༨. ཙཱི་ཝ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ
༢༠༢. ཛཱི་ཝ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༣༢༦. ཙཱི་ཝ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ པ་ད་ཀྑི་ཎ་ས་དྡ་སྶ ཨ་པ་ས་བྱ་ཏྠཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཚེ་ཀཱ ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི. ཨ་བྷི་ས་ཊཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ར་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ག་ཏི་ཙི་ནྟཱ་སུ ཨི་དྷ ག་ཏྱ་ཏྠེ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་ག་ཏཱ’’ཏི. ཨ་བྷི་ག་ཏཱཏི ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ག་ནྟ་བྦཱ. ན་ནུ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་སྨཱ པ་ན ‘‘ཨ་ཏྠི་ཀེ་ཧི ཨ་ཏྠི་ཀེ་ཧི མ་ནུ་སྶེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་མི་ནཱ ཚ་ཊྛཱི་ཀ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཏ་ཏི་ཡཱ་ཀ་ཏྟུ་ནཱ ས་མཱ་ནོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ནི་ག་མེ ཝ་ས་ཏཱི་ཏི ནེ་ག་མོཏི ཝུ་ཏྟེ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཡ་ག་ཎོ ནེ་ག་མོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ཊུ་མྦི་ཡ་ག་ཎོ’’ཏི.
༣༢༧. ན་ག་རེ ནི་ཝ་ས་ནྟཱི་ཏི ནཱ་ག་རཱ. ད་ཏྭཱ, ཝུ་ཊྛཱ་པེ་སུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨཱ་རཱ་མུ་ཡྻཱ་ན་ཝཱ་ཧ་ནཱ་དཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དིས་དྡེ་ན ཨ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་བྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་གཱ་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ག་ཎི་ཀ་ཊྛཱ་ནེཏི ག་ཎི་ཀཱ་ཡ ཋཱ་ནེ. ག་ཎི་ཀཱཏི ཙ ན་ག་ར་སོ་བྷི་ནཱི. སཱ ཧི ཨ་ཏྠི་ཀེ་ན ཛ་ན་ག་ཎེ་ན ཨ་བྷི་ག་ནྟ་བྦཱ་ཏི ག་ཎི་ཀཱཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཊི་ས་ཏེ་ན ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙས་དྡོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠོ. ར་ཏྟིཾ ག་མ་ན་སྶ པ་ཊི་ནི་དྷི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་ཏེ་ན ཨེ་ཝཱ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. གི་ལཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཝི་ནཱ་པི བྷཱ་ཝ་ཏྠོ ཉཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘གི་ལཱ་ན་བྷཱ་ཝ’’ནྟི. ‘‘ཛཱ་ནཱ་པེ་ཡྻ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་ཝེ་དེ་ཡྻནྟི ཨེ་ཏྠ ཝི་ད་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཉཱ་ཎ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀ་ཏྟ་ར་སུ་པྤེཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་ཏྟ་རས་དྡོ ཛི་ཎྞ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛི་ཎྞ་སུ་པྤེ’’ཏི. སུ་པ་ནྟི སུ་ན་ཁཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི སུ་པྤཾ, ཀ་ཏྟ་རཾ སུ་པྤཾ ཀ་ཏྟ་ར་སུ་པྤཾ.
༣༢༨. ཏནྟི ཛཱི་ཝ་ཀཾ. ཨ་ཉྙེ རཱ་ཛ་དཱ་ར་ཀཱ ཝ་ད་ནྟི ཀི་རཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ན་ཏྠི མཱ་ཏཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ནི་མྨཱ་ཏི་ཀོ. ཡ་ཐཱ ཙཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ པེ་ས་ནྟི, ཏ་ཐཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཙས་དྡོ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཝ་ད་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ན ཀོ་ཙི ཀི་ཉྩི པེ་སེ་ཏཱི་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙེ་སནྟི ཛཱི་ཝ་ཀ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སཾ. ཏ་སྶཱཏི ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ. སོཏི ཛཱི་ཝ་ཀོ. ཏཾ ས་བྦནྟི ‘‘ནི་མྨཱ་ཏི་ཀོ ནི་པྤི་ཏི་ཀོ’’ཏི ཝ་ད་ན་ཉྩ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་པེ་ས་ན་ཉྩཱ་ཏི ཏཾ ས་བྦཾ.
ཡཾ་ནཱུ་ནཱཏི སཱ་དྷུ ཝ་ཏ. ཨ་ཧཾ ཝ་ཛྫ་སི་པྤཾ སི་ཀྑེ་ཡྻཾ སཱ་དྷུ ཝ་ཏཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྶཱཏི ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ. ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱིཏི ཨེ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི, པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་ཧཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཱིཏི པ་རཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ, ཨུ་པ བྷུ་སེ་ན ཝཱ ཧ་ན་ནེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི. མེ་ཏྟཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གནྟི སི་པྤ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ པ་ཝ་ཏྟཱ མེ་ཏྟཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི མེ་ཏྟཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གཾ. ཨི་ཏི ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པུ་རི་མ་ཙི་ནྟཱ་ཡ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པི ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་པི ཙཱཏི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན. ཨ་ཡནྟི ཛཱི་ཝ་ཀོ. ཨི་ཏོཏི བྷ་དྡ་ཀ་པྤ་ཏོ. ཨ་ཡནྟི ཨུ་པཱ་ས་ཀོ. ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་ནྟ་རེཏི ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ. པ་ཏྠ་ཏ་གུ་ཎནྟི པ་ཏྠ་རི་ཏ་གུ་ཎཾ. ཋཱ་ན་ནྟ་རནྟི ཋཱ་ན་བྷེ་དཾ, ཨ་ཧ་མྤཱིཏི ན ཨ་ཡཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཧ་མྤཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ག་ཝཱཏི ཨཱ་ལ་པ་ན་པ་ད་མེ་ཏཾ. པ་ཏྠ་ནནྟི ཨི་ཙྪི་ཏ་ཝ་རཾ. ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ་པཱིཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛི་ཡ་མཱ་ནོ་པི. པིས་དྡེ་ན པུ་རི་མ་ཙི་ནྟ་ན་མ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཨེ་སཱཏི ཨེ་སོ ཛཱི་ཝ་ཀོ.
༣༢༩. དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑོཏི པ་ད་སྶ དི་སཱ་སུ པཱ་མོ་ཀྑོ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑོ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་དི་སཱ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་སྨི་ཉྩ ས་མ་ཡེཏི ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཙི་ནྟ་ན་ས་མ་ཡེ ཙ, ཨཱ་ག་མཾ་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེཏི ཝཱ་ཎི་ཛེ, པུ་ཙྪཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀུ་ཏོཏི ན་ག་ར་ཏོ. ཏ་ཀྐ་སཱི་ལ་ཏོཏི ཏ་ཀྐ་སཱི་ལ་ན་ག་ར་ཏོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་ཀྐ་སཱི་ལེ. ཨཱ་མཱཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཨཱ་མ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. ཏེཏི ཝཱ་ཎི་ཛཱ. ཏ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཨཱ་ཧ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོཏི ཛཱི་ཝ་ཀོ. པི་ཏ་རནྟི ཨ་བྷ་ཡ་རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཾ. ཏེ་ཧཱིཏི ཝཱ་ཎི་ཛེ་ཧི.
ཏནྟི ཛཱི་ཝ་ཀཾ, པུ་ཙྪཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སོཏི ཛཱི་ཝ་ཀོ. ཀ་སྨཱ ཏཱ་ཏ ཏྭཾ ཨི་དྷཱ་ག་ཏོ ཨ་སི པ་ནཱ་ཏི པུ་ཙྪཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏོཏི པུ་ཙྪ་ཏོ. སོཏི ཛཱི་ཝ་ཀོ. སི་ཀྑི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་མྷཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. བ་ཧུ་ཉྩ ག་ཎྷཱ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ སོ ཀི་ཉྩི ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ སི་པྤ་སྶེ་ཝ སི་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ཉྩ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ སི་ཀྑ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ སོ ན སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སོ པ་ནཱཏི ཛཱི་ཝ་ཀོ པ་ན, ཀ་རོ་ཏི སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ལནྟི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཀ་སྨཱ སོ བ་ཧུ་ཉྩ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. མེ་དྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡཱཏི ཁི་པྤཾ ག་ཧ་ཎ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ, བ་ཧུ་ཉྩ སི་པྤ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་སྶ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཉྩ སི་པྤཾ ན ས་མྨུ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཡ་ཏྟ་ཀཾ སི་པྤཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ཡཾ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡནྟི སི་པྤཾ. ཨ་ཡནྟི ཛཱི་ཝ་ཀོ, བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ནནྟི ཛཱི་ཝ་ཀཾ. ཡ་ཐཱཏི ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀནྟི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཾ རོ་གཾ. ‘‘ན’’ནྟི པ་དཾ ‘‘སི་ཀྑཱ་པེ་སཱི’’ཏི པ་དེ ཀཱ་རི་ཏ་ཀ་མྨཾ, ‘‘བྷེ་ས་ཛྫ་ཡོ་ཛ་ན’’ནྟི པ་དཾ དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྨཾ. བྷེ་ས་ཛྫ་ཡོ་ཛ་ནནྟི བྷེ་ས་ཛྫེ་ན རོ་ག་སྶ ཡོ་ཛ་ནཾ. སོ པ་ནཱཏི ཛཱི་ཝ་ཀོ པ་ན. ཨི་མི་ནཱཏི ཛཱི་ཝ་ཀེ་ན ན ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀེ་ན དྭཱ་རེ་ནཱཏི ཙ་ཏཱུ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨེ་ཀེ་ན དྭཱ་རེ་ན. ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟོཏི ཝི་ཙ་ར་ནྟོ. པ་རི་ཏྟཾ པཱ་ཐེ་ཡྻནྟི ཨེ་ཏྠ པ་རི་ཏྟ་ས་དྡ་སྶ ཨཱ་ར་ཀྑ་ན་ཏྠེ་པི པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨི་དྷ ཨ་པྤ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ’’ནྟི. ཀ་སྨཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ པཱ་ཐེ་ཡྻཾ ཨ་དཱ་སཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྶཱཏི དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑ་སྶ. ཨ་ཡནྟི ཛཱི་ཝ་ཀོ, ལ་བྷི་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏོཏི ལ་བྷ་ན་ཏོ. ཁཱི་ཎེ པཱ་ཐེ་ཡྻེཏི པཱ་ཐེ་ཡྻེ ཁཱི་ཎེ ས་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༠༣. སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༣༣༠. ཡཱ ནཱ་མཱཏི ཡཱ ནཱ་མ གྷ་ར་ཎཱི. ཀི་མྤི མཱ་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ་ར་ལོ་པ་ས་ནྡྷཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀི་མྤི མེ ཨ་ཡ’’ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཀཱ་རཱ་དེ་ས་ས་ནྡྷིཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ‘‘མྱཱ་ཡ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨཱ་དེ་ས་ས་ནྡྷི་ཡེ་ཝ, ན ལོ་པ་ས་ནྡྷི. ཨ་ཡཾ གྷ་ར་ཎཱི མེ ཀི་ཉྩི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ཀི་མྤི ད་སྶ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྶ ཙཱཏི ས་བྦི་སྶ ཙ, ཀ་ཏ་སྶཱཏི་པི པཱ་ཋོ. རོ་གཱུ་པ་ས་མ་སྶ ཙཱཏི མ་མ རོ་ག་སྶ ཨུ་པ་ས་མ་སྶ ཙ, ཨི་མེ་ཧི པ་དེ་ཧི སཾ་ཡ་མ་སྶཱཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨུ་པ་ཀཱ་ར’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པ་ཛཱ་ནཱ་མཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོཏི གྷ་ར་ཎི་ཡཱ ཨཱ་ས་ཡོ.
༣༣༡. ‘‘ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་རཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ རཱ་ཛཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཧ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཀི་ཉྩི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘རཱ་ཛཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨི་མནྟི ཨ་ལ་ངྐཱ་རཾ. པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟེཏི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནུ་རཱུ་པེ. ནནྟི ཛཱི་ཝ་ཀཾ. ནཱ་ཊ་ཀཱ་ན་མྤཱིཏི པ་ཉྩ་ས་ཏི་ཀཱ་ནཾ ནཱ་ཊ་ཀཱ་ན་མྤི. སོ་པཱིཏི ཛཱི་ཝ་ཀོ་པི. ཏེ་སནྟི ཨ་བྷ་ཡ་ཀུ་མཱ་ར་ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནཾ. མེཏི མ་ཡ྄ཧཾ, ན པ་ཏི་རཱུ་པ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཡྻི་ཀཱ་ནནྟི མཱ་ཏཱ་མ་ཧཱི་ནཾ. ཀ་ཏ་སྶ མེ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཙ ཨུ་པ་ཀཱ་རོ ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་དི་ས་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. རཱ་ཛཱ པ་ས་ནྣོ ད་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༢༠༥. རཱ་ཛ་ག་ཧ་སེ་ཊྛི་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༣༣༢. ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ནཱཏི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་སྶ པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན. ཏཱི་ཧི ས་ཏྟཱ་ཧེ་ཧི ནི་ཙྩ་ལ་སྶ ནི་པ་ནྣ་སྶ ཨ་སྶ སེ་ཊྛི་སྶ མ་ཏྠ་ལུ་ངྒ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་པྤེ་ཝ ནི་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ནནྟི སེ་ཊྛིཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན. སཱི་སཾ ཚཱ་དེ་ཏཱི་ཏི སཱི་ས་ཙྪ་ཝཱིཏི ཝུ་ཏྟེ སཱི་ས་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཙ་མྨ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱི་ས་ཙ་མྨ’’ནྟི. ཏ་སྶཱཏི སེ་ཊྛི་སྶ. ཏཱི་ཧི ས་ཏྟཱ་ཧེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ པུ་བྦ་པ་དེ་ན པ་ཙྪི་མ་པ་དཾ གུ་ཎི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཱི་ཧི པ་སྶེ་ཧི ཨེ་ཀེ་ནེ་ཀེ་ན ས་ཏྟཱ་ཧེ་ནཱ’’ཏི.
༣༣༣. ཛ་ནཾ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཛ་ནཾ ཨ་པ་ཀྐ་མཱ་པེ་ཏྭཱ.
༢༠༧. པ་ཛྫོ་ཏ་རཱ་ཛ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༣༣༤. ཝི་ཙྪི་ཀ་སྶ ཛཱ་ཏོཏི ཝི་ཙྪི་ཀ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ ཛཱ་ཏོ, ཝི་ཙྪི་ཀཾ པ་ཊི་ཙྩ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦི ཙ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཝི་ཙྪི་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀཱུ་ལཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠ ཎི་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ག་ནྟུཾ ས་མ་ཏྠ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ག་ནྟུཾ ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་སྶ ར་ཉྙོཏི ཙ་ནྡ་པ་ཛྫོ་ཏ་ནཱ་མ་ཀ་སྶ ཨ་སྶ ར་ཉྙོ. ཧ་ཏྠི་ནཱི་ཡེ་ཝཱཏི བྷ་དྡ་ཝ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ ཧ་ཏྠི་ནཱི་ཡེ་ཝ. ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏནྟི ཝཱི་སཱ་དྷི་ཀཾ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ.
བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ དྭཱ་རེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྶཱཏི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ, ཨཱ་རོ་ཙེ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སོཏི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ, ‘‘ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་ཏ་རོཏི པུ་རི་སོ. ཏནྟི པ་ཏྟཾ. ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ཡ་སྨིཾ བྷ་ཝེ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝཱ་ཧ་ན་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་མཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སོཏི པུ་རི་སོ. པ་ཛྫོ་ཏོ ནཱ་མ ཨ་ཡཾ རཱ་ཛཱ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ས་བྦིཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱཏི ཨི་དཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦི་ཉྩ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་བྦི་ཉྩ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ, པ་རི་ཙཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ཙཱ་རེ ཝི་དྷི་ཉྩ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་ལུ་མྤེ་ཏྭཱཏི ལུ་པི་དྷཱ་ཏུ ཨོ་ད་ཧ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨོ་ད་ཧི་ཏྭཱ’’ཏི. ཝི་རེ་ཙེ་སཱིཏི ཨུ་དྡྷ་ཉྩ ཨ་དྷོ ཙ ཝི་རེ་ཙེ་སི.
༢༠༨. སི་ཝེ་ཡྻ་ཀ་དུ་སྶ་ཡུ་ག་ཀ་ཐཱ
༣༣༥. སི་ཝ་ཐི་ཀནྟི སི་ཝཱ ཛ་མྦུ་ཀཱ ཀུ་ཎ་པ་ཁཱ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི སི་ཝ་ཊྛཾ, ཏ་དེ་ཝ སི་ཝ་ཐི་ཀཾ, ཨི་མི་ནཱ སི་ཝ་ཐི་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ སི་ཝེ་ཡྻ་ཀཾ ཐི་ཀ་ས་དྡ་སྶ ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རཱུ་སུ. ཏནྟི མ་ཏཾ. ཧ་ཏྠི་སོ་ཎྜ་ཀ་ས་ཀུ་ཎཱཏི ཧ་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝི་ཧ་ངྒ་མཱ. ཏེ ཧི ཧ་ཏྠི་ནོ སོ་ཎྜོ ཝི་ཡ སོ་ཎྜོ ཨེ་ཏེ་སུ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཧ་ཏྠཱི་སོ་ཎྜ་ཀཱ, ཏེ ཙ ཏེ ས་ཀུ་ཎཱ ཙེ་ཏི ཧ་ཏྠི་སོ་ཎྜ་ཀ་ས་ཀུ་ཎཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ར་ཉྙོ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟཱིཏི ར་ཉྙོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ས་ནྟི་ཀཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི. ཨི་དནྟི སི་ཝེ་ཡྻ་ཀཾ དུ་སྶ་ཡུ་གཾ. སི་ཝི་ར་ཊྛེ ཝཱ་ཡི་ཏཾ སི་ཝེ་ཡྻ་ཀནྟི ཙ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཐ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ནཱཏི ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ‘‘སི་ཝེ་ཡྻ་ཀ་ནྟི…པེ… ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི པོ་རཱ་ཎཱ ཨཱ་ཧཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༠༩. ས་མ་ཏྟིཾ་ས་ཝི་རེ་ཙ་ན་ཀ་ཐཱ
༣༣༦. ཀིཾ་པ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀིཾ་ས་དྡོ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏྠོ. ལཱུ་ཁོ ཀིཾ, ན ལཱུ་ཁོ ཀི་ནྟི ཧི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སི་ནེ་ཧ་པཱ་ནཾ པ་ན ཏེ་མེ་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཙ ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་ཀ་ལ་ཀཱ་ཡེ. སི་རཱཏི ཀ་ཎྜ་རཱ. ཨ་ཡནྟི ཛཱི་ཝ་ཀོ. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་དོ་ས་ཧ་ར་ཎ་ཏྠནྟི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སྶ དོ་ས་སྶ ཨ་པ་ན་ཡ་ན་ཏྠཾ. པ་ཀ་ཏ་ཏྟེཏི པ་ཀ་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏེ ས་བྷཱ་ཝེ ས་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. བྷ་ག་ཝཱ བྷ་ནྟེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀུ་ཏོཏི ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཱ. ཝ་ཊྚ་ཏི ནུ ཁོ་ཏི ཙི་ནྟེ་སཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏོཏི ཙི་ནྟ་ན་ཏོ. སོ་ཎོཏི ཀོ་ལི༹་ཝཱི་ས་སོ་ཎོ, བྷུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏོཏི སོ་ཎ་སྶ ས་ནྟི་ཀཱ. ཏ་སྶཱཏི སོ་ཎ་སྶ. སོཏི སོ་ཎོ. ཐེ་ར་སྶཱཏི མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ. ཨི་དཾ ‘‘པ་ཏྟ’’ནྟི་པ་དེ སཱ་མཱི, ‘‘ཨ་དཱ་སཱི’’ཏི པ་དེ ས་མྤ་དཱ་ནཾ. ཨ་ཉྙཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
རཱ་ཛཱ་པི ཁོ བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་ཉྩ སུ་ཛཱ་ཏཱ ཨ་དཱ་སི, ཡ་ཉྩ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཙུ་ནྡོ ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟོ, བྷཱ་ཛ་ན་ག་ཏེ་སུ དྭཱི་སུ་ཡེ་ཝ ཏེ་སུ པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་སུ དེ་ཝ་ཏཱ ཨོ་ཛཾ པ་ཀྑི་པ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཉྙེ་སཱུཏི དྭཱི་ཧི པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་སུ. ཨི་ཙྪནྟི རུ་ཙིཾ. སོཏི བི་མྦི་སཱ་རོ རཱ་ཛཱ. ཏ་ཝེ་ཝཱཏི ཏུ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ. ཏནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ. རཱ་ཛཱ ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེཏི ཨ་སཱི་ཏི་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་ས་ཧ་སྶཱ. ཨེ་ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝཱཏི སོ་ཎ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ, ན ར་ཉྙོ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏྠ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༢༡༠. ཝ་ར་ཡཱ་ཙ་ན་ཀ་ཐཱ
༣༣༧. ཀ་ཏཾ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཡེ་ནཱ་ཏི ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ, ཏ་སྨིཾ ས་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི རཱ་ཧུ་ལ་ཝ་ཏྠུ་མྷི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༥) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྠནྟི ཨི་དཾ སི་ཝེ་ཡྻ་ཀཾ ཝ་ཏྠཾ, ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཏཱ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལ་མ་ཛ྄ཛྷེ. ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་ནཱཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ཧེ་ཏུ་ནཱ. ཨ་ཡནྟི ཛཱི་ཝ་ཀོ. ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རནྟི ཨེ་ཏྠ ག་ཧ་པ་ཏཱི་ནཾ ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ག་ཧ་པ་ཏཱི་ཧི དི་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི. ཝ་ཏྠ་དཱ་ནཱ་ནི་སཾ་ས་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ‘‘ཝ་ཏྠ་དོ ཧོ་ཏི ཝ་ཎྞ་དོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ (སཾ. ནི. ༡.༤༢) ཝ་ཏྠ་དཱ་ན་སྶ ཨཱ་ནི་སཾ་སེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ. ཝི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ནཱ’’ཏི ས་བྦ་ནཱ་མ་ས་དྡོ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤ་གྒྷེ་ན་པི མ་ཧ་གྒྷེ་ན་པི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙཱི’’ཏི. པཱ་ཝཱ་རོཏི ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒོ. སོ ཧི པཱ་རུ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝ་རི་ཡ་ཏི ཨི་ཙྪི་ཡ་ཏཱི་ཏི པཱ་ཝཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཀ་པྤཱ་སཱ་དི་བྷེ་དོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཀ་ཏི་ཀོ་ཛ་ཝ་མེ་ཝཱཏི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སཱ་རུ་པྤཾ ཀོ་ཛ་ཝ་མེ་ཝ. སོ་ལ༹་ས་ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠཱི་ནཾ ཋ་ཏྭཱ ན་ཙྩ་ཡོ་གྱ་ཏྟཱ མ་ཧ་ཏཱི པི་ཊྛི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི མ་ཧཱ་པི་ཊྛི་ཡཾ, ཏ་མེ་ཝ ཀོ་ཛ་ཝཾ མ་ཧཱ་པི་ཊྛི་ཡ་ཀོ་ཛ་ཝཾ. ཏ་སྶ ཀི་ར ལོ་མཱ་ནི ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཧོ་ནྟི.
༢༡༡. ཀ་མྦ་ལཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༣༣༨. ཀཱ་སཱི་ནནྟི ཀཱ་སཱི་ནཾ ཛ་ན་པ་དཱ་ནཾ, ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ ནི་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ཝཱ. པ་སེ་ན་དི་སྶཱཏི པ་ཙྩུ་ཊྛཾ, པ་ཊི་པ་ཀྑཾ ཝཱ སེ་ནཾ ཛི་ནཱ་ཏཱི་ཏི པ་སེ་ན་དི ཛ་ཀཱ་ར་སྶ ད་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨེ་སཱཏི ཨེ་སོ ཀཱ་སི་རཱ་ཛཱ. ‘‘ས་ཧ་སྶ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་སིས་དྡ་སྶ ས་ངྐེ་ཏ་ས་ངྑྱཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏཾ་ཨ་གྒྷ་ན་ཀོཏི ཏེ་ན ཀཱ་སི་ནཱ ཨ་གྒྷ་ན་ཀོ. ཀ་སྨཱ ཨ་ཌྜྷ་ཀཱ་སཱི་ཏི (ཐེ་རཱི་གཱ. ཨ་ཊྛ. ༢༥) ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཡནྟི ཀ་མྦ་ལོ. པ་ནཱཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀོ. ཡ་སྨཱ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ.
༣༣༩. བྷ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ ཁོ་མཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ སུ་ཏྟཱ་ནི མི་སྶི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་མ་དྡི་ཏ་བྦ་ནྟི བྷ་ངྒནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ངྒཾ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝཱ་ཀ་མ་ཡ་མེ་ཝཱཏི བྷ་ངྒ་ནཱ་མ་ཀེ་ན ཝཱ་ཀེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་མེ་ཝ.
༣༤༠. ཏེཏི བྷི་ཀྑཱུ, ས་ལླ་ཀྑིཾ་སུ ཀི་རཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏ་སྶཱཏི པ་ད་སྶ, ཨ་ཏྠ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ན ཨ་ཙྪིཾ་སཱུཏི ན ཨཱ་སིཾ་སུ, ན ཝ་སིཾ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནཱ་ཀཱ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་མུ་དྷཱ་ཏུ ཨི་ཙྪ་ཏྠོ ཡ་ཀཱ་ར་ལོ་པོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཨ་ནི་ཙྪཱ་ཡཱ’’ཏི. དཱ་ཏ་བྦོཏི བྷཱ་གོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨུ་པ་ཙཱ་རེཏི སུ་སཱ་ན་སྶ ས་མཱི་པེ. ‘‘ཨ་ཀཱ་མཱ བྷཱ་གཾ དཱ་ཏུ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་དི པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མཾ སུ་སཱ་ནཾ. ‘‘ས་མྤ་ཏྟཱ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི དེ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡེ་ནཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱ. ས་དི་སཱ ཨོ་ཀྐ་མིཾ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ས་དི་ས་ས་དྡོ ས་མ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཾ ཨོ་ཀྐ་མིཾ་སཱུ’’ཏི. ས་མནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀོ. ས་མཱ་ན་དི་སཱ་ཡཱ་ཏི ཝཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་དི་སཱ་ཡ ཝཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡ་ཀཱ་ར་ལོ་པོ ད་ཊྛ་བྦོ. བ་ཧི་མེ་ཝཱཏི སུ་སཱ་ན་ཏོ བ་ཧི ཨེ་ཝ. ཀ་ཏི་ཀནྟི ཀ་ཏེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ས་ངྒ་རཾ.
༢༡༣. ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཱ
༣༤༢. ‘‘ཡོ ན ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཉཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྨིནྟི ཛ་ནེ. ཝཱས་དྡོ ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ག་ཏ་སྶཱ་པི ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ པིས་དྡོ ག་ར་ཧ་ཏྠོ. པ་གེ་ཝ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏ་སྶཱ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝ་མ་ཉྙནྟི ཨུ་ཉྙཱ་ཏཾ. ཝོཏི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ན་ཏྠི ཀི་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. མུ་ཊྛཱ ས་ཏི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི. ཨཱ་ག་ཏཱ་ན་མྤི ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. པིས་དྡོ ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་ཏྠོ. པ་གེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ན་ནྟི ཧི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་ནྟ་ས་ནྟོ ཝཱཏི ཁེ་ད་ཁེ་དོ ཝཱ. ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩཱཏི ཨི་ད་ཉྩ ཨི་ད་ཉྩ ཙཱི་ཝ་རཾ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཙ ག་ཙྪ་ཏི, ཡ་སྨཱ ཙ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ. ཡོཏི བྷི་ཀྑུ. ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ བྷི་ཀྑུ ས་མྨ་ནི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནེ་ན་པཱིཏི ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ངྒྷཾ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་མཱི’’ཏི ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནེ་ན་པི, ས་མྨ་ནི་ཏུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་ཏྠ པ་ནཱཏི ཡ་སྨིཾ པ་ན དྷུ་ར་ཝི་ཧཱ་རེ.
‘‘ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ས་དྡ་སྶ ཝི་ས་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་དྷ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀནྟི པ་ད་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀོ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, སོ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀོ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་སཱ་མ་ཀ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རེ ད་ཧ་ཏི ཋ་པེ་ཏཱི་ཏི ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ད་ཧ་ཀོཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡོ ན ཚ་ནྡཱ་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏེ་སུ ཙ ཨི་ཏོ པ་ར་ཉྩཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༡༤. བྷ་ཎྜཱ་གཱ་ར་ས་མྨུ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༣༤༣. ཡོ ཝི་ཧཱ་རོ ཝཱ ཡོ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གོ ཝཱ ཧོ་ཏི, སོ ཝི་ཧཱ་རཱ་དི་ཀོ ས་མྨ་ནི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨཱ་རཱ་མི་ཀ་སཱ་མ་ཎེ་རཱ་དཱི་ཧཱི’’ཏི པ་དཾ ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏྠེ ཨ་པཱ་དཱ་ནཾ, ཀ་ར་ཎ་མྤི ཡུ་ཛྫ་ཏི. པ་ཙྩ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ན ན ས་མྨ་ནི་ཏ་བྦཾ ཙོ་རཱ་དི་ཨུ་པ་དྡ་ཝ་ཏྟཱ. ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཡེ་ཝཱཏི བྷ་ཎྜཱ་གཱ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཡེ་ཝ.
ཡ་སྶཱཏི བྷ་ཎྜཱ་གཱ་ར་སྶ. ཨི་དཾ པ་དཾ ‘‘ཚ་ད་ནཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི པ་དེ སཱ་མཱི, ‘‘ན་ཏྠཱི’’ཏི པ་དེ ས་མྤ་དཱ་ནཾ. ཡ་སྶ པ་ནཱཏི བྷ་ཎྜཱ་གཱ་ར་སྶ པ་ན. ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙཱིཏི ཡ་སྨིཾ ཀ་སྨིཾ་ཙི ཋཱ་ནེ. ཡེ་ནཱཏི པ་ཏི་ཏ་ཧེ་ཏུ་ནཱ. མཱུ་སི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ཏཱི་ཏི མཱུ་སི་ཀོ. ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན གོ་དྷཱ་མ་ངྒུ་སཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨུ་པ བྷུ་སཾ, ཨུ་པ་གུ་ཧི་ཏྭཱ ཝཱ ཙི་ན་ནྟཱི་ཏི ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ. ཏནྟི ཨོ་ཝ་སྶ་ནཱ་དིཾ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཨེ་ཝནྟི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ.
ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ད་ཧ་ཀ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ. ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀེ་ན ན ག་ཎྷི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏཱ་ཝཱཏི ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ད་ཧ་ཀ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀཱ་ནཾ, ཏེ་ཧི ཝཱ པ་ཋ་མཾ. ཡཾ ཡནྟི ཙཱི་ཝ་རཾ. ཏ་ཐེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཏི, ཏ་ཐེ་ཝ. ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ད་ཧ་ཀེ་ནཱ་པཱིཏི པི་ས་དྡོ ན ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀེ་ནེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ནི་ད་ཧ་ཀེ་ན་པཱི་ཏི ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ཏ་ཐེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ ནི་ད་ཧ་ཀོ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི, ཏ་ཐེ་ཝ. ཏ་ཏོཏི ཏེ་ཧི ཙཱི་ཝ་རེ་ཧི, ཝི་བྷ་ཏྟ་ཨ་པཱ་དཱ་ནཾ, ཏེ་སུ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ ཝཱ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎཾ. ཏ་དེ་ཝཱཏི ས་ངྒྷེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ.
ཨི་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རནྟི བྷ་ཎྜ་སྶ ཋ་པ་ནོ་ཀཱ་སཾ ཨ་གཱ་རཾ. བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོཏི བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རེ ནི་ཡུ་ཏྟོ. བཱ་ཧུ་ལླི་ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་བཱ་ཧུ་ལླེ་ན ནི་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཀི་མ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པི ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཧཱིཏི ཝི་ཏྠཱ་རོ. ནེ་ཝ ཛཱ་ནེ་ཡྻུ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. དྭེ དྭེ ཝཱ ཙཱི་ཝ་རེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ངྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུནྟི ས་ངྒྷེ་ན ས་ངྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུཾ.
ན ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙེ་པི ཨ་ཝུ་ཊྛཱ་པ་ནཱི་ཡེ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཧཱིཏི ཝི་ཏྠཱ་རོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཙ་ཏཱུ་སུ. ས་ངྒྷོ པ་ན དེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཙཱཏི ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཙ. ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་རི་མེ་སུ ཏཱི་སུ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ ཧེ་ཏུ, པ་ཙྪི་མེ པ་ན དྭེ ཧེ་ཏ་ཝོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏེ་ནཱཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ མུ་ཁེ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ, ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏོ ཝཱ ས་མྨུ་ཁོ, ས་མྨུ་ཁོ ཧུ་ཏྭཱ བྷཱུ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏོ. བྷཱུ་ས་དྡ་ཡོ་ག་ཏྟཱ ཨ་ཀཱ་ར་སྶཱི་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏོ ས་ངྒྷོ. ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏེ་ནཱ’’ཏི. ཀོ་ལཱ་ཧ་ལནྟི བ་ཧུ་ཛ་ནེ་ཧི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏཾ ཨ་བྱ་ཏྟ་ས་དྡཾ. ཏ་དཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཛ་ཀེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི, ཏཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ. ཏུ་ལཱ་བྷཱུ་ཏོཏི ཏུ་ལཱ་ཡ ས་དི་སོ ཧུ་ཏྭཱ བྷཱུ་ཏོ, ཏུ་ལཱ་ཡ ས་དི་ས་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟོ ཝཱ. མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོཏི མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ས་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ.
ཨི་དནྟི ཙཱི་ཝ་རཾ. གྷ་ནནྟི ནི་ར་ནྟ་རཾ. ཏ་ནུ་ཀནྟི ཝི་ར་ལ༹ཾ. ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨུ་ཙྩི་ནི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཏྠ་སྶ པ་མཱ་ཎེ་ན ཨུ་ཙྩི་ན་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་གྒྷེ་ན ཏུ་ལ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝ་ཎྞཱ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཝ་ཎྞ་ཉྩ ཨ་ཝ་ཎྞ་ཉྩ ཁུ་དྡ་ཀ་ཉྩ པ་མཱ་ཎཾ, མ་ཧ་ནྟ་ཉྩ པ་མཱ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨ་པྤ་གྒྷཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི མ་ཧ་གྒྷཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ད་ས་ད་ས་ཨ་གྒྷ་ན་ཀནྟི ད་ས་ཧི ད་ས་ཧི ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ་ཧི ཨ་གྒྷ་ན་ཀཾ. ཡནྟི ཙཱི་ཝ་རཾ, བ་ནྡྷི་ཏྭཱཏི ན་ཝ་གྒྷ་ན་ཀཾ ཨེ་ཀ་གྒྷ་ན་ཀེ་ན, ཨ་ཊྛ་གྒྷ་ན་ཀ་ཉྩ དྭི་ཨ་གྒྷ་ན་ཀེ་ན བ་ནྡྷི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མེ པ་ཊི་ཝཱི་སེཏི ས་མ་པ་མཱ་ཎེ པ་ཊི་ཝཱི་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ, ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཝ་ཎྞཱ་ཝ་ཎྞ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཎྞས་དྡོ པ་མཱ་ཎ་ཏྠོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ད་ས ད་ས བྷི་ཀྑཱུཏི ཨི་དཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནཱ་པི ག་ཎེ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ. བྷ་ཎྜི་ཀནྟི ཙཱི་ཝ་ར་བྷ་ཎྜེ་ན ནི་ཡུ་ཏྟཾ པུ་ཊཾ. ཀུ་སོཏི ས་ལཱ་ཀ་ད་ཎྜོ.
ཨ་ཏྟི་སྶ་རཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨི་སྶ་རཱ. ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་པ་ཌྜྷ་བྷཱ་གོཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ལ་དྡྷ་བྷཱ་ག་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷོ བྷཱ་གོ. ཡེ པ་ནཱཏི སཱ་མ་ཎེ་རཱ པ་ན. ས་མ་བྷཱ་གོཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷཱ་གེ་ན ས་མོ བྷཱ་གོ. ཨི་ད་ཉྩཱཏི ‘‘ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་ཊི་ཝཱི་ས’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཉྩ, ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་མ་ཀ་མེ་ཝཱཏི བྷི་ཀྑུ་སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ས་མ་པ་མཱ་ཎ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྲུ་པྤཱ་ད་ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀནྟི ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨུ་པྤཱ་དེ་ན མཱུ་ལེ་ན ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ. ཕཱ་ཏི་ཀ་མྨནྟི ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀ་མྨཾ ‘‘ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝི་ན་ཡཱ་ག་ཏེ་ན ས་མྨུ་ཉྫ་ནི་བ་ནྡྷ་ནཱ་དི་ནཱ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨེ་ན ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨཱུ་ན་ཏཱ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏནྟི ཕཱ་ཏི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎཾ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཏ་ཏྲུ་པྤཱ་ད་ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ག་ཧ་ཎེ. ས་བྦེ་སནྟི ཨ་ཁི་ལཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ. བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་ཙཱི་ཝ་རེ་པཱིཏི བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རེ ཋ་པི་ཏེ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རེ་པི. པི་ས་དྡེ་ན ཏ་ཏྲུ་པྤཱ་ད་ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་མ་པེ་ཀྑ་ཏི. སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊྛིཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་པ་ཧ་རི་ཏ་ཀནྟི ཧ་རི་ཏ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ. ར་ངྒ་ཚ་ལླིནྟི ར་ཛ་ན་ཙྪ་ཝིཾ. ཨེ་ཏནྟི ཨུ་ཀྐུ་ཊྛི་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ས་མ་བྷཱ་ག་དཱ་ནཾ, ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡེ ཙཱཏི སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཙ. ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀཱ་ལེ་སུ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐི་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ཀ་རོ་ནྟི. ཏེཏི སཱ་མ་ཎེ་རེ. ས་མ་པ་ཊི་ཝཱི་སོ དཱ་ཏ་བྦོཏི ‘‘ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་མ་ཏྟེ་ན ས་མོ པ་ཊི་ཝཱི་སོ དཱ་ཏ་བྦོ.
‘‘ས་ཀཾ བྷཱ་གཾ དཱ་ཏུ’’ནྟི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཎྜཱ་གཱ་ར་ཏོ…པེ… ས་ནྡྷཱ་ཡཱ’’ཏི. པ་ཧ་ཏཱ་ཡཱཏི པ་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ཡ, པ་ཧ་ནི་ཏ་བྦཱ་ཡ ཝཱ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ. ཨ་ནཱི་ཧ་ཊེ་སཱུཏི བྷ་ཎྜཱ་གཱ་ར་ཏོ ཨ་ནཱི་ཧ་རི་ཏེ་སུ. ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོཏི ཨུ་ཏྟ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ. ཏུ་ལཱ་ཡཱཏི མཱ་ནེ་ན.
ཏེ་སཱུཏི སཱ་ཊ་ཀེ་སུ, ཨེ་ཀོ སཱ་ཊ་ཀོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་བྦེ་སུ པཱ་ཏི་ཏེ་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནཱཏི དྭཱ་ད་ས་གྒྷ་ན་ཀེ་ན. ཏཾ སུ་ཏྭཱཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦ་སྨིཾ ས་ངྒྷ་ག་ཎ་ས་ནྟ་ཀེ. ཨ་ནུ་པྤ་དཱ་ནེ་ན ཁི་པི་ཡ་ཏི པ་ཀྑི་པི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཀྑེ་པནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་ཀྑེ་པཾ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་གྒྷ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྟ་ཀེ་ན ཨ་གྒྷེ་ན ཨ་གྒྷ་ན་ཀེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝི་ཀ་ལླ་ཀཱཏི ཝི་ཀ་ལ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཝི་ཀ་ལླཾ, ཙཱི་ཝ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་པ་ཧོ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་དེ་ཝ ཝི་ཀ་ལླ་ཀཱ. ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ, ཏེ་སུ དྭཱི་སུ ཝི་ཀ་ལླ་ཀེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྠཱིཏི སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི, ནི་པཱ་ཏོ་ཡཾ. ཚི་ནྡ་ནྟེ་ཧི ཙ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. དཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི ཙ ཚི་ནྡི་ཏ་བྦཱ་ནི. དཱ་ས་དྡོ ཧི ཨ་ཝ་ཁ་ཎྜ་ན་ཏྠོ. དཱ་ཏུནྟི ཨ་ཝ་ཁ་ཎྜི་ཏུཾ. ཨེ་ཝནྟི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཝི་ཀ་ལླ་ཀེ་སུ. ཏནྟི ཙཱི་ཝ་རཾ. ཨ་ཐཱཏི ཏོ་སི་ཏ་ཏོ པ་རཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ. སཱ་མ་ཎ་ཀནྟི ས་མ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ. ཡོཏི བྷི་ཀྑུ. ཏེ་ནཱཏི པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན. ཨི་ད་མྤཱིཏི ཨ་ཉྙཾ སཱ་མ་ཎ་ཀ་སྶ པ་རི་ཀྑཱ་ར་སྶ ཋ་པ་ན་མྤི. པི་ས་དྡེ་ན པུ་རི་མཾ ཝ་ཏྠ་ཚི་ནྡ་ན་མ་པེ་ཀྑ་ཏི.
ཝ་གྒནྟི ས་མཱུ་ཧཾ. ཨ་ཊྛ ཝཱ ན་ཝ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེ་སནྟི ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཝཱ ན་ཝ་ནྣཾ ཝཱ. ཨེ་ཝནྟི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ. ཨ་ཡཾ ཨ་པ་ཧོ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པུ་ན ཙཱི་ཝ་ར་སྶེ་ཝ ཝི་ཀ་ལླ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཐ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠ པུ་རི་མ་ན་ཡེ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཙ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཙ ཝི་ཀ་ལླ་ཀཾ ཧོ་ཏི, པ་ཙྪི་མེ ཙཱི་ཝ་ར་སྶེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ.
༢༡༥. ཙཱི་ཝ་ར་ར་ཛ་ན་ཀ་ཐཱ
༣༤༤. གི་ཧི་པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ པ་ནཱཏི གི་ཧི་ནཱ པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྠཾ པ་ན, ཀི་ཉྩི ཕ་ལ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
སཱི་ཏུ་ད་ཀཱཏི སཱི་ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ. ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཧི ཨ་ཡཾ. ཨུ་ཏྟ་རཱ་ལུ༹་མྤནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟ་ར ཨུ་ལུ༹་མྤ་ནྟི པ་ད་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཀཱ་ར་ཏོ ཨུ་ཀཱ་ར་སྶ ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ, པུ་བྦ་ས་ར་སྶ ཙ དཱི་གྷཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་ཏྟ་རཱ་ལུ༹་མྤ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་ཏྟ་རཱ་ལཱུ༹ཏི ཨུ་ཏྟ་ར་ཨུ་ད་ཀཾ. ཨུ་ལུ༹ས་དྡོ ཧི ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་ཙ་ཀོ, ཏཾ པཱ་ཏི ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨུ་ཏྟ་རཱ་ལུ༹་མྤཾ. ཏ་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཊྚཱ་དྷཱ་ར་ཀ’’ནྟི. ར་ཛ་ནནྟི ར་ཛ་ན་ཚ་ལླིཾ. ཧཱིཏི ཕ་ལ་ཛོ་ཏ་ཀོ. ར་ཛ་ནནྟི ར་ཛ་ནུ་ད་ཀཾ. ཧཱིཏི ཝི་ཏྠཱ་རོ. ཐེ་ཝོཏི ར་ཛ་ན་བི་ནྡུ. ན ཝི་ས་ར་ཏཱིཏི ན པ་གྒྷ་ར་ཏི. ར་ཛ་ནཱ་ལུ༹་ངྐནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ད་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ར་ཛ་ན་ཨུ་ལུ༹་ངྐནྟི ར་ཛ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ག་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་རི་ཡ་ཏཱི་ཏི ར་ཛ་ན་ཨུ་ལུ༹་ངྐཾ. ད་ཎྜ་ཀེ་ན ནི་ཡུ་ཏྟཾ ཐཱ་ལ་ཀཾ ད་ཎྜ་ཀ་ཐཱ་ལ་ཀནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་མེ་ཝ ས་ད་ཎྜ་ཀ’’ནྟི. ར་ཛ་ན་ཀུ་ཎྜནྟི ར་ཛ་ན་པ་ཀྑི་པ་ནཾ མ་ཧཱ་གྷ་ཊཾ. ཨ་ཉྙ་ཏྲཱཏི ཨ་ཉྙཾ ཋཱ་ནཾ. པ་ཏྠི་ནྣས་དྡོ ཐ་དྡྷ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཐ་དྡྷ’’ནྟི. ད་ནྟ་ཀཱ་སཱ་ཝཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ད་ནྟ་ས་དྡེ་ན ཏ་སྶ ཝ་ཎྞོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ, སོ ཨེ་ཏེ་ས་མ་ཏྠཱི་ཏི ད་ནྟཱ་ནི, ད་ནྟཱ་ནི ཙ ཏཱ་ནི ཀཱ་སཱ་ཝཱ་ནི ཙེ་ཏི ད་ནྟ་ཀཱ་སཱ་ཝཱ་ནི, ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ད་ནྟ་ཝ་ཎྞཱ་ནཱི’’ཏི. ད་ནྟ་ཝ་ཎྞཱ་ནི ཀཱ་སཱ་ཝཱ་ནི དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༢༡༦. ཚི་ནྣ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ
༣༤༥. དཱི་གྷ་མ་རི་ཡཱ་ད་བ་དྡྷནྟི དཱི་གྷེ་ན མ་རི་ཡཱ་དེ་ན བ་དྡྷཾ. ཙ་ཏུ་ཀྐ་ས་ཎྛཱ་ནནྟི ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་གྒཱ་ནཾ ས་མོ་དྷཱ་ན་ས་ཎྛཱ་ནཾ. ཨུ་སྶ་ཧ་སི ཏྭནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པུ་བྦོ ས་ཧ་དྷཱ་ཏུ ས་མ་ཏྠ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཀྐོ་སི ཏྭ’’ནྟི. པ་པུ་བྦོ པ་ན ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏྠོ ཧོ་ཏི ‘‘པ་ས་ཧ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཡོ ནཱ་མཱཏི ཡོ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨཱ་ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི ནཱ་མ, སོ ཨཱ་ན་ནྡོ པ་ཎྜི་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཀུ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན པ་རི་བྷ་ཎྜཱ་དཱི་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ‘‘ཨ་ཌྜྷ་ཀུ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
གཱི་ཝེ་ཡྻ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ གཱི་ཝཱ་ཡཾ སུ་ཏྟ་སཾ་སི་བྦི་ཏཾ གཱི་ཝེ་ཡྻ་ཀ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘གཱི་ཝཱ་ཝེ་ཋ་ན་ཊྛཱ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པ་ཊྚ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཡྻ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཛ་ངྒྷེ་ཡྻ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཨེ་ཏཾ ནཱ་མནྟི ‘‘གཱི་ཝེ་ཡྻ་ཀཾ, ཛ་ངྒྷེ་ཡྻ་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ. ཨེ་ཏནྟི ‘‘ཨ་ནུ་ཝི་ཝ་ཊྚ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཨེ་ཏཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཝི་ཝ་ཊྚ’’ནྟི ཨེ་ཏཾ ནཱ་མ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝི་ཝ་ཊྚ་སྶཱཏི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཁ་ཎྜ་ཀ་སྶ. བཱ་ཧ་ནྟནྟི ཨེ་ཏྠ བཱ་ཧཱ་ཡ ཨུ་པ་རི ཋ་པི་ཏཱ ཨ་ནྟཱ བཱ་ཧ་ནྟཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བཱ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་སནྟི ཨུ་བྷི་ནྣ་མ་ནྟཱ་ནཾ. ཨེ་ཏནྟི ‘‘བཱ་ཧ་ནྟ’’ནྟི ཨེ་ཏཾ.
༢༡༧. ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ
༣༤༦. ‘‘ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་བྷ་ཎྜི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པཱ་དི་ཏེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་བྦྷ་ཎྜི་ཏེཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་ཀྑི་ཏྟཾ བྷ་ཎྜཾ ཨུ་བྦྷ་ཎྜཾ, ཨུ་བྦྷ་ཎྜ་བྷཱ་ཝཾ ཨི་ཏཱ ཨཱ་པཱ་དི་ཏཱ་ཏི ཨུ་བྦྷ་ཎྜི་ཏཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ ཨུ་བྦྷ་ཎྜི་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་དྡ་སཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. བྷི་སི་ས་ངྑེ་པེ་ནཱཏི བྷི་སི་ཡཾ པ་ཀྑེ་པེ་ན, པ་ཝེ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, བྷི་སི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ད་ཀྑི་ཎཱ་གི་རིཾ. ག་ཙྪ་ནྟཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨ་ཊྛ་པ་མཱ་ཎཱ་སཱུ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནྟ་ར་ཊྛ་ཀཱ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་པ་ཙྩ་ཡོ པ་མཱ་ཎ་ཏྠེ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ཀེ་སུ་ཙི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ པ་མཱ་ཎ་ས་དྡོ ན དི་སྶ་ཏི, ག་ལི༹་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ར་ཏྟཱི་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. བྷ་ག་ཝ་ནྟནྟི ཨེ་ཏྠ ས་མྤ་དཱ་ན་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ’’ཏི. སཱི་ཏཱ་ལུ་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠ སཱི་ཏཾ པ་ཀ་ཏི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི སཱི་ཏཱ་ལུ་ནོ, ཏེ་ཡེ་ཝ སཱི་ཏཱ་ལུ་ཀཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘སཱི་ཏ་པ་ཀ་ཏི་ཀཱ’’ཏི. ཡེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ སཱི་ཏེ་ན ཀི་ལ་མ་ནྟི, ཏེ སཱི་ཏཱ་ལུ་ཀཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཀ་ཙྩི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་དྡོ ཨེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀཾ པ་ཊྚ’’ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཙྩོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ས་ཀ་ཏྠེ ཨ་ཙྩ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘པ་ཊྚ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ་ན ནི་ཡུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་ཙྩི་ཡ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཡུ་ཏྟ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཨི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་ཏ་རེཏི ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཏོ ཨི་ཏ་རེ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀེ.
༢༡༨. ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༣༤༨. ཨ་ཙྪུ་པེ་ཡྻནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཙྪི ཝུ་ཙྩ་ཏི ནེ་ཏྟ་མ་ཎྜ་ལཾ, ཏཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཙྪི ཚི་དྡོ, ཏ་སྨིཾ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཙྪུ་པེ་ཡྻཾ. ‘‘ལ་གྒཱ་པེ་ཡྻ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྠཱཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལེ. ས་བྦ་མི་དནྟི ‘‘དི་གུ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ ས་བྦཾ ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱཏི ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ. སཾ་སི་བྦི་ཏནྟི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏྭཱ སི་བྦི་ཏཾ.
༣༥༡. སོ་ཝ་གྒི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ སུ་ནྡ་རཱ་ནི ཨ་གྒཱ་ནི རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ས་གྒོ, པུ་བྦ་པ་དེ ཨུ་ཀཱ་ར་སྶ ལོ་པོ, ཨུ་ཀཱ་ར་སྶ ཨུ་ཝཱ་དེ་སེ ‘‘སུ་ཝ་གྒོ’’ཏི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. སུ་ཝ་གྒ་པྤ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ སོ་ཝ་གྒི་ཀཾ, དཱ་ནཾ, ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་གྒ་པྤ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ་ཀ’’ནྟི. ‘‘ཨ་པ་ནེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ནུ་དདྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་པ་ན་ཡ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནཱ་མ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་མ་ཡ་ས་དྡོ རོ་ག་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་རོ་གཱ’’ཏི. ན་ཏྠི ཨཱ་མ་ཡོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨ་ནཱ་མ་ཡཱ.
༣༥༣. ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷི་ནོཏི ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི་ནཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ.
༣༥༦. ས་མོ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶི་ཡི་ཏྠཱ་ཏི ས་ནྡི་ཊྛོ. ས་མོ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན བྷ་ཛི་ཡི་ཏྠཱ་ཏི ས་མྦྷ་ཏྟོ. ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ལ་པི་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ལ་པི་ཏོ. ཨི་མེ་ཧཱིཏི ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི.
༢༢༡. པ་ཙྪི་མ་ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༣༥༩. ཀ་ཏ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལོཏི ཀ་ཏོ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལོ. ཨི་མི་ནཱ ‘‘པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཏོ’’ཏི པ་ད་སྶ ཝི་སེ་ས་ན་པ་ར་པ་ད་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་གྒ་ལཱ༹་རོ་པ་ནེ་ནཱཏི ཨ་གྒ་ལ༹་སྶ ཨཱ་རོ་པ་ནེ་ན. ‘‘སུ་ཏྟེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝ་ས་དྡེ་ན པི་ལོ་ཏི་ཀཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨ་ཉྪི་ཏྭཱ ཨ་ཉྪི་ཏྭཱཏི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ. ཨ་བྷིདྷཱ་ཏུ ཧི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ཏྠོ. ‘‘ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཀོ་ཎོ དཱི་གྷོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཀ་ཎྞོཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ས་མོ ཀ་ཎྞོ ཝི་ཀ་ཎྞོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཎྞ་ས་དྡ་སྶ ཀོ་ཎ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏོཏི ག་ལ༹་ན་ཏོ. ལུ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཝ་ལིཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཨ་ཊྛ་པ་ད་ཀནྟི པ་ད་སྶ ཨ་ཊྛ་པ་དེ་ན སི་བྦི་ཏཾ ཨ་ཊྛ་པ་ད་ཀ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊྛ་པ་ད་ཀ་ཙྪི་ནྣེ་ན པ་ཏྟ་མུ་ཁཾ སི་བྦི་ཏུ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་པ་ད་ཀ་ཙྪི་ནྣེ་ན པ་ཏྟ་མུ་ཁཾ སི་བྦི་ཏུནྟི ཨ་ཊྛ་པ་ད་ལི་ཁ་ནེ་ན ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་བྦྷཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་མུ་ཁཾ སི་བྦི་ཏུཾ. ‘‘ཨ་ཊྛ་པ་ད་ཀ་ཙྪ་ནྣེ་ནཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་ཊྛ་ཕ་ལ་ཀཱ་ཀཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༦༠. ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པ་ཏྟ་མྤི དཱ་ཏུ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནྭཱ་དི་ཀནྟི པ་ད་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན དཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྭཱ་དི་ཀ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀྑ་རེ་ན་པི པཱ་ཋོ, ཨ་ནུ་པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན དྷཱི་ཡ་ཏི ཋ་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྭཱ་དྷི་ཀནྟི ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཨི་དཾ པ་ནཱཏི ཨ་ནྭཱ་དྷི་ཀཾ པ་ན.
༣༦༡. སེ་ས་ཉཱ་ཏཱི་ནནྟི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི སེ་ས་ཉཱ་ཏཱི་ནཾ. ཝི་ནི་པཱ་ཏེ་ཏི་ཡེ་ཝཱཏི ཝི་ན་སྶ་ནྟོ ནི་པཱ་ཏེ་ཏི་ཡེ་ཝ.
༣༦༢. ‘‘ཝ་སྶི་ཀོ’’ཏི ས་ངྐེ་ཏཱི་ཡ་ཏི ག་ཎྷཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝ་སྶི་ཀ་ས་ངྐེ་ཏནྟི ཝུ་ཏྟེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ’’ཏི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་ནཱཏི ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ.
༢༢༢. ས་ངྒྷི་ཀ་ཙཱི་ཝ་རུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཐཱ
༣༦༣. ཨ་ཉྙ་ཏྠཱཏི དི་ནྣ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ. ཧ་ཊཱ་ནི་པི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཏུ་ཡ྄ཧེ་ཝ ས་ནྟ་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེ་སནྟི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ. ཨ་ཉྙོཏི ཨེ་ཀ་ཀ་ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཏོ ཨ་ཉྙོ. པ་ཉྩ་མཱ་སེ ཏཾ ས་བྦཾ ཏ་སྶེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡནྟི ཙཱི་ཝ་རཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་མྤཱིཏི ཙཱི་ཝ་ར་མྤི. སོཏི བྷི་ཀྑུ, ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝ་སྶཱ་ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཝ་སྶཾ ཨཱ་ཝཱ་ས་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ. ཋ་པི་ཏ་ཨུ་པ་ནི་ཀྑེ་པ་ཏོཏི ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རེ་ཧི ཝ་ཌྜྷིཾ པ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཨུ་པ་ནི་ཀྑེ་པ་ཏོ. ཏ་ཏྲུ་པྤཱ་ད་ཏོཏི ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨུ་པྤཱ་ད་ཏོ ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཨཱ་རཱ་མཱ་དི་ཏོ. ཨི་དནྟི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཏ་སྶེ་ཝ ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཡཱ་ཝ ཀ་ཐི་ན་སྶ ཨུ་བྦྷཱ་རཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ. ཡནྟི ཙཱི་ཝ་རཾ. པ་ན ས་དྡོ ཝི་སེ་ས་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀོ. ཨི་དནྟི པ་དཱ་ལ་ངྐཱ་ར་མ་ཏྟཾ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ. ཨ་བྷི་ལཱ་པ་མ་ཏྟ་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ན་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ན་སྶཱ་པཱིཏི པིས་དྡོ པ་གེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ན་སྶཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་ཉྩ་མཱ་སེཏི ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་ག་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཏོཏི པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཏོ. ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝ་སྶེ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨི་དཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ དེ་ཏི ཀིཾ? ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་སྶེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པི་ཊྛི་ས་མ་ཡེཏི གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་སྶ་ཡུ་ཛ་པུ་ཎྞ་མཱི, ཏཱ་ཝ པི་ཊྛི་ས་མ་ཡེ.
ཝ་སྶཱ་ན་ཏོཏི ཝ་སྶཱ་ན་མཱ་ས་ཏོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ. ཀེ་ཙི བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་མ་ཏྠནྟི ཏ་སྶ ས་ངྒྷི་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཝ. ཨེ་སཱཏི ས་ངྒྷི་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ཧཱ་ར་ཀོ བྷི་ཀྑུ. ཏ་ཏྲཱཏི ཝི་ཧཱ་རཱ་དཱི་སུ. ནནྟི ཙཱི་ཝ་ར་ཧཱ་ར་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ.
ཝ་ཏྟཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་སྶེ་ཝཱཏི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶེ་ཝ.
ཨེ་ཀེ་ཀཾ བྷཱ་ག་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྠ ཋཱ་ནེ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་སྨཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. དུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟཱིཏི ས་ངྒྷི་ཀཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱིཏི ཨི་སྶ་ར་ཝ་སེ་ན ག་ཧ་ཎེ དུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི. མ་ཡ྄ཧེ་ཏཱ་ནི པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱིཏི ཨ་ནི་སྶ་ར་ཝ་སེ་ན ག་ཧ་ཎེ སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝི་སེ་སོ.
པཱ་ཏི་ཏེ ཀུ་སེཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱཏི ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ པཱ་ཏི་ཏ་སྶ ཀུ་ས་ད་ཎྜ་སྶ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨི་མ་སྶི་ད’’ནྟི ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཝི་དི་ཏེ ས་བྦེ་སཾ ཝི་དི་ཏ་ཏྟཱ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨི་ཏོ་ཝཱཏི ས་ཙཱི་ཝ་ར་བྷ་ཏྟ་ཏོ་ཝ. ཝི་སུཾ ས་ཛྫི་ཡ་མཱ་ནེཏི ཙཱི་ཝ་རེ ཙ བྷ་ཏྟེ ཙ ཝི་སུཾ ས་ཛྫི་ཡ་མཱ་ནེ.
ཡ་ཐཱ པུ་རི་མེ་སུ དྭཱི་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ‘‘ཨ་དཾ་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཀ་སྨཱ ཨི་དྷ ‘‘དེ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཎི་ཀཾ ས་ཎི་ཀཾ དེ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ས་ཎི་ཀཾ ས་ཎི་ཀཾ དེ་ནྟེ དཱ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ ‘‘དེ་ནྟཱི’’ཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཙྪི་ནྣ་དཱ་ན་ཏྟཱཏི པ་ཙྪི་ནྣ་དཱ་ན་ཀི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་དཾ པ་ན ཝ་ཏྠུ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་མེ ཙ ཐེ་རཱཏི ནི་ལ་ཝཱ་སི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་པཱ་མོ་ཀྑཱ ཨི་མེ ཙ ཐེ་རཱ.
༢༢༣. ཨུ་པ་ན་ནྡ་ས་ཀྱ་པུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༣༦༤. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨུ་པ་ན་ནྡ་ཝ་ཏྠུ་མྷི. ཏ་སྶཱཏི ཨུ་པ་ན་ནྡ་སྶ. གཱ་མ་ཀཱ་ཝཱ་སི་ནོཏི གཱ་མ་ཀེ ཨཱ་ཝཱ་སི་ནོ. ཨ་ཡནྟི ཨུ་པ་ན་ནྡོ. མུ་ཁ་རོཏི མུ་ཁཾ ཁ་རཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི མུ་ཁ་རོ ཁ་ཀཱ་ར་ལོ་པོ, ཨ་ཐ ཝཱ མུ་ཁཾ ཨེ་ཏ་སྶ་ཏྠཱི་ཏི མུ་ཁ་རོ མ་ནྟུ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟོ ར་པ་ཙྩ་ཡོ ནི་ནྡ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀོ. ལ་ཧུ་ཀཱ་པ་ཏྟཱིཏི དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི. ཏ་སྶེ་ཝཱཏི ག་ཧི་ཏ་བྷི་ཀྑུ་སྶེ་ཝ. དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པེ ས་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨེ་ཀ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་དྷི་པྤི་ཡ་ཏེ ཨི་ཙྪི་ཡ་ཏེ་ཏི ཨེ་ཀཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་པ་ཊི་ཝཱི་སོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་པ་ཊི་ཝཱི་ས་མེ་ཝཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱཏི ཡེ་ན ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཡོཏི པ་ཊི་ཝཱི་སོ. ‘‘ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝཱ་ས་དྡོ ཨ་ཉྙེ་པི དྭཱི་ཧ་དྭཱི་ཧཱ་དི་ཝཱ་རེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཡནྟི པ་ཊི་ཝཱི་སཾ. ཨེ་ཀོ པུ་གྒ་ལོཏི ཨེ་ཀོ ནི་ཙྩཱ་ཝཱ་སོ པུ་གྒ་ལོ. ཨེ་ཝནྟི ཨུ་པ་ཌྜྷེ དི་ཡྻ་མཱ་ནེ. ཡ་ཏྠ ཝཱ པ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ས་དྡ་སྶ ཝི་ས་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ པུ་རི་མ་སྨི’’ནྟི. པུ་རི་མ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ས་དྡ་སྶ ཝི་ས་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བ་ཧུ་ཏ་རཾ ཝ་སི་ཏ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ’’ཏི. ཨི་ད་ཉྩཱཏི ‘‘ཨ་མུ་ཏྲ ཨུ་པ་ཌྜྷོ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་ཝཱི་སོ དཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཉྩ. ཨེ་ཀ་སཱི་མ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཀི་སྶཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏེ་ཧི ཝི་ཧཱ་རེ་ཧི. ནཱ་ནཱ་སཱི་མ་ཝི་ཧཱ་རེཏི ནཱ་ནཱ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏེ ཝི་ཧཱ་རེ. སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧོཏི པུ་རི་མ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧོ. ཏ་ཏྠཱཏི པ་སྶ་མྦྷ་ན་ཝི་ཧཱ་རེ. སེ་སནྟི ཙཱི་ཝ་ར་ཏོ སེ་སཾ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ ཝི་ཧཱ་རེ་སུ. ཨ་ནྟོ་སཱི་མ་ག་ཏ་སྶཱཏི ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཙཱི་ཝ་རཾ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧ་སྶེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, སེ་སཾ པ་ན ཨཱ་མི་ས་བྷེ་ས་ཛྫཱ་དི་ས་བྦཾ ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ནྟོ་སཱི་མ་ག་ཏ་སྶ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༢༢༤. གི་ལཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༣༦༥. མ་ཉྩ་ཀེ ནི་པཱ་ཏེ་སུནྟི ཨེ་ཏྠ མ་ཉྩ་ཀེ ནི་པཱ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ མ་ཉྩ་ཀེ ནི་པ་ཛྫཱ་པ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཉྩ་ཀེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་སུ’’ནྟི. མུ་ཏྟ་ཀ་རཱི་ས་ཀི་ལི་ཊྛནྟི མུ་ཏྟ་ཀ་རཱི་སེ་ཧི ཀི་ལི་ཊྛཾ. ཡོཏི ཡོ ཀོ་ཙི. མནྟི མ་མ. ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི་ཀ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི. མ་མ ཨོ་ཝཱ་ད་སྶ ཙ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ ཙ ཀ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཡོ བྷི་ཀྑ་ཝེ མཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ཋེ. སུ་ཏྟ་སྶ ནེ་ཡྻ་ཏྠ་ཏྟཱ ཨ་ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་སྶཱཏི གི་ལཱ་ན་སྶ. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ད་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ས་མཱ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ས་མཱ་ནཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏེ པ་ཉྩ ཛ་ནེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀོ ཝཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ་པཱིཏི པིས་དྡོ པ་གེ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ས་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
༣༦༦. ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཀ་མ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཌྜྷ་ནྟཾ ཝཱ’’ཏི. ཨཱ་བཱ་དྷཾ ནཱ་ཝི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནྟ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དཾ ནཱ་མ བྷོ་ཛ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. སཾ་ཝི་དྷཱ་ཏུནྟི ཨེ་ཏྠ སཾ་ཝི་པུ་བྦོ དྷཱ་དྷཱ་ཏུ ཀ་ར་དྷཱ་ཏྭ་ཏྠོ, ཀ་ར་དྷཱ་ཏུ ཙ ས་བྦ་དྷཱ་ཏྭ་ཏྠོ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷེ་ས་ཛྫཾ ཡོ་ཛེ་ཏུ’’ནྟི. ཨ་སྶཱཏི གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་སྶ. ཨ་ནྟ་ར་ས་དྡ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྠཱ་ད་ཡོ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
༢༢༥. མ་ཏ་ས་ནྟ་ཀ་ཀ་ཐཱ
༣༦༧. ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏེཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱཏི ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷ་ནྟེ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ, ཏ་སྶ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ པ་ཏྟ་ཉྩ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ས་ངྒྷཾ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་མཱི’’ཏི ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ.
༣༦༩. གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ལཱ་བྷེཏི གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ ལ་བྷི་ཏ་བྦེ.
ས་བྦེ་པི བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏེ. ཀིཾ ཝ་ད་ནྟི? ‘‘ས་བྦེ་པི…པེ… སཱ་མི་ནོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. དྭཱི་སུ ཝཱ་དེ་སུ པ་ཙྪི་མ་ཝཱ་དོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན རུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཡནྟི ཡཾ ཝ་ཏྠུ. ‘‘ཡཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙ་སྨིཾ…པེ… དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཏནྟི པ་རི་ཀྑཱ་རཾ.
ས་མ་ཀོཏི ས་མཾ པ་མཱ་ཎ་མེ་ཏ་སྶ བྷཱ་ག་སྶཱ་ཏི ས་མ་ཀོ. སཾ་ཝི་ད་ཧ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི ས་ཛྫ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷཱ་གོཏི དི་གུ་ཎ་བྷཱ་གོ.
ཡོ པ་ནཱཏི བྷི་ཀྑུ པ་ན. ཨེ་ཏྠཱཏི བ་ཧཱུ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ. ཡེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི, དི་ནྣཾ པ་ཊི་ཡཱ་དི་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤཱིཏི པི་ས་དྡོ པ་གེ་ཝ དྭཱི་ཧཱ་དི་ཀེ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སོ་པཱིཏི པི་ས་དྡོ ན ཀེ་ཝ་ལཾ བ་ཧུ་དི་ཝ་སཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ སོ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་མཱི་པནྟི གི་ལཱ་ན་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ. ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ས་མཱི་པ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི.
པ་ཙྩཱ་སཱི་སཱ་ཡཱཏི བྷཱ་ག་སྶ པ་ཙྩཱ་སཱི་སཱ་ཡ. ‘‘པུ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཛ་གྒི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘པུ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ན ཛ་གྒི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ན དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནེ དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ.
མཱ་ཏུ་གཱ་མོ་པི ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོཏི ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏ་སྶ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ. ས་ཙེ་པི ས་ཧ་སྶཾ ཨ་གྒྷ་ཏི, གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཉྙནྟི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙཾ. ཏེཏི གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ. ཨ་ཝ་སེ་སནྟི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏོ ཨ་ཝ་སེ་སཾ. ཏ་ཏོཏི བ་ཧུ་ཀ་མ་ཧ་གྒྷ་ཏོ. ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཀྑཱ་རོཏི ཏི་ཎྞཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ པ་རི་ཝཱ་རོ. ས་བྦ་ཉྩེ་ཏནྟི ས་བྦ་མེ་ཝ ཨེ་ཏཾ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ. ལ་བྷ་ཏཱིཏི གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ལ་བྷ་ཏི.
སོཏི ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ. ཀ་སྶ་ཙཱིཏི ག་ཧ་ཊྛ་སྶ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཝཱ. ཏ་སྶེ་ཝཱཏི དི་ནྣ་གཱ་ཧ་ཀ་སྶེ་ཝ. རུ་ཙི་ཡཱ ཨེ་ཝཱཏི ཀཱ་མཱ ཨེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཋི་ཏ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ. ཨི་དཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཋ་པི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ གཱ་མེ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝཱ ཋ་པི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ས་ཀ་ལོ་ཝ ས་ངྒྷོ ཨི་སྶ་རོ. ཀ་སྨཱ? ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ དཱ་ཡ་ཛྫ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. བ་ཧཱུ་ན་མྤཱིཏི ཏཱི་ཧི པ་ཊྛཱ་ཡ བ་ཧཱུ་ན་མྤི. ཨཱི་དི་ས་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ སཱ་ས་ནེ་པི ཨེ་ཀོ དྭེ བ་ཧཱུ་ཏི ཏཱི་ཎི ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཨ་ཏྠེ དི་སྶ་ནྟི, ས་དྡེ པ་ན དྭི་ཝ་ཙ་ན་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དྭི་ཝ་ཙ་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་དི་ནྣ་མེ་ཝཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ ཨ་ས་ནྟ་ཀ་ཏྟཱ, ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཙ ཨ་དི་ནྣ་མེ་ཝ. ས་ཙེ ས་བྦེ མ་ཏཱ ཨ་ནུ་མ་ཏི་ཡཱ དེ་ནྟི, སུ་དི་ནྣ་མེ་ཝ. ཏནྟི ས་ནྟ་ཀཾ. ཏེ་སཱུཏི ཏེ་སུ ས་བྦེ་སུ.
༢༢༧. ཀུ་ས་ཙཱི་རཱ་དི་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཐཱ
༣༧༡. ‘‘ཨ་ཀྐ་ནཱ་ལ༹་མ་ཡ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཀྐ་ནཱ་ལེ༹་ན ནི་བྦ་ཏྟཾ ཨ་ཀྐ་ནཱ་ལ༹ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. མ་ཀ་ཙི་མ་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ མ་ཀ་ཙི་ས་དྡེ་ན པོ་ཏྠ་ཀས་དྡ་སྶ ག་ནྠཱ་ད་ཡོ ཨ་ཏྠེ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. མ་ཡ་ས་དྡེ་ན པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏ་དྡྷི་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. སེ་སཱ་ནཱིཏི ཨ་ཀྐ་ནཱ་ལ༹་པོ་ཏྠ་ཀེ་ཧི སེ་སཱ་ནི ཀུ་ས་ཙཱི་རཱ་དཱི་ནི. ཏེ་སཱུཏི ཀུ་ས་ཙཱི་རཱ་དཱི་སུ.
༣༧༢. ཏི་པ་ཊྚ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཝཱཏི ཨི་དཾ དྭི་པ་ཊྚ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ དཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་སནྟི ས་བྦ་ནཱི་ལ་ཀཱ་དཱི་ནཾ. ཀ་ཉྩུ་ཀནྟི ཝཱ་ར་ཎཾ. ཏ་ཉྷི ཀ་ཙི་ཡ་ཏི ཀཱ་ཡེ བ་ནྡྷི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཉྩུ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝེ་ཋ་ནེ་པཱིཏི ཨུ་ཎྷཱི་སེ་པི. ཏ་ཉྷི ཡ་སྨཱ ཡེ་ན སཱི་སེ ཝེ་ཋི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝེ་ཋ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. རུ་ཀྑ་ཚ་ལླི་མ་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ རུ་ཀྑ་ཚ་ལླི་ས་དྡེ་ན ཏི་རཱི་ཊས་དྡ་སྶ ཝ་ཀྐ་ལ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝ་ཀྐ་ལ་ཉྷི ནི་ཝ་ས་ནཱ་ནཾ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཾ ཏི་རོ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཨེ་ཏི ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཝཱ རུ་ཀྑཾ ཏི་རོ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཏི་རཱི་ཊནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་བྷི་དྷཱ་ནེ (ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཡཾ ༤༤༢ གཱ་ཐཱ་ཡཾ) པ་ན ཏ་རཱི་ཊནྟི ཏ་ཀཱ་རེ ཨི་ཀཱ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏོ པཱ་ཋོ ཨ་ཏྠི. པཱ་ད་པུ་ཉྫ་ནནྟི པཱ་དོ པུ་ཛི་ཡ་ཏི སོ་དྷི་ཡ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི པཱ་ད་པུ་ཉྫ་ནཾ, ཏཱ་ལུ་ཛོ ཏ་ཏི་ཡ་ཀྑ་རོ.
༣༧༤. ས་ནྟེ པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀེ གཱ་ཧ་ཀེཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀོ ནཱ་མ པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྡི་ཊྛ་ས་མྦྷ་ཏྟོ. ཨི་མི་ནཱ པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀེ གཱ་ཧ་ཀེ ཨ་ས་ཏི ཨ་ད་ཏྭཱ ས་ངྒྷེ་ན བྷཱ་ཛི་ཏེ སུ་བྷཱ་ཛི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་ཏྟ ཛ་ནཱཏི པ་ཀྐ་མ་ནྟ་ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་ཁི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཝེ་ད་ན་ཊྚཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ, ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀཱ ཏ་ཡོ་ཏི ས་ཏྟ ཛ་ནཱ.
༢༣༠. ས་ངྒྷེ བྷི་ནྣེ ཙཱི་ཝ་རུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཐཱ
༣༧༦. ས་ངྒྷོ བྷི་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ དྭི་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝ་སེ་ན བྷི་ཛྫ་ན་མེ་ཝཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ན ཨ་ཉྙ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ’’ཏི. ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དེ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. དྭི་པ་ཀྑཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ས་ཀ་ལ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏནྟི ཙཱི་ཝ་རཾ. ཏ་སྶེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རནྟི ཏ་སྶ ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ དེ་སེ. ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ པ་མཱ་ཎནྟི ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀ་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ, ན དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ. ཏ་སྨཱ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟཱ, དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ སཱ་མི་ནོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་བྷོ་ཧི་པི པ་ཀྑེ་ཧཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ར་ས་མུ་དྡེཏི ཛ་མྦུ་དཱི་པེ. སོ ཧི སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པ་ཏོ ས་མུ་དྡ་སྶ པཱ་ར་ཏྟཱ པ་ར་ས་མུ་དྡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ཏ་རོ པ་ཀྑོཏི ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀ་སྶ ཙ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཙ ལ་དྡྷ་པ་ཀྑ་ཏོ ཨི་ཏ་རོ ཨ་ལ་དྡྷོ པ་ཀྑོ.
༢༣༢. ཨ་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཀ་ཐཱ
༣༧༩. ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་ཧཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘སཱི་མཱ་ཡ དེ་ཏཱི’’ཏི ཀ་ཏྟུ་ཝཱ་ཙ་ཀེ་ན ཀི་རི་ཡཱ་པ་དེ་ན དཱ་ཡ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཀ་ཏྟུ་ནོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ན་ཡེ་ན. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏཱ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ མཱ་ཏི་ཀཱ་སུ. ཨ་ཊྛ་མཱ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་ཊྛ་སུ མཱ་ཏི་ཀཱ་སུ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ ‘‘ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ དེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ.
སཱི་མཱ་ཡ…པེ… བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦནྟི་ཨཱ་དི་མྷི མཱ་ཏི་ཀཱ་ནི་དྡེ་སེ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སཱི་མཱ་ཡ དེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ནྣ་ར་ས སཱི་མཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཏ་ཏྠཱཏི པ་ནྣ་ར་ས་སུ སཱི་མཱ་སུ. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཋཱ་ན་ནྟི པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. དྷུ་ཝ་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཏོ ཝཱ ཁི་པི་ཏཱ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘པ་རི་ཡ་ནྟེ’’ཏི པ་དཾ པུ་བྦཱ་པ་རཱ་པེ་ཀྑཾ. ཏ་སྨཱ ཏཱི་སུ ནི་སྶ་ཀྐ་པ་དེ་སུ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. སཱ པ་ནཱཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ པ་ན. བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཝ་ཌྜྷ་ནྟེ་སུ ཨཱ་ཝཱ་སོ་པི ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི་ཏི མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཝ་ཌྜྷ་ནྟེ་སཱུ’’ཏི. ས་བྦེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི སཱི་མ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༣༨, ༡༤༤) ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
ཨ་པི་ཙ ཁོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པི་ས་དྡོ པུ་ཙྪ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀོ. ཀེ་ཧི ཋ་པི་ཏཱ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཋ་པེ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ལཱ་བྷ་སཱི་མཱཏི ལཱ་བྷ་སྶ མ་རི་ཡཱ་དོ. ཡནྟི ཡོ ལཱ་བྷོ. ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ གཱ་ཝུ་ཏཱ་དི་ཨ་ནྟ་རེ. ལཱ་བྷ་སཱི་མཱ ནཱ་མཱཏི ལཱ་བྷེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ སཱི་མཱ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠཱཏི བ་ཧཱུ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ. ཨ་ནྟ་ར་དཱི་པཱ ཙཱཏི མ་ཧཱ་དཱི་པ་ཏོ ཨ་ཉྙ་དཱི་པཱ ཙ, ཁུ་དྡ་ཀ་དཱི་པཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨེ་ཏྠེ་ཝ སཱི་མཱ་ཡཱཏི ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ཨེ་ཝ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཁ་ཎྜ་སཱི་མ་ག་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝ་ཏྠ་ཕ་ལཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙེ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི. རུ་ཀྑེ ཝཱ པ་བྦ་ཏེ ཝཱ ཋི་ཏ་སྶ ཝཱ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཐ་ཝཱི་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏ་སྶ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མི་སྶཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཋི་ཏ་སྶཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ཡཱཏི མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ. ཁ་ཎྜ་སཱི་མ་སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་སཱུཏི ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ་ཉྩ དྭི་ནྣཾ སཱི་མཱ་ནཾ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ དྭི་ནྣཾ གཱ་མ་ཊྛཱ་ན་མྤི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ཡ དི་ནྣཾ གཱ་མ་ཊྛཱ་ནཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ.
ཛ་མྦུ་ཡཱ ལ་ཀྑི་ཏོ དཱི་པོ ཛ་མྦུ་དཱི་པོ. ཏ་མྦོ ལོ་ཧི་ཏོ པཱ་ཎི ཧ་ཏྠོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཏ་མྦ་པཱ་ཎི་ནོ. ཝི་ཛ་ཡ་ཀུ་མཱ་རཱ་ད་ཡོ ས་ཏྟ་ས་ཏཱ ཛ་ནཱ. ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་སོ ཏ་མྦ་པ་ཎྞི, སོ་ཡེ་ཝ དཱི་པོ་ཏི ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པོ, ཏ་སྨིཾ. ས་བྦེ་སཾ བྷཱ་ག་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྲེ་ཝཱཏི ཛ་མྦུ་དཱི་པེ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝནྟི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ.
ཡོ པ་ན བྷ་ཎ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏོཏི ཀ་ཐ་ན་ཏོ, པ་ར་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ནནྟི མ་ཧཱ་སི་ཝ་ཏྠེ་རཾ. ཏི་ཡོ་ཛ་ནཱ་པཱིཏི པི་ས་དྡོ ཏ་ཏོ ཨཱུ་ནཱ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་བྦཾ་པེ་ཏནྟི ས་བྦཾ་པི ཨེ་ཏཾ ལཱ་བྷ་ག་ཎྷ་ནཱ་དིཾ. ཨི་ཏི ཨཱ་ཧཾ་སཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཀ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཡ་ཐི་ཙྪི་ཏ་ཀ་ཏེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ བ་ཧུ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཀ་ཏི་ཀཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མཱ་ན་ལཱ་བྷ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏ་ཏྲཱཏི ‘‘ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ དེ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ཋེ. ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་སྶཱཏི ཝི་ཧཱ་ར་སྶ. བུ་དྡྷཱ་དྷི་ཝུ་ཏྠོཏི བུ་དྡྷེ་ན ཨ་དྷི ཨི་སྶ་ར་ཝ་སེ་ན ཝ་སི་ཡི་ཏྠཱ་ཏི བུ་དྡྷཱ་དྷི་ཝུ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན སཱ་ཝ་ན་མ་ཏྟེ་ན. ནི་སི་ནྣོ་ཝཱཏི ནི་སི་ནྣོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, ནི་སི་ནྣོ ཨི་ཝ ཝཱ. ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ་པཱིཏི ཏ་སྨིཾ པོ་རཱ་ཎ་ཀཱ་དི་ཝི་ཧཱ་རེ་པི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱཏི ‘‘ཨ་ཡཾ པོ་རཱ་ཎ་ཀོ ཝི་ཧཱ་རོ ཏེ་ན ན་ཝ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མཱ་ན་ལཱ་བྷཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ངྒྷ་སྶ རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ. ཨི་དྷཱཏི པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ. ཏ་སྨིནྟི ན་ཝ་ཝི་ཧཱ་རེ. ཨེ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀེ་ན ཝི་ཧཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀོ ཝི་ཧཱ་རོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
བྷི་ཀྑཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱ པ་ཉྙ་པི་ཡ་ཏི ནི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཋ་པི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི བྷི་ཀྑཱ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཙྩཱ་ག་པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཊྛཱ་ནེ’’ཏི. ཏ་སྶཱཏི ‘‘ཡ་ཏྠ ས་ངྒྷ་སྶ དྷུ་ཝ་ཀཱ་རཱ ཀ་རི་ཡ་ནྟཱི’’ཏི་པཱ་ཋ་སྶ. ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་ཏྠ ཝཱཏི ཡ་སྨིཾ ཝཱ ཋཱ་ནེ. ཨ་ནེ་ནཱཏི ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ཡ་ཀེ་ན. ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཝཱ ནི་བ་དྡྷཱ་ནི ཀཱ་རི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡེ་ན པ་ནཱཏི ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ཡ་ཀེ་ན པ་ན. ས་ཀ་ལོ་པི ཝི་ཧཱ་རོཏི ས་ཀ་ལོ་པི ས་ཨཱ་རཱ་མོ ཝི་ཧཱ་རོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ཡ་ཀེ. ཨི་མེཏི པཱ་ཀ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛཱ་ནཱ་ད་ཡོ ཝི་ཧཱ་རཱ. དྷུ་ཝེ་ན ཀ་རི་ཡ་ནྟཱི་ཏི དྷུ་ཝ་ཀཱ་རཱ ཝི་ཧཱ་རཱ. སོཏི ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ཡ་ཀོ. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ བ་ཧཱུ་སུ ཝི་ཧཱ་རེ་སུ.
ཏེ་ཧཱིཏི བ་ཧུ་ཏ་རེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི. དྷུ་ཝ་ཀཱ་རེ་སཱུཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨཾ. ཨེ་ཀ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ དྷུ་ཝ་ཀཱ་རེ. ‘‘ས་ཙེ བྷི་ཀྑུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ག་ཎྷ་ཐཱ་ཏི ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཙེ ན ཝ་ད་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ཎྷི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ཝི་ཧཱ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠཱཏི བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ. ཏནྟི མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ཀཾ, པུ་ཙྪི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. པུ་ཙྪི་ཏྭཱཏི དཱ་ཡ་ཀཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ཝ་ད་ཏཱིཏི དཱ་ཡ་ཀོ ཝ་ད་ཏི. ས་ངྒྷ་སྶཱ་པཱིཏི པི་ས་དྡོ ན དཱ་ཡ་ཀ་སྶེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏེ་ན ས་ངྒྷེ་ན བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. སཱི་མ་ཊྛ་སྶཱཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ. ཨ་ས་མྤ་ཏྟ་སྶཱ་པཱིཏི བྷཱ་ཛ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟ་སྶཱ་པི. ཨ་ལ་ས་ཛཱ་ཏི་ཀཱཏི ཀོ་ས་ཛྫ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ. ཋི་ཏི་ཀཱཏི པ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཋི་ཡ་ཏེ ཋི་ཏི, སཱ་ཡེ་ཝ ཋི་ཏི་ཀཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༧༩) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏི་ཊྛ་ཏི པ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཋི་ཏི, སཱ་ཡེ་ཝ ཋི་ཏི་ཀཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཋི་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཋི་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ཏེ་སནྟི ཐེ་རཱ་ནཾ.
ས་མྤ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ནནྟི བྷཱ་ཛ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཧཱ་ར་དྭཱ་རེ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སཱི་མཱཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ. ཐེ་རཱ་ས་ནཾ ཨཱ་རཱུ་ལ༹ྷེ ས་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝ་སྶ་གྒེ་ནཱཏི ཝ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ.
པཱ་ཊེ་ཀྐནྟི པ་ཙྩེ་ཀཾ. ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་དུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ན་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ངྒྷི་ཀཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཀནྟི ད་ས་སུ ཝ་ཏྠེ་སུ ཨེ་ཀཾ.
ཝ་ཏྠ་སྶེ་ཝ པུ་པྥཾ ཝཱ ཝ་ལི ཝཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེ་ནཱཏི པུ་པྥ་ཝ་ལི་ནཱ. ཨེ་ཀཾ ཏ་ནྟནྟི ཨེ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ནེ་སུ. དྭཱི་ཧི་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཡཾ ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ་ན་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ དེ་མཱ’’ཏི ཝཱ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དེ་མ, ཐེ་རཱ་ནཾ དེ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ་ན་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷི་ཀྑུ་ཐེ་རཱ ནཱ་མ ཧི ན ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ་པི བ་ཧཱུ, ཏ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ས་ངྒྷ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ས་ངྒྷོ་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་ངྒྷ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་གེ་ཝ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ.
ཏ་ཏོཏི བ་ཧུ་ཝ་ཏྠ་ཏོ. ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཡནྟི ཝ་ཏྠཾ. ཏ་ཏྠཱཏི པ་རི་ཀྑཱ་རེ་སུ. སུ་ཏྟནྟི ཏ་ནྟཾ.
ཨེ་ཝཾ ཨ་ནྟོ་སཱི་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི དི་ནྣེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ བ་ཧི་སཱི་མཱ་ཡ དི་ནྣེ ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཀ་བ་དྡྷཱ ཙཱཏི དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་མ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ་བ་དྡྷཱ ཙ. ཡེ པ་ནཱཏི བྷི་ཀྑཱུ པ་ན.
ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་སྶ དེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝཱ་ཀྱཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟེ་པི ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་སྶ དེ་ཏི་ཡེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི་ཏི ཝུ་ཏྟེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱཏི པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་པ་ཊི་ཝཱི་སེ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ དཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ན་ཡཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. པཱ་པུ་ཎ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་སོ ནཱ་མ ན་ཏྠི ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ.
ཏ་ཏྠཱཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་པུ་གྒ་ལ་ཙེ་ཏི་ཡེ་སུ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
པུ་བྦེཏི བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་ར་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ. ཏ་དཱཏི ཡ་དཱ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་ར་ཏི, ཏ་དཱ. པ་ཊི་མཾ ཝཱཏི པ་ཊི་བི་མྦཾ ཝཱ. ཏ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཊི ས་དི་སཾ མཱ་ནཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་མཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝཱཏི ཐཱུ་པཾ ཝཱ. སོ ཧི དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཙི་ཏི་ཏ་བྦཾ, པཱུ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, ཨི་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཙི་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི ཙེ་ཏི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ་སུ. ཡནྟི ཀི་རི་ཡཱ་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ. ཡཾ དེ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ དཱ་ནེ. ཨ་ནི་ཡ་མ་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ ‘‘ཡོ’’ཏི ས་བྦ་ནཱ་མ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝཱ ག་ཧ་ཊྛོ ཝཱ’’ཏི. ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུནྟི པུ་བྦ་ཀཱ་ལ་ཨ་པ་ར་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ ཝི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་པི ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི.
‘‘དཱུ་ར་མྤི ཧ་རི་ཏྭཱ པཱུ་ཛེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཛ་ངྒྷ་པེ་ས་ནི་ཀ་ཀ་མྨཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཧ་ར་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ག་ཙྪ་ཏོཏི ཨ་ནཱ་ད་རེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏནྟི ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་ཧ་ཊ་བྷ་ཏྟཾ.
ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠ་ས་ངྒྷ་སྶཱཏི ཝ་སྶཾ ཝ་སི་ཏྠཱ་ཏི ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠོ. ཨ་ལུ་ཏྟ་ཀི་ཏ་ནྟ་ས་མཱ་སོ་ཡཾ, སོ་ཡེ་ཝ ས་ངྒྷོ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠ་ས་ངྒྷོ, ཏ་སྶ. ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀས་དྡོ ཡ་ཏྟ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཏྟ་ཀཱ’’ཏི. དི་སཱ་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶཱ་པཱིཏི ཨ་ཉྙཾ དི་སཾ པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ་པི, དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝ་ད་ནྟཱིཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་པ་རེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཏནྟི ཝ་ཙ་ནཾ.
ས་མྤ་ཏྟཱ་ནནྟི དི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ. ས་བྦེ་སནྟི ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ. ཏ་ཏྲཱཏི ཝི་ཧཱ་རེ. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཝ་ད་ནེ ས་ཏི, ཏེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཝཱ. ཝ་སྶཾ ཝ་ས་ནྟཱི་ཏི ཝ་སྶཾ་ཝ་ས་ནྟཱ, ཏེ་སཾ. ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་སེཏི ཙཱི་ཝ་རེ་ན ལ་ཀྑི་ཏེ པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་སེ.
ཧེ་མ་ནྟ་སྶ པ་ཙྪི་མོ དི་ཝ་སོཏི ཕ་གྒུ་ཎ་པུ་ཎྞ་མཱི་ས་ངྑཱ་ཏོ ཧེ་མ་ནྟ་སྶ པ་ཙྪི་མོ དི་ཝ་སོ. ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀནྟི ཝ་སྶཾ ཨཱ་ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ ཙཱི་ཝ་རཾ. ཨཱ་རོ་པེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝ་སྶཱ་ཝཱ་ས་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝ་སྶཱ་ཝཱ་ས་སྶཱཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝ་སྶཾ, ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝ་སྶེ ཝཱ ཨཱ་ཝཱ་ས་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ. ཏནྟི ཙཱི་ཝ་རཾ.
ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ཝི་ཧཱ་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ས་མྤ་ཏྟཱ་ནནྟི ཨི་མཾ ཋཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ. ཨི་ཏོཏི ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ. ཏེཏི ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ཝུ་ཏྠ་བྷི་ཀྑཱུ.
ཨཱ་དི་སྶཱཏི པ་ད་སྶ ཏྭཱ་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་དི་སི་ཏྭཱ’’ཏི. ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྲཱཏི ‘‘ཡཱ་གུ་ཡཱ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ཋེ. ཨ་ཛྫ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝཱཏི ཨ་ཛྫ བྷ་ཝཱ་ནཾ པུ་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ. ཏེ་སནྟི ནི་མ་ནྟ་ཀཱ་ནཾ, པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡེ་ཧི ནི་མ་ནྟི་ཏེ་ཧཱིཏི ནི་མ་ནྟི་ཏེ་ཧི ཡེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི. ཡེ་སཾ ཝཱ པ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་སཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱིཏི ས་བྦེ་སཾ ཏེ་སཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཀ་སྨཱ? ཨ་ནི་མ་ནྟི་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་སཾ ན པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཀ་སྨཱ? ནི་མ་ནྟི་ཏ་གེ་ཧཾ ཨ་པ་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ. སོཏི དཱ་ཡ་ཀོ.
པུ་བྦེ་པཱིཏི ཨི་ཏོ པུ་བྦེ་པི. ཨ་སྶཱཏི དཱ་ཡ་ཀ་སྶ. ཝཱ་སེ་ཏྭཱཏི ཝཱ་སཱ་པེ་ཏྭཱ. སོཏི དཱ་ཡ་ཀོ. ཡོཏི བྷི་ཀྑུ, ཝ་ས་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏཱ་ནཱིཏི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི. ཨི་དནྟི ཙཱི་ཝ་རཾ.
‘‘ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ན་ཉྩཱ’’ཏི པ་དེ་ན ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ ཨུ་དྡེ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནྟེ ཝ་ས་ན་སཱི་ལ་ཏྟཱ. ཨུ་དྡེ་སཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏོ ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ཙཱཏི ཨི་མེ ཨ་ནྟེ ཨ་ཝ་ས་ན་སཱི་ལཱ་པི རཱུ་ལ༹ྷཱི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ནཱ་མ. ཨི་མི་ནཱ ནི་སྶ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏོ ཙ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སྶ་ཡཾ ག་ཧི་ཏ་པུ་བྦོ ཙ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ ཨུ་དྡེ་ས་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མི་ནཱ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་ནི་སྶ་ཡ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་པ་བྦ་ཛྫ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ ཏེ་ས་མྤི ནི་བ་དྡྷ་ཙཱ་རི་ཀ་བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦ་སྨིཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ.
ཨི་ཏི ཙཱི་ཝ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.