༣. ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ
༡. སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཀ་ཐཱ
ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཏ་ཏྠཱཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་སུ མཱ་ན་ཏྟེ་སུ. ཡཾ མཱ་ན་ཏྟཾ དི་ཡྻ་ཏི, ཨི་དཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཝཱ་ཀྱེ་སུ་པི. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱཏི ཧེ་ཏྭ་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ. ཨ་དྡྷ་མཱ་སནྟི པ་ནྣ་ར་ས་དི་ཝ་ས་ཀཱ་ལཾ. ཨོ་དྷཱ་ཡཱཏི ས་མཱུ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ. ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨོ་དྷཱ་ཡཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་སཱུཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་སུ མཱ་ན་ཏྟེ་སུ. ཨི་དནྟི མཱ་ན་ཏྟཾ. ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ…པེ… ཝ་ཙ་ན་ཏོཏི ཉཱ་པ་ཀ་ཧེ་ཏུ. ཨེ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ དཱ་ཏ་བྦཾ མཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏནྟི ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟཾ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མི་སྶཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ. ཏ་ཏུ་ཏྟ་རཱིཏི ཏ་ཏོ ཏཱི་ཧི་པི ཨུ་ཏྟ་རི. ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨེ་ཏཱ་ས་ནྟི ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡོ. ཏཱ་སནྟི ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནཾ.
མཱ་ལ༹་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝཱཏི སཱི་མ་མཱ་ལ༹་ཀེ ཨེ་ཝ, སཱི་མ་ངྒ་ཎེ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི མཱ་ལ༹་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝ.
ཝེ་ད་ཡཱ་མ་ཧནྟི ཝེ་ད་ཡཱ་མི ཨ་ཧཾ. མ་མ མཱ་ན་ཏྟ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝཾ ས་ངྒྷཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི མནྟི ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏི, ཨི་ཏི མཾ ས་ངྒྷོ དྷཱ་རེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ. ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦནྟི ‘‘མཱ་ན་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པཱ་མི, ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. མཱ་ལ༹་ཀ་ཏོཏི སཱི་མ་ངྒ་ཎ་ཏོ. སོ་པཱིཏི ས་ཧ ག་ཙྪ་ནྟོ་པི. ‘‘མཱ་ལ༹་ཀེ ནཱ་རོ་ཙི་ཏ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཡ་སྶ མཱ་ལ༹་ཀེ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཾ, ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ་པི ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཝི་ས་བྷཱ་གེ་ཧི ས་ཧ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཝ་ཏྟ་སྶ དུ་པྤཱུ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ’’ས་བྷཱ་གཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ས་ནྟཱི’’ཏི. ཙ་ཏཱུ་ཧི, པ་ཉྩ་ཧི ཝཱཏི ཝཱས་དྡེ་ན ཏ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་མྤི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ན་ཏོཏི ཙཱི་ཝ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༧༩) ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ‘‘དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དི་ས་དྡ་ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་པ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ན མུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་མྤི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. ཨོ་ཀྐ་མྨཱཏི མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་ས་དྡ་ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་པ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ. ‘‘གུ་མྦེ་ན ཝཱ ཝ་ཏི་ཡཱ ཝཱ’’ཏི ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་པ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ པ་སྶ་ཏི སུ་ཎཱ་ཏི, སོ་ཡེ་ཝ དེ་སོ. ཨ་ཉྙོཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་ཉྙོ. ཨེ་སཱཏི ཨེ་སོ མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ཀོ.
‘‘དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ན་ཏྠི ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ དི་ཊྛ་རཱུ་པཱ་ནཾ སུ་ཏ་ས་དྡཱ་ནཾ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ བ་ཧི ཋི་ཏཱ་ན་མྤི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་དི་ཊྛཱ་སུ་ཏཱ་ན་མྤི ཨ་ནྟོ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཱུ་པ་ཙཱ་ར་ག་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་ཏི ཀ་ར་ཎཱི་ཡེཏི ཨི་དཾ ག་ནྟུ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ས་ཏི ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་པི ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སོ་པཱིཏི ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ་པི. ‘‘ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནཱ་རོ་ཙ་ནེ ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཡ་མཱ་ནེ ཀིཾ ཨཱུ་ནེ ག་ཎེ ཙ་ར་ཎ་དོ་སོ ཝཱ ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ཝཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཡ་ཉྩཱཏི མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ཀོ པ་ན. ཡ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཎཱ ཝ་སི, ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱཏི པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨཱ བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ག་ཎ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱུ་ནེ ག་ཎེ ཙ་ར་ཎ་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡནྟི པུ་བྦེ ཨ་ནཱ་རོ་ཙི་ཏཾ ཡཾ བྷི་ཀྑུཾ. ཨ་ཡནྟི པ་ཋ་མཾ པ་སྶི་ཏ་བྦ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པ་ནཾ. ‘‘ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཧཱ་རོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟེ ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ག་ཏཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ཨ་ཡནྟི མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ཀོ, ཋི་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་ནཱ་པཱིཏི མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ཀེ་ན་པི, ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. སོཏི ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ. ཏ་ཏྲཱཏི ‘‘སོ ཨ་བྦྷེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ. ཨ་ཡཾ ཨ་བྦྷཱ་ན་ཝི་དྷི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཡ་ཉྩཱཏི ཨ་བྦྷཱ་ན་ཝི་དྷི ཙ. ཏཱ་སནྟི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ. ཨེ་ཝནྟི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟཾ པ་ན དཱ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ དཱ་ཏ་བྦཾ མཱ་ན་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ནནྟི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟཾ.
༢. པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ
༡༠༢. ཏ་སྶཱཏི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟ་སྶ. ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱཏི ཨི་དྷེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ. ཨི་དྷེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ད་སྶ་ཡི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་དྷེ་ཝ་ས་དྡོ ཧི པུ་བྦཱ་པ་རཱ་པེ་ཀྑོ.
ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ པ་རི་ཝཱ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ པ་རི་ཝཱ་སོ ནཱ་མ ཏི་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏི་ཝི་དྷེ་སུ པ་རི་ཝཱ་སེ་སུ. ‘‘ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་སྶ་ཙི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་ཐཱ ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་ར་སྶ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཨ་ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀ་སྶ་ཙི ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་ཐཱ ཙ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་ར་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀ་སྶ་ཙི དྭི་ཧཱ་དི་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན པ་ར་ཏོ་པི ན་ཡོ ནེ་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀཱ་ཧཱ་དི་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཨེ་ཀཱ་དི་ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ད་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི པཱ་ཋེ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨི་ཏི ས་ཉྙཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙཱི . པ་ཧུ ཙཱཏི ས་མ་ཏྠོ ཙ. པ་པུ་བྦོ ཧཱུ་དྷཱ་ཏུ ས་མ་ཏྠ་ཏྠེ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྶཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ. ཡནྟི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ. སོ་པི ཙཱཏི བྷི་ཀྑུ་པི ཙ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྶཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་ཡནྟི བྷི་ཀྑུ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་ལ་ཛྫི་པ་ཀྑེ ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི ‘‘ས་ཉྩི་ཙྩ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་རི་གཱུ་ཧ་ཏཱི’’ཏི (པ་རི. ༣༥༩) ཝུ་ཏྟ་པ་ཀྑེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ལ་ཛྫི་པ་ཀྑེ ཏི་ཊྛ་ཏི.
པ་ཀ་ཏ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ’’ཏི ཨ་ཏྠཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཝི་དྷཾ ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏོ’’ཏི. ཨེ་ཏནྟི ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ, ‘‘ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི…པེ… ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཙི་ནྟི་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ.
གཱ་ཐཱ་ཡ ‘‘སཱ་ཝ་སེ་ས’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ག་རུ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡནྟི སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡཾ. ཝ་ཛྫནྟི དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀེ་ན ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན.
ཡ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་སྶ, ན་ཏྠཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. བྷཱི་རུ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི བྷཱི་རུ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ. པ་བྦ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཡ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་བྦ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རེཏི པ་བྦ་ཏ་སྶ ཏ་ལེ, ཨ་ནྟ་རེ ཝཱ ཀཱ་རི་ཏེ ཝི་ཧཱ་རེ. ཨེ་ཏ་སྨིནྟི ཨེ་ཏཱ་དི་སེ. ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ ས་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྶ ཨ་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཚཱ་ད་ཡ་ཏོ ཨ་ཙྪ་ནྣཱ་ཝཱཏི ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཚཱ་དེ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཙྪ་ནྣཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་སྶ. ཧ་ནུ་ཀ་ཝཱ་ཏོཏི ཧ་ནུ་ཀ་སྶ གེ་ལ་ཉྙ་ཀ་རོ ཝཱ་ཏོ. ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཧ་ནུ་ཀཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨི་མི་ནཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱ. པ་ཧུ་ས་ཉྙི་ནོ ཚཱ་དི་ཏཱ་པི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨ་པ་ཧུ་ཏྟཱ ཨ་ཙྪཱ་དི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཚཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཚཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཚཱ་དེ་ཏི, ཚཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ན་ཙྪཱ་དེ་ཏི, ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཚཱ་དེ་ཏི, ན་ཙྪཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ན་ཙྪཱ་དེ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་པ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་དཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ སེ་སཱ་སུ་པི མཱ་ཏི་ཀཱ་སུ ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཙ་ཏཱུ་སུ ཙ་ཏུ་ཀྐེ་སུ པ་ཋ་མ་པ་དེ ཨེ་ཝ ཚ་ནྣཱ ཧོ་ཏི, ན སེ་ས་པ་དེ་སུ. ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པུ་རེ་བྷ་ཏྟེ ཝཱཏི པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ, བྷ་ཏྟ་ཏོ, བྷ་ཏྟ་སྶ ཝཱ པུ་རེ་ཏི པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ. ཨ་བྱ་ཡཱི་བྷཱ་ཝ་ས་མཱ་སེ ས་ཏྟ་མཱི་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་མི་ཏི་ཀཱ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ནི་ཙྩ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་རེ་བྷ་ཏྟེ’’ཏི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ‘‘པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟེ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. དུ་ཏི་ཡ་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡ་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཀེ ཋཱ་ནེ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཡ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨཱ་ག་མེ་ནྟ་སྶ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ནཱ་ད་རེ ཙེ་ཏཱ་ནི སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡོ པ་ནཱཏི བྷི་ཀྑུ པ་ན, ཨཱ་ཝི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་བྷཱ་གནྟི ཨ་ཝེ་རིཾ. ཨ་ཡནྟི བྷི་ཀྑུ. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཨི་ཏི ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨི་ཏི ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ལ་ཛྫཱ་ཡཱཏི ལ་ཛྫ་ནི་མི་ཏྟཾ, ལ་ཛྫ་ཀཱ་ར་ཎཱ, ལ་ཛྫ་ཧེ་ཏུ ཝཱ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ, ཨི་དྷཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཊྛཱ་ནེ. ཨ་ཝེ་རི་ས་བྷཱ་ག་སྶཱཏི ཨ་ཝེ་རཱི ཧུ་ཏྭཱ ས་བྷཱ་ག་སྶ.
པ་ཀཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོཏི ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶཱ་པཱིཏི པི་ས་དྡེ་ན ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཀཱ ནཱ་མ ཀ་ཐཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཊྛཱ་ནེ. ས་བྷཱ་ག་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སནྟི ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་ག་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ. སུ་དྡྷ་སྶཱཏི ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་ག་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཏོ སུ་དྡྷ་སྶ. ཨཱ་ཝི་ཀ་ར་ཎཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ.
ཏ་ཏོཏི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ཏོ, པ་ར་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱཏི ཨེ་ཀཱ་ཧེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ. ཡཱ་ཝ ཙུ་དྡ་ས དི་ཝ་སཱ་ནི, ཏཱ་ཝ དི་ཝ་ས་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཀྑ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣནྟི པ་ཀྑེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ. ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཀྑ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣནྟི པ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ.
སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣནྟི སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ. ཏ་ཏོ ཝཱཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཊྛི་སཾ་ཝ་ཙྪ ར་ཏོ ཝཱ. བྷི་ཡྻོ་པཱིཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་མྤི.
ཏ་ཏོཏི ཏཱི་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི. པ་རནྟི ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ. ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན. ཝ་ཏྠུ་ཀི་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཝ་ཏྠུ་ཀི་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ. ནཱ་མ་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝཱཏི ‘‘ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་པ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་སྶེ་ཝ ཝ་སེ་ན ཝཱ. ཨེ་ཏྠ ཧི མ་ཏྟ་ས་དྡོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠོ, ཏེ་ན ཝ་ཏྠུཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི.
ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ནཱ་མ་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི པ་དེ. ས་ཛཱ་ཏི་སཱ་དྷཱ་ར་ཎནྟི ས་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ཏི ས་ཛཱ་ཏི, ཏཱ་ཡ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ས་ཛཱ་ཏི་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ. ས་བྦེ་སཾ, ས་བྦེ་ཧི ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ. ཏ་ཏྠཱཏི དུ་ཝི་དྷེ་སུ ནཱ་མེ་སུ. ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ནཱ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ པི་ས་དྡོ ‘‘ཨ་ཧཾ བྷ་ནྟེ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཛཱ་ཏི་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན་པི ‘‘ཨ་ཧཾ བྷ་ནྟེ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷ་ཡ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན་པི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ས་བྦ་མྤི པ་རི་ཝཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཨི་དཾ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝ་ས་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཏྠ ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝ་ཏྠུ. གོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ ཉཱ་ཎཾ ཝཱ, ཏཾ ཏཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི གོ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠཱཏི ཝ་ཏྠཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་སུ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཝ་ཙ་ནེ་སུ. སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛིཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན དུ་ཊྛུ་ལླཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ནཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ. ཡོ ཡོཏི ཏི་སྶོ ཝཱ ཕུ་སྶོ ཝཱ ཨཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ན་ཡེ་ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ? ‘‘ཨ་ཧཾ བྷ་ནྟེ…པེ… ས་ངྒྷོ དྷཱ་རེ་ཏུ’’ ཨི་ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཝེ་ད་ཡཱ་མ་ཧནྟི ཝེ་ད་ཡཱ་མི ཨ་ཧཾ. མ་མ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ས་ངྒྷཾ, ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ཛཱ་ནཱ་པེ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི མནྟི ཝེ་ད་ཡ་ཏི ཨི་ཏི མཾ. པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ས་ངྒྷཾ, ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏཱི་ཏི མཾ ས་ངྒྷོ དྷཱ་རེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ བ་ཧཱུ་སུ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ‘‘ཏི་ཎྞཾ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ དྷཱ་རེ་ནྟཱུ’’ཏི པཱ་ཋོ ཨ་ཏྠི. ཀེ་སུ་ཙི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ‘‘ཏི་ཎྞཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ དྷཱ་རེ་ནྟཱུ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀོ་ཡེ་ཝ པཱ་ཋོ ཨ་ཏྠི. ཧེ་ཊྛཱ མཱ་ན་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཏཱི་ཧི ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟེ་ན ས་ངྒྷཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ས་ཙེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ‘‘མཾ ས་ངྒྷོ དྷཱ་རེ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨ་ཐ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ས་ཙེ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཏི་ཎྞཾ, ཨེ་ཝཾ ‘‘མཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ དྷཱ་རེ་ནྟཱུ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་ད་ཉྩ ས་དྡ་ས་ཏྠ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་ཝི་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
‘‘ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ར་ཏྟི་པ་རི་གྒ་ཧོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ་མྤི པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མནྟི པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པཾ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨེ་སཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀོ བྷི་ཀྑུ. ཨ་སྶཱཏི ཨཱ་ག་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ.
ཏ་ཏོཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་དི་ཝ་ས་ཏོ. ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་དི་ཝ་སེ་ན ས་མཾ པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦཾ ནུ་ཁོ, ན ནུ་ཁོ་ཏི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ. པ་རི་ཝུ་ཏྠ་ཏྟཱཏི པ་རི་ཝ་སི་ཏ་ཏྟཱ. སོཏི པ་རི་ཝུ་ཏྠོ བྷི་ཀྑུ. ཨི་དནྟི དཱ་ཏ་བྦ་མཱ་ན་ཏྟཾ. ཏནྟི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟཾ. ཚཱ་ར་ཏྟནྟི ཚ་ར་ཏྟི་ཡོ ས་མཱ་ཧ་ཊཱ་ཏི ཚཱ་ར་ཏྟཾ, ས་མཱ་ཧཱ་རེ དི་གུ. ‘‘ཚ་ར་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ སུ་ཁུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཚ་ཀཱ་ར་སྶ དཱི་གྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཙེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་པ་ཏྟིཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་མི་ནཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟཾ ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟེ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ་པི དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི མཱུ་ལ་མཱ་ན་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཐཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨ་སྶཱཏི མཱ་ན་ཏྟཾ ཡཱ་ཙ་ནྟ་སྶ. ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པནྟི ཏ་སྶ ཡཱ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ. ས་ཙེ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ དྭེཏི ཨེ་ཏྠ དྭེཏི ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ཏ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་མྤི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ ཨེ་ཀ་བ་ཧཱུ་སུ. ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་མེ ཝཱཏི ཏ་སྶ མཱ་ན་ཏྟ་དཱ་ན་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ. ཨི་དྷ པ་ནཱཏི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟེ པ་ན. ཨི་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ. ཡཾ མཱ་ན་ཏྟཾ དི་ཡྻ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟེ.
ཨ་ཝ་སེ་སཱཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་ས་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སེ་ཧི ཨ་ཝ་སེ་སཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་ཝ་སེ་སེ་སུ དྭཱི་སུ པ་རི་ཝཱ་སེ་སུ. ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་པ་རི་ཝཱ་སོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀི་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨི’’ནྟི. ཨེ་སཱཏི སུ་དྡྷ་ནྟོ, དཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏནྟི ཛཱ་ན་ནཱ་ཛཱ་ན་ནཾ.
ཏ་ཏྠཱཏི དྭཱི་སུ སུ་དྡྷ་ནྟེ་སུ, ཙཱུ་ལ༹་སུ་དྡྷ་ནྟོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡོཏི བྷི་ཀྑུ, ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ.
ཏནྟི ཙཱུ་ལ༹་སུ་དྡྷ་ནྟཾ, པ་རི་ཝ་ས་ནྟེ་ན པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་གྒ་ཧེ་སཱིཏི པ་རི་ཝཱ་སཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཨ་ཉྙནྟི ག་ཧི་ཏ་མཱ་ས་ཏོ ཨ་ཉྙཾ. ‘‘པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཝཱ་ས་ག་ཧ་ཎ་ཀི་ཙྩ་མྤི ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི ག་ཎྷ་ནྟ་སྶེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ, དེ་ནྟ་སྶེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཝཱ. ཨུ་དྡྷ་མྤི ཨཱ་རོ་ཧ་ཏཱིཏི པ་རི་ཝཱ་ས་ག་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལ་ཏོ ཨ་ཉྙ་མྤི ཀཱ་ལཾ པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨུ་དྡྷ་མྤི ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ་པི ཨོ་རོ་ཧ་ཏཱིཏི པ་རི་ཝཱ་ས་ག་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལ་ཏོ ཨཱུ་ན་མྤི ཀཱ་ལཾ པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཧེ་ཊྛཱ་པི ཨོ་རོ་ཧ་ཏི. ཨི་དནྟི ཨཱ་རོ་ཧ་ནོ་རོ་ཧ་ནཾ. ཏ་སྶཱཏི སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་ས་སྶ. ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཙྩ དྭེ, ཏི་སྶོ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཝཱ བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཝི་ནཱ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཙཱུ་ལ༹་སུ་དྡྷ་ནྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་སུ་དྡྷ་ནྟཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏནྟི མ་ཧཱ་སུ་དྡྷ་ནྟཾ. ཡཱ་ཝ ཡ་ཏྟ་ཀོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་དི་ཝ་སོ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨུ་དྡྷཾ ནཱ་རོ་ཧ་ཏཱིཏི ཨུ་དྡྷཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ན་ཀཱ་ལ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ན ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི. ཨེ་ཏྠཱཏི སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སེ. ཨ་ཡཾ སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སོ ནཱ་མཱཏི ནི་ག་མ་ནཾ.
ཏ་ཏྠཱཏི ཏི་ཝི་དྷེ་སུ ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སེ་སུ. ‘‘ཨོ་དྷུ་ནི་ཏྭཱ ས་མོ་ད་ཧི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦ་པ་རི་ཝཱ་སོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨོ་དྷུ་ནི་ཏྭཱ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦོ པ་རི་ཝཱ་སོ ཨོ་དྷཱ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ནོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི, ‘‘པ་རི་ཝཱ་སོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་དྡྷི་ཏ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཝ་དྷུ་ནི་ཡ་ཏེ, ཨ་ཝ་དྷུ་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝཱ ཨོ་དྷཱ་ནཾ, སཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨོ་ད་ཧཱི་ཡ་ཏེ ས་མྤི་ཎྜཱི་ཡ་ཏེ, ཨུ་ད་ཧི་ཡ་ཏི ས་མྤི་ཎྜི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ས་མོ་དྷཱ་ནནྟི ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ‘‘མ་ཀྑེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ དྷུ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་པྤོ་ཊ་ན་དྷཾ་ས་ན་དྷོ་ཝ་ནཱ་ནི ད་སྶེ་ཏི. སོཏི ཨོ་དྷཱ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ནོ, ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨེ་ཏྠཱཏི ཨོ་དྷཱ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ནེ. ཡོཏི བྷི་ཀྑུ, པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་རི་ཝ་ས་ནྟོ ཝཱ མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧོ ཝཱ མཱ་ན་ཏྟཾ ཙ་ར་ནྟོ ཝཱ ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་ར་ཧོ ཝཱ ཡོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘པུ་རི་མཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི པ་དཾ ‘‘ས་མཱ ཝཱ’’ཏི པ་དེ ས་ཧཱ་དི་ཡོ་གོ. ‘‘ཨཱུ་ན་ཏ་རཱ’’ཏི་པ་དེ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཨ་པཱ་དཱ་ནཾ, ཨ་ནུ་མེ་ཡྻ་ཝི་ས་ཡ་ཨ་པཱ་དཱ་ནཾ ཝཱ. ‘‘ཨ་དི་ཝ་སེ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨོ་དྷུ་ནི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ དྷུ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཏྠེ་ཡེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི. ཨཱུ་ན་ཀ་པ་ཀྑ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱཏི པ་ཀྑ་ཏོ ཨཱུ་ན་ཀེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ནཱཏི པ་ཀྑེ ཝུ་ཏྟེ་ན ཨེ་ཏེ་ན ཨུ་པཱ་ཡེ་ན.
ཏ་ཏྠཱཏི མཱུ་ལཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ. ཨཱ་ཝི ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱཏི མཱུ་ལཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཝི ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ. པ་མཱ་ཎནྟི ཀཱ་ར་ཎཾ. ཡཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི. ཏ་ཏྠཱཏི མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཡཾ མཱུ་ལི་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ. ཨི་ཏ་རནྟི མཱུ་ལི་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ མཱུ་ལཱ་པ་ཏྟིཾ. ས་མོ་དྷཱ་ཡཱཏི ས་མོ་ད་ཧི་ཏྭཱ. པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཀཱ ཝཱ ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ས་བྦ་ཙི་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་བྦ་ཙི་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོཏི ས་བྦཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཙི་རེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ. ཏཱ་སནྟི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ. ཨ་གྒྷེ་ནཱཏི པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན. ཨ་གྒྷ་ས་དྡོ ཧེ་ཏྠ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀོ. ཨ་བྷི་དྷཱ་ནེ (ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཡཾ ༡༠༤༨ གཱ་ཐཱ་ཡཾ) ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་གྒྷོ མུ་ལྱེ ཙ པཱུ་ཛ་ནེ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ‘‘མུ་ལྱེ ཙཱ’’ཏི པ་ད་སྶ མཱུ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཱ་སཾ ར་ཏྟི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཨི་མེ་ཧི པ་དེ་ཧི ཨ་གྒྷེ་ན ར་ཏྟི་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦོ པ་རི་ཝཱ་སོ ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ནོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ས་བྦ་ཙི་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀི་ཉྩཱ་པི ཀོ་ཊི་ཨ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཏ་ཏི་ཡ་ཀྑ་རེ་ན པཱ་ཋོ ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ་པི སོ པཱ་ཋོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཀ་སྨཱ? བ་ཧཱུ་སུ པཱ་ལི༹་པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ཙ ཨ་ལི་ཁི་ཏ་ཏྟཱ. བ་ཧཱུ་སུ ཧི པོ་རཱ་ཎ་པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀྑ་རེ་ན པཱ་ཋོ་ཡེ་ཝ ལི་ཁི་ཏོ, ཏ་སྨཱ སོ པཱ་ཋོ་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ, ན ཨ་ཉྙོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. སོཏི ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ. ཨཱ་ག་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཡ་སྶ པ་ནཱཏི བྷི་ཀྑུ་སྶ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་བྦནྟི ས་ཀ་ལཾ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ཧ་སྶ་གཱ་ཐཱ་ཡ –
ད་ས་ས་ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ར་ཏྟི་ས་ཏཾ ཚཱ་ད་ཡི་ཏྭཱ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན་པི ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ནོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་གྒྷ་ས་དྡ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀྑ་རེ་ན པཱ་ཋ་སྶ ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་གྒྷེ་ན ད་ས་ར་ཏྟི་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ས་མོ་དྷཱ་ཡ དཱ་ཏ་བྦོ ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ.
ཡོ པ་རི་ཝཱ་སོ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ དི་ཡྻ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་རི་ཝཱ་སོ མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན མི་སྶ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦོ པ་རི་ཝཱ་སོ མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ནོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྲཱཏི མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ནེ. ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཱ་ཡཱཏི ཏ་སྶ ཡཱ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ་ཡ.
ཨེ་ཏྠ ཙཱཏི མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ནེ ཙ, ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
‘‘པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟ་ཉྩ …པེ… ཀ་ཐ་ཡི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏཾ པ་ནཱཏི པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ པ་ན. ‘‘ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ཀྑ་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ མཱ་ན་ཏྟཾ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཏཾ པ་ནཱཏི པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ པ་ན, དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་མནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཾ, མ་ཧཱ་སཱི་མ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སོ་དྷེ་ཏྭཱཏི ས་བྦཱ་སཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་ན་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན, ཚ་ནྡཱ་ར་ཧཱ་ནཾ ཚ་ནྡ་ན་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན, སཱི་མ་ཏོ བ་ཧི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ སོ་དྷེ་ཏྭཱ. ཙ་ཏུ་ཝ་གྒ་ག་ཎནྟི ཙ་ཏུ་ཝ་གྒ་ས་ངྒྷཾ. ག་ཎོཏི ཙེ་ཏྠ ས་ངྒྷོ་ཡེ་ཝཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
ཏ་ཏྲཱཏི ‘‘ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ. མུ་ཁ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ནནྟི ཨུ་པཱ་ཡ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ནཾ, ཨཱ་དི་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ནཾ ཝཱ. ‘‘ཨཱ་པ་ནྣཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ’’ཏི པ་དཾ ‘‘ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ’’ཏི པ་དེ ཀ་ཏྟཱ, ‘‘ཡཱ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི པ་དེ ཀཱ་རི་ཏ་ཀ་མྨཾ. ‘‘བྱ་ཏྟཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ’’ཏི པ་དཾ ‘‘ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ’’ཏི པ་དེ ཀཱ་རི་ཏ་ཀ་ཏྟཱ, ‘‘ས་ངྒྷོ’’ཏི པ་དཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཀཱ་རི་ཏ་ཀ་མྨཾ. ‘‘ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. ཏ་བྦ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཀཱ་རི་ཏ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཉཱ་པེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟནྟི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི མཱ་ལ༹་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཨ་སྶཱཏི མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནོཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ས་ནྟི་ཀ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱཏི ཨི་དཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་རཱ་ཏི་ཀྐ་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ་པཱིཏི བྷི་ཀྑུ་ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ་པི. ཏ་ཏྠཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ. ཀུ་རུ་ནྡི་མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རཱི་སུ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཙཱཏི བྷི་ཀྑུ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཙ. གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ མུ་ཉྩི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྨཱ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རེ་པི ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ནི་སཱི་ད་ན་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ. ཋཱ་ནནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཋཱ་ནཾ. ཨེ་ཏཱིཏི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. པ་གེ་ཝཱཏི པཱ་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཏཱ་ཡཱཏི མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ནི་ཡཱ.
ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཛཱ་ན་ན་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ. ཏནྟི ཝ་ཙ་ནཾ. པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཝ་ཏྟ་པཱུ་ར་ཎ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཡུ་ཏྟ་ཏ་རཾ དི་སྶ་ཏཱིཏི ཡུ་ཏྟ་ཏ་རཾ ཧུ་ཏྭཱ དི་སྶ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟ་བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝི་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ་པི ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་ག་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ, ན གཱ་མེ ཋི་ཏཱ་ན་མྤི ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ་ནྟི དཱི་པེ་ཏི. ཨུ་པོ་ས་ཐེཏི ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ་པི. དེ་ཝ་སི་ཀནྟི དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ. ཏ་སྨིཾ གཱ་མེཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཝ་ས་ན་གཱ་མེ. ཨ་ཉྙ་ཏྲཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཝ་ས་ན་གཱ་མ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ གཱ་མེ. ཏ་ཏྲཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཝ་ས་ན་གཱ་མཾ. ད་སྶེ་ཏྭཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ. ཏཱ་ཡཱཏི མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ནི་ཡཱ. ཝི་ཧཱ་རནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་ཧཱ་རཾ. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡཱཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་ཏོ བ་ཧཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཡནྟི མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ནཱི.
ཝཱི་ས་ཏི ག་ཎོ ཨི་མ་སྶཱ་ཏི ཝཱི་ས་ཏི་ག་ཎོ, ས་ངྒྷོ, ཏ་སྨིཾ. མཱ་ན་ཏྟཾ ཙ་ར་མཱ་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་དཾ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ནཱ་མཱཏི ཨི་དཾ པུ་བྦ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ནི་ག་མ་ཝ་སེ་ན པ་ར་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཀ་ཐ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠཱཏི ཏི་ཝི་དྷེ་སུ མཱ་ན་ཏྟེ་སུ. ཡ་དེ་ཏཾ མཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ར་ཏོཏི པ་ར་སྨིཾ. པ་རི་ཝཱ་སཾ པ་རི་ཝ་ས་ནྟ་སྶ མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶི་ཏ་སྶ ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཨི་དནྟི མཱ་ན་ཏྟཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཨོ་དྷཱ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཏ་མྤཱིཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་མྤི.
ཏནྟི ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ན་མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ནཾ, དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ཨེ་ཏ་པ་རི་མཱ་ཎེ་ན ཝ་ཙ་ན་ཀྐ་མེ་ན, ‘‘ཨ་ཡ་ཉྷི ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ པ་རི་ཝཱ་སོ ནཱ་མཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༢) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ‘‘ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཱ་ཝ ཝ་ཙ་ན་ཀྐ་མེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཏེ་ན ཧི བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ད་སྶེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་དྡོ་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ
༡༠༢. ཡཱ པཱ་ལི༹ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༡༠༨. ཏ་ཏོཏི པཱ་ལི༹་ཏོ. ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟིནྟི ཏཾ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟིཾ. ཨ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་སྶ. ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཝཱ. སོཏི བྷི་ཀྑུ, ཋི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱཏི ཏ་སྶཱ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི་པི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨི་མྤཱིཏི མཱུ་ལཱ་ཡ པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནེ་པི. མ་ཀྑི་ཏཱཏི པི་སི་ཏཱ, དྷཾ་སི་ཏཱ ཝཱ. མ་ཀྑི་ཡ་ནྟི པི་སི་ཡ་ནྟི, དྷཾ་སི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ མ་ཀྑི་ཏཱ, པ་རི་ཝུ་ཏྠ་དི་ཝ་སཱ. ཏ་ཏོཏི པཱ་ལི༹་ཏོ པ་ར་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ར་ཏོ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཝནྟི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཝཱ་རེ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ
༡༢༥. ཏ་ཏོཏི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཝཱ་ར་ཏོ, པ་རཾ ད་སྶི་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྠ ཙཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝཱ་རེ ཙ. ཡ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཎཱ, ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན, ཏ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཎཱ ཝཱ, ‘‘མཱུ་ལཱ་ཡ…པེ… དེ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྨཱ ས་བྦེ མ་ཀྑི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏོཏི ཝཱ་ར་ཏོ པ་རཾ ནི་ཊྛཱ་པི་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ
༡༣༤. ཏ་ཏོཏི ཝཱ་ར་ཏོ པ་རཾ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏོཏི ཝཱ་ར་ཏོ པ་རཾ པཱ་ལི༹ ཋ་པི་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ལ་ཛྫི་དྷ་མྨེ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡནྟི ཀ་མྨཾ. ཏ་ཏོཏི ཝཱ་ར་ཏོ པ་རཾ ཏ་ཐེ་ཝ པཱ་ལི༹ ཋ་པི་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༡༣༨. ཏ་ཏོཏི ཝཱ་ར་ཏོ པ་རཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པཱ་ལི༹ ཋ་པི་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༡༥༦. ཏ་ཏོཏི ཝཱ་ར་ཏོ པ་རཾ སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༡༦༠. ཏ་ཏོཏི པཱ་ལི༹་ཏོ པ་རཾ པཱ་ལི༹ ཋ་པི་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༡༦༥. ཏ་ཏྠཱཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ. ཨ་ནྟ་རཱ…པེ… ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ་ཏིཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༡༦༦. པ་ཙྪི་མ་སྨིཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ བྷེ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀིཾ ‘‘པ་ཙྪི་མ་སྨིཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀོ་ཝ སོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ‘‘པ་ཙྪི་མ་སྨིཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྪཱ ཚཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠ པ་ནས་དྡོ ག་ར་ཧ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀོ, ཏ་ཐཱ་པཱི་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀོ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཙྪཱ ཚཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཙྪི་མ་སྨིཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༡༨༠. ‘‘ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ ས་མྦྷི་ནྣཱ’’ཏི ཨེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༨. དྭེ་བྷི་ཀྑུ་ཝཱ་ར་ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༡༨༡. ཏ་ཏོཏི པཱ་ལི༹་ཏོ པ་རཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ. མི་སྶ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཧི མི་སྶ་ཀ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ཧི མི་སྶ་ཀ’’ནྟི.
༡༨༤. ཏ་ཏོཏི པཱ་ལི༹་ཏོ པ་རཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨི་དྷ པ་ན བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ཋེ. ཏ་ཉྩཱཏི ‘‘ཨི་དྷ པ་ན བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ཝུ་ཏྟཾ ས་བྦཾ ཝ་ཙ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨི་ཏི ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.