༡༦༡. མཱུ་ལཱ་དི་བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ཐཱ
༢༦༣. མཱུ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་དི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ་པཱིཏི པི་ས་དྡོ ཨ་ཙྪ་ཝ་ས་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཨི་དྷཱཏི བྷེ་ས་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ. ཡཾ ཡནྟི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ. པི་ས་ན་སི་ལཱཏི པི་ས་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི པི་ས་ནཱ, སཱ་ཡེ་ཝ སི་ལཱ་ཏི པི་ས་ན་སི་ལཱ. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཙ་ལཾ ཧུ་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏཱི་ཏི ནི་ས་དོཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. པི་ས་ན་པོ་ཏ་ཀོཏི པི་ས་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི པི་ས་ནོ, སོ་ཡེ་ཝ པོ་ཏ་ཀོ་ཏི པི་ས་ན་པོ་ཏ་ཀོ, ཨི་མི་ནཱ ནི་ས་ད་ཏོ པོ་ཏ་ཀོ་ཏི ནི་ས་ད་པོ་ཏ་ཀོཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཧི་ངྒུ་ཛཱ་ཏི་ཡོཏི ཧི་ངྒུ་ཀུ་ལཱ་ནི.
སཱ་མུ་དྡནྟི ཨེ་ཏྠ ས་མུ་དྡེ ས་ནྟི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི སཱ་མུ་དྡ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མུ་དྡ་ཏཱི་རེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཏཱི་རེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མུ་དྡེ་ཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཏྟ་མཱི་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཱི་པ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཀ་ཏི་ལོ་ཎནྟི ས་བྷཱ་ཝ་ལོ་ཎཾ, ན ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཙི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘པ་བྦ་ཏེ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ སི་ནྡྷུ་ནཱ་མ་ཀེ པ་བྦ་ཏེ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏཱི་ཏི སི་ནྡྷ་ཝནྟི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་བྦི་ཏོ བྷཱུ་མི་ཏོ ཨཱི་ར་ཏི ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨུ་བྦི་རནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷཱུ་མི་ཏོ ཨ་ངྐུ་རཾ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡེ་ན ཨོ་ཊྛ་ཛོ ཏ་ཏི་ཡ་ཀྑ་རོ་ཡེ་ཝ ཡུ་ཛྫ་ཏི, པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ པ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀྑ་རོ་ཡེ་ཝ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨུ་བྦྷི་ད’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ. བི་ལནྟི ཀོ་ཊྛཱ་སོ. ཏ་སྨཱ ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི བི་ལེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཙི་ཏཾ བི་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཙི་ཏ’’ནྟི. ཨ་བྷི་དྷཱ་ནེ པ་ན (ཨ་བྷི་དྷཱ་ནེ ༤༦༡ གཱ་ཐཱ་ཡཾ) ‘‘བི་ལཱ་ལ’’ནྟི པཱ་ཋོ ཨ་ཏྠི. ཏནྟི བི་ལཾ.
༢༦༤. ཨ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ཡ་ག་ནྡྷོ ཝི་ཡ ཀ་སྶ་ཙི ཀཱ་ཡ་ག་ནྡྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྶཱ་པཱིཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ་པི. པི་ས་དྡེ་ན ཀ་ཎྜུ་ཝཱ་བཱ་དྷ་བྷི་ཀྑུ་ཨཱ་ད་ཡོ་པི ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ཚ་ཀ་ཎ་ས་དྡ་སྶ ཨ་སྶཱ་དཱི་ནཾ མ་ལེ་པི པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘གོ་མ་ཡ’’ནྟི. པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙུ་ཎྞ་མྤཱིཏི ཨ་པ་ཀྐ་ར་ཛ་ན་ཙུ་ཎྞ་མྤི. ཨེ་ཏ་མྤཱིཏི པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙུ་ཎྞ་མྤི.
ཏནྟི ཨཱ་མ་ཀ་མཾ་སཾ, ན ཁཱ་དཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏནྟི ཨཱ་མ་ཀ་ལོ་ཧི་ཏཾ ཝཱ, ན པི་ཝཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་མ་ནུ་སྶོཏི མ་ནུ་སྶ་ས་དི་སོ བྷཱུ་ཏོ. ཏནྟི ཨཱ་མ་ཀ་མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཾ.
༢༦༥. ‘‘ཨ་ཉྫ་ན’’ནྟི ནཱ་མཾ སཱ་མ་ཉྙ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྫ་ན་ནྟི ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏ’’ནྟི. ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཝ་ཙ་ནནྟི ས་བྦེ་སཾ ཨ་ཉྫ་ནཱ་ནཾ ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཏནྟི ‘‘ཨ་ཉྫ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཉྫ་ཏི ཙ་ཀྑུཾ མ་ཀྑེ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཉྫ་ནཾ, ཨ་ཉྫ་ཏི ཙ་ཀྑུཾ བྱ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཉྫ་ནཾ, ཏཱ་ལུ་ཛོ ཏ་ཏི་ཡ་ཀྑ་རོ. ཀ་པ་ལླནྟི ཀ་པ་ལླེ པ་ཝ་ཏྟཾ. ཀ་པཱ་ལ་ཉྷི དཱི་པ་སི་ཁཱ་ཡ ཨུ་པ་རི ནི་ཀུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟཾ མ་སི ‘‘ཀ་པ་ལླ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘དཱི་པ་སི་ཁ་ཏོ ག་ཧི་ཏ་མ་སཱི’’ཏི. ཨ་ཉྫ་ནཱུ་པ་པི་ས་ནེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཉྫ་ནེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ པི་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཉྫ་ནཱུ་པ་པི་ས་ན་ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྫ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ པི་སི་ཏེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ས་དྡྷི’’ནྟི པ་ད་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨ་ཉྫ་ནཱུ་པ་པི་ས་ནཾ ཙུ་ཎྞཾ ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ན ཧོ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མ་སྨིཾ ན་ཡེ ‘‘ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཁྱཱ་ཏ་པ་དཾ ཀི་རི་ཡཱ་ནྟ་རཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ཁྱཱ་ཏེ་སུ་པི ཧི ཀ་ཏྟུ་ཏྟ་ཉྩ ཀ་མྨ་ཏྟ་ཉྩ ལ་བྦྷ་ཏི. ཙ་ནྡ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ནེ་ཝ.
ཨ་ཊྛི་མ་ཡནྟི པ་ད་སྶ ཨ་ཏི་བྱཱ་པི་ཏ་དོ་སཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ནུ་སྶ་ཊྛིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི. ས་ལཱ་ཀ་ཊྛཱ་ནི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ལཱ་ཀཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ས་ལཱ་ཀ་ཊྛཱ་ནི་ཡ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ སུ་སི་ར་ད་ཎྜ་ཀཱ་དི་ཀེ. ས་ལཱ་ཀནྟི ཨ་ཉྫ་ནི་ས་ལཱ་ཀཾ. ཨོ་ད་ཧ་ནྟཱིཏི ཋ་པེ་ནྟི. ཨཾ་ས་བ་དྡྷ་ཀོཏི ཨཾ་སེ བ་དྡྷ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨཾ་ས་བ་དྡྷ་ཀོ. ཡ་མ་ཀ་ན་ཏྠུ་ཀ་ར་ཎིནྟི ན་ཏྠུ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི ཨི་མཱ་ཡཱ་ཏི ན་ཏྠུ་ཀ་ར་ཎཱི, ཡ་མ་ཀཱ ན་ཏྠུ་ཀ་ར་ཎཱི ཡ་མ་ཀ་ན་ཏྠུ་ཀ་ར་ཎཱི.
༢༦༧. ཏཾ ས་བྦཾ ཏེ་ལ་པཱ་ཀ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཨ་ཏི ཝི་ཡ ཁི་ཏྟ་མ་ཛྫཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏི ཝི་ཡ ཁི་པཱི་ཡ་ནྟི པ་ཀྑི་པཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏི་ཁི་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ མ་ཛྫཱ་ནི ཨ་ཏི་ཁི་ཏྟ་མ་ཛྫཱ་ནཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
པ་ཎྞ་སེ་དནྟི པ་ཎྞེ་ཧི སེ་དཾ. ཨ་ངྒཱ་རཱ་ནནྟི ཨ་ངྒཱ་རེ་ཧི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ པཾ་སུ་ཝཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་སུ. ཝཱ་ཏ་ཧ་ར་ཎ་པ་ཎྞཱ་ནཱིཏི ཝཱ་ཏ་སྶ ཨ་པ་ན་ཡ་ནཱ་ནི ཨུ་དྡཱ་ལཱ་དཱི་ནི པ་ཎྞཱ་ནི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ པ་ཎྞེ་སུ. ནཱ་ནཱ་པ་ཎྞ་བྷ་ངྒ་ཀུ་ཐི་ཏནྟི ནཱ་ནཱ་པ་ཎྞཱ་ནི་ཡེ་ཝ བྷ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ནཱ་ནཱ་པ་ཎྞ་བྷ་ངྒཾ, ཏེ་ན ཀུ་ཐི་ཏཾ ནཱ་ནཱ་པ་ཎྞ་བྷ་ངྒ་ཀུ་ཐི་ཏཾ. ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀ་སྶཱཏི ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀེ་ན. ཏ་ཏྠཱཏི ཨུ་ད་ཀ་ཀོ་ཊྛ་ཀེ.
པ་བྦེ པ་བྦེཏི ཕ་ལུ༹་མྷི ཕ་ལུ༹་མྷི. ཡེ་ནཱཏི པ་ཛྫེ་ན. ཏཾ པ་ཛྫཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏུ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘པཱ་དཱ་ནཾ ས་པྤཱ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ད་སྶ ཧི་ཏཾ པ་ཛྫ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏི་ལ་ཀ་ཀྐེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་ཀྐ་ས་དྡ་སྶ ཙུ་ཎྞ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟཱ ‘‘པི་ཊྛེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་བ་ལེ༹་ན པ་ཀྑི་པ་ནཾ ཀ་བ་ལི༹་ཀཾ. ས་ཏྟུ་པི་ཎྜ་སྶ བྷ་ཏྟ་ཀ་བ་ལ༹་ས་དི་ས་ཏྟཱ ས་ཏྟུ་པི་ཎྜནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཎི ཝི་ཡཱཏི ཁཱི་ལཱ ཝི་ཡ. ཁཱ་རེ་ནཱཏི ལོ་ཎ་ས་ཀྑ་རི་ཀ་མ་ཡེ་ན ཁཱ་རེ་ན. ཝི་ཀཱ་སཾ རུ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཀཱ་སི་ཀཾ, ཏེ་ལ་རུ་ནྡྷ་ན་པི་ལོ་ཏི་ཀཾ. ཝ་ཎ་ཀ་མྨནྟི ཝ་ཎ་སྶ, ཝ་ཎེ ཝཱ ཀ་མྨཾ.
༢༦༨. ས་པྤ་ད་ཊྛ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཀིཾ སཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨི་དནྟི མ་ཧཱ་ཝི་ཀ་ཊཾ, པ་རི་བྷུ་ཉྫཱི་ཀ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཉྙེ་སུ པ་ནཱཏི ས་པྤ་ད་ཊྛ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སུ པ་ན. ས་ཙེ བྷཱུ་མི་པ་ཏྟོ གཱུ་ཐོ ཧོ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༦༩. ཝ་སཱི་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ན་ཀ་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་རོ་གོཏི ཀ་ནྟི་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝ་སཾ ཀ་རོ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཝ་སཱི་ཀ་ར་ཎཾ, བྷེ་ས་ཛྫཾ, པི་ཝ་ཏེ པཱ་ནཾ, ཏཾ་ཡེ་ཝ པཱ་ན་ཀཾ, ཝ་སཱི་ཀ་ར་ཎ་སྶ པཱ་ན་ཀཾ ཝ་སཱི་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ན་ཀཾ, ཏེ་ན ས་མུ་ཊྛི་ཏོ རོ་གོ ཝ་སཱི་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ན་ཀ་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་རོ་གོ. ཨི་མི་ནཱ གྷ་ར་དི་ནྣ་ཀཱ་བཱ་དྷོཏི ཨེ་ཏྠ གྷ་ར་ཎི་ཡཱ དི་ནྣེ་ན ཝ་སཱི་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ན་ཀེ་ན ས་མུ་ཊྛི་ཏོ ཨཱ་བཱ་དྷོ གྷ་ར་དི་ནྣ་ཀཱ་བཱ་དྷོ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. སཱི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ལོ་ལེ༹་ཏ་བྦ་ནྟི སཱི་ཏཱ་ལོ་ལ༹ཾ, ཨུ་ད་ཀཾ. སཱི་ཏཱ་ས་དྡོ ན་ངྒ་ལ་ལེ་ཁཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཕཱ་ལ་པ་དྡྷ་ཏིཾ མུ་ཁྱ་ཏོ ཝ་ད་ཏི, ཕཱ་ལ་པ་དྡྷ་ཏི་ཀ་རེ ཕཱ་ལེ ལ་གྒ་མ་ཏྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ཝ་ད་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ལོ་ལེ༹་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ངྒ་ལེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཝི་པ་ཀྐ་ག་ཧ་ཎི་ཀོཏི ཝི་སེ་སེ་ན པཱ་ཙཱ་པ་ན་ག་ཧ་ཎི་ཀོ. མུ་ཏྟ་ཧ་རཱི་ཏ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘མུ་ཏྟ’’ནྟི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟེ་པི གོ་མུ་ཏྟ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘གོ་མུ་ཏྟ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཧ་རཱི་ཏ་ཀ’’ནྟི. ཨི་མི་ནཱ མུ་ཏྟེ་ན པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཧ་རཱི་ཏ་ཀཾ མུ་ཏྟ་ཧ་རཱི་ཏ་ཀ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཎྜུ་ལ་ཀ་ས་ཊོཏི ཏ་ཎྜུ་ལ་དྷོ་ཝ་ནོ་ད་ཀ་ཀ་ས་ཊོ དྷོ་ཏ་སི་ནི་དྡྷོ, སོ་ཝ མུ་གྒ་པ་ཙི་ཏ་པཱ་ནཱི་ཡོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘མཾ་ས་ར་སེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ མཾ་ས་ར་སོ མཾ་སེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏ་བྦ་ནྟི པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནཱི་ཡནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.