༢. པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ

༡. པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ

༧༥. པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱཏི པ་ད་སྶ པ་རི་ཝཱ་སཾ པ་རི་ཝ་ས་ནྟཱི་ཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཝཱ་སཾ པ་རི་ཝ་ས་ནྟཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘པ་རི་ཝཱ་སཾ པ་རི་ཝ་ས་ནྟཱ’’ཏི ཏ་དྡྷི་ཏ་ཝཱ་ཀྱེ. ཏེ་སཱུཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་སུ པ་རི་ཝཱ་སེ་སུ. ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་རི་ཝཱ་སོཏི ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་ཝཱ་སོ, ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཝཱ དཱ་ཏ་བྦོ པ་རི་ཝཱ་སོ, ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི ཝཱ པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦོ པ་རི་ཝཱ་སོ ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་རི་ཝཱ་སོ. ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སོཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ པ་རི་ཝཱ་སོ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སེ. ཡནྟི ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཡཾ པ་ནཱཏི ཨ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སོ པ་ན. ཨི་དྷཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ. སེ་སཱཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་ས་ཏོ སེ་སཱ. ཏ་ཡོཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ, དཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨཱ་པ་ནྣཱ ཙེ་ཝཱཏི ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ ཙེ་ཝ. ཏེ་སཱུཏི ཏི་ཝི་དྷེ་སུ པ་རི་ཝཱ་སེ་སུ. ཨེ་ཏེ པ་ནཱཏི ཏ་ཡོ པ་ན. ཨི་དྷཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ. ཨེ་ཏེ་སཱུཏི ཏི་ཝི་དྷེ་སུ པ་རི་ཝཱ་སེ་སུ.

པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ར་ཧཱ་དཱི་ན་མྤཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧ་མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ཀ་ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་ར་ཧཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. པི་ས་དྡེ་ན པ་ཀ་ཏི་པ་ཀ་ཏ་ཏྟཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཏེཏི པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཡཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དིཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སཱ་དི་ཡ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ སཱ་དི་ཡ་ནཾ ནཱ་མ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དཱི་སུ, ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨནྟི ཨེ་ཏཾ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀ་སྶ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ན་ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཱ་ནི. བཱི་ཛ་ན་ཝཱ་ཏ་དཱ་ནཱ་དི་ནོཏི བཱི་ཛ་ནི་ཡཱ པ་ཧ་རི་ཏེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཝཱ་ཏ་སྶ དཱ་ནཱ་དི་ནོ. ཨཱ་ས་ནཱ་བྷི་ཧཱ་རནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཎཾ ཨ་བྷི་ཧཱ་རོ, ཨཱ་ས་ན་སྶ ཨ་བྷི་ཧཱ་རོ ཨཱ་ས་ནཱ་བྷི་ཧཱ་རོ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ས་ན་སྶ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཎ’’ནྟི. པ་ཉྙཱ་པ་ན་མྤི ཨ་བྷི་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ཧཱ་རོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྙཱ་པ་ན་མེ་ཝ ཝཱ’’ཏི. ‘‘པཱ་ད་དྷོ་ཝ་ན་ཨུ་ད་ཀ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ད་སྶ དྷོ་ཝ་ནཾ ཨུ་ད་ཀཾ པཱ་དོ་ད་ཀནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘པཱ་ད་ཊྛ་པ་ན་ཀ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ད་སྶ ཋ་པ་ན་ཀཾ པཱི་ཋཾ པཱ་ད་པཱི་ཋནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘པཱ་ད་གྷཾ་ས་ནཾ ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ད་སྶ གྷཾ་ས་ནཾ ཀ་ཐ་ལི་ཀཾ པཱ་ད་ཀ་ཐ་ལི་ཀནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ན་མྤི ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དི་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. པི་ས་དྡེ་ན ཨ་ཉྙེ་སཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ ཀཱ ནཱ་མ ཀ་ཐཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེཏི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ. ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱཏི ས་དྡྷཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ. ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱཏི ཛཱ་ཏི་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ, ཨཱ་ཙཱ་ར་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཙ. ཀ་རོ་ནྟི, ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝཱ་རི་ཏ་མྤི ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝཱ་རི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི. མི་ཐུ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷནྟི ཨེ་ཏྠ མི་ཐུ་ས་དྡོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཡ་ཐཱ་ས་དྡོ ཡཾ་ས་དྡ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཝི་ཙྪ་ཏྠོ ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཡོ ཡོ ཝུ་ཌྜྷོ’’ཏི. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཉྷི མི་ཐ་ཏི ས་ངྒ་མཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི མི་ཐཱུཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ན ཏེ་ནཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱ, ‘‘སཱ་དི་ཏུ’’ནྟི པ་དེ བྷཱ་ཝ་ཀ་ཏྟཱ. སཱ་དི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.

‘‘ཝུ་ཌྜྷ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཌྜྷཱ་ནཾ པ་ཊི་པཱ་ཊི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷནྟི ཙ་ཏུ་ཏྠཱི་ཨ་བྱ་ཡཱི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. པུ་རི་མ་པ་དེ པ་ན པ་ཋ་མཱ་ཨ་བྱ་ཡཱི་བྷཱ་ཝོ. པཱ་ལི༹་ཡཱཏི པ་ནྟི་ཡཱ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཝ. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ་པཱིཏི པི་ས་དྡེ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨུ་པོ་ས་ཐེ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་ངྒྷེ་ན བྷཱ་ཛི་ཡ་མཱ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.

ཨོ་ཎོ་ཛ་ནནྟི ཨ་ཝ་ནུ་ད་ཏེ ཨོ་ཎོ་ཛ་ནཾ. ཨ་ཝ་པུ་བྦོ ནུ་ད་དྷཱ་ཏུ ན་ཀཱ་ར་སྶ ཎ་ཀཱ་རཾ, ད་ཀཱ་ར་སྶ ཙ ཛ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨོ་ཎོ་ཛ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནུ་ད་དྷཱ་ཏུ ཨ་པ་ན་ཡ་ན་ཏྠོ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནཱིཏི་ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་སྶཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ. ཏཱ་ནཱིཏི དྭེ ཏཱི་ཎི ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི. ཧེ་ཊྛཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཧེ་ཊྛཱ. གཱ་ཧེ་ཐཱཏི ན་ཝ་ཀ་ཏ་རེ བྷི་ཀྑཱུ གཱ་ཧཱ་པེ་ཐ. བྷ་ཏྟ་པ་ཙྩཱ་སཱཏི བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཙྩཱ་སཱ བྷ་ཏྟ་པ་ཙྩཱ་སཱ, པ་ཙྩཱ་སཱ་བྷ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཝ་ནུ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨོ་ཎོ་ཛ་ནནྟི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏཱ་ནཱིཏི ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི. ཡ་དི པ་ན ན ག་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ས་ཙེ ས་ངྒྷ་ཏོ ཝ་སྶ་གྒེ་ན ན ག་ཎྷཱ་ཏི. ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏཱིཏི ས་ཙེ ཨ་ཉྙ་སྶ ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ཨོ་དི་སྶཱཏི ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ. ཏ་སྶཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ. ཧཱིཏི ཡ་སྨཱ. ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཏ་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. བྷ་ཏྟ་གྒེཏི བྷ་ཏྟ་སྶ ག་ཧ་ཎ་ཊྛཱ་ནེ. སོཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀོ, མཱ ཀི་ལ་མི་ཏྠཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་དནྟི ཨོ་ཎོ་ཛ་ནཾ. ཨ་སྶཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ, ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.

ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཙ་ཏུ་སྶཱ་ལ་བྷ་ཏྟནྟི ཙ་ཏུ་མུ་ཁཱ སཱ་ལཱ ཙ་ཏུ་སྶཱ་ལཱ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ, ཏ་ཏྠ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ དི་ནྣཾ བྷ་ཏྟཾ ཙ་ཏུ་སྶཱ་ལ་བྷ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏནྟི ཙ་ཏུ་སྶཱ་ལ་བྷ་ཏྟཾ. པཱ་ལི༹་ཡཱཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ. ཨོ་ས་ཀྐི་ཏྭཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ས་ཀྐི་ཏྭཱ. ཧ་ཏྠ་པཱ་སེཏི བྷ་ཏྟ་དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ. སེ་ནོཏི ཀུ་ལ་ལོ. ‘‘ཨཱ་རཱ་མི་ཀ་ས་མ་ཎུ་དྡེ་སེ་ཧཱི’’ཏི པ་དཾ ‘‘ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི པ་དེ ཀཱ་རི་ཏ་ཀ་མྨཾ. ས་ཡ་མེ་ཝཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀེ་ན ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ. མ་ཧཱ་པེ་ལ༹་བྷ་ཏྟེ་པཱིཏི མ་ཧ་ཏི་ཡཾ པེ་ལཱ༹་ཡཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དི་ནྣེ བྷ་ཏྟེ་པི. ཡ་ཏྠ པ་ནཱཏི པ་རི་ཝི་ས་ཊྛཱ་ནེ པ་ན.

༧༦. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ནི་ཡ་མ་ནི་དྡེ་ས་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཡཱ ཨ་ཡཾ ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི. ས་མྨཱ ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ནཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཡཾ. ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་སཱ་ཝ་ན་མྤི ཨུ་པ་ས་མྤཱ་ད་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཧུ་ཏྭཱ་པི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ན སཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཝཱ་ཙ་ཀེ ཨ་ས་ཏི. ན ནི་སྶ་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ན་མེ་ཝ ནི་སྶ་ཡོ ན དཱ་ཏ་བྦོ, ན དི་ནྣ་ནི་སྶ་ཡཱ་ན་མྤཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡོ ན དཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དི, ཡེ་ཧི་པི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ག་ཧི་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.

ཨ་ཉྙོ སཱ་མ་ཎེ་རོཏི པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ ད་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ཨ་ཉྙོ སཱ་མ་ཎེ་རོ. ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱཏི ས་བྦ་ས་མྨུ་ཏཱི་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཋཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ. པ་ཊི་བ་ལ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨོ་ཝ་དི་ཏུཾ པ་ཊི་བ་ལ་སྶ. ཨི་མི་ནཱ ལ་དྡྷ་ས་མྨུ་ཏི་ཀེ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟོ ཨ་ལ་དྡྷ་ས་མྨུ་ཏི་ཀོ་པི ག་རུ་དྷ་མྨེ་ཧི ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨོ་ཝ་དི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝོཏི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. སོཏི བྷི་ཀྑུ. ཝོཏི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, ད་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.

སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཡཱཏི སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཱ. ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཱ་དི་ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི ནཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ པཱ་པི་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ པཱ་པི་ཊྛ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟ་སུ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པཱ་པི་ཊྛ་ཏ་རཱཏི དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི པཱ་པི་ཊྛ་ཏ་རཱ. ཏཱ་སནྟི ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི པུ་རི་མཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ན་ཡེ་ནེ་ཝ. བྷེ་དོཏི ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཝི་སེ་སོ. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ པཱ་པི་ཊྛ་པཱ་པི་ཊྛ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་སེ་ན ཏེ་སཾ ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤཱིཏི ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི.

ཀ་མྨནྟི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ནཱ་མཾ ཀཱ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡཾ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཀཱ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ཀ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ཀ་མྨ་སྨིཾ ས་ཏི, ཀ་མྨེ་ན ཝཱ ཝ་ཙི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཀ་སི་ཀ་མྨནྟི ཀ་སི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀ་མྨཾ. གོ་ར་ཀྑ་ཀ་མྨནྟི གོ་ར་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀ་མྨཾ. ‘‘ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཀ་མྨི་ཀཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེཏི ཀ་མྨི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ, ན ག་ར་ཧི་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.

ཝ་ཙི་ཏ་བྦཾ ཨ་ནེ་ན དོ་སེ་ནཱ་ཏི ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ, སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ས་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ, ཏཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ལི་བོ་དྷ་ཏྠཱ་ཡ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡཱ་ཝ ན ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་ནྟཾ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨི་མ་མྷཱ ཨཱ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀ་པ་ད་མྤི མཱ པ་ཀྐཱ་མཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེཏི ཏུ་ཡ྄ཧཾ.

ཨ་ནུ་ཝཱ་དོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙེ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཝཱ་དོ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཧཱ་རེ ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ས་རཱུ་པེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. མེཏི མ་ཡ྄ཧཾ. ཏནྟི ཏ་ཝཾ. ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ན ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ’’ཏི. ན སཱ་རེ་ཏ་བྦོཏི ན ས་རཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ན བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་མྤ་ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ལ་ཧ་ཝ་སེ་ན ན ས་མྤ་ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཀ་ལ་ཧོ ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི.

ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རེ་ན ཧུ་ཏྭཱཏི ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རེ་ན ཧོ་ནྟེ་ན་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་ར་ཏོ ཨ་ག་ནྟ་བྦེ ས་མཱ་ནེ ཀིཾ པ་ཙྪ་ཏོ ག་ནྟ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨཱ་ས་ན་པ་རི་ཡ་ནྟོཏི ཨཱ་ས་ན་མེ་ཝ པ་རི་ཡ་ནྟོ ལཱ་མ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ས་ན་པ་རི་ཡ་ནྟོ, ཏ་ད་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀཱ་ས་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. སྭཱ་སྶཱཏི སོ ཨ་སྶ. སོཏི ཨཱ་ས་ན་པ་རི་ཡ་ནྟོ. ཨ་སྶཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨཱ་ས་ན་པ་རི་ཡ་ནྟེ. ཨ་ཡནྟི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀོ, ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ག་ཧི་ཏཱ་ཝ་སེ་སཱཏི ག་ཧི་ཏཱ་ཧི སེ་ཡྻཱ་ཧི ཨ་ཝ་སེ་སཱ. མ་ངྒུ་ལ་གཱུ་ཐ་བྷ་རི་ཏཱཏི མ་ངྒུ་ལཱ་ནཾ གཱུ་ཐེ་ཧི པཱུ་རི་ཏཱ. ཨ་སྶཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ. ར་ཛེ་ཧི ཧ་ཏཱ ནཱ་སི་ཏཱ བྷཱུ་མི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ར་ཛོ་ཧ་ཏ་བྷཱུ་མི. ཛ་ཏུ་ཀ་མཱུ་སི་ཀ་བྷ་རི་ཏཱཏི ཛ་ཏཱུ་ཧི ཙ མཱུ་སི་ཀཱ་ཧི ཙ པཱུ་རི་ཏཱ. པ་ཎྞ་སཱ་ལཱཏི པ་ཎྞེ་ཧི ཚཱ་དི་ཏཱ སཱ་ལཱ. ཨ་སྶཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ. ས་བྦེ་པི ཨཱ་ཝཱ་སཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏེ་ཧཱིཏི པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ཧི. ཏེ་སཱུཏི ཨཱ་ཝཱ་སེ་སུ. ཡནྟི ཨཱ་ཝཱ་སཾ. པ་ཙྩ་ཡནྟི ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ལཱ་བྷཾ. ཨེ་ཀ་པ་སྶེཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་སྶེ.

ཨ་སྶཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ, དེ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སོ ཨེ་ཝཱཏི ཨཱ་ས་ནཱ་དི་པ་རི་ཡ་ནྟོ ཨེ་ཝ. ཉཱ་ཏི་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ནི་མ་ནྟི་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏཾ ཀུ་ལཾ. སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡཱཏི སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ. ཨ་སྶཱཏི ཀུ་ལ་སྶ, བྷ་ཝེ་ཡྻ ཝཱ.

ཧ་རཱ་ཡ་མཱ་ནེ་ནཱཏི ལ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན. ཡེ་ནཱ་པཱིཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀེ་ན་པི. ས་མཱ་དི་ནྣནྟི ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་དྷུ་ཏ་ངྒ་ས་མཱ་དི་ནྣཾ. ཏ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ངྒཾ ན ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་དྷུ་ཏ་ངྒ་མྤཱིཏི པི་ས་དྡོ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ངྒཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཡོ པ་ནཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀོ པ་ན.

ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ མེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ནྟེ ས་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཡ་ས་དྡོ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠོ, ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སོ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཨེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ‘‘སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧཱི’’ཏི པ་དཾ ‘‘པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི པ་དེ ཀཱ་རི་ཏ་ཀ་མྨཾ. ཨེ་ཏྠཱ་པི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ་པི ཝི་ཧཱ་རེ པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ་པི བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་སེ་དྷོ ན་ཏྠི. ཀ་སྨཱ? ‘‘ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. གཱ་མེཏི མ་ཧཱ་གཱ་མེ, ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་ཝི་ཝི་ཏྟེ གཱ་མེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. གཱ་མ་ཀཱ་ཝཱ་སནྟི གཱ་མོ་ཡེ་ཝ ཁུ་དྡ་ཀ་ཊྛེ་ན གཱ་མ་ཀོ, ཏ་སྨིཾ ཀཱ་རི་ཏོ ཨཱ་ཝཱ་སོ གཱ་མ་ཀཱ་ཝཱ་སོ, ཏཾ.

ག་ཏེ་ན ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀེ་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཀི་སྨི་ཉྩི ཝི་ཧཱ་རེ, ས་བྦེ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ. ན ཨེ་ཀ་ཙྩེ པ་སྶ་ཏི, ཨ་པ་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ནཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

ཨེ་ཀ་སྶ ཝཱ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ’’ནྟི པ་དེ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ’’ནྟི པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ. ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ས་མྤཱིཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ན་མྤི. ཏ་སྶཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ. ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶེ་ཝཱཏི ཨ་ནཱ་ད་རེ ཙེ་ཏཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཡ་ཉྩ པ་ནཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀོ ཙ. ག་ཏ་ཀཱ་ལེཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ. ཡེ་པཱིཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་པི. ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱཏི ཨོ་ས་རི་ཏྭཱ, པ་ཝི་སི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་ཉྩཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀོ ཙ, ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ནེ་སནྟི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ. ཡོ་པཱིཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ་པི. ཨ་སྶཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ. ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱཏི ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏ་ཏྟཱ. ‘‘ཨ་བྦྷཱ་ན’’ནྟི པ་དཾ ‘‘ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི པ་དེ ཀ་མྨཾ, ‘‘ཧོ་ཏཱི’’ཏི པ་དེ ཀ་ཏྟཱ. ཨ་དྷི་ཀཱ ར་ཏྟི་ཡོཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ར་ཏྟི་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཱ ར་ཏྟི་ཡོ. ཨ་ཡནྟི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་དཱ. ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་པ་ཊི་པ་དཱཏི ཨ་ཝི་ར་དྡྷ་པ་ཊི་པ་དཱ, ཨེ་ཀཾ་ས་པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ག་ཙྪ་ནྟ་མྤི བྷི་ཀྑུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. སཱ་ཝེ་ཏུནྟི སུ་ཎཱ་པེ་ཏུཾ. ཝི་ས་ཡཱ་ཝི་ས་ཡེ་ནཱཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུཾ དེ་སཱ་དེ་སེ་ན. ཀ་ར་ཝཱི་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.

‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པོ་ས་ཐེཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ས་དྡ་སྶ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཱ་ད་ཡོ ཨ་ཏྠེ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ་པཱིཏི པ་ཝཱ་ར་ཎ་དི་ཝ་སེ་པི. ག་ནྟུནྟི བྷི་ཀྑུ་སྶ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟུཾ. དཱུ་ཏེ་ནཱ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏ་དཱུ་ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་དཱུ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ…པེ… ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་ཏ་བྦ’’ནྟི.

སུ་ཉྙ་ཝི་ཧཱ་རོཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝི་ཝི་ཏྟ་ཝི་ཧཱ་རོ. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཏ་ཏྠཱཏི སུ་ཉྙ་ཝི་ཧཱ་རེ. ད་ས་ཝི་དྷ་ནྟ་རཱ་ཡེ ས་ཏི པ་ན ག་ནྟ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀེ་ཧཱིཏི ཀ་མྨ་ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་ལ་དྡྷི་ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀེ་ཧི.

༨༡. ཨཱ་ཝཱ་སཱ་དཱི་ནཾ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཝཱ་སོ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ནཱཏི ‘‘ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝཱ ཨ་ནཱ་ཝཱ་སེ ཝཱ’’ཏི ཏ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན. ཨེ་ཏེ་སཱུཏི ཨཱ་ཝཱ་སཱ་དཱི་སུ. ཚ་ད་ན་ཏོཏི ཚ་ད་ན་ཀོ་ཊི་ཏོ. ཨ་ནྟོ་ཨཱ་ཝཱ་སེཏི བྷི་ཏྟི་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ ཨ་ནྟོ་ཨཱ་ཝཱ་སེ. ཨ་ཝི་སེ་སེ་ནཱཏི ‘‘ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ’’ཏི ཝཱ ‘‘པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀོ’’ཏི ཝཱ ཝི་སེ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ སཱ་མ་ཉྙེ་ན. ཨུ་ད་ཀ་པཱ་ཏེ་ནཱཏི ཚ་ད་ན་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཏ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨུ་ད་ཀ་པཱ་ཏོ, ཏེ་ན. པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞ་ཙྪ་ད་ན་བ་དྡྷ་ཊྛཱ་ནེ་སཱུཏི པ་ཉྩ་པ་མཱ་ཎེ་ན ཚ་ད་ནེ་ན བ་དྡྷ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨེ་ཏེ་སུ ཨཱ་ཝཱ་སེ་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ ཙ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་སྶ ཙ པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝཱ་རི་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ་པཱིཏི པི་ས་དྡེ་ན ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རེ པ་ན ཀཱ ནཱ་མ ཀ་ཐཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྣེ ཨཱ་ཝཱ་སཱ་དི་ཀེ, ས་ཙེ ནི་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་སྨིནྟི ས་ཊྛི་ཝ་སྶེ་པི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀེ.

ཝུ་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, ནི་མ་ནྟེ་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏྠ ཀིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རཾ པ་ཀ་ཏ་ཏྟཾ དི་སྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, ནི་མ་ནྟེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ད་ཧུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨོ་བུ་དྡྷནྟི པ་ལི་བུ་དྡྷཾ. ཨེ་ཀཱ་ས་ནེཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ས་དྡོ ས་མཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་ན་ཝ་སྶི་ཀཱ་ས་ནེ’’ཏི, ས་མཱ་ན་ཝ་སྶི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཚ་མཱ་ཡཾ ནི་སི་ནྣེཏི ཨེ་ཏྠ ཚ་མཱ་ས་དྡོ བྷཱུ་མི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་སི་ནྣེ’’ཏི. ཨི་ཏ་རེ་ནཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀེ་ན. ས་ཧཱ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཙ་ངྐ་མ་ཏི ཝི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙ་ངྐ་མེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀ་ཙ་ངྐ་མ་ས་དྡ་སྶ ཏུ་ལྱཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་མཱ་ས་ཝཱ་ཀྱཾ ད་སྶེ་ཏི.

ཚ་མཱ་ཡཾ ཙ་ངྐ་མ་ནྟནྟི ཨེ་ཏྠ བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཚ་མཱ་ཡཾ ཙ་ངྐ་མ་ནྟེ’’ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ནཱཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནོ པ་ན. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཚ་མཱ་ཡཾ ཙ་ངྐ་མ་ནྟེ’’ཏི པཱ་ཋེ. ཙ་ངྐ་མ་ནྟེཏི པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟེ. ན ཙ་ངྐ་མི་ཏ་བྦནྟི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀེ་ན ན ཙ་ངྐ་མི་ཏ་བྦཾ. ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཙ་ཡ་ས་མྤ་ནྣེ ཝེ་དི་ཀཱ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟེ ཨི་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་བྦ་ཏ་ནྟ་ར་ཝ་ན་ནྟ་ར་གུ་མྦ་ནྟ་རེ་སཱུཏི པ་བྦ་ཏ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཝ་ན་མ་ཛ྄ཛྷ་གུ་མྦ་མ་ཛ྄ཛྷེ་སུ, པ་བྦ་ཏ་ཝི་ཝ་ར་ཝ་ན་ཝི་ཝ་ར་གུ་མྦ་ཝི་ཝ་རེ་སུ ཝཱ. ཨུ་པ་ཙཱ་རནྟི དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ.

༨༢. ཨི་ཏ་རོཏི ན་ཝ་ཀོ. ཨ་སྶཱཏི ན་ཝ་ཀ་སྶ. ན ཝ་ཏྟ་བྷེ་དེ དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ན ཝ་ཏྟ་བྷེ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཨ་པ་ཙྪཱ་པུ་རི་མནྟི ཨ་པ་ཙྪཱ ཨ་པུ་རི་མཾ, ཨེ་ཀ་པ་ཧཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ཝ་སྶཱ དྭེ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. དྭི་ནྣཾ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་ས་ན་དོ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ ཧི དྭེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ནེ་སནྟི དྭི་ནྣཾ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ. མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ར་ཧཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.

པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ནཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ན་མཱ་ན་ཏྟ་དཱ་ན་ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཏེ་སྭེ་ཝཱཏི པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝ. ཨ་ཡནྟི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀོ.

༨༣. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པཱ་ལཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་མཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་ར་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ནཱ་ད་རེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་ར་སྶ ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟེ. སོཏི ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་རོ. ཨ་སྶཱཏི ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་ར་སྶ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏཱི་སུ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དེ་སུ. ཡྭཱ་ཡནྟི ཡོ ཨ་ཡཾ, ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ་སོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སོ ཝཱ་སོ ས་ཧ་ཝཱ་སོ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝི་པྤ་ཝཱ་སོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ན ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ཀ་སྶེ་ཝ ཝཱ་སོ’’ཏི. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ.

༨༤. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏཾ ཏཾ ཋཱ་ནཾ. དྭཱི་སུ པ་དེ་སཱུཏི དྭཱི་སུ ཝཱ་ཀྱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ པ་དེ་སུ. ཨེ་ཀེ་ནེ་ཀེ་ན་པཱིཏི ཨེ་ཀེ་ན ཨེ་ཀེ་ན ཝཱ་ཀྱ་པ་དེ་ན་པི. པ་རི་ཝ་སི་ཡི་ཏྠཱ་ཏི པ་རི་ཝུ་ཏྠོ, པ་རི་ཝུ་ཏྠོ པ་རི་ཝཱ་སོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི པ་རི་ཝུ་ཏྠ་པ་རི་ཝཱ་སོ, ཏ་སྶ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཨེ་སཱཏི ཨེ་སོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སུ་དྡྷ་ནྟེཏི སུ་དྡྷ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ. དུ་ཀྑ་སྶཱཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ. ཨ་ནྟནྟི ཨ་ཝ་སཱ་ནཾ, ཝི་ནཱ་སཾ ཝཱ.

༢. མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ར་ཧ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ

༨༦. ན་ཝ་ཀ་ཏ་རཾ མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ར་ཧཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ནེ་སནྟི མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ར་ཧ་མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧ་མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ཀ་ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་ར་ཧཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ, མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ར་ཧཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྠཱཏི མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ར་ཧ་སྶ ཝ་ཏྟེ. ཨི་ཏོཏི མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ར་ཧ་སྶ ཝ་ཏྟ་ཏོ.

༨༧. ཡ་ཐེ་ཝ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀོ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀོ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏེ་པི ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.

༤. མཱ་ན་ཏྟཱ་ཙཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ

༩༢. ཨཱུ་ནེ ག་ཎེཏི ཨེ་ཏྠ ག་ཎོ ནཱ་མ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ (པཱ་ཙི. ༢༡༧ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ ཝཱ’’ཏི. ས་བྦ་ཏྠཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ.

ཨི་ཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.