུཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཝཱ. ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཝཱཏི ཁ་ཛྫ་ཀཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཝཱ. རི་ཏྟ་ཧ་ཏྠ་མྤཱིཏི ཏུ་ཙྪ་ཧ་ཏྠ་མྤི. པི་ས་དྡེ་ན ཨཱ་མི་ས་ཧ་ཏྠཾ པ་ན པ་གེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. སོཏི རི་ཏྟ་ཧ་ཏྠོ བྷི་ཀྑུ.
ཨཱ་པ་ཏྟིནྟི དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟིཾ. ཡནྟི ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷི་ཀྑུཾ. སོཏི པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ. ཨ་ཡ་ཉྩ བྷི་ཀྑཱུཏི ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནོ ཨ་ཡ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ. ཏེ་ནཱཏི ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནེ་ན ན་ཝ་ཀེ་ན ཝཱ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རེ་ན ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱ. ཀིཾ ན་ཝ་ཀེ་ན ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. སོཏི ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ. ཏ་ཏོཏི ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཏོ. ཡནྟི ཀ་མྨཾ.
ཡོཏི བྷི་ཀྑུ. ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶཱ’’ཏི པ་དེ་ན ཏ་སྶ ནི་ཡ་མ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀཱ་ས་སྶ ཁེ་ལ༹་མ་ལླ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. བྷ་ག་ནྡ་ར་ཨ་ཏི་སཱ་རཱ་ནཾ ཝ་ཙྩ་ཀ་པཱ་ལཾ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་ཉྙཱ་ནི ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཁེ་ལ༹…པེ… ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ཡ་སྨིཾཏི ཡ་སྨིཾ གི་ལཱ་ནེ. ཡོ་པི བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ལེ་ས་ཀ་པྤེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ལེ་ས་ཀ་པྤ་ས་དྡཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་པྤ་ཀེ་ན སཱི་སཱ་བཱ་དྷཱ་དི་མ་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ག་ཎེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ག་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཉ་ཏྭཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘པ་རི་ཙྪེ་ད’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ག་ཎ་ས་དྡ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཉ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཐཱ
༣༡༨. སེ་ཡྻཱཏི ཀཱ་ཡ་པ་སཱ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་ཡ་ན་ཀི་རི་ཡཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ སེ་ཡྻཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. ‘‘སེ་ཡྻཱ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ སེ་ཡྻ་གྒྷེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་གྒྷ་ས་དྡ་སྶ པཱུ་ཛ་ན་ཏྠཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་རི་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་གྒྷ་ས་དྡ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀྑ་རེ་ན ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ཊྛཱ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༢) ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཀཱ་ལནྟི སེ་ཡྻཱ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཀཱ་ལཾ. གཱ་ཧི་ཡ་མཱ་ནཱཏི གཱ་ཧཱ་པི་ཡ་མཱ་ནཱ. ‘‘ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་སྶཱ་ར་ཡིཾ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་དྡྷཾ སཱ་ར་ཡིཾ་སུ ག་ཙྪིཾ་སུ པ་ཝ་ཏྟིཾ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ་ནཱིཏི ཙ བྷི་ཀྑུ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ སེ་ཡྻཱ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ནི ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ་ནི. ཨ་ནུ་བྷཱ་གནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ པ་ཙྪཱ དཱ་ཏ་བྦོ བྷཱ་གོ ཨ་ནུ་བྷཱ་གོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ན ཨ་པ་ར་མྤི བྷཱ་གཾ དཱ་ཏུ’’ནྟི. ཨ་ཏི་མ་ནྡེ་སཱུཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཀི་ཉྩི་མ་ནྡེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དྭེ ཏི་སྶོ སེ་ཡྻཱ དཱ་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཏོ ཀི་ཉྩི་མ་ནྡེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ དྭེ ཏ་ཡོ ཝི་ཧཱ་རཱ དཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ན ཨ་ཀཱ་མཱ དཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ. ཨ་ནུ་བྷཱ་གེ ག་ཧི་ཏེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡེ་ན ཨ་ནུ་བྷཱ་གོ ཙ པ་ཋ་མ་བྷཱ་གོ ཙ ག་ཧི་ཏོ, སོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་ཏོ བ་ཧཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ནི་སྶཱི་མེཏི ཨེ་ཏྠ སཱི་མ་ཏོ བ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟཾ, ནི་སི་ནྣཾ ཝཱ ནི་སྶཱི་མ་ནྟི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཨཱ་ཝཱ་ས་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏི་ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དཱུ་རེ ཋི་ཏ་སྶཱ་པཱི’’ཏི. ཨུ་ཏུ་ཀཱ་ལེ་པཱིཏི ཧེ་མ་ནྟ་གི་མྷ་ཀཱ་ལེ་པི. ཏ་སྨི་ཉྷི ཀཱ་ལེ སཱི་ཏ་ཨུ་ཎྷ་ཨུ་ཏུ ཏི་ཁི་ཎོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་སེ་སེ་ན ཨུ་ཏུ་ཀཱ་ལོ་ཏི ནཱ་མཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཧེ་མ་ནྟ་གི་མྷ་ཀཱ་ལེ་པཱི’’ཏི. པི་ས་དྡེ་ན ཝ་སྶ་ཀཱ་ལཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. པུ་རི་མ་ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ གཱ་ཧོ པུ་རི་མ་ཀོ, པ་ཙྪི་མ་ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ གཱ་ཧོ པ་ཙྪི་མ་ཀོ.
ཨ་ནྟ་རཱ དྭཱི་ཧི ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ་ཧི མུ་ཏྟེ ཀཱ་ལེ གཱ་ཧོ ཨ་ནྟ་རཱ་མུ་ཏྟ་ཀོ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེཏི ཨེ་ཀི་སྶཾ ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ. སེ་ནཱ་ས་ན་སཱ་མི་ཀཱཏི སེ་ནཱ་ས་ན་དཱ་ཡ་ཀཱ, དེ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏནྟི སེ་ནཱ་ས་ནཾ. ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྠཱཏི སེ་ནཱ་ས་ནེ. པ་ལུ་ཛྫ་ནྟ་མྤཱིཏི ཝི་ན་སྶ་ནྟ་མྤི. བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་སྶཱཏི སེ་ནཱ་ས་ན་སྶ. ཨ་པ་ར་ཛྫཱུཏི ཨ་པ་ར་སྨིཾ ཨ་ཧ་ནི ཨ་པ་ར་ཛྫུ. ག་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏཱ་ཡ. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ག་ཏཱ་ཡ པ་ཝཱ་ར་ཎ་དི་ཝ་སེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏེ ས་ཏི ཨ་པ་ར་ཛྫུ ཨ་ནྟ་རཱ་མུ་ཏྟ་ཀོ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཏནྟི ཨ་ནྟ་རཱ་མུ་ཏྟ་ཀཾ. གཱ་ཧེ་ནྟེ་ནཱཏི གཱ་ཧཱ་པེ་ནྟེ་ན. ཏེ་ནཱཏི ག་ཎྷ་ནྟེ་ན. ཨ་ཊྛ་མཱ་སེཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧེ་མ་ནྟ་མཱ་སེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ གི་མྷ་མཱ་སེ་ཏི ཨ་ཊྛ་མཱ་སེ. ཀ་དཱ་ཙི པ་ཉྩ གི་མྷ་མཱ་སེ་ཏི ན་ཝ་མཱ་སེ ཝཱ. ཁ་ཎྜཾ ཝཱཏི ཚི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ. ཕུ་ལླཾ ཝཱཏི ཕ་ལི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ. པ་ཊི་ས་ངྑ་རི་ཏ་བྦནྟི པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. དི་ཝ་སཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱཏི པ་རི་ཝེ་ཎེ དི་ཝ་སཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ག་ཧི་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནེ. ར་ཏྟི་ནྡི་ཝནྟི ར་ཏྟི ཙ དི་ཝོ ཙ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ, ས་མཱ་ཧཱ་ར་དྭ་ནྡོ, ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཙེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ན ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རེ་ན ན ལ་བྦྷ་ཏི. ཨི་དནྟི སེ་ནཱ་ས་ནཾ.
ཨ་ནྟ་རཱ་མུ་ཏྟ་ཀ་གཱ་ཧེ་ན ཨ་ག་ཧེ་ཏ་བྦ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨིཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཏེ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ནཱཏི ཏི་ཎྞཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན ཏི་ཎྞཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཡ་སྨིཾ པ་ནཱཏི སེ་ནཱ་ས་ནེ པ་ན. ས་ཀི་དེ་ཝཱཏི ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་མེ་ཝ. ཨ་ཡནྟི ཨེ་སཱ ཀ་ཐཱ.
ཏ་ཏྠཱཏི དུ་ཝི་དྷེ་སུ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧེ་སུ. ཨུ་ཏུ་ཀཱ་ལནྟི ཨུ་ཏུ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་སཾ ཏ་དཱ་ཝ དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཀཱ་ལོ ནཱ་མཱཏི ཨུ་ཊྛཱ་པ་ན་སྶ ཨ་ཀཱ་ལོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨེ་ཀཾ ཝཱ མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཀོ ཝཱ ཐེ་རོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨུ་བྦྷ་ཎྜི་ཀཱཏི ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་བྷ་ཎྜི་ཀཱ.
བ་ཧཱུ་སཱུཏི ཏ་ཡོ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ བ་ཧཱུ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ. པ་ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ པ་ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི པ་རི་ཝེ་ཎེ. ཏ་སྶེ་ཝཱཏི པ་རི་ཝེ་ཎ་སཱ་མི་ཀ་སྶེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་ཧོ་ནྟེ་སཱུཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཝེ་ཎ་གྒྷེ་ན ཨ་པ་ཧོ་ནྟེ་སུ. པཱ་སཱ་ད་གྒྷེ་ནཱཏི ཝི་ཧཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པཱ་སཱ་ད་སྶ པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན. ཨོ་ཝ་ར་ཀ་གྒྷེ་ནཱཏི ག་བྦྷ་སྶ པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན. སེ་ཡྻ་གྒྷེ་ནཱཏི ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཡ སེ་ཡྻཱ་ཡ པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན. མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནེ་ནཱཏི དྭི་ཧ་ཏྠ་ཝི་ཏྠཱ་ར་སྶ ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠ་ཨཱ་ཡཱ་མ་སྶ མ་ཉྩ་སྶ ཋཱ་ནེ་ན. ཨེ་ཀ་མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ན་སྶ དྭི་ནྣཾ པཱི་ཋ་ཀཱ་ནཾ ཋཱ་ན་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀ་པཱི་ཋ་ཀ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཨི་དཾ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ ན ས་ཀྐཱ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ, ན དཱ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ན ཋི་ཏོ་ཀཱ་ས་མ་ཏྟཾ ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཨེ་ཏནྟི ཋི་ཏོ་ཀཱ་ས་མ་ཏྟཾ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཨེ་ཀ་མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཏི་ཎྞཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་པཱི་ཋ་ཀ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པ་ཧོ་ནྟ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀཾ མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཏི་ཎྞཾ ཛ་ནཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ‘‘སཱི་ཏ་ས་མ་ཡེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་ཎྷ་ས་མ་ཡེ་པི ས་བྦ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ཝ་སི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ས་མ་ཡེ པ་ན ས་ཀྐཱ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ཝ་སི་ཏུཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ས་ཀྐཱ, སཱི་ཏུ་ཎྷ་ཀཱ་ལེ པ་ན ན དཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ས་མ་ཡེ་པི ན དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཨེ་ཀ་པཱི་ཋ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཏི་ཎྞཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ནི་སཱི་ད་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ནི་དྡཱ་ག་རུ་ཀོཏི ནི་དྡཱ་ཡ ག་རུ་ཀཱ་ར་ཀོ. སཱི་ཏཾ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ཏཱིཏི སཱི་ཏཾ མཾ པཱི་ལེ༹་ཏི. ཏེ་ནཱཏི མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ན. དུ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་རེ་ནཱ་པཱིཏི པི་ས་དྡོ མ་ཧཱ་ཐེ་རཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘ཨུ་ཀྐཱ་སི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ. ཨེ་ཝནྟི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ. ཛ་མྦུ་དཱི་པེ པ་ན ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ གཱ་ཧེ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ པཱི་ཋ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཡནྟི་ཨཱ་དི པུ་རི་མ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཀ་ཐ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སེ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧོ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཝ་ཏྟནྟི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶ ཝ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙ་ཏྠཱཏི ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. ག་ནྟྭཱ ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝཱཏི ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་མ་ན་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་ཉྙཾ ཋཱ་ནཾ. ན་ག་ནྟ་བྦ་ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཧཱིཏི ཡ་སྨཱ. ཏ་ཏྲཱཏི ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. ཏེ་ནཱཏི ས་མྦཱ་དྷ་ཨ་ས་མྤ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ན ཕཱ་སུཾ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ. ཏཾ ཝི་ཧཱ་རནྟི ཡ་སྨིཾ ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏཾ ཝི་ཧཱ་རཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཝི་ཧཱ་རེ, ཝ་ས་ནྟོ སུ་ཁཾ ཝ་སི་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་དྡེ་ས་ཏྠི་ཀོཏི ཨུ་དྡེ་སཾ ཨ་ཏྠི་ཀོ, ཨུ་དྡེ་སེ་ན ཝཱ. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ས་པྤཱ་ཡ་ཏནྟི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་ན, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཝཱ ས་པྤཱ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ.
ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧཱ་རཾ. ག་ཙྪ་ནྟེ་ན གྷ་ཊྚེ་ཏ་བྦོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. གྷ་ཊྚེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ས་ཀ་ཊྛཱ་ནེ. ཀིཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏུ་མྷེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀཱ་དཱི་ནི ཝཱ ན་ཏྠི ན ཝི་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་ར་སྶ པ་རི་ཀྑཱ་རོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨི་དཾ ཏཱ་ལ༹་ཉྩེ་ཝ ཨི་མཾ སཱུ་ཙི་ཉྩ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཐཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ག་མི་ཡ་ཝ་ཏྟནྟི ག་མི་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་ཏྟཾ. ‘‘ད་ཧ་རེ་ཧཱི’’ཏི པ་དཾ ‘‘ཨུ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཙ ‘‘གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཙ པ་ད་དྭ་ཡེ ཀཱ་རི་ཏ་ཀ་མྨཾ, ‘‘པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་བྷ་ཎྜི་ཀཱ་ཡོ’’ཏི པ་དཾ ‘‘ཨུ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི པ་དེ དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྨཾ, ‘‘ཏེ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀ་ཏྟ་ར་ད་ཎྜཱ་དཱི་ནཱི’’ཏི པ་དཾ ‘‘གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི པ་དེ དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟེ་ན. ཝི་ཏ་ཀྐནྟི པ་ཙྩ་ཡ་བཱ་ཧུ་ལླི་ཀ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ. ‘‘ས་པ་རི་ཝཱ་ར’’ནྟི པ་དཾ ‘‘ག་ཙྪ་ནྟ་ཉྩཱ’’ཏི པ་དེ ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ནཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ས་པ་རི་ཝཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟ་ཉྩཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ན’’ནྟི པ་དེ པ་ན ཀཱ་ར་ཀ་ཝི་སེ་ས་ནཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ས་པ་རི་ཝཱ་རཾ ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘དི་སྭཱ’’ཏི པ་དེ ཙ ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ན་མེ་ཝ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ག་ཙྪ་ནྟ་ཉྩ ནཾ བྷི་ཀྑུཾ ས་པ་རི་ཝཱ་རཾ དི་སྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. མ་ནུ་སྶཱ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་སཱུཏི མ་ནུ་སྶེ་སུ. ཨེ་ཀོ པ་ཎྜི་ཏ་མ་ནུ་སྶོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལོ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ཀཱ་ལོ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་ཏྠཱཏི ཋཱ་ནེ. ཏ་སྶཱཏི ཨེ་ཀ་སྶ པ་ཎྜི་ཏ་མ་ནུ་སྶ་སྶ, ཝ་ཙ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཡཱ་ཙ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཉྙ་ཏྠཱཏི ཨ་ཉྙཾ ཋཱ་ནཾ. མེ་ཛྫ་ནྟི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ སི་ནེ་ཧ་ནྟཱི་ཏི མི་ཏྟཱ. སུ་ཁ་དུ་ཀྑེ་སུ ཨ་མཱ ས་ཧ ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་མ་ཙྩཱ. མི་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཨ་མ་ཙྩཱ་ཏི མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ, ཏེ. ས་མྨ་ནྟ་ཡི་ཏྭཱཏི ས་མཾ, ས་མྨཱ ཝཱ མ་ནྟ་ཡི་ཏྭཱ. ཨི་དྷེ་ཝཱཏི གཱ་མེ ཨེ་ཝ, ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཝ ཝཱ. ཀ་སྨཱ སཱ་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན་ནུ ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩ སཱ་ཝ་ཛྫ་ཉྩཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་ཉྷེ་ཏཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཉྩཱ’’ཏི. ཧི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏཾ ས་བྦཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཉྩ, ཏ་སྨཱ ས་བྦཾ སཱ་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤཱིཏི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཀུ་རུ་ནྡཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝཱཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏོ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ. པ་དྷཱ་ན་གྷ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་མ་གྒོཏི པ་དྷཱ་ན་གྷ་ར་མ་གྒོ ཙ ཝི་ཧཱ་ར་མ་གྒོ ཙ. མུ་དྡ་ཝེ་དི་ཀཱ་ཡཱཏི ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཧ་མྨི་ཡ་ཝེ་དི་ཀཱ་ཡ. ཀ་སྨཱ ཨི་ད་མྤི ས་བྦཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་སྶཾ ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཝ་སྶཾ ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མཱ སུ་ཁཾ ཝ་སི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨེ་ཧི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་ཏོ ཀུ་ལ་ཏོ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ན དི་ནྣ་པུ་བྦནྟི པུ་བྦེ ན དི་ནྣཾ. ཧཱིཏི ཡ་སྨཱ. ཨུ་པ་དྡུ་ཏཱཏི ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ, བྷུ་སཾ ཝཱ པཱི་ལི༹་ཏཱ. ཏ་ཏྠཱཏི མ་ནུ་སྶེ་སུ. ཡེཏི མ་ནུ་སྶཱ. ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀེ གཱ་ཧི་ཏེཏི ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀེ སེ་ནཱ་ས་ནེ གཱ་ཧཱ་པི་ཡ་མཱ་ནེ. གཱ་ཧི་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་ནནྟི གཱ་ཧཱ་པི་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ. ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀནྟི ཝ་སྶཾ ཨཱ་ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ ཙཱི་ཝ་རཾ. གཱ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལོཏི གཱ་ཧཱ་པ་ན་ཀཱ་ལོ. ཨུ་པ་ཀ་ཊྛོཏི ཨཱ་ས་ནྣོ. ཚཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན རོ་གཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཡནྟི ཙཱི་ཝ་རཾ. ཏ་ཏོཏི ཙཱི་ཝ་ར་ཏོ. ཏནྟི ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པེ་ནཱཏི ཏེ་སཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་སྶཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན. ཏེ་སཾ ཏེ་སནྟི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ, ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཡ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ. སོཏི བྷི་ཀྑུ. ཨི་ཏི ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏནྟི ཙཱི་ཝ་རཾ. པ་ཊི་ཀྐ་མྨཱཏི པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ. ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ཨ་པ་ས་ཀྐི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྲཱཏི གཱ་མེ. ཨུ་པ་ནི་ཀྑེ་པཾ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ཝཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ཝཱ ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཧ་ཏྠེ ཨུ་པ་ནི་ཀྑེ་པཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ཝི་ཧཱ་རེཏི ཝི་ཧཱ་ར་སྶ, ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སྶཾ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཝཱ. ཨ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་པཱིཏི པི་ས་དྡེ་ན ‘‘པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་པཱི’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་སནྟི་ཀུ་ལཱ་ནཾ. ཝ་ཏྟནྟི ཛ་གྒ་ནཱ་དི་ཝ་ཏྟཾ. ཏེ་སནྟི ཀུ་ལཱ་ནཾ. ཨཱ་ག་ཏ་ཉྩ ཏནྟི ཏཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཉྩ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་ནཱཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀེ་ན. དཱ་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟཱིཏི ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟེ་པི ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི. ས་བྷཱ་གོ བྷི་ཀྑཱུཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་བྷཱ་གོ བྷི་ཀྑུ. ཨེ་ཏནྟི ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་སྶ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀ་སྨཱ? ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཏྟཱ. ཨི་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ. ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻེཏི ས་དྡྷཱ་ཡ དཱ་ཏ་བྦེ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ལཱ་བྷ་ཝི་ས་ཡེ.
ཏ་ཏྲུ་པྤཱ་དེཏི ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ལཱ་བྷ་ཝི་ས་ཡེ. བྷ་ཎྜ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནནྟི པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཙཱི་ཝ་ར་བྷ་ཎྜཾ. ཙཱི་ཝ་ར་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝ ཧི ཡ་སྨཱ ཨ་ནེ་ན ས་རཱི་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ བྷ་ཎྜ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. གཱ་ཧེ་ཐཱཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི གཱ་ཧཱ་པེ་ཐ. གཱ་ཧེ་ཏ་བྦནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཝ་ཏྠུ པ་ནཱཏི སཱ་ཊ་ཀ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཝཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཝཱ ཝ་ཏྠུ པ་ན. ཀ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ, ན་ནུ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ན་ཉྷི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཧི ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. དི་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཡནྟི ཝ་ཏྠུ དི་ནྣ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཧ་ཏྠེ དི་ནྣ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ. ཏནྟི ཝ་ཏྠུ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ནྟེ་ཧཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏི, ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙེ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ན ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘བྷི་ཀྑཱུ ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཀི་ལ་མ་ནྟི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ ཏ་ཎྜུ་ལ་བྷཱ་གཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ རུ་ཙྩ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་གྒ་ལཾ པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ. ས་ངྒྷ་ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘ས་ངྒྷོ ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཀི་ལ་མ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ངྒྷ་ཝ་སེ་ན ན ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝཾ པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ་ཝ་སེ་ནཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཙཱི་ཝ་ར་ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཧི ཨ་ཝ་སེ་ས་སྶ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜ་སྶ ཝ་སེ་ན. ཙཱི་ཝ་ར་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་ན་ཉྷི ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཏེ་ཧི ཨ་ཝ་སེ་སོ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜོ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏཾ པ་ནཱཏི ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨཾ པ་ན. ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. སུ་བྷི་ཀྑནྟི ས་མི་དྡྷ་བྷི་ཀྑཾ. སུ་ལ་བྷ་པི་ཎྜནྟི སུ་ཁེ་ན ལ་བྷ་པི་ཎྜཾ. དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི, སུ་བྷི་ཀྑ་ཏྟཱ སུ་ལ་བྷ་པི་ཎྜཾ, སུ་ལ་བྷ་པི་ཎྜ་ཏྟཱ སུ་བྷི་ཀྑ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཡཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀཱ་ལེཏི གཱ་ཧཱ་པ་ན་སྶ ཀཱ་ལེ. ཝུ་ཏྟནྟི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ དྭེ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ, ན་ནུ ཨེ་ཀ་མྤི ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཧི ཡ་སྨཱ གཱ་ཧེ་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ དྭེ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཀེ་ན ཧི ས་མྨུ་ཏི་ལ་དྡྷེ་ན ས་ཀྐཱ པ་རཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏུཾ, ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏ་སྨཱ དྭཱི་སུ ས་མྨ་ཏེ་སུ ན་ཝ་ཀོ ཝུ་ཌྜྷ་སྶ, ཝུ་ཌྜྷོ ཙ ན་ཝ་ཀ་སྶཱ་ཏི ཨུ་བྷོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ གཱ་ཧེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱཏི ཨེ་ཀ་ཏོ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཊྛ་པི སོ་ལ༹་ས་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ པི་ས་དྡེ་ན ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་མྤི ཨེ་ཀ་ཏོ ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ས་ཏྟ་ས་ཏི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཨུ་བྦཱ་ཧི་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༥༦) ཨ་ཊྛ་པི ཛ་ནཱ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ས་མྨ་ཏཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཉྩེ་ཏྠ སཱ་དྷ་ཀཾ. ནི་གྒ་ཧ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧི ས་ངྒྷོ ས་ངྒྷ་སྶ ན ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་སནྟི ཨ་ཊྛ་སོ་ལ༹་ས་ཛ་ནཱ་ནཾ, ས་མྨུ་ཏི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀི་ནྟི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙེ་ཏི་ཡ་གྷ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི.
ཨཱ་ས་ན་གྷ་རནྟི པ་ཊི་མཱ་གྷ་རཾ. མ་གྒ་པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ནཾ ས་མཱི་པེ ཀ་ཏཱ སཱ་ལཱ་ཡོ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཙྩ་ནྟི ‘‘མ་གྒོ’’ཏི ཙ ‘‘པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི’’ཏི ཙ. ཏཱ ཧི སཱ་ལཱ་ཡོ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་བྦྷ་ནྟ་ར་ག་ཏེ གཱ་མཱ་བྷི་མུ་ཁ་མ་གྒེ ཙ ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ ཁ་ཎི་ཏཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡོ ཙ ཀ་རཱི་ཡ་ནྟི, ཨི་ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཧཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི. རུ་ཀྑ་མཱུ་ལནྟི ཚ་ནྣ་ཀ་ཝཱ་ཊ་བ་དྡྷ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦེ་པི. གཱ་ཧེ་ནྟེ་ན ཙ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ངྒྷི་ཀོཏི ཏ་ཏྲུ་པྤཱ་དོ. ཏེ་སཱུཏི དྭཱི་སུ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ. ཡནྟི ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཡཾ. ཏ་སྶཱཏི ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ. ཋི་ཏི་ཀ་ཏོཏི པ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ཨི་ཏ་རོཏི པ་ཋ་མཾ ག་ཧི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཨི་ཏ་རོ.
ཨ་པྤ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་པྤ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, གཱ་ཧི་ཡ་མཱ་ནེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་རི་ཝེ་ཎ་གྒྷེ་ནཱཏི པ་རི་ཝེ་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན. ལ་བྷ་ནྟཱིཏི པ་རི་ཝེ་ཎ་སཱ་མི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ལ་བྷ་ནྟི. ཏནྟི པ་རི་ཝེ་ཎཾ. ཝི་ཛ་ཊེ་ཏྭཱཏི ཝི་ཛ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ, དྭེ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝཱ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི བྷཱ་ག་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ. ན ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཏ་བྦནྟི ཡ་ཐཱ མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ, ཏ་ཐཱ ན ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ནུ་སྶཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠཱཏི པ་རི་ཝེ་ཎེ, པ་ཝི་སི་ཏ་བྦཾ ཨི་ཏི ཨཱ་ཧཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ གཱ་ཧ་ཎ་ཊྛཱ་ནེ. པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ཏཱིཏི པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏི. པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མཱ ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ཏི པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཀོ ཧི ཨི་ཏི་ས་དྡོ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ. ཏ་སྶཱཏི མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ. ས་ངྒ་ཧནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ངྒ་ཧཾ. ཏནྟི མ་ཧཱ་ཐེ་རཾ.
ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦནྟི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ན་ཡེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. པ་ཙྩ་ཡཾ དྷཱ་རེ་ཐ, ཨི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ཨཱ་ཝུ་སོ ཨི་ཏི ཝུ་ཏྟེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ག་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ག་ཎྷ་ཐ, ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ག་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཏཱི་ཏ་ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨ་ག་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ཏུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟནྟི ག་ཧ་ཎེ ས་ཏི་ཡཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་མ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ག་ཧ་ཎ་ཊྛཱ་ནེ.
ཡོ་པཱིཏི ཡ་མྤི. ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡ་མྤི པ་ཙྩ་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཙྩ་ཡནྟི ཙ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཡཾ. ཨ་ཡ་མྤཱིཏི ཨ་ཡ་མྤི པ་ཙྩ་ཡོ. པི་ས་དྡོ མ་ཧཱ་ལཱ་བྷ་པ་རི་ཝེ་ཎེ པ་ཙྩ་ཡཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཝེ་ཎེཏི ཏ་སྨིཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀེ་ན ག་ཧི་ཏ་པ་རི་ཝེ་ཎེ ཨེ་ཝ. ཨ་ཉྙ་སྶཱཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཝ་སཱ་མཱི’’ཏི སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཛ་གྒི་སྶ་ཏི. ཨི་ཏ་རོ ‘‘ཨ་ཧཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཛ་གྒི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. དྭཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱིཏི ཝ་ས་ན་ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན དྭཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀེ ག་ཎྷ་ནྟེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་དྷཱཏི སེ་ནཱ་ས་ནེ. ཏེ་ནཱཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀེ་ན. ཧེ་ཊྛཱཏི སེ་ནཱ་ས་ན་སྶ ཧེ་ཊྛཱ, ཋི་ཏཾ ཨ་ཉྙཾ བྷི་ཀྑུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་ནཱཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀེ་ན, ཀི་ཉྩི ཝ་ཙ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶ་སྶ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་སྶ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་སྨིཾ སེ་ནཱ་ས་ནེཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀེ་ན ག་ཧི་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནེ. ཡེ་སཾ པ་ནཱཏི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་ན. ཏེ་སནྟི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ.
ཐཱུ་པཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཙེ་ཏི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏ་སྶཱཏི ཐཱུ་པ་སྶ. ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱཏི ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ གཱ་ཧ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནཱ. ཏནྟི བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཾ. གཱ་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་བྦ་མི་དནྟི ས་བྦཾ ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ.
པཱ་ཊི་པ་ད་ཨ་རུ་ཎ་ཏོཏི ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་ས་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པཱ་ཊི་པ་ད་སྶ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་ཏོ. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཙཱ་རི་ཀོཏི ‘‘ཀ་ཏྠ ནུ ཁོ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཙ་ར་ཎེ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ. སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཡཱ་ཙ་ཏཱིཏི སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧཱ་པ་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཡཱ་ཙ་ཏི. ག་ཧི་ཏནྟི ས་ངྒྷེ་ན ག་ཧི་ཏཾ. ཡ་ཏྠཱཏི ཋཱ་ནེ. ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏེ་ཧི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པུ་ན་པྤུ་ནཾ, ས་མཾ ཝཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཱ་དིཾ མུ་ཉྩ་ནྟི སོ་དྷེ་ནྟི ཨི་མཱ་ཧཱི་ཏི ས་མྨུ་ཉྩ་ནི་ཡོ. མུ་ཙི་དྷཱ་ཏུ སོ་དྷ་ན་ཏྠེ ཡུ་པ་ཙྩ་ཡོ ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ཧོ་ཏི. ཏཱ་ལུ་ཛོ པ་ཋ་མ་ཀྑ་རོ. སུ་ལ་བྷཱ ཙེ ད་ཎྜ་ཀཱ, ཨེ་ཀེ་ཀེ་ན དྭེ ཏི་སྶོ ཡ་ཊྛི་ས་མྨུ་ཉྩ་ནི་ཡོ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ. སུ་ལ་བྷཱ ཙེ ས་ལཱ་ཀཱ, ཚ་པ་ཉྩ་མུ་ཊྛི་ས་མྨུ་ཉྩ་ནི་ཡོ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྩ པ་ཉྩ ཨུ་ཀྐཱཏི ཨ་ར་ཉྙ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ པ་རི་སྶ་ཡ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ པ་ཉྩ པ་ཉྩ ཨ་གྒི་ཨུ་ཀྐཱ ཀོ་ཊྚེ་ཏ་བྦཱ ཚི་ནྡི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
‘‘ནི་བ་དྡྷ་ཝ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི ཙ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཧི ས་ཙྩཾ, ས་བྦེ་ཝ ཨེ་ཏེ ཨུ་དྡེ་སཱ་ད་ཡོ པ་པ་ཉྩཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་པ་ཉྩེ་ནྟི སཾ་སཱ་རེ ཙི་རཾ ཋ་པེ་ནྟཱི་ཏི པ་པ་ཉྩཱ. མཱུ་ག་བྦ་ཏནྟི མཱུ་གཱ་ནཾ ཝ་ཏཾ, མཱུ་གེ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཝཱ, མཱུ་གེ་ན ཝི་ཡ ཝཱ ཨ་མཱུ་གེ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཝ་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀཱ་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཀཱ་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏི་ཝི་དྷ་མྤཱིཏི པ་རི་ཡ་ཏྟི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཏི་པྤ་ཀཱ་ར་མྤི. ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ་པི ཨ་ཝ་ཡ་ཝི་པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨཾ, ཨ་ཝ་ཡ་ཝི་པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཝཱ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་དྡི་ས་ཐཱཏི པ་རི་ཡ་ཏྟིཾ ཨུ་དྡི་ས་ཐ. སོ་དྷེ་ཏྭཱ…པེ… ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཐཱཏི ཨེ་ཏྠ སོ་དྷ་ནཾ ནཱ་མ ས་བྦེ་སཾ ཨཱ་ཙཱ་ར་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནཾ. སོ་དྷེ་ཏྭཱ ནི་སྶ་ཡཾ དེ་ཐཱཏི ཨེ་ཏྠ སོ་དྷ་ནཾ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ་ས་བྷཱ་ག་ཏཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནཾ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོཏི ཨཱ་ཙཱ་ར་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ. ཡ་ཏྟ་ཀཱ་ནི དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཐཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶཾ ནཱ་མེ་ཏནྟི བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ, བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ས་ཀ་ལ་དི་ཝ་སནྟི ས་ཀ་ལ་དི་ཝ་ས་མྷི, ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ཧཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟནྟི ཨེ་ཀ་ཀེ་ན ཙ་རི་ཏ་བྦཾ ཝ་ཏྟཾ. བྷ་སྶེཏི ཝ་ཙ་ནེ. ད་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཀ་ཐནྟི ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དི་ད་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ ཀ་ཐཾ.
ཝི་གྒཱ་ཧི་ཀ་པི་སུ་ཎ་ཕ་རུ་ས་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཱིཏི ཝི་གྒ་ཧཾ ཀ་ལ་ཧཾ ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཝི་གྒཱ་ཧི་ཀཾ, ཝི་གྒཱ་ཧི་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ པི་སུ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ཕ་རུ་ས་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ཝི་གྒཱ་ཧི་ཀ་པི་སུ་ཎ་ཕ་རུ་ས་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱ ཝི་ཧ་ར་ཐ ཨི་ཏི ཨོ་ཝ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཁཱ་ད་ན་ཝ་ཏྟནྟི ཧེ་ཊྛཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཁཱ་ད་ནེ, ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཁཱ་ད་ན་སྶ ཝཱ ཝ་ཏྟཾ. ‘‘པ་ཏྟཾ ཐ་ཝི་ཀཱ་ཡ པ་ཀྑི་པ་ནྟེ་ན ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཐེ་ནྟེ པ་མཱ་དེ་ན པ་ཏྟོ བྷི་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི པ་ཏྟ་སྶ གུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཐ་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི. ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཱཏི ཨི་ཏི་ས་དྡོ པ་རི་ས་མཱ་པ་ན་ཏྠོ.
ཀོ་ཙི དཱ་ཡ་ཀོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ བྷི་ཀྑཱུཏི ཙཱི་ཝ་ར་གྒཱ་ཧི་ཏ་ཏོ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ བྷི་ཀྑུ. ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོཏི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ. པ་ཋ་མ་བྷཱ་གནྟི པུ་བྦེ གཱ་ཧི་ཏཾ པ་ཋ་མ་བྷཱ་གཾ, པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱཏི པུ་བྦེ གཱ་ཧི་ཏ་བྷཱ་གེ་ན པ་ཙྪཱ དཱ་ཏ་བྦཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶ ཝ་སྶ་གྒེ་ན པ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶ དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶཱ’’ཏི པ་དཾ པུ་བྦཱ་པ་རཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཏ་སྨཱ དྭི་ནྣཾ པ་དཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཋ་མ་ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཱཏི པ་ཋ་མ་ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཱ. ‘‘དྭེ ཏཱི་ཎི ཙ་ཏྟཱ་རཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ ཝཱ བ་ཧཱུ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝཱ བྱཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ‘‘ལ་དྡྷཾ ལ་དྡྷ’’ནྟི ཝི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན པ་ནཱཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ན པ་ན. པ་ཋ་མ་ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏེ་ཧི ཨ་པྤ་ཀེ ལ་དྡྷེ པ་ཙྪི་མ་ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ བ་ཧུ་ཀེ་པི ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ཉཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ན ཝུ་ཏྟོ.
དྭཱི་སུ་པཱིཏི པ་ཋ་མ དུ་ཏི་ཡ་ཝ་སེ་ན དྭཱི་སུ་པི. ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཀི་ལ་མ་ནྟཱ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་དྷཱཏི ཋཱ་ནེ. ཝ་ས་ནྟཱཏི ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་ས་ནྟཱ. དྭེ བྷཱ་གཱ ཧོ་མ སཱ་དྷུ ཝ་ཏཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སཱ་དྷུ ཝ་ཏཱཏི ཨེ་ཀཾ་སེ་ན སུ་ནྡ་རཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡེ་སནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཉཱ་ཏི་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་སུ. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡཱཏི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ. ཏེ་སཱུཏི བྷི་ཀྑཱུ་སུ. ཡེཏི བྷི་ཀྑཱུ. ཏ་ཏྠཱཏི ཉཱ་ཏི་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་སུ. ཀ་སྨཱ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ, ན་ནུ ཏེ སཱ་དི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་དི ཡ་ནྟཱ་པི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཧཱིཏི ཡ་སྨཱ. ‘‘ནེ་ཝ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ སཱ་མི་ནོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏེ་སཾ ཝ་སྶ་ཙྪི་ནྣ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི. ནེ་ཝ ཨ་དཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟཱིཏི པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་དཱ་ཏུཾ ནེ་ཝ ལ་བྷ་ནྟི, ས་བྦེ་སཾ ནོ ཨ་མྷཱ་ཀ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་དྷཱཏི ཋཱ་ནེ. ཏནྟི ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་སནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ས་བྷཱ་ག་ཊྛཱ་ནེ. ཝ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ན་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ན ལ་བྦྷ་ཏི ཨི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མེ་སནྟི ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཨ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ. གཱ་ཧི་ཏ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱཏི ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ གཱ་ཧི་ཏེ་ན ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཏེ་ས་མེ་ཝཱཏི ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ན་མེ་ཝ.
པ་ཀྐ་ནྟོ་པཱིཏི ཨ་ཉྙཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཀྐ་མ་ནྟོ་པི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀ་ཏཾ པཱ་ནཱི་ཡ་ཨུ་པ་ཊྛ་པ་ནཱ་དི་ཀ་མྨཾ བྷ་ཏི་ནི་ཝི་ཊྛཾ བྷ་ཏི་ཡཱ ཋི་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ གཱ་ཧི་ཏཾ ས་ངྒྷི་ཀ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ངྒྷི་ཀནྟི ཏ་ཏྲུ་པྤཱ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་བྦྷ་ནྟོ་པཱིཏི པི་ས་དྡོ པ་གེ་ཝ ཚི་ནྣ་ཝ་སྶོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱཏི ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན. ཝ་ད་ནྟཱིཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི.
དི་སཾ་ག་མི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཝི་བྦྷ་མ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. མ་ནུ་སྶེཏི ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་དཱ་ཡ་ཀ་མ་ནུ་སྶེ. ས་མྨུ་ཁཱཏི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ ས་མྨུ་ཁཱ. ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱཏི ‘‘སུ་ཊྛུ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ. ཡ་སྶ གཱ་ཧི་ཏནྟི ཡ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ སེ་ནཱ་ས་ནཾ གཱ་ཧི་ཏཾ. སེ་ནཱ་ས་ན་སཱ་མི་ཀ་སྶཱཏི སེ་ནཱ་ས་ན་དཱ་ཡ་ཀ་སྶ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏཱ་ད་ཡོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སེ་ནཱ་ས་ནེ དེ་མཱཏི སེ་ནཱ་ས་ན་སྶ དེ་མ. ཏ་ཏྠཱཏི སེ་ནཱ་ས་ནེ. ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྠཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ད་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ན་སྶེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་ཡཱཏི ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་གཱ་ཧི་ཏ་སྶ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི སེ་ནཱ་ས་ན་སྶེ་ཝ དི་ནྣ་ཏྟཱ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་སྶེ་ཝ ཧོ་ནྟཱིཏི པུ་གྒ་ལ་སྶེ་ཝ དི་ནྣ་ཏྟཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཧོ་ནྟི.
དུ་ཏི་ཡོ ཐེ་རཱ་ས་ནེ གཱ་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཋ་མ་བྷཱ་ག་སྶ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ གཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝ་ར་བྷཱ་གཾ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ད་ཏྭཱ’’ཏི. ཨུ་བྷོ་པཱིཏི དྭེ ཐེ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རེ་པི. ས་ཡ་མེ་ཝཱཏི དཱ་ཡ་ཀོ ས་ཡ་མེ་ཝ. ཡནྟི ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ. ཡ་སྶཱཏི ཐེ་ར་སྶ ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཝཱ.
ཨི་ཏོཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏོ. ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶཱཏི ཏ་རུ་ཎ་སྶ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ. སོཏི གྷ་ར་སཱ་མི་ཀོ. ནནྟི པ་ཏྟ་ཛ་ནཾ. ཡ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ. ཏེ་སནྟི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦནྟི ཝི་བྦྷ་མ་ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. སུ་དྡྷ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ་ཡེ་ཝཱཏི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་མི་སྶཱ སུ་དྡྷཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ཨི་དཾ ནེ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟནྟི ནི་ག་མ་ནཾ.
ཨུ་པ་ན་ནྡ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༣༡༩. ཨ་ཡ་མ་ཏྠོཏི ཨ་ཡཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྠོ, ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི གཱ་མ་ཀེ. ཏནྟི སེ་ནཱ་ས་ནཾ, ག་ཎྷ་ནྟེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་དྷཱཏི སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ. མུ་ཏྟནྟི ཏེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ མུ་ཉྩི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་པཱིཏི གཱ་མ་ཀེ་པི. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱཏི སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ, གཱ་མ་ཀེ ཙཱ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ.
ཨེ་ཏྠཱཏི ཨུ་པ་ན་ནྡ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ. ཀ་ཐནྟི ཀེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ཨི་དྷཱཏི སཱ་ས་ནེ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྲཱ་པཱིཏི སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རེ་པི. ཏ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་སྶ. ཨི་དྷཱཏི སེ་ནཱ་ས་ནེ. ཨཱ་ལ་ཡ་མ་ཏྟནྟི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟཾ. ཨི་ཙྩ་སྶཱཏི ཨི་ཏི ཨ་སྶ, ཨེ་ཝཾ ཨ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦ་སྨིཾ ‘‘ག་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀེ ཙ་ཏུ་ཀྐེ. ཡོ པ་ན ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཏི་ཀྐ་མེཏི ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ, བྷཱ་ཝེ་ན བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཝཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི, སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧོ ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༣༢༠. ཡོཏི བྷི་ཀྑུ. མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ ཝཱ ད་ཧ་ར་ཏ་རོ ཝཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ ཝཱ ད་ཧ་ར་ཏ་རོ ཝཱ ཧོ་ཏི. སོ བྷི་ཀྑུ ཏི་ཝ་སྶ་ནྟ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏི་ཎྞཾ ཝ་སྶཱ་ན་མ་ནྟ་རེ ཋི་ཏོ ཏི་ཝ་སྶ་ནྟ་རོ ཨ་ཉྙོ བྷི་ཀྑུ. ཏ་ཏྠཱཏི བྷི་ཀྑཱུ་སུ. ཨི་མེ ས་བྦེཏི ཏི་ཝ་སྶ་ནྟ་ར་དྭི་ཝ་སྶ་ནྟ་ར་ས་མཱ་ན་ཝ་སྶི་ཀེ ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ, ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡཾ ཏི་ཎྞཾ པ་ཧོ་ཏཱིཏི མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ཡཾ ཨཱ་ས་ནཾ ཏི་ཎྞཾ སུ་ཁཾ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ པ་ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཨཱ་ས་ནེ་པི དྭེ དྭེ ཧུ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་པི་ས་དྡེ་ན མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ནི ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ཙྪི་མ་དཱི་གྷཱ་ས་ནཾ. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ནཱ་པཱིཏི པི་ས་དྡོ པ་གེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཧ་ཏྠི་ཀུ་མྦྷེཏི ཧ་ཏྠི་སི་རོ་པི་ཎྜེ. ཨི་མི་ནཱ ཧ་ཏྠི་ས་དྡེ་ན ཧ་ཏྠི་ཀུ་མྦྷོ ག་ཧི་ཏོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝཱ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཧ་ཏྠཱི ཝི་ཡཱ་ཏི ཧ་ཏྠཱི, བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ, ཧ་ཏྠི་མྷི པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ པཱ་ད་ས་ངྑཱ་ཏོ ན་ཁོ ཨི་མ་སྶཱ་ཏི ཧ་ཏྠི་ན་ཁ་ཀོ, པཱ་སཱ་དོ. ཨེ་ཏཾ ‘‘ཧ་ཏྠི་ན་ཁ་ཀོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཨེ་ཝཾ་ཀ་ཏ་སྶ པཱ་སཱ་ད་སྶ ནཱ་མ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏཱ་དི་ཝི་ཙི་ཏྲཱ་ནཱི’’ཏི པ་དཾ ‘‘ཀ་ཝཱ་ཊཱ་ནི མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ནི ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚཱ་ནཱི’’ཏི ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཾ ཨ་ཏྠི, ས་བྦཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པཱ་སཱ་ད་སྶ དེ་མཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པཱ་ཊེ་ཀྐནྟི པཱ་སཱ་ད་ཏོ ཝི་སུཾ. པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱཏི ས་བྦཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. གོ་ན་ཀཱ་དཱི་ནི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཨ་ཏྠ་ར་ཎཱ་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཊ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ནཱཏི གི་ཧཱི་ཧི ཝི་སེ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མཾ ཀ་རི་ཡ་ཏཱི་ཏི གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཊཾ, གི་ཧི་ས་ནྟ་ཀཾ. ‘‘གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཊ’’ནྟི ནཱི་ཧཱ་རོ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཊ་ནཱི་ཧཱ་རོ, ཏེ་ན. ལ་བྦྷ་ནྟཱིཏི ནི་སཱི་དི་ཏུ་མེ་ཝ ལ་བྦྷ་ནྟི. ཏ་ཏྲཱ་པཱིཏི དྷ་མྨཱ་ས་ནེ་པི.
ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༣༢༡. ཨེ་ཏཱ་ནཱིཏི ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནི. ཏ་ཏྠཱཏི རཱ་སི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་སུ ས་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ག་རུ་བྷ་ཎྜེ་སུ. ཨཱ་ག་ནྟྭཱ, ཨཱ་བྷུ་སོ ཝཱ ར་མ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་རཱ་མོ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི པུ་པྥཱ་རཱ་མ་ཕ་ལཱ་རཱ་མཱ་ན་མེ་ཝ. ‘‘ཋ་པི་ཏོ་ཀཱ་སོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཏྠུ་ས་དྡ་སྶ བྷཱུ་མི་བྷེ་ད་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝ་ས་ཏི ཨཱ་རཱ་མོ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུ. ཏེ་སུ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱ་ས་དྡེ་ན ན་ཝ་བྷཱུ་མི་བྷཱ་ག་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ པོ་རཱ་ཎ་བྷཱུ་མི་བྷཱ་ག་སྶ་པི ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏི. ཝི་སེ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ ཧ་ར་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝི་ཧཱ་རོ. ཏ་སྶཱཏི ཝི་ཧཱ་ར་སྶ. ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཉྩཱ་ནནྟི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ མ་ཉྩོ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ‘‘ལོ་ཧེ་ན ཀ་ཏཱ ཀུ་མྦྷཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ལོ་ཧ་ཀུ་མྦྷཱིཏི ཨེ་ཏྠ མ་ཛ྄ཛྷེ་ལོ་པ་ས་མཱ་སཾ ད་སྶེ་ཏི. ལོ་ཧ་མ་ཡཱ ཀུ་མྦྷཱི ལོ་ཧ་ཀུ་མྦྷཱིཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏེ་ཝ. ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ལོ་ཧེ་ན ཀ་ཏཾ བྷཱ་ཎ་ཀཾ, ལོ་ཧེ་ན ཀ་ཏོ ཝཱ་ར་ཀོ, ལོ་ཧེ་ན ཀ་ཏཾ ཀ་ཊཱ་ཧནྟི ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ཨེ་ཏྠཱཏི བྷཱ་ཎ་ཀ་ཝཱ་ར་ཀ་ཀ་ཊཱ་ཧེ་སུ. ཨ་ར་ཉྫ་རོཏི ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟ་ཏྟཱ ཨ་རཾ ཁི་པྤཾ ཛ་ར་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ར་ཉྫ་རོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཛ་ལཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཨ་ལ་ནྟི ཨ་ར་ཉྫ་རོ ལ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ར་ཀཱ་རེ ཀ་ཏྭཱ.
གཱ་ཐཱ་ཝ་སེ་ན ནི་ག་མ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ པ་ཀཱ་ས་ཡཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. དྭེ ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནི དྭི་ས་ངྒ་ཧཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏི་ཡཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཙ་ཏུ་ས་ངྒ་ཧཾ ཧོ་ཏི, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ན་ཝ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཧོ་ཏི, པ་ཉྩ་མཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཊྛ་བྷེ་ད་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཉྩ་ནི་མྨ་ལ་ལོ་ཙ་ནོ ནཱ་ཐོ པ་ཉྩ་ཧི རཱ་སཱི་ཧི པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཝི་དྷཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ པ་ཀཱ་ས་ཡཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཏ་ཏྲཱཏི ག་རུ་བྷ་ཎྜེ. ཧཱིཏི ཝི་ཏྠཱ་རོ. ས་བྦ་མྤི ཨི་དཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ. པ་རི་ཝཱ་རེ པ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
པ་ཉྩ རཱ་ས་ཡོ མ་ཧེ་སི་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི པ་རི་ཝཱ་རེ.
ཏ་ཏྲཱཏི ‘‘པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ. ཨི་དཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ནི་ཙྩཾ ཏི་ཊྛ་ནྟཱི་ཏི ཐཱ་ཝ་རཱ, ཋཱ་དྷཱ་ཏུ ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ, ཋཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཐཱ་ཀཱ་རོ. ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་རཱ་མ་ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཡ་ཨ་ཝེ་བྷ་ངྒཱི་ཡ་ཏྟཱ ག་རུ ཨ་ལ་ཧུ་ཀཾ བྷ་ཎྜཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ. ཨི་མི་ནཱ མ་ཉྩཱ་དཱི་ནི ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཐཱ་ཝ་རེཏི ཨཱ་དྷཱ་རེ བྷུ་མྨཾ, པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཐ ཝཱ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨཾ, ཐཱ་ཝ་རེ་སཱུ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ, ཁེ་ཏྟ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཁི་པ་ཏི པུ་བྦ་ཎྞ་བཱི་ཛ་མེ་ཏྠཱ་ཏི ཁེ་ཏྟཾ. ཝ་ས་ཏི ཨ་པ་ར་ཎྞ་བཱི་ཛཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝ་ཏྠུ, ཏ་ལེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ དྭཱི་ཧི ཝཱ ཏཱི་ཧི ཝཱ ཋཱ་ནེ་ཧི ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཏ་ལཱ༹་ཀོ, ས་རོ. ཀ་སྶ་ཀཱ་ནཾ མ་ཏེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི མཱ་ཏི་ཀཱ. ཨཱ་རཱ་མེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀཱ་ནི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི་པཱི’’ཏི. པིས་དྡོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ས་མྤི་ཎྜ་ནོ.
ཏ་ཏྲཱཏི ‘‘པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ. དཱུ་རེཏི ས་ངྒྷཱ་རཱ་མ་ཏོ དཱུ་ར་ཊྛཱ་ནེ. ཡ་མྤཱིཏི ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཕ་ལ་མྤི. ཧ་ར་ནྟཱིཏི ས་ངྒྷ་སྶ ཧ་ར་ནྟི. ཨ་ཉྙེ་སནྟི ས་ངྒྷ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སཾ མ་ནུ་སྶཱ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེཏི མ་ནུ་སྶཱ. ས་ངྒྷེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. རུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ས་ངྒྷ་སྶཱ་རཱ་མེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ན་མཱ་རཱ་མཾ, མ་ནུ་སྶཱ་ན་མཱ་རཱ་མེ་ན ཝཱ ས་ངྒྷ་སྶཱ་རཱ་མཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ རུ་ཙཱི་ཡ་ཏི ཨི་ཙྪཱི་ཡ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཡནྟི མ་ནུ་སྶཱ་ན་མཱ་རཱ་མོ. ཁུ་དྡ་ཀོཏི ས་ངྒྷཱ་རཱ་མ་ཏོ ཁུ་དྡ་ཀོ. ཨཱ་ཡནྟི ཨ་ཡ་ཏི ཨཱ་ཡ་སཱ་མི་ཀོ དྷ་ནེ་ན ཝ་ཌྜྷིཾ ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཡོ, ཏཾ. ས་མ་ཀ་མེ་ཝཱཏི ས་མ་པྤ་མཱ་ཎ་མེ་ཝ, ཨཱ་ཡཾ ས་ཙེ དེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་མཱ་ཎ་ཏྠེ ཀ་པ་ཙྩ་ཡོ. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ རུ་ཀྑཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱཏི ‘‘ས་ངྒྷེ དི་ནྣཾ མ་ཧ་པྥ་ལ’’ནྟི (མ. ནི. ༣.༣༧༦) ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣ་དཱ་ན་སྶ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ. ཕ་ལ་དྷཱ་རི་ནོ ཧོ་ནྟི ན་ནཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཝནྟི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ནཱཏི ཡེ་ན ན་ཡེ་ན ཨཱ་རཱ་མོ ཨཱ་རཱ་མེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན. མ་ཧ་ནྟེ་ན ཝཱ ཁུ་དྡ་ཀེ་ན ཝཱ ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཙཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨཱ་རཱ་མ ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨུ་བྷོ་པཱིཏི གེ་ཧ་པཱ་སཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཨུ་བྷོ་པི. ཏ་ཏྠཱཏི གེ་ཧེ. ཨི་དཾ པ་ནཱཏི པཱ་སཱ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཾ གེ་ཧཾ, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ གེ་ཧ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. མ་ཧ་གྒྷེ་ན ཝཱ ཨ་པྤ་གྒྷེ་ན ཝཱ ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཙཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝི་ཧཱ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་རཱ་མ་ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝནྟི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ.
ག་རུ་བྷ་ཎྜེ་ན ག་རུ་བྷ་ཎྜ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པཾ་སྭཱ་གཱ་ར་ཀེ་སཱུཏི པཾ་སུ་ཀཱི་ལ༹་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏེ་སུ ཨ་གཱ་ར་ཀེ་སུ. ཀ་པྤི་ཡ་མ་ཉྩཱཏི ས་ངྒྷ་ག་ཎ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཀ་པྤི་ཡཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཀ་ཏཱ མ་ཉྩཱ. ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པ་ན སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཡཱ་དི་ཀཱ་པི ཀ་པྤི་ཡཱ མ་ཉྩཱ དཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. བ་ཧི་སཱི་མཱ་ཡཱཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་ཏོ བ་ཧི. ཏ་ཏྠཱཏི ས་ངྒྷ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ. ‘‘མ་ཧ་གྒྷེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ནི་ཡ་མེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏ་གྒྷ་ན་ཀེ་ན ཝཱ ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀེ་ན ཝཱ’’ཏི. མ་ཉྩ་ས་ཏནྟི མ་ཉྩ་བ་ཧུཾ. ཨེ་ཏེ་སུ་པཱིཏི པཱི་ཋ་བྷི་སི་བི་བྦོ་ཧ་ནེ་སུ་པི. ཏ་ཏྠཱཏི པཱི་ཋ་བྷི་སི་བི་བྦོ་ཧ་ནེ་སུ. ཀ་པྤི་ཡཾ པཱི་ཋཱ་དཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཝཱ མ་ཧ་གྒྷཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཝཱཏི ཀ་པྤི་ཡེ་ན ཝཱ མ་ཧ་གྒྷ་ཀ་པྤི་ཡེ་ན ཝཱ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི པ་དཾ ‘‘པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ’’ཏི པ་དེ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཀ་མྨཾ, ‘‘ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ཀ་མྨཾ, པུ་བྦཱ་པ་རཱ་པེ་ཀྑ་པ་དཾ.
པ་ས་ཏ་མ་ཏྟ་ཨུ་ད་ཀ་ག་ཎྷ་ཀཱ་ནི་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ས་ཏོ ནཱ་མ ཀུ་ཉྩི་ཏ་པཱ་ཎི. སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པེཏི སཱི་ཧཾ ལཱ་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི སཱི་ཧ་ལོ༹ ལ་ཀཱ་ར་སྶ ལ༹་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ, སཱི་ཧ་བཱ་ཧུ་ནཱ་མ་ཀོ རཱ་ཛཱ, ཏ་སྶ པུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་ཛ་ཡ་ཀུ་མཱ་རོ་པི སཱི་ཧ་ལོ༹ ནཱ་མ, ཏེ་ན ཨཱ་དི་མྷི ནི་ཝཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ དཱི་པོ སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པོ ནཱ་མ, ཏ་སྨིཾ. པཱ་དཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི པཱ་ད་ག་ཎྷ་ནོ, སོ་ཡེ་ཝ པཱ་ད་ག་ཎྷ་ན་ཀོ. པཱ་དོ ནཱ་མཱཏི ‘‘པཱ་ད་ག་ཎྷ་ན་ཀོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པཱ་དོ ནཱ་མ. ཡོ ལོ་ཧ་ཝཱ་ར་ཀོ མ་ག་དྷ་ནཱ་ལི༹་ཡཱ པ་ཉྩ་ནཱ་ལི༹་མ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, སོ ལོ་ཧ་ཝཱ་ར་ཀོ པཱ་དོ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མི་ནཱ པ་མཱ་ཎ་སྶ ནཱ་མཾ པ་མཱ་ཎ་ཝ་ནྟེ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ཝོ་ཧཱ་ར་ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏོཏི པ་ཉྩ་ནཱ་ལི༹་མ་ཏྟ་ག་ཎྷ་ན་ཀ་ཝཱ་ར་ཀ་ཏོ. ཨི་མཱ་ནཱིཏི ལོ་ཧ་ཀུ་མྦྷཱི་ཨཱ་དཱི་ནི.
བྷི་ངྒཱ་ར …པེ… ཀ་ཊ་ཙྪུ་ཨཱ་དཱི་ནཱིཏི བྷི་ངྒཱ་རོ ཙ པ་ཊི་གྒ་ཧོ ཙ ཨུ་ལུ༹་ངྐོ ཙ ད་བྦི ཙ ཀ་ཊ་ཙྪུ ཙ པཱ་ཏི ཙ ཏ་ཊྚ་ཀོ ཙ ས་ར་ཀོ ཙ ས་མུ་གྒོ ཙ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀ་པ་ལློ ཙ དྷཱུ་མ་ཀ་ཊ་ཙྪུ ཙ བྷི་ངྒཱ་ར…པེ… དྷཱུ་མ་ཀ་ཊ་ཙྪུ་ཡོ, ཏཱ ཨཱ་དི ཡེ་སཾ ཏཱ་ནཱི་ཏི བྷི་ངྒཱ་ར…པེ… ཀ་ཊ་ཙྪུ་ཨཱ་དཱི་ནི. ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཨ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི. བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་ནཱིཏི བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཀཾ་ས་ལོ་ཧཱ་དཱིཏི་ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཝ་ཊྚ་ལོ་ཧཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཝ་ཊྚ་ལོ་ཧཾ ནཱ་མ པཱི་ཏ་ལོ་ཧཾ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཡནྟི ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པུ་གྒ་ལི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནཾ, ‘‘ཨ་ཏྟ་ས་ནྟ་ཀ’’ནྟི ཝཱ པ་རི་གྒ་ཧེ་ན ཧ་རི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཊ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཊ’’ནྟི ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ.
ཨ་ཉྙ་སྨི་མྤི ཀ་པྤི་ཡ་ལོ་ཧ་བྷ་ཎྜེ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཉྫ་ནཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀ་པྤི་ཡ་ལོ་ཧ་བྷ་ཎྜེཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨཾ, ‘‘ཨ་ཉྫ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. སཱུ་ཙཱིཏི ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་སི་བྦ་ན་ཀཱ སཱུ་ཙི. པ་ཎྞ་སཱུ་ཙཱིཏི པ་ཎྞེ ལི་ཁ་ནཱ སཱུ་ཙི. ཨ་ཉྙ་མྤཱིཏི ཨ་ཉྫ་ནི་ཨཱ་དི་ཏོ ཨ་ཉྙ་མྤི. དྷཱུ་མ་ནེ་ཏྟ་ཉྩ ཕཱ་ལ་ཉྩ དཱི་པ་རུ་ཀྑོ ཙ དཱི་པ་ཀ་པ་ལླ་ཀོ ཙ ཨོ་ལ་མྦ་ཀ་དཱི་པོ ཙ དྷཱུ་མ་ནེ་ཏྟ…པེ… ཨོ་ལ་མྦ་ཀ་དཱི་པཱ. ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི ཨེ་ཏེ་སུ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་རཱུ་པ་ཀཱ་ནི. དྷཱུ་མ་ནེ་ཏྟ…པེ… ཨོ་ལ་མྦ་ཀ་དཱི་པཱ ཙ ཏེ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་རཱུ་པ་ཀཱ་ནི ཙེ་ཏི དྷཱུ་མ་ནེ་ཏྟ…པེ… རཱུ་པ་ཀཱ་ནི, ཝི་སེ་ས་ན་པ་ར་ནི་པཱ་ཏོ. ཏཱ་ནི ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་ནི ཝཱ བྷི་ཏྟི་ཙྪ་ད་ན་ཀ་ཝཱ་ཊཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཱ་ནི ལོ་ཧ་བྷ་ཎྜཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ལོ་ཧ་ཁི་ལ་ཀནྟི ལོ་ཧ་མ་ཡཾ ཨཱ་ཎིཾ. པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱཏི ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ’’ནྟི པ་རི་གྒ་ཧེ་ན ཧ་རི་ཏྭཱ, ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་ག་གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཊཱ་ནི ཝཱ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ. ཁཱི་ར་པཱ་སཱ་ཎ་མ་ཡཱ་ནཱིཏི ཁཱི་ར་ཝ་ཎྞེ་ན པཱ་སཱ་ཎེ་ན ཀ་ཏཱ་ནི.
སུ་ཝ་ཎྞ་ཉྩ ར་ཛ་ཏ་ཉྩ ཧཱ་ར་ཀཱུ་ཊ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ཕ་ལི་ཀ་ཉྩ སུ་ཝ་ཎྞ…པེ… ཛཱ་ཏི་ཕ་ལི་ཀཱ་ནི, ཏེ་ཧི ཀ་ཏཱ་ནི བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི སུ་ཝ་ཎྞ…པེ… བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི. ས་བྦནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏཱ་དི་ས་བྦཾ. ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ས་ངྒྷ་ག་ཎ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཝཱ་སི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ, ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ ཝཱ བྷུ་མྨཾ. ཡཱ་ཡ ཝཱ་སི་ཡཱ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏོཏི ཝཱ་སི་ཏོ. མ་ཧ་ཏྟ་རཱིས་དྡོ མ་ཧ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཨ་ནི་པྥ་ནྣ་པཱ་ཊི་པ་དི་ཀོ. མ་ཧ་ཏྟ་རཱི ཝཱ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝེ་ཛྫཱ་ནནྟི བྷི་ས་ཀྐཱ་ནཾ. སི་རཱ་ཝེ་དྷ་ན་ཕ་ར་སུ་པཱིཏི པི་ས་དྡེ་ན ཏ་ཏོ མ་ཧ་ནྟཾ པ་ན པ་གེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡཱ པ་ན ཀུ་ཋཱ་རཱི ཨཱ་ཝུ་དྷ་ས་ངྑེ་པེ་ན ཀ་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨཱ་ཝུ་དྷ་ས་ངྑེ་པེ་ན ཀ་ཏཱ ཡཱ པ་ན ཀུ་ཋཱ་རཱི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ནཱ་མཱ་སཱཏི ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ནཱ་མཱ་སཱ་ར་ཧཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟོ་པཱིཏི པི་ས་དྡོ ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀོ པ་ན པ་གེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ཏཱི་ཏི ནི་ཁཱ་ད་ནཾ. ཙ་ཏུ་ར་སྶཾ མུ་ཁ་མེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཙ་ཏུ་ར་སྶ་མུ་ཁཾ. དོ་ཎི་ས་དི་སཾ མུ་ཁ་མེ་ཏ་སྶཱ་ཏི དོ་ཎི་མུ་ཁཾ. ས་མྨུ་ཉྩ་ནི་ད་ཎྜ་ཝེ་དྷ་ན་མྤི ནི་ཁཱ་ད་ནཾ ད་ཎྜ་བ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི ཙེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ད་ཎྜེ་ན བ་ནྡྷི་ཏ་བྦ་ནྟི ད་ཎྜ་བ་དྡྷཾ, ད་ཎྜཾ བ་དྡྷ་མེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝཱ ད་ཎྜ་བ་དྡྷཾ. ‘‘ཨ་ད་ཎྜ་ཀ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཕ་ལ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི. ན་ཏྠི ད་ཎྜ་མེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ད་ཎྜ་ཀཾ. ཡནྟི ནི་ཁཱ་ད་ནཾ. པ་རི་ཧ་རི་ཏུནྟི པུ་གྒ་ལི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཧ་རི་ཏུཾ, ས་ངྒྷི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པ་ནེ་ཏུཾ ཝཱ. སི་ཁ་ར་མྤི ནི་ཁཱ་ད་ནེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ཧཱ་ར་ན་ཡེ་ན ས་མཱ་ན་ཀི་ཙྩ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སི་ཁ་རནྟི ཡེ་ན པ་རི་བྦྷ་མི་ཏྭཱ ཚི་ནྡ་ནྟི, ཡེ་ཧི མ་ནུ་སྶེ་ཧི དི་ནྣཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེཏི མ་ནུ་སྶཱ, ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ནོཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ. པཱ་ཀ་ཏི་ཀེཏི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཋི་ཏེ, ཡ་ཐཱ པ་ཋ་མཾ ཋི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཙེ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟཱིཏི ས་ཙེ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཧ་ར་ནྟི. ཨ་ནཱ་ཧ་ར་ནྟཱ་པཱིཏི པུ་ན ཨ་ནཱ་ཧ་ར་ནྟཱ་པི.
ཀ་མྨཱ་རོ ཙ ཏ་ཊྚ་ཀཱ་རོ ཙ ཙུ་ནྡ་ཀཱ་རོ ཙ ན་ལ༹་ཀཱ་རོ ཙ མ་ཎི་ཀཱ་རོ ཙ པ་ཏྟ་བ་ནྡྷ་ཀོ ཙ ཀ་མྨཱ་ར…པེ… པ་ཏྟ་བ་ནྡྷ་ཀཱ, ཏེ་སཾ. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱི ཙ མུ་ཊྛི་ཀོ ཙ ས་ཎྜཱ་སོ ཙ ཏུ་ལཱ ཙ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎི…པེ… ཏུ་ལཱ. ས་ངྒྷེ དི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོཏི ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ. ཏི་པུཾ ཚི་ནྡ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཏི་པུ་ཙྪེ་ད་ནཾ, ཏ་མེ་ཝ ས་ཏྠ་ཀཾ ཏི་པུ་ཙྪེ་ད་ན་ས་ཏྠ་ཀཾ. མ་ཧཱ་ཀ་ཏྟ་རི་ཉྩ མ་ཧཱ་ས་ཎྜཱ་ས་ཉྩ མ་ཧཱ་པི་པྥི་ལི་ཀ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀ་སྨཱ ཋ་པི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་ཀ་ཏྟ་རི་ཨཱ་དཱི་ནི ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཏྟ་རི་ཨཱ་དཱི་ནི ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཏྟ་རི’’ནྟི ཨཱ་དི མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝེ་ཏྟ་ཝ་ལླི་ཨཱ་དི་ཀཱཏི ཝེ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཝ་ལླི་ཨཱ་དི་ཀཱ. ཨ་ཌྜྷ་བ་ཧུ་པྤ་མཱ་ཎཱཏི ཨེ་ཏྠ –
‘‘བྱཱ་མོ ས་ཧ་ཀ་རཱ བཱ་ཧུ, དྭེ་པ་སྶ་དྭ་ཡ་ཝི་ཏྠ་ཏཱ’’ཏི. –
ཨ་བྷི་དྷཱ་ནེ (ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཡཾ ༢༦༩ གཱ་ཐཱ་ཡཾ) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ བཱ་ཧུ ནཱ་མ ཨི་དྷ བྱཱ་མོ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་སྨཱ དྭཱི་སུ པ་སྶེ་སུ ཝི་ཏྠ་ཏཱ་ནཾ བྱཱ་མ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ས་ཧ་ཀ་རཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ བཱ་ཧཱུ་ནཾ ཨ་ཌྜྷོ་ཏི ཨ་ཌྜྷ་བཱ་ཧུ, ཏ་སྶ པ་མཱ་ཎ་མེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཌྜྷ་བཱ་ཧུ་པྤ་མཱ་ཎཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, དཱི་གྷ་ཏོ དྭི་ཧ་ཏྠཱ ཝ་ལླཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀཱཏི ཏི་སྶཾ ས་ངྒྷ་སྶ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཛཱ་ཏ་ཀཱ. ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏཱཏི ས་ངྒྷེ་ན ས་ཡཾ ར་ཀྑི་ཏཱ, པ་རེ་ཧི གོ་པི་ཏཱ. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ར་ཀྑི་ཏ་ཨ་གོ་པི་ཏཱ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སཱཏི ཝ་ལླི. ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་པ་ནེ་ཏུནྟི ཏཾ ཝ་ལླིཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ. སུ་ཏྟ་ཉྩ མ་ཀ་ཙི་ཝཱ་ཀ་ཉྩ ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཧཱི་ར་ཉྩ ཙ་མྨ་ཉྩ སུ་ཏྟ…པེ… ཙ་མྨཱ་ནི, ཏེ་ཧི ཀ་ཏཱ སུ་ཏྟ…པེ… ཙ་མྨ་མ་ཡཱ. ར་ཛྫུ་ཀཱ ཝཱ ཡོ་ཏྟཱ་ནི ཝཱ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀ་ཝ་ཊྚཱ ཝཱ དྭི་ཝ་ཊྚཱ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱ་ས་དྡེ་ན ཏི་ཝ་ཊྚཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ སུ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ དི་ནྣཱ མ་ཀ་ཙི་ཝཱ་ཀ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཧཱི་རཱ ཙཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཡོ ཀོ་ཙི ཝེ་ལཱུ༹་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སོ་པཱིཏི ཝེ་ལུ༹་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པི་ས་དྡེ་ན ཝ་ལླིཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཨི་ད་མེ་ཏྠཱཏི ཨི་དཾ ས་བྦཾ ཨེ་ཏྠ ཝེ་ལུ༹་མྷི, ཝེ་ལཱུ༹་སུ ཝཱ ཨི་ད་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་མ་ཀཾ ཝཱ་ཏི ག་ཧི་ཏ་ཝེ་ལུ༹་ནཱ ས་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཝཱ. ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཝཱཏི ཏ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཝཱ. ཏཾ་ཨ་གྒྷ་ན་ཀནྟི ཏ་སྶ ཝེ་ལུ༹་ནོ ཨ་གྒྷ་ནཱ་ར་ཧཾ. ཕཱ་ཏི་ཀ་མྨནྟི ཝ་ཌྜྷི་ཀ་མྨཾ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ག་ཎྷ་ན་ཊྛཱ་ནེ་ཝ. ག་མ་ན་ཀཱ་ལེཏི ག་ཎྷ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ. ‘‘པ་ཧི་ཎི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཡཾ ཝཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ་པི ལ་ཀྑ་ཎ་ཧཱ་ར་ན་ཡེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ ས་མཱ་ན་ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ.
མུ་ཉྫ་པ་བྦ་ཛ་ས་དྡེ་ན མུ་ཉྫ་པ་བྦ་ཛ་ཏི་ཎཱ་ནཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཏི་ཎ་ས་དྡེ་ན ཏཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ པཱ་རི་སེ་ས་ཉཱ་ཡེ་ན ཨ་ཝ་སེ་ས་ཏི་ཎ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མུ་ཉྫཾ པ་བྦ་ཛ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་མཱ་ན་ཕ་ལ་ཏྟཱ ལ་ཀྑ་ཎ་ཧཱ་ར་ན་ཡེ་ན པ་ཎྞ་མྤི ཏི་ཎེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ, ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ. ཏི་ཎ་ཉྩ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝཱཏི ཏ་སྨིཾ ས་ངྒྷཱ་རཱ་མེ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝཱ. བ་ཧཱ་རཱ་མེཏི ས་ངྒྷཱ་རཱ་མ་ཏོ བ་ཧི. ཏ་མྤཱིཏི ཏི་ཎ་མྤི. པི་ས་དྡེ་ན ཝ་ལླི་ཝེ་ལཱུ༹ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎོ་པཱིཏི དཱི་གྷ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པ་མཱ་ཎོ་པི. རི་ཏྟ་པོ་ཏྠ་ཀོཏི ཨ་ལི་ཁི་ཏ་ཏྟཱ ཏུ་ཙྪོ མ་ཀ་ཙི་ཝ་ཏྠཱ་དི་ཀོ་པི པ་ཎྞ་མ་ཡོ་པི པོ་ཏྠ་ཀོ. ཨི་ད་ཉྩ པ་ཎྞ་པ་ས་ངྒེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.
པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ ཝཱཏི ནཱི་ལ་པཱི་ཏ་ལོ་ཧི་ཏོ་དཱ་ཏ་མ་ཉྫི་ཊྛ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཝཱ. ཏ་མྤཱིཏི མ་ཏྟི་ཀ་མྤི. པི་ས་དྡེ་ན ཝ་ལླི་ཝེ་ལུ༹་ཏི་ཎཱ་ནི ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི.
དཱ་རུ་བྷ་ཎྜེ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏོ ཡོ ཀོ་ཙི དཱ་རུ་བྷ་ཎྜ་ཀོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཏ་ཏྲཱཏི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ, ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝཱ. ཨི་མེ་སཱུཏི ཨཱ་ས་ནྡི་ཀཱ་དཱི་སུ. ཨེ་ཏྠཱཏི པཱི་ཋེ་སུ, པ་ལཱ་ལ་པཱི་ཋེ་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. བྱ་གྒྷ་ཙ་མྨ་ཨོ་ན་དྡྷནྟི བྱ་གྒྷ་ཙ་མྨེ་ན ཨ་ཝ་ན་དྡྷཾ. ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟནྟི ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཾ. ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦི་ཏནྟི ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟེ་ན ས་མ་ནྟ་ཏོ སི་བྦི་ཏཾ.
ཨེ་ཏེ་སུ་པཱིཏི ཝ་ངྐ་ཕ་ལ་ཀཱ་དཱི་སུ་པི. ‘‘ས་ངྑ་ཐཱ་ལ་ཀཾ པ་ན བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ’’ནྟི པཱ་ཋ་སྶཱ་ན་ནྟ་རཾ ‘‘ཏ་ཐཱ’’ཏི པཱ་ཋོ ཨ་ཏྠི, སོ ཨེ་ཏྠ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, པ་ར་ཏོ པ་ན ‘‘ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཀ་ཏཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝཱ’’ཏི པཱ་ཋ་སྶཱ་ན་ནྟ་རཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཧི ཡ་ཐཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཀ་ཏཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཐ་མྦྷ་ཏུ་ལཱ་སོ་པཱ་ན་ཕ་ལ་ཀཱ་དཱི་སུ དཱ་རུ་མ་ཡཾ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎ་མ་ཡཾ ཝཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི གེ་ཧ་ས་མྦྷཱ་ར་རཱུ་པཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་བྦནྟི ས་ཀ་ལཾ ཨུ་ད་ཀ་ཏུ་མྦ་པཱ་ད་ཀ་ཐ་ལི་ཀ་མ་ཎྜ་ལཾ. ཨེ་ཏེ་སུ་པཱིཏི ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀཱ་དཱི་སུ་པི. ཏ་ཐཱ ཐ་མྦྷ་ཏ་ལཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ས་དྡེ་ན ‘ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝཱ’’ཏི པ་དཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ས་ངྒྷེ དི་ནྣནྟི ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣཾ. བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎནྟི བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཾ. ཏ་མྤཱིཏི ཨེ་ལ༹་ཀ་ཙ་མྨ་མྤི.
ཨུ་དུ་ཀྑ་ལཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ མུ་ས་ལནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི. ཨེ་ཏེ་སཱུཏི མ་ཉྩ་པཱ་དཱ་དཱི་སུ. ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཝཱ་སི་ཡཱཏི བྷཱ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཝཱ་སི་ཡཱ. དྷ་མ་ཀ་ར་ཎོཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ས་ངྑཾ དྷ་མ་ཏི, ས་ངྑ་དྷ་མ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ནི་སྶཾ་ཡོ་ག་པཱ་ཋོ་ཡེ་ཝ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨཱ དྷ་མ་ཏི ཝཱ་ཏེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི དྷ་མོ, ཝཱ་ཏ་ཧེ་ཏུ་ཀོ ས་དྡོ, དྷ་མཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི དྷ་མ་ཀ་ར་ཎོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ས་བྦ་མེ་ཏནྟི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཝཱ་སི་ད་ཎྜཱ་དི་ཀཾ ཨེ་ཏཾ ས་བྦཾ. ཏ་ཏོཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཝཱ་སི་ད་ཎྜཱ་དི་ཀ་ཏོ, མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རཾ ཝཱ་སི་ད་ཎྜཱ་དི་ཀཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཡ་ཐཱ་ཛཱ་ཏ་མེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཏེ་ཧཱིཏི ཧ་ཏྠི་ད་ནྟཱ་དཱི་ཧི, ‘‘ཀ་ཏ’’ཨི་ཏི པ་དེ་ན ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཙྪི་ཏ་ནི་ཊྛི་ཏོ་པཱིཏི ཏ་ཙྪི་ཏ་ཀ་མྨེ་ན ནི་ཊྛི་ཏོ་པི.
མ་ཏྟི་ཀཱ་བྷ་ཎྜེ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ, ཨུ་པ་བྷོ་གོ ཙ པ་རི་བྷོ་གོ ཙ ཨུ་པ་བྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་གཾ, ས་མཱ་ཧཱ་ར་དྭ་ནྡོ. ཨི་དཾ པ་དཾ ‘‘གྷ་ཊ་པི་དྷཱ་ནཱ་དི་ཀུ་ལཱ་ལ་བྷཱ་ཛ་ན’’ནྟི པ་དེ་ནེ་ཝ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཐུ་པི་ཀཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི་ས་དྡོ ཨི་མ་ས་དྡ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ས་བྦཾ ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་པ་མཱ་ཎོ’’ཏི ཝི་སེ་ས་ན་པ་དཾ ‘‘གྷ་ཊ་ཀོ’’ཏི ཝི་སེ་སྱ་པ་དེ་ནེ་ཝ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི མ་ཏྟི་ཀཱ་བྷ་ཎྜེ, ཨཱ་དྷཱ་རེ ཝཱ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ ཝཱ ཏྠ པ་ཙྩ་ཡོ. མ་ཏྟི་ཀཱ་བྷ་ཎྜེ ཀུ་ཎྜི་ཀཱ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ བྷ་ཛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ལོ་ཧ་བྷ་ཎྜེ་པཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ.
ན་ཝ་ཀ་མྨ་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ
༣༢༣. བྷ་ཎྜི་ཀཱ་ཊྛ་པ་ན་མ་ཏྟེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ བྷ་ཎྜི་ཀཱ་ཊྛ་པ་ནཾ ནཱ་མ བྷ་ཎྜི་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་པོ་ཏ་བྷ་ཎྜི་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་སྶ. ཙི་ཏ་ཀ་དྷཱུ་མོཏི ཙི་ཏ་ཀེ ཨུ་ཊྛི་ཏོ དྷཱུ་མོ. ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝཱཏི བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨེ་ཝ ཝི་ཧཱ་རོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. དྷཱུ་མ་ཀཱ་ལེཏི དྷཱུ་མ་སྶ ཨུ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ལེ. ‘‘ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ དྷཱུ་མ་ཀཱ་ལེ ཨ་པ་ལོ་ཀི་ཏཾ དྷཱུ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ. དྷཱུ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ཝི་ཧཱ་ར’’ནྟི པ་དེ་ན ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀ་ཏ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ཝི་ཧཱ་རནྟི ཀ་ཏ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏོ ཝི་ཧཱ་རོ ཨི་མ་སྶ ན་ཝ་ཀ་མྨ་སྶཱ་ཏི ཀ་ཏ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ཝི་ཧཱ་རཾ. ཨི་དཾ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ དེ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡཱ་ཝ གོ་པཱ་ན་སི་ཡོ ན ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཝི་པྤ་ཀ་ཏོ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏོཏི གོ་པཱ་ན་སི་ཨཱ་རོ་ཧ་ན་ཏོ. ཀ་ཉྩི་དེ་ཝ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་རེ་སྶ་ཏཱིཏི ཝི་ཧཱ་ར་སཱ་མི་ཀོ་ཡེ་ཝ ཀ་ཉྩི བྷི་ཀྑུཾ་ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་རེ་སྶ་ཏི. པ་ཉྩ་ཧ་ཏྠེ ཝི་ཧཱ་རེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཚ་ཝ་སྶི་ཀཾ ན་ཝ་ཀ་མྨ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གེ. སོཏི ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གོ. མ་ཧ་ལླ་ཀཾ ནི་ཡཱ་མེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ད་ས་ཧ་ཏྠེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠེ’’ཏི. ད་ས་ཝ་སྶི་ཀཾ ཝཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝ་སྶི་ཀཾ ཝཱ ན་ཝ་ཀ་མྨ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏོཏི དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་ཏོ. ལོ་ཧ་པཱ་སཱ་ད་ས་དི་སེ་པི པཱ་སཱ་དེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏོཏི དྭཱ་ད་ས་ཝ་སྶི་ཀ་ན་ཝ་ཀ་མྨ་ཏོ.
ན་ཝ་ཀ་མྨི་ཀོཏི ན་ཝ་ཀ་མྨེ ཡུ་ཏྟ་པ་ཡུ་ཏྟོ. ཨུ་ཏུ་ཀཱ་ལེཏི ཧེ་མ་ནྟ་གི་མྷ་ཀཱ་ལེ. པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུནྟི ཨ་ཉྙེ་སཾ ས་མྤ་ཏྟ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏུཾ. ཨཱ་ཝཱ་ས་སཱ་མི་ཀ་སྶཱཏི ཨཱ་ཝཱ་ས་དཱ་ཡ་ཀ་སྶ. ཏ་སྶཱཏི ཨཱ་ཝཱ་ས་སཱ་མི་ཀ་སྶ. ཝཾ་སེཏི ཨ་ནྭ་ཡེ. ཏེཏི ཏ་ཝ. སོཏི ཨཱ་ཝཱ་ས་སཱ་མི་ཨཱ་དི་ཀོ. བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཛ་གྒི་ཏ་བྦོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་པཱིཏི ཉཱ་ཏི་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་པི. ཏ་སྨི་མྤཱིཏི ས་ངྒྷི་ཀ་པ་ཙྩ་ཡེ་པི. བ་ཧཱུ ཨཱ་ཝཱ་སེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ཝཱ་ས་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨེ་ཀཾ ཝཱ ཨཱ་ཝཱ་ས་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏོཏི ཝི་ས་ཛྫི་ཏཱ་ཝཱ་སེ་ཧི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཀི་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཀཾ མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཀཾ མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཏི་བྷཱ་གནྟི ཏ་ཏི་ཡ་བྷཱ་གཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ན་ཊྛ་ཝི་ཧཱ་རེ. པུ་གྒ་ལི་ཀ་མེ་ཝཱཏི པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ཨེ་ཝ, པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ཨི་ཝ ཝཱ. ཛ་གྒཱཏི ཛ་གྒཱ་ཧི. ཧཱིཏི ཕ་ལ་ཛོ་ཏ་ཀོ. ཨེ་ཝཾ ཛ་གྒི་ཏོ པ་ནཱཏི ཨེ་ཝཾ ཛ་གྒི་ཏོ ཝི་ཧཱ་རོ པ་ན. ཏ་སྨིནྟི ཛ་གྒ་ནྟེ. ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་དཱི་ནཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏཱིཏི ས་ངྒྷ་སྶ བྷ་ཎྜ་ཊྛ་པ་ནཾ ཝཱ ན་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་དཱི་ནཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི. ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་དཱི་ནཾ དཱ་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ས་བྦ་ཝི་ཧཱ་རཾ པུ་གྒ་ལི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དེ་ས་སྶེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་དཱི་ནཾ དཱ་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛ་གྒཱ་པེ་ཏ་བྦོ ཨི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ‘‘ཝུ་ཏྟ’’ནྟི པཱ་ཋོ ཨ་ཏྠི, སོ ཨ་པཱ་ཋོ་ཡེ་ཝ ‘‘ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི པ་ད་སྶ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏྟཱ.
ཨ་ཉྙཾ ཨི་ད་མྤི ཙ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀི་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭེ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. དྭེ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡེ་ནཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱ. སོ་ཡེ་ཝ སཱ་མཱིཏི ཡེ་ན སཱ བྷཱུ་མི པ་ཋ་མཾ ག་ཧི་ཏཱ, སོ་ཡེ་ཝ སཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཏི་རཱུ་པེ ཋཱ་ནེཏི པ་ཏི་རཱུ་པེ སེ་ནཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ. ཏནྟི པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཀ་ར་ཎཾ. ཡཾ པ་ན ཝ་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝ་ཡ་ཀ་མྨནྟི ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཀ་ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ མཱུ་ལཾ. ཝི་ཧཱ་ར་སྶ མཱུ་ལཾ དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶཱཏི ས་ངྒྷི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཀ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཝ. ཀ་ཏཱ་ཝཱ་སེཏི ས་མཱི་པ་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཀ་ཏཱ་ཝཱ་ས་ས་མཱི་པེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཚཱ་ཡཱུ་པ་ག་ཕ་ལཱུ་པ་གཱཏི ཚཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཙ ཕ་ལཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཙ, ཚཱ་ཡཱ་ཕ་ལཱ་ནི ཨུ་པ་ཧ་ར་ནྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱཏི ས་ངྒྷཾ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ. སཱ་མི་ཀཱཏི རུ་ཀྑ་སཱ་མི་ཀཱ. ཧཱ་རེ་ཏ་བྦཱཏི ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦཱ.
‘‘ས་ངྒྷི་ཀ་ཝ་ལླི་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ངྒྷི་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷི་ཀཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ས་ཙེ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, ས་ངྒྷི་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. དྭི་བྷཱུ་མ་ཀ་ཏི་བྷཱུ་མ་ཀཱ་དཱི་སུ པཱ་སཱ་དེ་སུ ཨུ་པ་ཌྜྷ་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་སཱ་དོ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་པ་རི པཱ་སཱ་དོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སོཏི ཝི་ཧཱ་ར་ཀཱ་ར་ཀོ བྷི་ཀྑུ, ཏ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་སཱ་དོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་ཧཱ་རེཏི ས་ངྒྷི་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ, ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱི་པེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཀ་ཏ་ཊྛཱ་ནེཏི ཙ་ཡ་པ་མུ་ཁཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏ་པུ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ. ཙ་ཡཾ ཝཱ པ་མུ་ཁཾ ཝཱཏི ས་ངྒྷི་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཙ་ཡཾ ཝཱ པ་མུ་ཁཾ ཝཱ. བ་ཧི་ཀུ་ཊྚེཏི ཀུ་ཊྚ་སྶ, ཀུ་ཊྚ་ཏོ ཝཱ བ་ཧི. ཏ་སྶཱཏི ཙ་ཡ་པ་མུ་ཁ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་ས་མཾ པ་བྦ་ཏ་ཀ་ནྡ་རཱ་དི་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་པ་དེཏི སུ་ཀ་ར་སྶ ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ. ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཙ་ཡཾ ཝཱ པ་མུ་ཁཾ ཝཱ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཙ་ཡ་པ་མུ་ཁེ་སུ, ས་ངྒྷོ ཨ་ནི་སྶ་རོ ཨི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཝ་ར་སེ་ཡྻཾ ག་ཧེ་ཏུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
པུ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱཏི པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ. ཏ་སྶཱཏི ན་ཝ་ཀ་མྨ་གཱ་ཧ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ. ཨེ་ཏནྟི སེ་ནཱ་ས་ནཾ.
ཨ་ཉྙ་ཏྲ་པ་རི་བྷོ་ག་པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༣༢༤. ནཱ་ཏི་ཧ་ར་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏི་ས་དྡོ ཧ་ར་ཎ་ཏྠོ, ཧ་ར་ས་དྡོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཧ་རི་ཏྭཱ ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི’’ཏི. ཡཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨུ་ནྡྲི་ཡ་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ. ཏནྟི མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དིཾ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ. ཏནྟི མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དིཾ. ཨ་ཉྙ་ཏྲཱཏི ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཧཱ་རཾ. ཨ་རོ་གནྟི ཨ་ན་ཊྛཱ་ཛི་ཎྞ་ཏྟཱ ཨ་རོ་གཾ. ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེཏི ཨུ་ནྡྲི་ཡ་ཝི་ཧཱ་རེ. ཏ་སྨིནྟི ཨུ་ནྡྲི་ཡ་ཝི་ཧཱ་རེ. ཏ་ཏོཏི ཨུ་ནྡྲི་ཡ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ. སུ་ཡོ་ཛི་ཏཱ་ནཱིཏི སུ་ཊྛུ ཡོ་ཛི་ཏཱ་ནི. མཱུ་ལ་དཱ་ནཾ ཝཱ པ་ཊི་པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཝཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཚ་ཌྜི་ཏ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་ན་པེ་ཀྑེ་ན ཚ་ཌྜི་ཏ་ས་ངྒྷི་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ཙ པུ་གྒ་ལེ་ན སཱ་པེ་ཀྑེ་ན ཚ་ཌྜི་ཏ་པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ཙ. ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཀཱ་ལེཏི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཋི་ཏ་ཀཱ་ལེ. ཏ་ཏོཏི ཚ་ཌྜི་ཏ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ.
ཕཱ་ཏི་ཀ་མྨ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཕཱ་ཏི་ས་དྡོ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཌྜྷི་ཀ་མྨ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཕཱ་ཏི་ཀ་མྨ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི པཱ་ཋེ.
ཙ་ཀྐ་ལི་ཀནྟི ཙ་ཀྐཱ་ཀཱ་རེ་ན ལཱ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཙ་ཀྐཱ་ཀཱ་རཾ ཝཱ ལཱ་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྐ་ལཾ, ཏ་དེ་ཝ ཙ་ཀྐ་ལི་ཀཾ, པཱ་ད་པུ་ཉྫ་ནཾ, ‘‘ཀ་མྦ་ལཱ་དཱི་ཧི ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཏ་སྶ ཀ་ར་ཎཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡེ་ཧཱིཏི པཱ་དེ་ཧི. ཨུ་ད་ཀནྟི སེ་ནཱ་ས་ན་སྶ ཏི་ནྟ་ཀཾ ཨུ་ད་ཀཾ. ཨུ་ད་ཀཾ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་ཨུ་པཱ་ཧ་ནེ་ན ཨ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
སུ་དྷཱ་བྷཱུ་མི་ཡནྟི སུ་དྷཱ་ཡ ལི་ཏྟཱ་ཡཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ. པ་རི་བྷ་ཎྜ་བྷཱུ་མི་ཡནྟི གོ་མ་ཡ་ཀ་སཱ་ཝ་པ་རི་བྷ་ཎྜ་བྷཱུ་མི་ཡཾ. པཱ་དཱཏི མ་ཉྩ་པཱ་དཱ. ཏ་སྨིནྟི ཙོ་ལ༹་ཀེ. ཋ་པེ་ནྟ་སྶཱཏི མ་ཉྩ་པཱ་དེ ཋ་པེ་ནྟ་སྶ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ. ནེ་ཝཱ་སི་ཀཱཏི ནི་བ་དྡྷཾ ཝ་ས་ནྟཱི་ཏི ནེ་ཝཱ་སི་ཀཱ. ཋ་པེ་ནྟཱིཏི མ་ཉྩ་པཱ་དེ ཋ་པེ་ནྟི. ཏ་ཐེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ ནེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ནྟི, ཏ་ཐེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ཝ་ལ༹་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སེ་ཏ་བྷི་ཏྟི ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱ་ས་དྡེ་ན ནཱི་ལ་བྷི་ཏྟི་ཨཱ་ད་ཡོ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ‘‘དྭཱ་ར་མྤི ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་ད་ཡོ ཨ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ་པི ན ཨ་པ་སྶ་ཡི་ཏ་བྦཱ. ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ཝ་ཏྠཱ་དི་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
‘‘ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘དྷོ་ཏ་པཱ་ད་ཀཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ‘‘ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི པ་དེ ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི, ‘‘བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི པ་དེ ཀཱ་ར་ཀ་ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྷོ་ཏེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི ཨ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ‘‘དྷོ་ཏ་པཱ་ད་ཀེ’’ཏི པཱ་ཋ་སྶ དྷོ་ཏོ པཱ་དོ ཏི་ཊྛ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཋཱ་ནེ་ཏི དྷོ་ཏ་པཱ་ད་ཀཾ, ཏ་སྨིཾ དྷོ་ཏ་པཱ་ད་ཀེ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏནྟི ‘‘དྷོ་ཏ་པཱ་ད་ཀེ’’ཏི ནཱ་མཾ. ‘‘པ་ཙྩ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ན པ་ཙྩ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ངྒྷི་ཀེ་ན པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎེ་ན པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ནི་དྡཱ་ཡ་ཏོ་པཱིཏི ནི་དྡཱ་ཡ་ཀཱ་ར་ཎཱ་པི, སཾ་ཀུ་ཊི་ཏེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཐ ཝཱ ནི་དྡཱ་ཡ་ཏོ་པཱིཏི ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟ་སྶ་པི. ‘‘ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝོ’’ཏི པ་དེ སཱ་མྱ་ཏྠ་ཚ་ཊྛཱི, ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི པ་དེ ས་མྤ་དཱ་ནཾ. ལོ་མེ་སུ ཕུ་ས་ནྟེ་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘པ་རི་བྷོ་ག་སཱི་སེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་རི་བྷོ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཀེ་ན་ཙི ཀ་མྨེ་ན ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ཕུ་ས་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ་ན ཕུ་སི་ཏུཾ པཱ་ད་ཏ་ལེ་ན ཕུ་སི་ཏུཾ ཝཱ ཨ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཝཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཡོ་ཛ་ནཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ‘‘པ་རི་བྷོ་ག་སཱི་སེ་ནཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ནཱི་ཧ་ར་ནྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཱ་དི་ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ
༣༢༥. ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ བྷ་ཏྟ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟནྟི པ་ད་སྶ ཚ་ཊྛཱི་ས་མཱ་སཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་བྷ་ཏཾ བྷ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨུ་དྡེ་སེ་ན ལ་དྡྷ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་དྡེ་སེ་ན ལ་དྡྷ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ བྷ་ཏྟཾ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཐེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ ས་ངྒྷ་ཏོ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་བྷི་ཀྑཱུ, ཏ་ཐེ་ཝ. པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱཏི ‘‘ཨེ་ཀཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ. ཏེ་སནྟི ལ་དྡྷ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ. ཨི་མི་ནཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ བྷ་ཏྟཾ ནི་མ་ནྟ་ན་བྷ་ཏྟནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ས་ལཱ་ཀཱ་ཡོ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ལཱ་ཀཱ་ཡོ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ བྷ་ཏྟཾ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཀྑི་ཀ་ནྟི ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀ་ནྟི པཱ་ཊི་པ་དི་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ནི་ཡཱ་མེ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཉྩ་མཱི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཀྑེ་སུ ཀཱ་ཏ་བྦཾ པ་ཀྑི་ཀཾ. ཨུ་པོ་ས་ཐེ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཾ. པཱ་ཊི་པ་དེ ཀཱ་ཏ་བྦཾ པཱ་ཊི་པ་དི་ཀཾ, ཏ་མེ་ཝ བྷ་ཏྟཾ པཱ་ཊི་པ་དི་ཀ་བྷ་ཏྟཾ. ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ ནི་མ་ནྟ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི་ས་དྡོ ཨཱ་དྱ་ཏྠོ, ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ ནི་མ་ནྟ་ན་ནྟི་ཨཱ་དིཾ ཨི་མཾ ཝོ་ཧཱ་རཾ པ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་མ་ཀ་ཏྭཱ ཀ་སྨཱ ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟ་མྤི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ས་ཀྑི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེཏི མ་ནུ་སྶཱ. ཏ་མྤཱིཏི ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟ་མྤི. པི་ས་དྡེ་ན ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི.
ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་པཱ་ཋེ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ, ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཝཱ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨཾ, བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཛྫ ད་ས དྭཱ་ད་ས དི་ཝ་སཱ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཉྙ་ཏོཏི ཨ་ཉྙ་སྨཱ ཋཱ་ནཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟེ. ཝ་ཏྟ་བྦཱཏི མ་ནུ་སྶཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཏནྟི ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ, དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྨཾ, ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི ཀཱ་རི་ཏ་ཀ་མྨཾ. ཏནྟི ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ.
ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ
ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ར་ཉྙཱ ཝཱ པ་ཧི་ཏེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ཙེ ཨ་ཏྠཱིཏི ས་ཙེ ཋི་ཏི་ཀཱ ཨ་ཏྠི. ཨུ་དྡེ་ས་ཀེ་ནཱཏི བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན. ན ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏ་བྦནྟི ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ ན ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ པ་ནཱཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ པ་ན. ཋི་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ཋི་ཏི་ཀཾ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་སནྟི མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ནཾ. ཡོ་ཛ་ན་ནྟ་རི་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ་པཱིཏི ཡོ་ཛ་ནེ་ན བྱ་ཝ་དྷཱ་ནེ ཋི་ཏ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ་པི. ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོཏི ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་མྤཱིཏི བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི. ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ ནཱ་མ སཱི་མཱཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ ནཱ་མ. ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀ་སྶ དི་ནྣེ་པཱིཏི ཡཱ་ཝ དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་གོ ན དཱ་ཏ་བྦོ, ཏཱ་ཝ ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀ་སྶ དི་ནྣེ་པི. ཝ་སྶ་གྒེ་ནཱཏི ག་ཎི་ཡ་ཏཱི་ཏི གཾ, ཝ་སྶ་མེ་ཝ གཾ ཝ་སྶ་གྒཾ, ཏེ་ན ཝ་སྶ་གྒེ་ན, ཝ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དི ‘‘ཝ་སྶ་གྒྷེ་ནཱ’’ཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀྑ་རེ་ན པཱ་ཋོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཝ་སྶ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རོ.
ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེཏི ཨེ་ཀི་སྶཾ ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཊྛཱ་ནེཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝ་ས་དྡེ་ན ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ གཱ་ཧ་ཎཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཨེ་ཀོཏི ཨེ་ཀོ དཱ་ཡ་ཀོ. ཏེ་ནཱཏི པ་ཧི་ཏ་བྷི་ཀྑུ་ནཱ. སོ ཨ་ཏྠོཏི སོ ཧེ་ཏུ. ཏཾ་དི་ཝ་སནྟི ཏ་སྨིཾ པ་ཧི་ཏ་དི་ཝ་སེ. པ་མུ་སྶ་ཏཱིཏི ས་ཏི་པ་ཝཱ་སེ་ན མུ་སྶ་ཏི. བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཱཏི བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་ཡ. ཡཱ པ་ཀ་ཏི་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་ནྟ་རཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ’’ཏི. ན་ཝཾ ཋི་ཏི་ཀནྟི བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པི་ཏ་པ་ཀ་ཏི་ཊྛི་ཏི་ཀ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ན་ཝཾ ཋི་ཏི་ཀཾ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཨེ་ཏནྟི ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ. ‘‘སྭེ’’ཏི ནི་ཡཱ་མེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ན ལ་བྦྷ་ཏི.
ཀོ་ཙཱིཏི དཱ་ཡ་ཀོ. ས་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཋཱི་ཏི་ཀཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦནྟི ཡཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཨ་པ་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ ས་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. དི་ནྣཾ པ་ན བྷ་ཏྟཾ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་མྤ་ཏྟཱ་ནནྟི དི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠཱཏི དི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ, ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶཱཏི པ་ཝི་ཊྛ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ. ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེཏི གཱ་མ་དྭཱ་ར་ཝཱི་ཐི་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ག་ཏཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་བྦྷ་ནྟ་རཾ.
གཱ་མ་དྭཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་ར ཝཱི་ཐི་ཙ་ཏུ་ཀྐཱུ་པ་ཙཱ་ར གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རེ་སུ ཏཱི་སུ གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་ར་སྶ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རོ ཙེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཏཱི་སུ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་སུ. གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀོ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རཾ གྷ་རཾ. ཨི་མེ་སནྟི ཙ་ཏུ་ནྣཾ གྷ་རཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཙ་ཏཱུ་སུ གྷ་རེ་སུ. ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ ཡཾ གྷ་ར་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀ་ཝ་ལ༹་ཉྫནྟི ཨེ་ཀ་དྭཱ་རེ་ན ས་མཱ་ན་པ་རི་བྷོ་གཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རེ.
ཡཾ པ་ན ཨེ་ཀཾ གྷ་རཾ ཀ་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཀ་ལ་ཧཾ ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ. ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེཏི བྷི་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣེ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ.
ཡ་སྨིཾ པ་ན གྷ་རེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་མྤི ནི་ཝེ་ས་ན་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཡོ པ་ན ཨུ་དྡེ་ས་ལཱ་བྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སོ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀི་ཉྩཱ་པི དི་སྶ་ནྟི, ཏ་ཐཱ་པཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཡོ པ་ནཱཏི བྷི་ཀྑུ པ་ན, ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཉྙ་སྨིནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ. ཏེ་ནཱཏི ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ ལ་བྷ་ནྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ.
ཀཱ་ལཾ པ་ཊི་མཱ་ནེ་ནྟེ་སཱུཏི བྷོ་ཛ་ན་ཀཱ་ལཾ པ་ཊི་མཱ་ནེ་ནྟེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ, ནི་སི་ནྣེ་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀོ་ཙི མ་ནུ་སྶོ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ངྒྷུ་དྡེ་ས་པ་ཏྟཾ དེ་ཐ ཨི་ཏི ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཏྟ་སྶ ཋཱ་ནེ བྷི་ཀྑུཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི.
ཨེ་ཏྠཱཏི ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟེ, ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཙ་ནེ ཝཱ. པེ་ས་ལོཏི པི་ཡ་སཱི་ལོ. ཏེ་ནཱཏི ཨུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན. ཀི་ནྟི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ད་ས་ཝ་སྶེ་ན ལ་དྡྷ’’ནྟི. ཏ་སྶཱཏི ཨུ་དྡེ་ས་ཀ་སྶ, ཝ་ཙ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་པྤ་ས་དྡཱཏི ས་ཎི་ཀ་ས་དྡཱ. ‘‘ཨ་པ་ས་དྡཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ནི་སྶ་དྡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦ་ན་ཝ་ཀ་སྶཱཏི ས་བྦེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ན་ཝ་ཀ་སྶ. ཚཱ་ཡཱ་ཡ་པི པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཨ་ནཱ་ད་རེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ, སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ. ན ལ་བྷ་ཏཱིཏི པཱ་པུ་ཎཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ ན ལ་བྷ་ཏི. ནི་སི་ནྣ་སྶཱ་པི ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟ་སྶཱ་པཱིཏི ཨ་ནཱ་ད་རེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, བྷི་ཀྑུ་སྶ ནི་སི་ནྣ་སྶཱ་པི ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟ་སྶཱ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཨེ་ཏཾ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ས་མྤ་ཏྟ་སྶེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ. ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ནཱཏི དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན. ཏ་སྨིནྟི ཨ་ནྟོ་པ་རི་ཀྑེ་པེ.
ཀོ་ཙི ཨུ་པཱ་ས་ཀོ པ་ཧི་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནནྟི པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནེ་ཧི. ཨུ་ད་ཀ་སྶཱཏི ཨུ་ད་ཀེ་ན, པཱུ་རེ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨཱ་ག་ཏཱ མ་ནུ་སྶཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡེ་ནཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱ. ཡནྟི ཝ་ཏྠུ. ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཝཱ་རནྟི ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཾ, ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཝཱ་ར་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཧི ས་ཙྩཾ ཨ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ པུ་ཉྙ་ཝི་སེ་སོ ཨཱི་དི་སོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ན་ནུ ཨུ་ད་ཀཾ་པི་སྶ པུ་ཉྙ་ཝི་སེ་སཾ, ཀ་སྨཱ ཨ་ཉྙཾ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ད་ཀཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ ཏེ མ་ནུ་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེ་སནྟི མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་དཱི་ནཾ. ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧཱིཏི ད་ཧ་རེ་ཧི སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི, ལ་དྡྷེ་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཏ་ཏྠཱཏི ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟེ. པུ་ར་ཏོཏི མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ནཾ པུ་ར་ཏོ. པ་ཏྟེཏི ས་ངྒྷུ་དྡེ་ས་པ་ཏྟེ, ཨ་གཱ་ཧི་ཏེ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨཱ་ཧ་ཊ་མྤི ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨེ་ཀོ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སོཏི མ་ནུ་སྶོ, བྷ་ཎ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་ཐཱ ཏེ རུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝི་སྶ་ཊྛ་དཱུ་ཏོ ནཱ་མཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙིཾ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་སྶ རུ་ཙི་ཡཱ ཝི་སྶ་ཊྛོ དཱུ་ཏོ ནཱ་མ. པ་ཊི་པཱ་ཊི་པ་ཏྟཾ ཝཱཏི ས་ངྒྷ་ཏོ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ལ་དྡྷཾ པ་ཏྟཾ ཝཱ, ཨི་དཾ ནི་མ་ནྟ་ན་བྷ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏཱིཏི ཝི་སྶ་ཊྛ་དཱུ་ཏོ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི. སོཏི བཱ་ལོ, ན ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པུ་ཙྪཱ་ས་བྷཱ་གེ་ན ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏོཏི ཝ་ད་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ.
ཀཱུ་ཊ་ཊྛི་ཏི་ཀཱ ནཱ་མཱཏི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟེ་ཧི མི་སྶེ་ཏྭཱ ཨུ་ཛུ་ཀ་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཀཱུ་ཊེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཋི་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ར་ཉྙོ ཝཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་ནཱིཏི པ་ཏི ཨེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་རི་ཏ་བྦཱ་ནི བྷ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀཱ་ནི, ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟེ་ཧི ཨ་མི་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཏི ཨེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ བྷ་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་ནི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་སཱུཏི ཨེ་ཀ་ཙྩེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ. ཏ་ངྑ་ཎཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཏ་སྨིཾ ནི་སི་ནྣ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ. པུ་ན ཏ་ངྑ་ཎཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཏ་སྨིཾ གཱ་ཧ་ཎ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ. ‘‘པ་ཎཱི་ཏ་བྷ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀ་ཏི་ཝ་སྶ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀ་ཝ་སྶ་ཏོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. གཱ་ཧི་ཏེཏི ཋི་ཏི་ཀཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ཧི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི པ་ཏྟེ གཱ་ཧི་ཏེ. ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི་པི ཋི་ཏི་ཀཾ ཛཱ་ན་ན་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ པ་ར་ཏོ་པི. བྷི་ཀྑཱུ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུཏི པ་ཏྟཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ནེཏི ཋི་ཏི་ཀཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ. རཱ་ཛཱ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱཏི རཱ་ཛཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧེ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ. ནེ་སནྟི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ, པ་ཏྟེ་པཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡཾ ཨཱ་ཧ་ཊནྟི ཡཾ བྷ་ཏྟཾ ཨ་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་ཊཾ. ཏཾ ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦནྟི ཏཾ བྷ་ཏྟཾ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཐོ་ཀ་ཏྟཱ. ནེ་སནྟི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ. གཱི་ཝཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཎཾ ནཱ་མ པ་ཊི་དཱ་ཏ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཋི་ཏི་ཀཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ བྷུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ. ཏཱ་ཝ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦནྟི ཏཱ་ཝ ཨཱ་ག་མེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ་ན གཱ་ཧ་ཎ་མྤི གཱི་ཝཱ་ས་དི་སོ་ཏི པུ་རི་མ་ཐེ་ར་སྶ མ་ཏི བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི དྭི་ནྣཾ ཐེ་རཱ་ནཾ ཝཱ་དོ ས་དི་སོ་ཡེ་ཝ.
ཨེ་ཀོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོཏི ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཝཱ་རོ ས་ཏ་གྒྷ་ན་ཀོ. ཨ་ཡནྟི པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ. ཨི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ.
ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཊྛ་ཀོཏི ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནྟ་རེ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ བྷ་སྶ་ཏི ག་ལ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཊྛ་ཀོ. པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་སྶོ ཡོ པ་ན སཱ་མ་ཎེ་རོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫི་ཏ་སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཋི་ཏི་ཀཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སོཏི ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟ་པ་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ. ས་མཱི་པེཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མཱི་པེ. ཏ་ཉྩེ ཐེ་ཡྻཱ་ཡ ཧ་ར་ནྟཱིཏི ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་ཧཱ་ར་ཀཱ ཐེ་ཡྻཱ་ཡ ཧ་ར་ནྟི ཙེ. གཱི་ཝཱ ཧོ་ཏཱིཏི པ་ཏྟ་དཱ་པ་ཀ་སྶ གཱི་ཝཱ ཧོ་ཏི. སོ བྷི་ཀྑཱུཏི ས་མཱི་པེ ནི་སི་ནྣོ སོ བྷི་ཀྑུ. ཨ་སྶཱཏི པ་ཏྟ་དཱ་པ་ཀ་སྶ. ‘‘ཨ་ཡ’’ནྟི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ པཱ་ཋོ ཨ་ཏྠི, སོ ན སུ་ནྡ་རོ. ཏ་ཏོཏི ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟ་གྷ་ར་ཏོ. ‘‘སུ་ཧ་ཊོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཏྟ་སྶ དི་ནྣ་ཏྟཱ གཱི་ཝཱ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
སཱ་དི་ཡ་ན་ཀོཏི ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟ་སཱ་དི་ཡ་ན་ཀོ, ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ད་ས་ཧི་པི པ་ཏྟེ་ཧི བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. བྷི་ཀྑུ་ད་ཏྟི་ཡཾ ནཱ་མཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱ ད་ཏྟི་ཡཾ ནཱ་མ. སོ བྷི་ཀྑཱུཏི སཱ་དི་ཡ་ན་ཀོ སོ བྷི་ཀྑུ. ཏེ བྷི་ཀྑཱུཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ. ཨེ་ཐ བྷ་ནྟེ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཧཱ་ཡཱ ཧོ་ཐ ཨི་ཏི ཝ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་སྶཱཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ གྷ་རེ. ཏ་སྶེ་ཝཱཏི སཱ་དི་ཡ་ན་ཀ་སྶེ་ཝ. ཨི་ཏ་རེཏི ན་ཝ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ. ནེ་སནྟི ད་ས་ནྣཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ. ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོཏི སཱ་དི་ཡ་ན་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ. བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི་ནནྟི བྷུ་ཏྟ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ.
ཏེཏི ན་ཝ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ཝུ་ཏྟཱ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ གྷ་རེ. ཏ་ཏྲཱཏི ད་ས་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ. མ་དྷུ་རེ་ན ས་རེ་ན ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཀ་ཏ་བྷཱ་གོ ནཱ་མཱཏི པུ་བྦེ ན ཀ་རི་ཡི་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཀ་ཏོ, སོ་ཡེ་ཝ བྷཱ་གོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ་ཏི ཨ་ཀ་ཏ་བྷཱ་གོ, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷཱ་གོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཀོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ དེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་མནྟི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ. པ་ཏྟ་སཱ་མི་ཀ་སྶ དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཋ་པེ་ཏྭཱཏི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ‘‘ས་བྦོ ས་ངྒྷོ བྷུ་ཉྫ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཙ ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཙ ག་ཏེ་པི པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ‘‘ས་བྦཾ ས་ངྒྷི་ཀཾ པ་ཏྟཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ.
པཱ་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨཱ་ལོ་པནྟི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨཱ་ལོ་པཾ. ཨ་ཙྪ་ཏཱིཏི ཝ་ས་ཏི. ཀ་སྶ ཏེཏི ཀ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ཡཱ, ཨཱ་ནཱི་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨེ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ’’ཏི པ་དཾ ‘‘གཱ་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི པ་དེ ཀཱ་རི་ཏ་ཀ་མྨཾ, ‘‘བྷ་ཏྟ’’ནྟི དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྨཾ ཏ་བྦ་པ་ཙྩ་ཡོ ཝ་ད་ཏི.
ཀིཾ ཨཱ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱཏི ཀིཾ ཝ་ཏྠུ ཏ་ཡཱ ཨཱ་ཧ་རཱི་ཏཱི་ཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ཨ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ. ‘‘ཀིཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཀིཾ ཝ་ཏྠུཾ ཏྭཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ཡ ཡཱ་གུ་ཡཱ ཙ མ་ཧ་གྒྷཱ་ནཾ ཕ་ལཱ་ན་ཉྩ པ་ཎཱི་ཏཱ་ནཾ ཁ་ཛྫ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀཱ ཋི་ཏི་ཀཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཀཱ ཨེ་ཝ ཋི་ཏི་ཀཱཏི ས་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝ ཋི་ཏི་ཀཱ. ཏ་ཐཱ ཕཱ་ཎི་ཏ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ས་དྡེ་ན ‘‘ཨེ་ཀཱ ཨེ་ཝ ཋི་ཏི་ཀཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པ་དཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི.
ཨི་ཏི ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
ནི་མ་ནྟ་ན་བྷ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ
ནི་མ་ནྟ་ནཾ པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ས་ངྒྷི་ཀ་ཉྩཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཏྠ པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ཙེ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨི་སྶ་རོ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ངྒྷ་ཏོ ཨུ་དྡི་ས་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ ས་ངྒྷི་ཀཾ ནི་མ་ནྟ་ནཾ ནཱ་མ. ཨེ་ཏྠཱཏི ནི་མ་ནྟ་ནེ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ན་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ‘‘བྷི་ཀྑ’’ནྟི ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ན་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱཏི ས་ངྒྷ་ཏོ ལ་དྡྷ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ. ཨཱ་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶོ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱཏི ‘‘ཏུ་མྷེ ཙ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ.
ནི་མ་ནྟ་ན་བྷ་ཏྟ་གྷ་ར་ཏོཏི ནི་མ་ནྟ་ན་བྷ་ཏྟ་སྶ དི་ནྣ་གྷ་ར་ཏོ. ཨེ་ཀོ ཨཱ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པཱུ་རེ་ཏྭཱཏི བྷ་ཏྟ་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ. ཏནྟི བྷ་ཏྟཾ. ཨི་དྷཱ་པཱིཏི ནི་མ་ནྟ་ནེ་པི.
ཏ་ཏོཏི ཝ་ད་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ. ‘‘སོ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི པ་དཾ ‘‘ཨ་སྶཱ’’ཏི པ་དེ པ་ཀ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ, ‘‘ཛི་གུ་ཙྪ་ནཱི་ཡོ’’ཏི པ་དཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝི་ཀ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ. ཨ་སྶཱཏི བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཧོ་ཏི ཝཱ. ‘‘པ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཏ་སྶ པ་ཏྟོ དཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. བྷ་ཏྟཱ་ཧ་ར་ཎ་ཀ་པ་ཏྟནྟི བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི བྷ་ཏྟཱ་ཧ་ར་ཎ་ཀོ, སོ་ཡེ་ཝ པ་ཏྟོ བྷ་ཏྟཱ་ཧ་ར་ཎ་ཀ་པ་ཏྟོ, ཏཾ. པ་ཊི་པཱ་ཊི་བྷ་ཏྟནྟི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ལ་དྡྷཾ བྷ་ཏྟཾ.
ཨཱ་ལོ་པ་བྷ་ཏྟ་ཊྛི་ཏི་ཀ་ཏོཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་ཨཱ་ལོ་པེ་ན ལ་དྡྷ་སྶ བྷ་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏི་ཀ་ཏོ. ཨཱ་ལོ་པ་ས་ངྑེ་པེ་ནཱཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ལོ་པེ ཏཾ་སཾ་ཁི་པ་ནེ་ན. ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟ་ཏོ ཝི་སེ་སོ. ཀ་སྶ ཏེ ཨཱ་བྷ་ཏནྟི ཀ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ཡཱ ཨཱ་བྷ་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་ངྒྷ་སྶ མེ བྷ་ཏྟནྟི ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ མ་ཡཱ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་བྷ་ཏཾ. ཐེ་རཱ་ནཾ མེ བྷ་ཏྟནྟི ཐེ་རཱ་ནཾ མ་ཡཱ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་བྷ་ཏཾ.
ཨུ་པཱ་ས་ཀོ པ་ཧི་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཛ་ནཱཏི ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ཙ ག་ནྠ་དྷུ་ཏ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏོ ཙ བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀོ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཛ་ནཱ. པུ་ཙྪི་ཏུནྟི ‘‘ཀིཾ ས་ངྒྷ་ཏོ ག་ཎྷཱ་མི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཡེ ཛཱ་ནཱ་མི, ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏུཾ. ཨཱ་རུ་ཧི་ཡི་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་རཱུ་ལ༹ྷཱ. ཨ་ཏྟ་ན་ཝ་མེ་ཧཱིཏི ཨ་ཏྟཱ ན་ཝ་མོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་ཏྟ་ན་ཝ་མཱ, ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཧཱིཏི ཡ་སྨཱ. ཨེ་ཏེ བྷི་ཀྑཱུཏི ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཨེ་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ. ཏེ་ནཱཏི ག་ནྠ་དྷུ་ཏ་ངྒཱ་དཱི་ཧི ཨ་ན་བྷི་ཉྙཱ་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ནི་སྶི་ཏ་ཀེ ཝཱ, ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཛཱ་ནཱ་ཐ, ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ཉྙོ གཱ་མོ ག་ནྟ་བྦོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སོ་ཡེ་ཝ གཱ་མོཏི ནི་མ་ནྟ་ན་གཱ་མོ་ཡེ་ཝ.
ཏ་ཏྲཱཏི ཨ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ. ཨུ་སྶ་ཝཱ་དཱི་སཱུཏི ཚ་ཎཱ་དཱི་སུ. ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཨ་ཉྙེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཀཱ་ར་ཎེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བ་ཧུ་ས་ནྣི་པཱ་ཏཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་དཱཏི ཏ་སྨིཾ ནི་མ་ནྟ་ན་ཀཱ་ལེ. ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ས་ཏྟཱིཏི ས་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ, ས་ཏྟིཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ས་ཏྟི་ས་དྡ་སྶ ཀུ་ནྟ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ས་ཏྠ་སྶ་པི ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟཱ ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ་བ་ལ’’ནྟི.
ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. བ་ཧུ་ཀ་ཏྟཱ་ར་མ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་ཝཱ་རནྟི ཨེ་ཀ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ, ཨཱ་ག་མ་ན་དི་ཝ་སེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཀཱ་ལ་ཏོཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ་ས་སྶ ནི་བ་དྡྷ་ཀཱ་ལ་ཏོ. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེཏི དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ. ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ཝཱཏི ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་པུ་བྦཱ ཨ་བྷི་ན་ཝཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ཝ. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ པ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ. ཏེ་སནྟི ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པུ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ.
ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ ས་ཀ་ཊྛཱ་ན་ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ་སུ. ཏེ་ནཱཏི ཨ་ཏི་ལཱ་བྷི་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱ. ཨ་ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱཏི ཝི་སེ་ས་མ་ཀ་ཏྭཱ.
ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ
ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཝ་ཙ་ན་ཏོ’’ཏི པ་དཾ ‘‘དཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི པ་དེ ཉཱ་པ་ཀ་ཧེ་ཏུ. ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ ཝཱཏི ཀུ་ས་ད་ཎྜེ ཝཱ. ཨ་སུ་ཀ་སྶ ནཱ་མཱཏི ཨ་སུ་ཀ་སྶ ནཱ་མ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ. ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷི་ཏྭཱཏི ལི་ཁི་ཏྭཱ, ཚི་ནྡི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨོ་པུ་ཉྫི་ཏྭཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལོ་ལེ༹་ཏྭཱ’’ཏི. བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན དཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.