༡༧༣. པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༢༨༥. ཡ་ཐཱ ས་བྦཾ ས་ནྠ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ ས་བྦ་ས་ནྠ་རི་ས་ནྠ་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༨༦. སུ་ནི་དྷོ ཙ ཝ་སྶ་ཀཱ་རོ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཀཱ་རེ་ཧི དྭ་ནྡ་ཝཱ་ཀྱཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་ཡ་མུ་ཁ་པ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏྠནྟི སུ་ངྐ་མུ་ཁ་སྶ པ་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཾ. ‘‘གྷ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཏྠུ་ས་དྡ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ད་བྦ་ཏྠེ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བྷཱུ་བྷེ་ད་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི. ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ནཱ་མེ་ནྟི ཀི་རཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པནྟི ཡཾ ཡཾ བྷོ་ག་བ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པཾ. ལོ་ཀེཏི ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ. ས་དྡོཏི ཀི་ཏྟི་གྷོ་སོ. ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ཏེ་ན ས་དྡ་སྶ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏ་ཧེ་ཏུ་ནཱ ཨེ་ཝ. ‘‘ཨོ་ས་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་དྡོ ས་མོ་ས་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཝཱ་ཎི་ཛཱ་ནཾ…པེ… ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཎི་ཛཱ པ་ཏ་ནྟི ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝ་ཎི་པྤ་ཏོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཝ་ཎི་ཛ་པ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཛ་ཀཱ་ར་ལོ་པོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཏེ་ས’’ནྟི པཱ་ཋ་སེ་ས་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝཱ་ཎི་ཛ་པ་ཏཱ་ན’’ནྟི. ཏེ་སནྟི ཙ སཱ་མྱ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ཝཱ ཝི་བྷ་ཏྟ་ཨ་པཱ་དཱ་ན་ཏྠེ ཝཱ. ཨི་དནྟི པུ་རཾ. པུ་ཊ་བྷེ་ད་ནནྟི ཨེ་ཏྠ པུ་ཊཾ བྷི་ནྡ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི པུ་ཊ་བྷེ་ད་ནནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཎྜི་ཀ་བྷེ་ད་ན་ཊྛཱ་ན’’ནྟི. ‘‘ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ ཝཱ་ས་དྡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྲ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྲཱཏི པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟེ, ཏཱི་སུ ཝཱ ཨ་གྒི་ཨུ་ད་ཀ་མི་ཐུ་བྷེ་དེ་སུ. ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་བྷེ་དཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ མི་ཐུ་བྷེ་དཱཏི ཨེ་ཏྠ མི་ཐུ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་ལུ༹་མྤ་ཀུ་ལླ་ས་དྡཱ་ནཾ ཨ་ཏྠེ ས་མཱ་ནེ་པི ཀ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ལུ༹་མྤ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨུ་ལུ༹ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨུ་ད་ཀཾ, ཏ་ཏོ པཱ་ཏི ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨུ་ལུ༹་མྤོ. ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨུ་ད་ཀཾ, ཏ་སྨིཾ ཨུ་ལ་ཏི ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཀུ་ལློ.
ཨ་ཎྞ་ཝནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཎྞ་ཝོ ནཱ་མ ཀིཾ ས་མུ་དྡ་སྶ ནཱ་མ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཎྞ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ‘‘ཨ་ཎྞ་ཝ’’ནྟི ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ ཨུ་ད་ཀ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཎྞོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨུ་ད་ཀཾ, ཏཾ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཎྞ་ཝོ. ས་ར་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཀཱ་རཱ་དི་མྷི ཙ ཀ་ཎྜེ ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ར་ནྟི ཨི་དྷ ན་དཱི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ’’ཏི. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མི་སྶཾ གཱ་ཐཱ་ཡཾ. ཨི་དནྟི ཨ་ཏྠ་ཛཱ་ཏཾ.
ཡེཏི ཨ་རི་ཡཱ. ཏེཏི ཨ་རི་ཡཱ, ཏ་ར་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་ས་ཛྫ་པ་ལླ་ལཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ས་ཛྫ་ས་དྡོ ཏྭཱ་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟོ, པ་ལླ་ལ་ས་དྡོ ནི་ནྣ་ཊྛཱ་ན་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ས་ཛྫ…པེ… ནི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཛ་ནོ ཀུ་ལླཾ བ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏི་ཎྞཱ མེ་དྷཱ་ཝི་ནོ ཛ་ནཱ ཨི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༨༧. ཨ་ན་ནུ་བོ་དྷཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ནཱ’’ཏི. ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏཾ སཾ་ས་རི་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཀ་མྨ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་ཡཱ ཙ ཏུ་མྷེ་ཧི ཙཱ’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཏྟུ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. སཾ་སི་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ར་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ར་ཀཱ་རོ ལོ་པོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཾ་ས་རི་ཏ’’ནྟི. ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ར་ཛྫཱུ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ བྷ་ཝ་ཏོ བྷ་ཝཾ ནེ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟཱིཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ར་ཛྫུ བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༢༨༩. ཝ་ཎྞ་ཝ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ་ནི སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ‘‘ནཱི་ལཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱི་ལཱ་ཏི ཨི་དཾ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ’’ནྟི. ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ནཱི་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ཋེ. ཏེ་སནྟི ལི་ཙྪ་ཝཱི་ནཾ. པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞཱ ནཱི་ལཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏནྟི ‘‘ནཱི་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཊི་ཝ་ཏྟེ་སཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ ཨུ་པ་ས་གྒ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཏི་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཧཱ་རེ་སཱི’’ཏི. ‘‘ས་ཛ་ན་པ་ད’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ སཱ་ཧཱ་རནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་དྡོ ཛ་ན་པ་ད་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཛ་ན་པ་དོ ཧི ཡ་སྨཱ ན་ག་ར་སྶ པ་རི་ཝཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦོ, ཨི་མ་སྨཱ ཙ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ བ་ལིཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ས་ཛ་ན་པ་དཾ ཝེ་སཱ་ལིཾ ད་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཐཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ངྒུ་ལིཾ ཕོ་ཊེ་སུནྟི ཨེ་ཏྠ ཕུ་ཊ་དྷཱ་ཏུ ས་ཉྩ་ལ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ངྒུ་ལིཾ ཙཱ་ལེ་སུ’’ནྟི. ཨི་ཏྠི་ཀཱ་ཡཱཏི ཨི་ཏྠཱི་ཡེ་ཝ པུ་རི་ས་ཏོ ཁུ་དྡ་ཀ་ཊྛེ་ན ཨི་ཏྠི་ཀཱ, ཏཱ་ཡ.