༥. ཁུ་དྡ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ
ཁུ་དྡ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༢༤༣. ཁུ་དྡ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ མུ་ཊྛི་ཀ་མ་ལླཱཏི མུ་ཊྛི་ཀེ་ན མ་ཐ་ནྟི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཧིཾ་ས་ནྟཱི་ཏི མུ་ཊྛི་ཀ་མ་ལླཱ. ཨི་མི་ནཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ད་སྶ ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. གཱ་མ་མུ་ད་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཚ་ཝི་རཱ་ག་མ་ཎྜ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཏྟེ་ན མུ་དོ མོ་ད་ནཾ ཨེ་ཏེ་ས་མ་ཏྠཱི་ཏི མུ་ད་ཝཱ, གཱ་མེ ཝ་ས་ནྟཱ མུ་ད་ཝཱ གཱ་མ་མུ་ད་ཝཱཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཚ་ཝི་རཱ་ག་མ་ཎྜ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ནཱ་ག་རི་ཀ་མ་ནུ་སྶཱ’’ཏི. ‘‘ཝ་ཎྞ་ཝཱ ཨ་ཧེ་སུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༡༩༣; པཱ་ཙི. ༦༧) ཝི་ཡ ཝ་ཙ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཐ་མྦྷེཏི ཨེ་ཏྠ ན ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཐ་མྦྷོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ནྷཱ་ན་ཏི་ཏྠེ ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཐ་མྦྷོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནྷཱ་ན་ཏི་ཏྠེ ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཏྠ་མྦྷེ’’ཏི.
ཨི་ཊྛ་ཀཱ་སི་ལཱ་དཱ་རུ་ཀུ་ཊྚཱ་ནནྟི ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཀུ་ཊྚ་སི་ལཱ་ཀུ་ཊྚ་དཱ་རུ་ཀུ་ཊྚཱ་ནཾ. ཨ་ཊྛ་པ་དཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཨ་ཊྛ་པ་ད་ཕ་ལ་ཀཱ་ཀཱ་རེ་ན. རཱ་ཛི་ཡོཏི ལེ་ཁཱ་ཡོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་ཊྚཱ་ནེ, ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ག་ནྡྷ་བྦ་ཧ་ཏྠ་ཀོཏི ག་ནྡྷ་བྦཱ་ནཾ ཝཱི་ཎཱ་ཧ་ཏྠོ ཝི་ཡཱ་ཏི ག་ནྡྷ་བྦ་ཧ་ཏྠ་ཀོ. དཱ་རཱུ་ཧི ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དཱ་རུ་མ་ཡ་ཧ་ཏྠེ་ནཱ’’ཏི. ཏེ་ནཱཏི ག་ནྡྷ་བྦ་ཧ་ཏྠེ་ན, ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀུ་རུ་ཝི་ནྡ་ཀ་པཱ་སཱ་ཎ་ཙུ་ཎྞཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀ་སྶ པཱ་སཱ་ཎ་སྶ ཙུ་ཎྞཱ་ནི. ཏནྟི ཀ་ཏ་གུ་ལི༹་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་ཀཾ, ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་གྒ་ཡ྄ཧཱཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ས་རཱི་རེ ད་ལ༹ྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་རཱི་རེ་ན ས་རཱི་ར’’ནྟི. མ་ཀ་ར་ད་ནྟ་ཀེཏི མ་ཀ་ར་ནཱ་མ་ཀ་སྶ མ་ཙྪ་སྶ ད་ནྟ་ས་དི་སེ ད་ནྟེ. མ་ལླ་ཀ་མཱུ་ལ་ས་ཎྛཱ་ནེ་ནཱཏི ཁེ་ལ༹་པ་ཊི་གྒ་ཧ་པཱ་ད་ས་ཎྛཱ་ནེ་ན. གི་ལཱ་ན་སྶཱ་པཱིཏི པི་ས་དྡོ ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ པ་གེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༢༤༤. ད་ནྟེཏི མ་ཀ་ར་ད་ནྟེ. ཨ་ཀ་ཏཾ མ་ལླ་ཀཾ ཨ་ཀ་ཏ་མ་ལླ་ཀཾ. ཀ་པཱ་ལ་ཁ་ཎྜཾ ཝཱཏི ཝཱ་ས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ. ཀཱ་ས་ཕུ་ལླ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ཏྠ་ཝ་ཊྚི ཨུ་ཀྐཱ་སི་ཀཱ ནཱ་མ. ན་ཏྠི ཀཱ་སཾ ཕུ་ལླ་མེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨུ་ཀྐཱ་སཱ, སཱ ཨེ་ཝ ཨུ་ཀྐཱ་སི་ཀཱ. ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙཱིཏི གི་ལཱ་ནཱ་གི་ལཱ་ན་སྶ ཝཱ ཛ་རཱ་དུ་བྦ་ལ་ཏ་རུ་ཎ་བ་ལ་ཝ་སྶ ཝཱ. པི་ཊྛིནྟི པི་ཊྛི་ཡཾ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. པཱ་ཎི་ཏ་ལ་སྶ པུ་ཐུ་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ཐུ་པཱ་ཎི, ཏེ་ན ཀ་ཏཾ པུ་ཐུ་པཱ་ཎི་ཀཾ, ཧ་ཏྠ་པ་རི་ཀ་མྨཾ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཧ་ཏྠ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ས་བྦེ་སནྟི ནྷཱ་ཡ་ནྟཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནྷཱ་ཡ་ནྟཱ་ནཾ ཝཱ ས་བྦེ་སཾ.
༢༤༥. ཀ་ཎྞ་ཏོཏི ཀ་ཎྞ་ཙྪི་དྡ་ཏོ. མུ་ཏྟོ་ལ་མྦ་ཀཱ་དི་ཝ་ལླི་ས་དི་ས་ཏྟཱ ཝ་ལླི་ཀཱ ནཱ་མ. པ་ལ་མྦ་ཀ་སུ་ཏྟནྟི པ་རི་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ལ་མྦི་ཡ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི པ་ལ་མྦ་ཀཾ, ཏ་མེ་ཝ སུ་ཏྟཾ པ་ལ་མྦ་ཀ་སུ་ཏྟཾ. ཝ་ལ་ཡནྟི ནི་ཡུ་རཾ.
༢༤༦. དྭཱི་ཧི མཱ་སེ་ཧི ནི་ཡུ་ཏྟཾ དུ་མཱ་སི་ཀཾ. དྭེ ཨ་ངྒུ་ལཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི དུ་ཝ་ངྒུ་ལཾ, ཀེ་སོ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པཱིཏི དུ་མཱ་སི་ཀ་དུ་ཝ་ངྒུ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི. ཨ་ཡ་མྤི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏོཏི དུ་མཱ་སི་ཀ་དུ་ཝ་ངྒུ་ལ་ཏོ.
ཨོ་ས་ཎྛེ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨོ་ལི་ཁི་ཏྭཱ ས་མཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨོ་ལི་ཁི་ཏྭཱ ས་ནྣི་སཱི་དཱ་པེ་ནྟཱི’’ཏི. ད་ནྟ་མ་ཡཱ་དཱི་སཱུཏི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཨ་ཊྛི་མ་ཡཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཧ་ཏྠ་ཕ་ཎེ་ནཱཏི ཧ་ཏྠ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཕ་ཎེ་ན. ཙི་ཀྑ་ལླེ་ནཱཏི ཙི་ཀྑ་ལླ་ས་དི་སེ་ན ནི་ཡྻཱ་སེ་ན. ཨུ་ད་ཀ་ཏེ་ལེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀ་ཉྩ ཏེ་ལ་ཉྩཱ་ཏི ཙ ཨུ་ད་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཏེ་ལེ་ནཱ་ཏི ཙ ཨ་ཏྠཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ད་ཀ་མི་སྶ་ཀེ་ན ཏེ་ལེ་ནཱ’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན མི་སྶ་ཀཾ ཏེ་ལཾ ཨུ་ད་ཀ་ཏེ་ལནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་ཊྛ་ལོ་མེཏི ཨུ་ཊྛི་ཏ་ལོ་མེ. ཧ་ཏྠཾ ཏེ་མེ་ཏྭཱཏི ཧ་ཏྠཾ ཨུ་ད་ཀ་ཏེ་ལེ་ན ཏེ་མེ་ཏྭཱ. ཨུ་ཎྷཱ་བྷི་ཏ་ཏྟ་ར་ཛོ་ཀི་ཎྞ་སི་རཱ་ན་མྤཱིཏི ཨུ་ཎྷེ་ན ཨ་བྷི་ཏ་ཏྟོ ཙ ར་ཛེ་ཧི ཨོ་ཀི་ཎྞ་སི་རོ ཙ ཨུ་ཎྷཱ་བྷི་ཏ་ཏྟ་ར་ཛོ་ཀི་ཎྞ་སི་རཱ, ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་ཎྷེ་ན ཨ་བྷི་ཏ་ཏྟོ སི་རོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨུ་ཎྷཱ་བྷི་ཏ་ཏྟ་སི་རཱ, ར་ཛེ་ཧི ཨོ་ཀི་ཎྞོ སི་རོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ར་ཛོ་ཀི་ཎྞ་སི་རཱ, ཨུ་ཎྷཱ་བྷི་ཏ་ཏྟ་སི་རཱ ཙ ར་ཛོ་ཀི་ཎྞ་སི་རཱ ཙ ཨུ་ཎྷཱ་བྷི་ཏ་ཏྟ་ར་ཛོ་ཀི་ཎྞ་སི་རཱ, པུ་བྦ་པ་དེ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པོ, ཏེ་ས་མྤི. ཨ་ལླ་ཧ་ཏྠེ་ནཱཏི ཨ་དྡ་ཧ་ཏྠེ་ན, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ.
༢༤༧. ཡེ་སུ ཀཾ་ས་པ་ཏྟཱ་དཱི་སུ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ས་བྦཱ་ནི ཏཱ་ནི ཀཾ་ས་པ་ཏྟཱ་དཱི་ནི་པཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙཱིཏི ཡ་སྨིཾ ཀ་སྨིཾ་ཙི ཨཱ་དཱ་སེ ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་པ་ཏྟེ ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ཉྪ་ཝི ནུ ཁོཏི ས་ཉྫཱ་ཏཱ ཚ་ཝི ནུ ཁོ, ཨ་ཧཾ ཛི་ཎྞོ ཨ་མྷི ནུ ཁོ, ནོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
མུ་ཁཾ ཨཱ་ལི་མྤ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཧི ཨཱ་ལི་མྤ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཚ་ཝི་རཱ་ག་ཀ་རེ་ཧི མུ་ཁ་ལེ་པ་ནེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘མ་ནོ་སི་ལཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ མ་ནོ་སི་ལཱ ཨེ་ཝ མ་ནོ་སི་ལི་ཀཱཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏཱ་ནཱིཏི ལ་ཉྪ་ནཱ་ནི. ཧ་རི་ཏཱ་ལཱ་དཱི་ཧི་པཱིཏི པི་ས་དྡེ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ མ་ནོ་སི་ལི་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཧ་རི་ཏཱ་ལཱ་དཱི་ཧི་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༢༤༨. ན བྷི་ཀྑ་ཝེ ན་ཙྩཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ནི་ཙྩཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཝཱཏི པ་རེ་ཧི ན་ཙྩཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཝཱ. སཱ་དྷུ་གཱི་ཏནྟི སུ་ནྡ་རཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ གཱི་ཏཾ, ས་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཝཱ. ད་ནྟ་གཱི་ཏ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡནྟི གཱི་ཏཾ. པུ་བྦ་བྷཱ་གེཏི གཱ་ཡ་ན་ཏོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ. གཱ་ཡཱ་པེ་ནྟ་སྶཱ་པཱིཏི པ་རེ་ཧི ཝཱ གཱ་ཡཱ་པེ་ནྟ་སྶཱ་པི. ཡཾ པ་ནཱཏི ཀི་རི་ཡཱ་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ. ཡཾ པ་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཏྠ པ་ཧ་ར་ཎེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་བྦནྟི ཨ་ཁི་ལཾ ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏཾ. པ་སྶ་ཏོཏི པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཙ སུ་ཎ་ནྟ་སྶ ཙ. ས་ཝ་ན་མྤི ཧི ཨེ་ཀ་སེ་སེ་ན ཝཱ སཱ་མ་ཉྙ་ནི་དྡེ་སེ་ན ཝཱ པ་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ཝི་ཧཱ་ར་ཏོཏི ཨ་ན་ཙྩ་ཨ་གཱི་ཏ་ཨ་ཝཱ་དི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ. ཝི་ཧཱ་རནྟི ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཧཱ་རཾ. ཨ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡཱཏི གཱ་མེ ཋི་ཏཱ་ཡ ཨ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ.
༢༤༩. ས་ར་ཀི་རི་ཡནྟི ས་ར་སྶ ཀི་རི་ཡཾ. ཨི་མི་ནཱ ས་ར་ཀུ་ཏྟིནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ར་སྶ ཀ་ར་ཎཾ ས་ར་ཀུ་ཏྟཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ལ་དྡྷཾ ས་མཱ་དྷི་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཙྪི་མཱ ཛ་ན་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་མཱུ་ཧིཾ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཾ ཝི་ནཱ ས་མཱུ་ཧ་སྶ ཨ་ཝ་ཡ་ཝི་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཏཱ་པ་ཙྩ་ཡོ སྭ་ཏྠོ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྪི་མོ ཛ་ནོ’’ཏི. ཏཾ ཏཾ ཝ་ཏྟནྟི སུ་ཏྟ་ནྟ་ཝ་ཏྟཱ་དིཾ ཏཾ ཏཾ ཝ་ཏྟཾ. ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནི ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝ་ད་ནེ་ན ཙ དཱི་གྷཱ་དཱི་ནི ར་སྶཱ་དི་ཝ་ད་ནེ་ན ཙ ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ. དྷ་མྨེ པ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་དྡོ པ་ན ཝི་སེ་ས་ཛོ་ཏ་ཀོ. གཱི་ཏ་ཏོ ཝི་སེ་སོ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཏྟ་ནྟ་ཝ་ཏྟནྟི སུ་ཏྟ་ནྟ་སྶ ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྟཾ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ‘‘ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཏྟཾ གཱ་ཐཱ་ཝ་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཏནྟི ཝ་ཏྟཾ. ཡ་དི པ་ན ཏཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་དཱི་གྷཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཡ་ཐཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་ཝ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཀ་ཐཾ ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ར་སྶེ་ན ཝ་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ར་སྶེ་ན ཝ་ཏྟེ་ནཱཏི པ་རི་པུ་ཎྞེ་ན ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་ཝ་ཏྟེ་ན. པ་རི་མ་ཎྜ་ལཱ་ནཱིཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ མ་ཎྜ་ལཱ་ནི བི་མྦཱ་ནི པུ་ཎྞཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ས་རེ་ན བྷ་ཎི་ཏ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་ར་བྷ་ཉྙནྟི ཨེ་ཏྠ ས་རེ་ན བྷ་ཎི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་ར་བྷ་ཉྙ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་ར་བྷ་ཉྙེ ཀི་ར ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ར་ངྒ་ཝ་ཏྠཱདཱི་ནཾ ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་ཝི་དྷཱ་ནཱ་ནི (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༢༤༩; སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༣.༢༤༩; ཝི. ཝི. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༢.༢༤༨-༩) ཨེ་ཏ་ར་ཧི ན་ཏྠི. དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཝ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཙ ས་ངྑྱཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠི, ན ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ. ཏ་སྨཱ ཊཱི་ཀཱ་སུ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༣.༢༤༩; ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ. ༢༤༩) ‘‘ཏ་ར་ངྒ་ཝ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་ཝི་དྷཱ་ནཱ་ནི ན་ཊྛ་པ་ཡོ་གཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྠཱིཏི སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨ་ཏྠི་ས་དྡོ ནི་པཱ་ཏོ. ཏེ་སཱུཏི དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཝ་ཏྟེ་སུ. ཡནྟི ཝ་ཏྟཾ. ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་ཝི་དྷཱ་ནཱ་ནི ན་ཊྛ་པ་ཡོ་གཱ་ནི་པི ཏེ་སཾ ས་བྦེ་སཾ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦེ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ས་བྦེ་སནྟི དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ, ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཨ་ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཀཱ་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཝི་ཀཱ་ར་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཡ་ཏྟ་ཀཱ་ཧི མ་ཏྟཱ་ཧི ཨ་ཀྑ་རཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་མ་ཏྟཱ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ནཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་སཱ་རུ་པྤེ་ན ཙ་ཏུ་ར་སྶེ་ན ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ་ཡེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
བཱ་ཧི་ར་ལོ་མིཾ ཨུ་ཎྞིནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘བཱ་ཧི་ར་ལོ་མི’’ནྟི པ་དཾ བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཎྞ་ལོ་མཱ་ནི བ་ཧི ཀ་ཏྭཱ’’ཏི. ‘‘ཨུ་ཎྞ་པཱ་ཝཱ་ར’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་ཎྞཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ པཱ་ཝཱ་ར་པ་དེ་ན ཨུ་ཎྞཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨུ་ཎྞཱིཏི ཀ་ཏྭཱ ཏ་དྡྷི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཏ་ཐཱ དྷཱ་རེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི་ན་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ལོ་མཱ་ནི ཨ་ནྟོ ཀ་ཏྭཱ པཱ་རུ་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི.
༢༥༡. ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶེ་ཝཱཏི ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་མེ་ཝ ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཧི་ཀཱི་ཊ་ད་ཊྛཱ་དཱི་སུ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༥༢. ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཧོ་ཏཱིཏི པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཧོ་ཏི. ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘སོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ སོཏི རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀོ སེ་ཊྛི, ཀཱི་ལ༹་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་སྶཱཏི སེ་ཊྛི་སྶ. ཨི་དཾ པ་དཾ ‘‘ཛཱ་ལེ’’ཏི པ་དེ སཱ་མྱ་ཏྠ་ཚ་ཊྛཱི, ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི པ་དེ ས་མྤ་དཱ་ནཾ. ཏནྟི ཙ་ནྡ་ན་ག་ཎྛིཾ. ཨ་སྶཱཏི སེ་ཊྛི་སྶ. ཨི་དཾ པ་དཾ ‘‘པུ་རི་སཱ’’ཏི པ་དེ སཱ་མྱ་ཏྠ་ཚ་ཊྛཱི, ‘‘ཨ་དཾ་སཱུ’’ཏི པ་དེ ས་མྤ་དཱ་ནཾ. ཝི་ཀུ་བྦ་ནི་དྡྷཱིཏི ཝི་ཝི་དྷཾ, ཝི་ཀཱ་རཾ ཝཱ ཀུ་བྦ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཨི་དྡྷི (པ་ཊི. མ. ༣.༡༢-༡༦; ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༣༦༩-༣༧༣). ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནི་དྡྷཱིཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཨི་དྡྷི (པ་ཊི. མ. ༣.༡༢-༡༦; ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༣༦༩-༣༧༣).
གི་ཧཱི ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. བྱ་ཉྫ་ནཾ ཀ་ཏྭཱཏི བྱ་ཉྫ་ནཾ པ་ཀྑི་པ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་ཏ་ཊྚི་ཀཱ་དིཾ. ཨཱ་མ་སི་ཏུ་མྤཱིཏི པི་ས་དྡོ པ་གེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཎྷི་ཏུ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཝཱཏི ཝཱས་དྡོ པ་ན་ས་དྡ་ཏྠོ. ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་ནཱ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཊཱ་ནི ཝཱཏི ཝཱས་དྡོ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ. གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཊཱ་ནི བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི་པི ཝ་ཊྚ་ནྟཱི་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. ཀཾ་ས་ལོ་ཧ་ཝ་ཊྚ་ལོ་ཧཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ག་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀཾ་ས…པེ… ས་ངྒ་ཧི་ཏོ’’ཏི.
༢༥༣. ‘‘ལི་ཁི་ཏུ’’ནྟི ཨེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཀ་ཏི་མ་ཎྜ་ལནྟི ཨེ་ཏྠ ཀིཾ མ་ཀ་ར་ད་ནྟ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཙྪི་ནྣ་མ་ཎྜ་ལ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཀ་ར་ད་ནྟ་ཙྪི་ནྣ་ཀ་མ་ཎྜ་ལ་མེ་ཝཱ’’ཏི.
༢༥༤. པ་ཧ་རི་ཏྭཱཏི ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ. ཏ་ཡོ པ་ཏྟེ ཨུ་པ་རུ་པ་རི ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. བྷཱུ་མི་ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀོ ནཱ་མ བྷཱུ་མི་ཡཱ ཨཱ་ས་ནྣོ ད་ནྟཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏོ ཝ་ལ་ཡཱ་དྷཱ་ར་ཀོ. དཱ་རུ་ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀོ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་དཱ་རུ་ནཱ ཀ་ཏོ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀོ. ད་ཎྜཱ་དྷཱ་ར་ཀོ ནཱ་མ ཙ་ཏུ་ད་ཎྜ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བ་ཧཱུ་ཧི ད་ཎྜེ་ཧི ཀ་ཏོ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀོ. ཏ་ཏྠཱཏི བྷ་མ་ཀོ་ཊི་ས་དི་ས་དཱ་རུ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀ་ཏི་ད་ཎྜ་ཀཱ་དྷཱ་རེ་སུ. ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཱཏི པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ, ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ ཨི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི མི་ཌྜྷ་ནྟེ་ཡེ་ཝ. ཝི་ཏྠི་ཎྞཱ་ཡཱཏི ཝི་ཏྠཱ་རཱ་ཡ. བཱ་ཧི་ར་པ་སྶེཏི ཀུ་ཊྚ་སྶ བཱ་ཧི་ར་པ་སྶེ. ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི ཀུ་ཊྚ་སྶ ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ཀ་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ཏྠཱཏི པ་རི་བྷ་ཎྜ་ནྟེ.
ཡཾ ཝ་ཏྠཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ པ་ཏྟོ ཋ་པི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྠཾ ཙོ་ལ༹་ཀཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྨིཾ པ་ནཱཏི ཙོ་ལ༹་ཀེ པ་ན. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྶཾ ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཡཾ. ན དུ་སྶ་ཏཱིཏི པ་ཏྟོ ན དུ་སྶ་ཏི. པ་ཏྟ་མཱ་ལ༹་ཀནྟི པ་ཏྟ་སྶ ཋ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཾ ཨ་ཊྚཾ. བྷ་ཎྜ་ཀུ་ཀྑ་ལི༹་ཀཱཏི པ་ཏྟཱ་དི་བྷ་ཎྜ་ཀཱ་ནཾ པ་ཀྑི་པ་ནཱ ཨུ་ཀྑ་ལི༹་ཀཱ. ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙཱིཏི བྷི་ཏྟི་ཁཱི་ལཱ་དི་ཀེ ཡ་སྨིཾ ཀ་སྨིཾ་ཙི. ལ་གྒེ་ནྟ་སྶཱཏི པ་ཏྟཾ ཐ་ཝི་ཀཱ་ཡ ལ་གྒེ་ནྟ་སྶ. ནི་སཱི་ད་ན་ས་ཡ་ན་ཏྠཾ ཝཱ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཉྙེ་ནཱཏི པ་ཏྟ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན. ཨ་ཊྚ་ཀ་ཚ་ནྣེ་ནཱཏི ཨ་ཊྚ་པ་ཏི་རཱུ་པེ་ན, ཨ་ཊྚ་ཀ་ས་དི་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་ཊྚ་ཀ་ཚ་ནྣེ་ན ཋ་པི་ཏེ མ་ཉྩ་པཱི་ཋེ. ཨཾ་སེ བ་དྡྷི་ཡ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨཾ་ས་བ་དྡྷོ, སོ་ཡེ་ཝ ཨཾ་ས་བ་དྡྷ་ཀོ, ཏེ་ན ལ་གྒེ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཚ་ཏྟེ ཋ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. བྷ་ཏྟེ་ན པཱུ་རོ བྷ་ཏྟ་པཱུ་རོ, པ་ཏྟོ. བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏེ ཚ་ཏྟེ ཝཱ ཨ་ཊྚ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏེ ཚ་ཏྟེ ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡོ ཀོ་ཙི བྷ་ཏྟ་པཱུ་རོ་པི ཏུ་ཙྪ་པ་ཏྟོ་པཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༢༥༥. ཡ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ. ཧ་ཏྠེ པ་ཏྟོ ཨ་ཏྠི, སོ ཨེ་ཝ བྷི་ཀྑུ པ་ཏྟ་ཧ་ཏྠོ ན ཧོ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན ཧ་ཏྠེ ཝཱ པི་ཊྛི་པཱ་དེ ཝཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ པ་ཏྟ་སྨིཾ ས་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཝཱ་ཀྱེ་པི. ཨི་མེ་ཧི ཝཱ་ཀྱེ་ཧི ‘‘པ་ཏྟ་ཧ་ཏྠོ’’ཏི ཙ ‘‘ཀ་ཝཱ་ཊཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏུ’’ནྟི ཙ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སཱུ་ཙིཾ ཝཱ ཨ་ཝཱ་པུ་རི་ཏུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀུ་ཉྩི་ཀཱ་ཡ ཝཱཏི ཝཱས་དྡོ ‘‘ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་ནཱ’’ཏི པ་དཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི.
ལཱ་བུ་ཀ་ཊཱ་ཧནྟི ལ་མྦ་ཏཱི་ཏི ལཱ་བུ, ལཱ་བུ་ཡཱ ཀ་ཊཱ་ཧཾ ལཱ་བུ་ཀ་ཊཱ་ཧཾ. ‘‘ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་མེ་ཝ ཏེ་ན ཨཱ་མི་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. གྷ་ཊི་ཀ་པཱ་ལནྟི བྷཱ་ཛ་ན་ཀ་པཱ་ལཾ. ཨ་བྷུཾ མེཏི ཨ་ཝ་ཌྜྷི མ་ཡ྄ཧཾ, ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་བྷུ མེ’’ཏི (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༤༩; མ. ནི. ཊཱི. ༢.༡༤༩) ཝ་ཏྟ་བྦེ ནི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ག་མ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་ཏྲཱ་ས་ཝ་ཙ་ནནྟི ཨུ་ཏྲཱ་སེ་ན ཝ་ཙ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ པ་དཾ. དི་ནྣ་ཀ་མེ་ཝཱཏི པ་རེ་ཧི དི་ནྣ་ཀ་མེ་ཝ ཨཱ་མི་ས་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཙ་མྦེ་ཏྭཱཏི མུ་ཁེ་ན ཙ་མྦེ་ཏྭཱ. ཨ་པ་ཝི་དྡྷཱ་མི་སཱ་ནཱིཏི ཚ་ཌྜི་ཏཱ་ནི ཨཱ་མི་སཱ་ནི. ཨེ་ཏེ་སཱུཏི ཙ་ལ་ཀཱ་དཱི་སུ. ཨ་ནུ་ཙྪི་ཊྛཾ སུ་དྡྷ་པ་ཏྟནྟི ན་ཏྠི ཨུ་ཙྪི་ཊྛོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ནུ་ཙྪི་ཊྛོ, སུ་དྡྷ་པ་ཏྟོ, ཏཾ. ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་ཧ་ཏྠེ་ནཱཏི ཨུ་ཙྪི་ཊྛོ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨུ་ཙྪི་ཊྛོ, སོ་ཡེ་ཝ ཧ་ཏྠོ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་ཧ་ཏྠོ, ཏེ་ན. ཝཱ་མ་ཧ་ཏྠེ་ན ཨཱ་སི་ཉྩི་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྠཱཏི སུ་དྡྷ་པ་ཏྟེ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པཱིཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཨེ་ཀ་ཨུ་ད་ཀ་གེ་ཎྜུ་ས་ག་ཧ་ཎ་མ་ཏྟེ་ནཱ་པི. སོཏི སུ་དྡྷ་པ་ཏྟོ. ཧ་ཏྠཾ པ་ནཱཏི ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་ཧ་ཏྠ་མྤི. པ་ན་ས་དྡོ ཧེ་ཏྠ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ. ཡཾ ཨ་ཊྛིཾ ཝཱ ཡཾ ཙ་ལ་ཀཾ ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠཱཏི མ་ཙྪ་མཾ་ས་ཕ་ལཱ་དཱི་སུ. ཏནྟི ཨ་ཊྛི་ཙ་ལ་ཀཾ. ཡཾ པ་ནཱཏི ཨ་ཊྛི་ཙ་ལ་ཀཱ་དིཾ པ་ན, པ་ཊི་ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, པུ་ན ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི པ་ཏྟེ ཨེ་ཝ. ཀ་ཏྭཱཏི ཋ་པ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ. ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཊྛི་ཀ་ཎྚ་ཀཱ་དི་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༢༥༦. ས་ཏྠ་ཀ་ཝེ་ཋ་ན་ཀནྟི ས་ཏྠ་ཀ་སྶ ཝེ་ཋ་ན་ཀ་ར་ཎཾ. པི་པྥ་ལི་ཀཾ ཝཱ ད་ཎྜ་ས་ཏྠ་ཀཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པི་པྥཱ་ལེ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི པི་པྥ་ལི, སཱ་ཡེ་ཝ པི་པྥ་ལི་ཀཾ. ཨ་ཉྙ་མྤཱིཏི པི་པྥ་ལི་ཀ་ཏོ ཨ་ཉྙ་མྤི. ཡཾ་ཀི་ཉྩི ད་ཎྜཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ས་ཏྠ་ཀཾ ཝཱ ད་ཎྜ་ས་ཏྠ་ཀཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མི་ནཱ ད་ཎྜེ་ན ཡོ་ཛི་ཏཾ ས་ཏྠ་ཀཾ ད་ཎྜ་ས་ཏྠ་ཀནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
མ་ལ་གྒ་ཧི་ཏཱཏི ཨ་ཡ་མ་ལ་གྒ་ཧི་ཏཱ. ཀི་ཎྞེ་ནཱཏི མ་དི་རཱ་དི་བཱི་ཛེ་ན ཀི་ཎྞེ་ན. ཏེ་ནཱཏི པཱ་སཱ་ཎ་ཙུ་ཎྞ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་རི་ཏ་ཀེ་ན. མ་ཀྑེ་ཏུནྟི སཱུ་ཙིཾ མ་ཀྑེ་ཏུཾ. མ་ཀྑི་ཏ་མ་དྷུ་སི་ཏྠ་ཀཾ ཏཾ ས་རི་ཏ་ཀཾ པ་རི་བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. མ་དྷུ་སི་ཏྠ་ཀ་པི་ལོ་ཏི་ཀནྟི མ་དྷུ་སི་ཏྠ་ཀེ་ན མ་ཀྑི་ཏཾ པི་ལོ་ཏི་ཀཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ནི་སྶེ་ཎི་ཡཾ. ཡཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ ཀ་ཐི་ནེ བ་ནྡྷ་ནྟི, སཱ ར་ཛྫུ ཀ་ཐི་ན་ར་ཛྫུ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠཱཏི དཱི་གྷ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་མཱ་ཎེ་ན ཀ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ. ད་ཎྜ་ཀེཏི ཀ་ཐི་ན་ད་ཎྜ་ཀ་མྷི. ཏ་སྶཱཏི དཱི་གྷ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་མཱ་ཎེ་ན ཀ་ཏ་སྶ ཀ་ཐི་ན་སྶ. ཨི་ཏ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོཏི དཱི་གྷ་བྷི་ཀྑུ་ཏོ ཨི་ཏ་ར་སྶ ར་སྶ་བྷི་ཀྑུ་ནོ.
ད་ཎྜ་ཀ་ཐི་ན་པ་མཱ་ཎེ་ན ཀ་ཏ་སྶ ཀ་ཊ་སཱ་ར་ཀ་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘དུ་གུ་ཎ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པི་ད་ལ་ཀནྟི དུ་གུ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་སྶ ནཱ་མ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཝི་ན་ནྡྷ་ན་ར་ཛྫུནྟི ཝི་སེ་སེ་ན ན་ཧི་ཡ་ཏི བ་ནྡྷི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝི་ན་ནྡྷ་ནཱ, སཱ་ཡེ་ཝ ར་ཛྫུ ཝི་ན་ནྡྷ་ན་ར་ཛྫུ, ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་ན་ནྡྷི་ཏུཾ ར་ཛྫུ’’ནྟི. ཝི་ན་ནྡྷ་ན་སུ་ཏྟ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏེ་ན སུ་ཏྟ་ཀེ་ནཱཏི ཝི་ན་ནྡྷ་ན་སུ་ཏྟ་ཀེ་ན. ཏ་ཏྠཱཏི ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་སྶེ་ཎི་ཡཾ ཀཱ་ཙི སུ་ཏྟ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་མཱ་ཎ་ས་ཉྙཱ་ཀ་ར་ཎནྟི སུ་ཏྟ་ནྟ་རི་ཀ་པ་མཱ་ཎ་སྶ ས་ཉྙཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ཀཱ་ལ༹་སུ་ཏྟེ་ན ས་ཉྙཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཧ་ལི་དྡི་སུ་ཏྟེ་ན ས་ཉྙཱ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟཱི’’ཏི པ་ད་སྶ ‘‘ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ’’ཏི ཀ་ར་ཎ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཀ་མྨཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱུ་ཙི་མུ་ཁ’’ནྟི. ཨ་ངྒུ་ལི་ཀོ་ས་ཀནྟི ཨ་ངྒུ་ལི་ཀ་ཉྩུ་ཀཾ.
༢༥༧. པཱ་ཏི་ཙ་ངྐོ་ཊ་ཀཱ་དིནྟི ཨེ་ཏྠ པཱ་ཏི ནཱ་མ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ས་ཎྛཱ་ནེ་ན ཀ་ཏོ སཱུ་ཙི་ཨཱ་དི་བྷ་ཎྜ་ཊྛ་པ་ནོ བྷཱ་ཛ་ན་ཝི་སེ་སོ. ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱཏི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ. ཨོ་དྷུ་ནི་ཏྭཱཏི པ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ. གྷ་ན་ད་ཎྜ་ཀནྟི ནི་ར་ནྟ་ར་ད་ཎྜ་ཀཾ. ཨ་ནྟོ་ཀ་ཏྭཱཏི ཀ་ཐི་ན་སྶ ཨ་ནྟོ་ཀ་ཏྭཱ.
༢༥༨. ཝི་ན་ནྡྷི་ཏྭཱཏི ཙོ་ལ༹་ཀེ་ན ཝི་ན་ནྡྷི་ཏྭཱ.
༢༥༩. ཨ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་ཀ་སྶེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡོ པ་ན ཡཱ་ཙ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. མ་ཛ྄ཛྷེ་ད་ཎྜ་ཀེཏི ད་ཎྜ་ཀ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ. ཨུ་ད་ཀནྟི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཨུ་ད་ཀཾ. ཏནྟི ཨུ་ད་ཀཾ. ཡནྟི པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཾ. ཨུ་ད་ཀཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཝ་ཏི ག་ཙྪ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཾ. ཡཾ ཨུ་ད་ཀེ ཨོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ གྷ་ཊེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟི, ཏཾ ཨོ་ཏྠ་ར་ཀཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏནྟི པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཾ, བ་ནྡྷི་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་སཱུཏི ཙ་ཏཱུ་སུ ཁཱ་ཎུ་ཀེ་སུ. ས་བྦ་པ་རི་ཡ་ནྟེཏི ས་བྦ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་སྶ པ་རི་ཡ་ནྟེ མོ་ཙེ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱཏི ཨོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ. ཙཱི་ཝ་ར་ཀུ་ཊི་ཀཱཏི ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཀ་ཏཱ ཀུ་ཊི་ཀཱ, སཱ མ་ཀ་སཱ་ནཾ པ་རི་ཏྟཱ་ཎ་ཏྠཾ ཀ་ཏ་ཏྟཱ མ་ཀ་ས་ཀུ་ཊི་ཀཱཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༢༦༠. སེ་མྷཱ་དི་དོ་སུ་སྶ་ནྣ་ཀཱ་ཡཱཏི སེ་མྷཱ་དི་དོ་སེ་ཧི ཨུ་སྶ་ནྣ་ཀཱ་ཡཱ. ཨ་གྒ་ལ༹་ཏྠ་མྦྷོཏི ཀ་ཝཱ་ཊ་ཏྠ་མྦྷོ. ཡ་ཏྠཱཏི ཨ་གྒ་ལ༹་ཏྠ་མྦྷེ. ཏ་ཏྠཱཏི དྭཱ་ར་བཱ་ཧཱ་ཡ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་གྒ་ལ༹་པཱ་ས་ཀེ. དྷཱུ་མོ ནི་ཀྑ་མ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱཏི དྷཱུ་མ་ནེ་ཏྟོ, ཚི་དྡོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྷཱུ་མ་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཚི་དྡ’’ནྟི. ‘‘ག་ནྡྷེ་ཧཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཝཱ་སེ་ཏུ’’ནྟི པ་ད་སྶ ཀ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨུ་ད་ཀ་ཊྛ་པ་ན་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་ད་ཀ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཋ་པ་ནཾ ཋཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཀ་ཊྛཱ་ན་ནྟི མ་ཛ྄ཛྷེ་པ་ད་ལོ་པ་ས་མཱ་སཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཨུ་ད་ཀ་ཊྛཱ་ནེ. ཀོ་ཊྛ་ཀོཏི ཨེ་ཏྠ ན ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི, ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཝཱ ཀོ་ཊྛ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨ་པི ཙ ཁོ པ་ན དྭཱ་རེ ཨེ་ཝ, དྭཱ་ར་སྶེ་ཝ ཝཱ ཀོ་ཊྛ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀོ’’ཏི.
༢༦༡. པ་རི་ཀ་མྨནྟི པི་ཊྛི་ཨཱ་དི་པ་རི་ཀ་མྨཾ. པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཡ་ཏི ཨི་མཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཊི་ཙྪཱ་དི, ཝ་ཏྠ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཙྪཱ་དི ཝ་ཏྠ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི. ཨུ་ད་ཀཾ ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པཱ་ནོ་ད་ཀཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ནྷཱ་ནོ་ད་ཀཾ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
༢༦༢. པ་ཎྞི་ཀཱ་ནཾ ཏུ་ལཾ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀ་ཨུ་བྦཱ་ཧ་ན་ཀ་ཏུ་ལ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. དཱི་གྷ་ཝ་ར་ཏྟཱ་དཱི་ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ར་ཛྫུ ཨཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ར་ཧ་ཏྠ་གྷ་ཊི་ཡ་ནྟཾ ནཱ་མ ཙ་ཀྐ་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀཱ་རཾ ཨ་རེ ཨ་རེ གྷ་ཊཱ་ནི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན ཝཱ དྭཱི་ཧི ཝཱ པ་རི་བྦྷ་མི་ཡ་མཱ་ནཾ ཡ་ནྟཾ. ཨ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ཧ་ཏྠེ་སུ གྷ་ཊཱ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྠ་གྷ་ཊི, ཏ་མེ་ཝ ཡ་ནྟཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྠ་གྷ་ཊི་ཡ་ནྟཾ. ཙ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནནྟི ཙ་མྨ་མ་ཡཾ བྷཱ་ཛ་ནཾ. ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཙ་ནྡ་ནི་ཀཱ ཨ་པཱ་ཀཱ་རཱ ཧོ་ཏི. ཨུ་ད་ཀ་པུ་ཉྫ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་སྨིནྟི ཨུ་ད་ཀ་པུ་ཉྫ་ནེ. ‘‘ཨུ་ད་ཀ་པུ་ཉྫ་ནཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཏཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀ་པུ་ཉྫ་ནི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏུནྟི ཨ་པ་ནེ་ཏུཾ.
༢༦༣. ཨཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཝི་དྡྷཾ པ་ཀྑ་པཱ་ས་ཀ་མེ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ཝི་དྡྷ་པ་ཀྑ་པཱ་ས་ཀཾ. མ་ཎྜ་ལེཏི ཀ་ཎྞི་ཀ་མ་ཎྜ་ལ་མྷི. ཀ་ཏཾ ཀཱུ་ཊ་ཉྩ ཚ་ད་ན་ཉྩ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཀ་ཏ་ཀཱུ་ཊ་ཙྪ་ད་ནཾ, ཛ་ནྟཱ་གྷ་རཾ, ཏ་སྶ. ཨེ་ཏནྟི ‘‘ནི་ལླེ་ཁ་ཛ་ནྟཱ་གྷ་ར’’ནྟི ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཙ་ཏུ་མཱ་ས’’ནྟི དི་གུ་ས་མཱ་ས་སྶ ཝཱ་ཀྱཾ ད་སྶེ་ཏི.
༢༦༤. ན་མ་ཏ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་མ་ཏ་ཀ་ཏོ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༥༦) ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཝཱ་ཡི་མནྟི ཝཱ་ཡི་ཏྭཱ ན ཀ་ཏཾ. ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜ་པ་རི་ཧཱ་རེ་ནཱཏི ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜཾ ཝི་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཨ་པ་ན་ཡ་ནེ་ན, པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པེ་ལཱ༹་ཡཱཏི ཨ་ཊྛཾ་སཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ཏཱ་ཡ མ་ཉྫཱུ་སཱ་ཡ. ཨེ་ཏནྟི ‘‘ཨཱ་སི་ཏྟ་ཀཱུ་པ་དྷཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. དཱ་རུ་མ་ཡཱ་པཱིཏི པི་ས་དྡོ ན ཏ་མྦ་ལོ་ཧ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཡཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྠེ་ཝཱཏི མ་ལོ༹་རི་ཀཱ་ཡ་མེ་ཝ. ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀ་ས་ངྑེ་པ་ག་མ་ན་ཏོཏི ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀེ ས་ངྑེ་པཾ ག་མ་ན་ཏོ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. པུ་བྦེ པ་ཏྟ་ར་ཀྑ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ, ཨི་དཱ་ནི བྷུ་ཉྫ་ན་ཏྠ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སེ་ས་ཀནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཕ་ལ་པཱུ་ཝེ་ཧི སེ་ས་ཀཾ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེཏི ཏ་སྨིཾ བྷུ་ཉྫ་ན་ཀྑ་ཎེ.
༢༦༥. ཨེ་ཀེ་ཀེ་ན་པི ཨ་ངྒེ་ནཱཏི པི་ས་དྡོ ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་ཏྠོ, ཏ་ཏོ པ་ན ཨ་དྷི་ཀེ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི པ་གེ་ཝཱ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་སྶཱཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ. ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོཏི ས་ངྒྷེ་ན ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨ་སུ་ཀ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་ཀྐུ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེཏི པ་ཏྟ་སྶ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ. ཡཱ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱཏི པ་ཏྟ་ནི་ཀུ་ཛྫི་ཏེ་ན ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན ཡཱ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ. ཧ་ཏྠ་པཱ་སནྟི ས་ངྒྷ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ.
༢༦༨. པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ པུ་ར་ས་དྡ་སྶ ཨ་གྒ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཀ་ར་ས་དྡ་སྶ ཁཱ་དེ་ས་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་གྒ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི. སོཏི བོ་དྷི་རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ, ས་ནྠ་རཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ལ་ཙྪཱ་མཱིཏི ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ཨེ་ས བོ་དྷི་རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ པུ་ཏྟ་ལཱ་བྷཱ་ཡ ཨ་བྷ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཀྐ་མ་ནེ དོ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཙྪཱཏི ཨ་ཀྐ་མ་ན་ཏོ པ་ཙྪཱ. ཨ་ཡནྟི བྷ་ག་ཝཱ. ཨི་དནྟི ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏཱ་ཝཱཏི སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ, སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ པ་ཋ་མཾ. པ་རི་བྷ་ཝ་ཏོཏི གི་ཧཱི་ནཾ པ་རི་བྷ་ཝ་ཏོ.
མ་ངྒ་ལ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨ་རོ་གཱ་དི་ཀ་སྶ མ་ངྒ་ལ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ. དྷོ་ཏ་པཱ་ད་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ དྷོ་ཏེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི ཨ་ཀྐ་མ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཏྠ་རི་ཏཾ དྷོ་ཏ་པཱ་ད་ཀ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘དྷོ་ཏ་པཱ་ད་ཀཾ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ‘‘པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠ་ཏ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ‘‘དྷོ་ཏ་པཱ་ད་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཎི་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི.
༢༦༩. པ་དུ་མ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ཀཱ་རནྟི པ་དུ་མ་ཀ་ཎྞི་ཀ་ས་ཎྛཱ་ནཾ. ཀ་ཏཾ པཱ་ད་གྷཾ་ས་ནཾ ཀ་ཏ་ཀཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏནྟི ཀ་ཏ་ཀཾ, པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ཏཾ་ས་དྡོ ག་ལི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. བཱ་ཧུ་ལླི་ཀཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཏྟཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་བ་ཧུ་ལ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཡོ་ག་ཏྟཱ. པཱ་སཱ་ཎ་ཕེ་ཎ་ཀོ་པཱིཏི པཱ་སཱ་ཎ་ཨ་བྦུ་ད་མྤི. བཱི་ཛ་ནཱིཏི ཙ་ཏུ་ར་སྶ་བཱི་ཛ་ནཱི. ཏནྟི ཝི་དྷཱུ་པ་ནཾ, ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་དྷཱ་པི ཏཾ་ས་དྡོ ག་ལི་ཏོ. ཝེ་ལུ༹་ད་ནྟ་ཝི་ལཱི་ཝེ་ཧི ཝཱ མོ་ར་པི་ཉྪེ་ཧི ཝཱ ཙ་མྨ་ཝི་ཀ་ཏཱི་ཧི ཝཱ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་བྦཾ ཝི་དྷཱུ་པ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚནྟི ས་ཧ ཝ་ཎྚེ་ན ཀ་ཏཾ ཏཱ་ལཾ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚཾ, ཏཱ་ལ་ས་དྡེ་ན ཏཾ་མ་ཡཱ མ་ཎྜ་ལ་བཱི་ཛ་ནཱི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ ཝི་ཀཱ་རཱི་ཝི་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྦ་ནྡྷ་ཏྟཱ. མ་ཀ་ས་བཱི་ཛ་ནཱིཏི མ་ཀ་སཱ་ནཾ པ་ལཱ་ཡ་ན་ཀ་བཱི་ཛ་ནཱི, ད་ནྟ་མ་ཡ་ཝི་སཱ་ཎ་མ་ཡ་ད་ཎྜ་ཀཱ་པི མ་ཀ་ས་བཱི་ཛ་ནཱི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཝཱ་ཀ་མ་ཡ་བཱི་ཛ་ནི་ཡཱ’’ཏི པ་དཾ ‘‘ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི པ་དེ ཨཱ་དྷཱ་རོ, ཀ་ར་ཎཾ ཝཱ.
༢༧༠. ཡ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་སྶ ཙ་ཀྑུཾ ཝཱ དུ་བྦ་ལཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཉྙོཏི ཀཱ་ཡ་ཌཱ་ཧཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་བཱ་དྷེ་ཧི ཨ་ཉྙོ, ཀོ་ཙི ཨཱ་བཱ་དྷོ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཝ་སྶེ པ་ནཱ’’ཏི པ་དཾ ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་གུ་ཏྟ་ཏྠ’’ནྟི པ་དེ ཨེ་ཝ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཙཱི་ཝ་ར་གུ་ཏྟ་ཏྠནྟི ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཝ་སྶ་ཏེ་མ་ན་ཏོ གུ་ཏྟ་ཏྠཾ, ཝཱ་ལ༹་མི་ག་ཙོ་ར་བྷ་ཡེ་སུ ས་ནྟེ་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཀེ་ན པ་ཎྞེ་ན ཀ་ཏཾ ཚ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་པ་ཎྞ་ཙྪ་ཏྟཾ. ས་བྦ་ཏྠེ་ཝཱཏི ས་བྦེ་སུ ཨེ་ཝ གཱ་མཱ་ར་ཉྙེ་སུ.
‘‘ཨ་སི ཨ་སྶཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་སི་སྶཱཏི པ་ད་སྶ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་ས་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་སཱིཏི ཁ་གྒོ. ཨ་སྶཱཏི ཙོ་ར་སྶ, ཨ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་ཛྫོ་ཏ་ལ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ལ་པ་ཙྩ་ཡོ རཱུ་པ་སི་དྡྷི་མ་ཏྟོ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཛྫོ་ཏ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏོཏི ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠ་ཏོ. ས་བྦེ་སནྟི གི་ལཱ་ནཱ་གི་ལཱ་ནཱ་ནཾ. ‘‘ས་ཀྐཱ པ་ནཱ’’ཏི པ་དཾ ‘‘ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པ་དེ ཀ་ཏྟཱ, ‘‘དཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི པ་དེ ཀ་མྨཾ. ས་མྨ་ནྣི་ཏྭཱ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཱ, ན ཝི་ནཱ ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༢༧༣. ཨཱ་ག་ཏནྟི ཨུ་ད་རི་ཡ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཾ. ཨུ་གྒཱ་རནྟི ག་ལ་ཏོ ཨུ་གྒཱ་རཾ བྷོ་ཛ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏྭཱཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ. ཨ་ས་ནྡྷཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཡནྟི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ, པ་ཏི་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏནྟི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ, ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་དནྟི ཝ་ཙ་ནཾ.
༢༧༤. ཀུ་བྦཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་རི་ཡ་ཏི ཨུ་ཙྩཱ་རི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀུ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟེ ས་དྡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་དྡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ས་དྡནྟི ‘‘ཨ་ཡཾ མཾ བྷི་ཀྑུ ཝི་པྤ་ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཾ. ན་ཁཱ་དཱི་ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན མུ་ཁ་ཀུ་ཊྚེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ན་ཏྠནྟི ཨ་ནུ་ད་ཡེ་ན པཱ་ལ་ན་ཏྠཾ. ན་ཁ་ཙྪེ་ད་ན་ནྟི ན་ཁཾ ཚི་ནྡ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ན་ཁ་ཙྪེ་ད་ནཾ, ས་ཏྠ་ཀཱ་དི. ཝཱི་ས་ཏི་མ་ཊྛ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ན་ཁཱ་ནཾ མ་ཊྛཾ ཝཱི་ས་ཏི་མ་ཊྛ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝཱི་ས་ཏི་པི ན་ཁེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ལི་ཁི་ཏ་མ་ཊྛེཏི ལི་ཁི་ཏེ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཊྛེ. ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟཱིཏི ན་ཧཱ་པི་ཏེ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟི. ན་ཁ་ཏོཏི ན་ཁ་ཏོ ཝཱ ན་ཁ་ནྟ་ར་ཏོ ཝཱ. ཨ་པ་ཀ་ཌྜྷི་ཏུནྟི ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨ་པ་ནེ་ཏུཾ.
༢༧༥. ཁུ་ར་ཀོ་ས་ཀནྟི ཁུ་ར་སྶ ཋ་པ་ན་ཀཾ. ཀ་ཏྟ་རི་ཡཱཏི ཀ་ནྟི་ཡ་ཏི ཚི་ནྡི་ཡ་ཏི ཨི་མཱ་ཡཱ་ཏི ཀ་ཏྟ་རི, ཨ་ཡོ་མ་ཡོ ཨེ་ཀོ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སོ, ཏཱ་ཡ. ‘‘ཚེ་དཱ་པེ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀ་པྤཱ་པེ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་པྤ་ས་དྡ་སྶ ཝི་དྷྱ་ཏྠཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ད་སྶེ་ཏི. མ་སྶུཾ ཝ་ཌྜྷཱ་པེ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ མ་སྶུཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ རུ་ཧཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་སྶུཾ དཱི་གྷཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟཱི’’ཏི. ཨེ་ལ༹་ཀ་མ་སྶཱུཏི ཨེ་ལ༹་ཀ་སྶ ཝི་ཡ མ་སྶཱུ་ཏི ཨེ་ལ༹་ཀ་མ་སྶུ. ‘‘གོ་ལོ་མི་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཙ་ཏུ་ཀོ་ཎ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཏུ་ར་སྶནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཾ་ས་ས་དྡོ ཀོ་ཎ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཙ་ཏུ་ར་སྶ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཧི ‘‘ཙ་ཏུ་རཾ་ས’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ ནི་གྒ་ཧི་ཏ་སྶ ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ར་སྶ ས་ཀཱ་ར་སྶ དྭེ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ཏུ་ར་སྶ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ལོ་མ་སཾ་ཧ་ར་ཎནྟི ལོ་མཱ་ནཾ ཨ་པ་ན་ཡ་ནཾ. ལོ་མ་རཱ་ཛི་ཊྛ་པ་ནནྟི ལོ་མ་ལེ་ཁཱ་ཋ་པ་ནཾ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ, མ་སྶུ་ཀ་པྤ་ནཱ་དཱི་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ག་ཎྜ་ཝ་ཎ་རུ་དྷི་ཨཱ་བཱ་དྷ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ག་ཎྜོ ཙ ཝ་ཎོ ཙ རུ་དྷི ཙ ག་ཎྜ་ཝ་ཎ་རུ་དྷ་ཡོ, ཏེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་བཱ་དྷཱ ག་ཎྜ་ཝ་ཎ་རུ་དྷི་ཨཱ་བཱ་དྷཱ, ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ. ཝ་ཎོཏི མ་ཧ་ནྟོ ཝ་ཎོ. རུ་དྷཱིཏི ཁུ་དྡ་ཀོ ཝ་ཎོ. ས་ཀྑ་རཱ་དཱི་ཧཱིཏི ས་ཀྑ་ར་མ་དྷུ་སི་ཏྠ་ཀེ་ཧི. ས་ཎྜཱ་སོཏི སུ་ཊྛུ ལོ་མཾ ཌཾ་ས་ཏཱི་ཏི ས་ཎྜཱ་སོ. ཡནྟི ལོ་མཾ, ཋི་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་ཏྠ ཋི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་མུ་ཀཱ་ཡ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀིཾ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ ཝི་བྷ་ཙྪཾ ཋི་ཏ’’ནྟི, ཝི་བྷ་ཙྪཾ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝི་སེ་སེ་ན སོ་བྷ་ཎཾ བྷ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཝི་བྷ་ཙྪོ, ཨ་སོ་བྷ་ཎོ. ‘‘ཝི་ག་ཙྪ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, ཝི་རཱུ་པཾ ག་ཙྪ་ཏི, ག་མ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཝི་ག་ཙྪོ. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མ་པཱ་ཋོ་ཡེ་ཝ མཱུ་ལ་པཱ་ཋོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི. པ་ལི་ཏཾ ཝཱ ཨ་པ་ལི་ཏཾ ཝཱ ཏཱ་དི་སཾ ལོ་མ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༧༧. ཀཾ་ས་པ་ཏྠ་རི་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀཾ་ས་ཨཱ་པ་ཎེ པ་ཏྠ་ར་ནྟི པ་སཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི ཀཾ་ས་པ་ཏྠ་རི་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཀཾ་ས་བྷ་ཎྜ་ཝཱ་ཎི་ཛཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཾ་ས་བྷ་ཎྜ་ཝཱ་ཎི་ཛཱ’’ཏི. ཝཱ་སི་ད་ཎྜཱ་དཱི་ནཾ ཨ་པཱ་ཏ་ན་ཏྠཾ བ་ནྡྷ་ཏི ཨ་ནེ་ན ལོ་ཧེ་ནཱ་ཏི བ་ནྡྷ་ནཾ, ཏ་མེ་ཝ མ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ནྟི བ་ནྡྷ་ན་མ་ཏྟཾ.
༢༧༨. ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ་ནཱཏི ཨཱ་རཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ་ན. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. ‘‘ས་རི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ས་རི་ཏྭཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. བ་ཧུ་ར་ཛྫུ་ཀནྟི བ་ཧཱུ ར་ཛྫུ་ཡོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི བ་ཧུ་ར་ཛྫུ་ཀཾ. ཨི་མི་ནཱ ཀ་ལཱ་པེ་ན བ་ཧུ་ར་ཛྫཱུ་ནཾ ས་མཱུ་ཧེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཀ་ལཱ་པུ་ཀནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི, ཨི་ཀཱ་ར་སྶུ་ཀཱ་རོ. དེ་ཌྜུ་བྷ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ དེ་ཌྜུ་བྷ་ས་དྡེ་ན ཏ་སྶ སཱི་སཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཨེ་ཀ་དེ་སཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན, དེ་ཌྜུ་བྷཾ ཝི་ཡཱ་ཏི དེ་ཌྜུ་བྷ་ཀཾ, ས་དི་ས་ཏྠེ ཀ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་ད་ཀ་ས་པྤ་སཱི་ས་ས་དི་ས’’ནྟི. ‘‘མུ་ར་ཛ་ཝ་ཊྚི་ས་ཎྛཱ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ མུ་ར་ཛ་ས་དྡེ་ན མུ་ར་ཛ་ཝ་ཊྚི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ ཏ་སྶ ཝི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ, ཏེ་ན ས་དི་སཾ མུ་ར་ཛནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝེ་ཋེ་ཏྭཱཏི བ་ཧུ་ར་ཛྫུ་ཀེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ. མ་དྡ་ཝཱི་ཎས་དྡོ པཱ་མ་ངྒ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ. མ་དྡ་ཝཱི་ཎཾ ཝི་ཡཱ་ཏི མ་དྡ་ཝཱི་ཎཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པཱ་མ་ངྒ་ས་ཎྛཱ་ན’’ནྟི. ‘‘པ་གེ་ཝ བ་ཧཱུ་ནཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨེ་ཀ་མྤཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ པི་ས་དྡ་སྶ ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. མ་ཙྪ་ཀ་ཎྚ་ཀ་ཝཱ་ཡི་མཱཏི མ་ཙྪ་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ཝི་ཡ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཡི་མཱ. ཀུ་ཉྫ་ར་ཙྪི་ཀཱ་དི་བྷེ་དཱཏི ཝཱ་ར་ཎ་ཨ་ཙྪི་ཀཱ་དི་བྷེ་དཱ. ཝཱ་ར་ཎོ ཧི ཀུཾ བྷཱུ་མིཾ ཛ་རཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཀུ་ཉྫ་རོཏི (ཝི. ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༡; ཨ. ནི. ཊཱི. ༡.༡.༢) ཙ ཀུ་ཉྫེ ནི་ཀུ་ཉྫེ ར་མ་ཏཱི་ཏི ཀུ་ཉྫ་རོཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྶ ཨ་ཙྪི ཝི་ཡཱ་ཏི ཀུ་ཉྫ་ར་ཙྪི་ཀཾ, ཏཾ ཨཱ་དི ཡེ་སཾ ཏཱ་ནཱི་ཏི ཀུ་ཉྫ་ར་ཙྪི་ཀཱ་དཱི་ནི, ཏེ་སཾ བྷེ་དཱ་ཏི ཀུ་ཉྫ་ར་ཙྪི་ཀཱ་དི་བྷེ་དཱ. ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན གོ་ཎ་ཙྪི་ཀཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ‘‘ཀུ་ཉྩི་ཀཱ་ཀོ་ས་ཀ་ས་ཎྛཱ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ སཱུ་ཀ་ར་སྶ ཨ་ནྟཾ ཝི་ཡ སཱུ་ཀ་ར་ནྟ་ཀནྟི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. སཱུ་ཀ་ར་སྶ ཧི ཨ་ནྟཾ ཀུ་ཉྩི་ཀཱ་ཀོ་ས་ཀཾ ཝི་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ སུ་སི་རོ ཧོ་ཏི. སཱུ་ཀ་ར་ནྟ་ཀཾ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏཱིཏི སཱུ་ཀ་ར་ནྟ་ཀེ་ན ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི. ད་སཱ་སུ་ཡེ་ཝཱཏི ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་སྶ ཨ་ནྟེ་སུ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཏྠཱཏི ད་སཱ་སུ. ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨུ་པ་རི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ མུ་ར་ཛ་ད་སཱ ཏ་ཏོ ཨུ་པ་རི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཝེ་ཋེ་ཏྭཱཏི ར་ཛྫུཾ ཝ་ཏྠེ་ན ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ. མུ་དྡི་ཀ་ས་ཎྛཱ་ནེ་ནཱཏི ཝ་ར་ཀ་སཱི་ས་ས་ཎྛཱ་ནེ་ན. ཨེ་ཝཾ སི་བྦི་ཏཱཏི ཨེ་ཝཾ སི་བྦི་ཡ་མཱ་ནཱ. ཧཱིཏི ཕ་ལ་ཛོ་ཏ་ཀོ. པཱ་ས་ནྟོཏི པཱ་ས་ཀོ་ཊི.
༢༨༠. ཨོ་ལ་མྦ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྠཾ ཧ་ཏྠི་སོ་ཎྜ་ཀཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཙོ་ལི༹་ཀ་ཨི་ཏྠཱི་ནནྟི ཙོ་ལ༹་ར་ཊྛེ ནི་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ. ཧ་ཏྠི་ཡཱ སོ་ཎྜོ ཝི་ཡ ཧ་ཏྠི་སོ་ཎྜ་ཀཾ ནི་ཝ་ཏྠཾ. མ་ཙྪ་ཝཱ་ལཾ ཝི་ཡཱ་ཏི མ་ཙྪ་ཝཱ་ལ་ཀཾ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀ་ཎྞཱ ཨེ་ཏ་སྶ ནི་ཝ་ཏྠ་སྶཱ་ཏི ཙ་ཏུ་ཀ་ཎྞ་ཀཾ. ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚ་ཀཾ. ས་ཏཾ ཝ་ལི་ནོ ཨེ་ཏ་སྶ ནི་ཝ་ཏྠ་སྶཱ་ཏི ས་ཏ་ཝ་ལི་ཀཾ. ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་ཀྑ་ཏྟུ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ས་ཏ་ཝ་ལི་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ཏ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཝཱ་མ་ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶེ་སུ ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པུ་རི་མ་ནི་ཝ་ཏྠཾ ཀ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧེ་ཊྛཱ ནི་ཝ་ཏྠཾ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
སཾ་ཝ་ལླི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྠཾ སཾ་ཝ་ལླི་ཡཾ. མ་ལློ ཙ ཀ་མྨ་ཀཱ་རོ ཙ མ་ལླ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱ, ཏེ ཨཱ་ད་ཡོ ཡེ་སཾ ཏེ་ཏི མ་ལླ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ. ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན དྷུ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཡ་མྤི ནི་ཝ་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟི, ས་བྦཾ ཏཾ ནི་ཝ་ཏྠཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཀཾ ཝཱ ཀོ་ཎ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀོ་ཎེཏི ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ་སྶ ཀོ་ཎེ. ‘‘ཏ་ཐཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཀོ་ཎེ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ་སྶ ཨུ་པ་རི ལ་གྒེ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ཨ་ནྟོ་ཀཱ་སཱ་ཝ་སྶ ད་སྶེ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. དྭེ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟེ་ན ཨ་གི་ལཱ་ནེ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་གུ་ཎནྟི ཨ་ནྟོ་ཀཱ་སཱ་ཝེ་ན བ་ཧི་ཀཱ་སཱ་ཝཾ ས་མཱ་ན་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨི་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ. ཡ་ཉྩཱཏི ཡཾ ནི་ཝ་ཏྠ་ཉྩ. ཨི་དྷཱཏི ཁུ་དྡ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ. ཡ་ཉྩ སེ་ཁི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༥༧༦ ཨཱ་ད་ཡོ) པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་བྦཾ ཏཾ ནི་ཝ་ཏྠ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ནི་བྦི་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་བྷོ ཀ་ཎྞེཏི ཧེ་ཊྛཱ ཋི་ཏེ ཨུ་བྷོ ཀ་ཎྞེ ཨུ་པ་རི ཙ ཋི་ཏེ ཨུ་བྷོ ཀ་ཎྞེ. ཏནྟི པ་རི་མ་ཎྜ་ལ་པཱ་རུ་པ་ནཾ.
ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘གི་ཧི་པཱ་རུ་ཏ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནེ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པཱ་རུ་ཏཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ གི་ཧི་པཱ་རུ་ཏཾ ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ, པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ པཱ་རུ་པི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཡ་ཐཱ པཱ་རུ་པ་ནྟི, ཡ་ཐཱ ཙ ཋ་པེ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཏ་སྶེ་ཝཱཏི དཱི་གྷ་སཱ་ཊ་ཀ་སྶེ་ཝ. ཏ་སྶེ་ཝཱཏི སཱ་ཊ་ཀ་སྶེ་ཝ. པཱ་ལི༹་ཀཱ་ར་ཀོཏི པཱ་ལི༹ཾ ག་ཎྷ་ནྟཾ ཝཱ ཝཱ་ཙེ་ནྟཾ ཝཱ ཀཱ་ར་ཀོ. ཏ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ པཱ་རུ་པ་ནྟི, ཏ་ཐཱ.
༢༨༡. ཀུ་ཧི་ཉྩི ཋཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏོ ར་ཉྙོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་ར་བྷ་ཎྜ་ཝ་ཧ་ན་མ་ནུ་སྶཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏེ མ་ནུ་སྶཱ མུ་ཎྜཾ སཱི་སཾ ཙོ་ལ༹་ཀེ་ན ཝེ་ཋེ་ནྟཱི་ཏི མུ་ཎྜ་ཝེ་ཋི་ནོ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོཏི ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ན་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ནྟ་རཱ་ཀཱ་ཛནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནྟ་རཱ་ས་དྡོ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཛ྄ཛྷེ’’ཏི. ‘‘ལ་གྒེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ཛ་སྶ ཨ་ནྟ་རེ ལ་གྒེ་ཏྭཱ ཝ་ཧི་ཏ་བྦཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཀཱ་ཛ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
༢༨༢. ‘‘ཙ་ཀྑཱུ་ནཾ ཧི་ཏ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཙ་ཀྑུ་སྶནྟི ཨེ་ཏྠ སྶ་པ་ཙྩ་ཡོ ཙ་ཀྑུ་ས་དྡ་ཏོ ཧི་ཏ་ཏྠེ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་མཱ་ཎ་ངྒུ་ལེ་ནཱཏི ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ནཾ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཨ་ངྒུ་ལེ་ན.
༢༨༣. ‘‘ཏི་ཎ་ཝ་ནཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ དཱ་ཡཾ ཨཱ་ལི་མྤེ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ དཱ་ཡ་ས་དྡོ ཝ་ན་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨ་གྒིཾ དེ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་པུ་བྦོ ལི་པི་དྷཱ་ཏུ ཨུ་པ་ས་གྒ་ཝ་སེ་ན ཨ་གྒི་དཱ་ན་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་རི་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཏཱ་ཡ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི པ་རི་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝཱ པ་རི་ཁཱ་ཁ་ཎེ་ན ཝཱ པ་རི་ཏྟཱ་ཎ’’ནྟི. ཨེ་ཏྠཱཏི པ་རི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎེ. དཱ་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ས་ཡཾ དཱ་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ཏི. ཧ་རི་ཏུནྟི ཨ་པ་ནེ་ཏུཾ. པ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་པ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་གྒི་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཐཱཏི ཨ་གྒི་དཱ་ནཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཨུ་ད་ཀེ་ན ནི་བྦཱ་པེ་ནྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༢༨༤. ས་ཏི ཀ་ར་ཎཱི་ཡེཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ས་དྡོ ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཀྑ་ཀ་ཊྛཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀི་ཙྩེ’’ཏི. ‘‘སུ་ཀྑ་ཀ་ཊྛཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎ’’ ཨི་ཏི པ་དེ་ན ཀི་ཙྩ་ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘པུ་རི་ས་པྤ་མཱ་ཎ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པོ་རི་སི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཎི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ པ་མཱ་ཎ་ཏྠེ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པུ་རི་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཨུ་པ་རི བཱ་ཧུ་དྭ་ཡ་ཏ་ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ པ་མཱ་ཎཾ. དི་སྭཱ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱ དི་སྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཏི་ཨུ་ཙྩ་མྤཱིཏི པི་ས་དྡོ ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་ཏྠོ. ནཱི་ཙཾ པ་ན རུ་ཀྑཾ པ་གེ་ཝཱ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ.
༢༨༥. ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་རི་ཡ་ཏི ཨུ་ཙྩཱ་རི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀ་ར་ཎོ, ས་དྡོ, ཝཱ་ཙཱ་ཡེ་ཝ ཀ་ར་ཎོ ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎོ, ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་དྷུ་ར་ས་དྡཱ’’ཏི. ཝེ་དཾ ཝི་ཡཱཏི སུ་ཏིཾ ཝི་ཡ. ཝཱ་ཙ་ནཱ་མ་གྒནྟི ཝཱ་ཙ་ནཱ་ཡ ཨུ་པཱ་ཡཾ. ས་ཀཱཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ས་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨེ་སཱ ས་ཀཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ནཱ’’ཏི. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཧི མཱ་ག་དྷ་ནི་རུ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ དྷ་མྨོ བྷཱ་སི་ཏོ, ཏ་སྨཱ སཱ མཱ་ག་དྷ་ནི་རུ་ཏྟི ས་ཀཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནི་རུ་ཏྟཱིཏི ཨ་ཏྠཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་ཏེ ཨི་མཱ་ཡ ས་དྡ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ནི་རུ་ཏྟི, ཝ་ཙ་དྷཱ་ཏུ་སྶ ཝ་ཀཱ་ར་སྶ ཨུ་ཀཱ་རོ, ས་བྦ་ཝོ་ཧཱ་རོ ལ་བྦྷ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ‘‘ས་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ མཱ་ག་དྷ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཨེ་ཝ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མཱ་ག་དྷ་ཝོ་ཧཱ་རོ’’ཏི. ‘‘ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ མཱུ་ལ་བྷཱ་སཱ་བྷཱུ་ཏཱ མཱ་ག་དྷ་ནི་རུ་ཏྟི་ཡེ་ཝ.
༢༨༦. ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏཾ ནཱ་མ ཏི་ཏྠི་ཡ་ས་ཏྠ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱཏི ‘‘སེ་ཏོ ཀཱ་ཀོ, ཀ་སྨཱ? ཨ་ཊྛཱི་ནཾ སེ་ཏ་ཏྟཱ. ར་ཏྟོ བ་ཀོ, ཀ་སྨཱ? ལོ་ཧི་ཏ་སྶ ར་ཏྟ་ཏྟཱ’’ ཨི་ཏི (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༢༣; སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༥.༡༠༨༠; ཨ. ནི. ༡༠.༦༩-༧༠) ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན.
༢༨༨. ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་ཧོ་སཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནྟ་ར་ས་དྡོ བྱ་ཝ་དྷཱ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟ་རི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ’’ཏི. ཏེ་ན ས་དྡེ་ན དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ བྱ་ཝ་དྷཱ་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༨༩. ཨཱ་བཱ་དྷ་པྤ་ཙྩ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་བཱ་དྷ་སྶ བྷེ་ས་ཛྫ་ས་ངྑཱ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་བཱ་དྷ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་བཱ་དྷོ་ཡེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་བཱ་དྷ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི.
༢༩༣. དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་དི་ནཱ མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪ་རོ་པ་ནཱ་དི, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪ་རོ་པ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཐ་ཝཱི་ཁ་ཎ་ནཱ་དི. པ་ཧ་ར་ཎཱིཏི པ་ཧ་ར་ཏི ཨི་མཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཧ་ར་ཎཱི. ཨེ་ཏནྟི ‘‘པ་ཧ་ར་ཎཱི’’ཏི ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་ཝུ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ལོ་ཧ་བྷ་ཎྜ་སྶཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏནྟི ཨཱ་ཝུ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ལོ་ཧ་བྷ་ཎྜཾ. ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི ‘‘ཀ་ཏ་ཀཾ ནཱ་མ པ་དུ་མ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ཀཱ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༦༩) ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. དྷ་ནི་ཡ་སྶེ་ཝཱཏི དྷ་ནི་ཡ་སྶ ཨེ་ཝ. ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྷི ཀ་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་མ་ཏྟི་ཀཱ་མ་ཡ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྷ་ནི་ཡ་སྶེ་ཝཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ དྷ་ནི་ཡ་སྶ ས་བྦ་མ་ཏྟི་ཀཱ་མ་ཡ་ཀུ་ཊི ཨི་ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦ་སྨིཾ ཁུ་དྡ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ.
ཨི་ཏི ཁུ་དྡ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.