༣. ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ
༡༠༧. ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ
༡༨༤. ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ‘‘ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ ཉཱ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི, ‘‘ཨ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཉཱ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཋ་པ་ན་ཏྠཾ. ཏེ་དྷཱཏི ཏེ ཨི་དྷ. ཨི་དྷས་དྡོ སཱ་ས་ན་ཉྩ ལོ་ཀ་ཉྩ དེ་ས་ཉྩ པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་ཉྩ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན པ་ད་པཱུ་ར་ཎེ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དྷ་ས་དྡོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟོ’’ཏི. སཾ་ཧ་ན་ནཾ ས་ངྒྷཱ་ཏོ, ཝི་ནཱ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཝི་ནཱ་ས’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ. ས་ཀུ་ནྟ་ཀས་དྡོ ས་ཀུ་ཎ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཀུ་ཎཱ’’ཏི. ས་ཀུ་ཎཱཏི ཙ ཝི་ཧ་ངྒ་མཱ. ཏེ ཧི ཨཱ་ཀཱ་སེ ག་ནྟུཾ ས་ཀྐོ་ནྟཱི་ཏི ས་ཀུ་ཎཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. སཾ་ཀ་སཱ་ཡི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘སཾ ཀ་སེ ཨ་ཙྪ་ནེ’’ཏི དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋེ་སུ (ས་དྡ་ནཱི་ཏི་དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ་ཡཾ ༡༦ ས་ཀཱ་ར་ནྟ་དྷཱ་ཏུ) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ སཾ་པུ་བྦོ ཀ་སེ་དྷཱ་ཏུ ཨ་ཙྪ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་སི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཀཱ་ར་ནྟོ་ཡཾ དྷཱ་ཏུ. ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་སནྟི ནི་ཙྩ་ཝཱ་སཾ. ཝ་སྶཱ་ན་ནཱ་མ་ཀེཏི ཝ་སྶཱ་ན་ཨུ་ཏུ་ནཱ་མ་ཀེ. ཝ་སྶཱ་ན་སྶ ཙ་ཏུ་མཱ་ས་ཏྟཱ ‘‘ཏེ་མཱ་སེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠ ནཱི་དྷཱ་ཏུ ག་མ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་སྶཱུ་པ་ག་མ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་པ་ར་ཛྫཱུཏི པུ་ཎྞ་མི་ཏོ ཨ་པ་རཾ ཨ་ཧ་ནྟི ཨ་པ་ར་ཛྫུ, ཨ་ཧ་ཏྠེ ཛྫུ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སོ. ཨ་ཡཾ ཨ་པ་ར་ཛྫུ་ས་དྡོ པ་ཋ་མ་ནྟ་ནི་པཱ་ཏོ. ཨ་སྶཱཏི ཨཱ་ས་ལ༹ྷཱི་པུ་ཎྞ་མི་ཡཱ. ཨ་ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝི་ས་ཡོ བཱ་ཧི་ར་ཏྠ་ས་མཱ་སོ་ཡཾ, ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་པ་ར་སྨིཾ དི་ཝ་སེཏི པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ. ཨ་སྶཱཏི སཱ་ཝ་ཎ་མཱ་ས་པུ་ཎྞ་མི་ཡཱ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཙ ཨ་པ་ར་ཛྫུ་ག་ཏཱ, ཡ་སྨཱ ཙ མཱ་ས་ག་ཏཱ, ཏ་སྨཱ. ‘‘ཨ་ན་ནྟ་རེ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་པ་ར་ཛྫུ་ག་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ས་ལ༹ྷི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་རེ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ པུ་རི་མི་ཀཱ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་ས་ལ༹ྷི་ཡཱཏི ཨཱ་ས་ལ༹ྷཱི་པུ་ཎྞ་མི་ཡཱ. པ་ཙྪི་མ་ན་ཡེ་པི མཱ་ས་ག་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ས་ལ༹ྷི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་རེ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨཱ་ས་ལ༹ྷི་ཡཱཏི ཨཱ་ས་ལ༹ྷཱི་པུ་ཎྞ་མི་ཡཱ ས་མཱི་པེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ས་ལ༹ྷཱི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཎ་པུ་ཎྞ་མི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ཀིཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝཱ་ས་དྡོ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠོ. ནི་ཙྪཱ་རེ་ཏྭཱཏི ནི་ཙྩཱ་རེ་ཏྭཱ, ཨུ་ཙྩཱ་རེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཕུ་ཊྛ་ཀྑ་ར་ས་ཉྙོ་གེ་ཧི པ་རོ ཀྭ་ཙི ཕུ་ཊྛ་ཏྟ་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི ‘‘ནི་ཀྑ་མ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཏ་སྨཱ པ་ར་སྶ ཙ་ཀཱ་ར་སྶ ཚ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ནི་ཙྪཱ་རེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༡༠༨. ཝ་སྶཱ་ནེ་ཙཱ་རི་ཀཱ་པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༡༨༥. ཨཱ་པ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱཏི ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ག་མ་ནེ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ་ཏི་ཀྐ་མེ སཱ་པེ་ཀྑ་ག་མ་ནེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་རུ་ཎུ་ཊྛཱ་པ་ནེ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝི་ཧཱ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ ཝ་སྶཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཡྻ, ཝི་ཧཱ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏཾ དི་ཝ་སནྟི ཏ་སྨིཾ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་མ་ན་དི་ཝ་སེ. ས་ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཏནྟི ས་ངྑྱཱ་པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ས་དྡ་ས་ཏྠེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀཱ ཨེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀཱ ཨེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ཨ་ནུ་པ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཝ་སྶ་ནཱ་མོ ཨི་མ་སྶ་ཏྠཱི་ཏི ཝ་སྶོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་སྶ་ནཱ་མ་ཀ’’ནྟི. ‘‘པ་ཋ་མཾ མཱ་ས’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཉྙ་པ་ད་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཋ་མཾ མཱ་སནྟི ཙ་ཏཱུ་སུ ཝ་སྶ་མཱ་སེ་སུ པ་ཋ་མཾ མཱ་སཾ. ཨུ་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏུ་ཀཱ་མོཏི ཨུ་པ་རི ཀ་ཌྜྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ. ཨཱ་ས་ལ༹ྷཱི་མཱ་ས་མེ་ཝ, ན སཱ་ཝ་ཎ་མཱ་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཛུ་ཎྷས་དྡོ ཙ་ནྡ་པ་བྷཱ་ཡུ་ཏྟོ མཱ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མཱ་སེ’’ཏི. ཙ་ནྡ་པ་བྷཱ་ཡུ་ཏྟོ མཱ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མཱ་སེ’’ཏི. ཙ་ནྡ་པ་བྷཱ་ཡུ་ཏྟོ ཧི མཱ་སོ ཛོ་ཏ་ཏི དི་པྤ་ཏཱི་ཏི ཛུ་ཎྷོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘མཱ་སེ’’ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟེ་པི པུ་ཎྞ་མི་ཡུ་ཏྟོ མཱ་སོ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཀཱ་ཙི པ་རི་ཧཱ་ནི ནཱ་མཱཏི ཀི་ཉྩི སཱི་ལཱ་དཱི་ནཾ ཧཱ་ཡ་ནཾ ནཱ་མ. ཨ་ཉྙ་སྨི་མྤཱིཏི ཝ་སྶཱུ་པ་ག་མ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨི་མྤི. དྷ་མྨི་ཀེཏི དྷ་མྨེ་ན ཡུ་ཏྟེ.
༡༠༩. ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ
༡༨༧. ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སུ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ནཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ས་ཏྟ་མཱི་ས་མཱ་ས་ཉྩ ཨ་ནཱི་ཡ་ས་དྡ་སྶ ཀ་མྨ་ཏྠ་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཡཾ ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་བྦྷ་ནྟ་རེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཏྟ་མཱི་ས་མཱ་སཾ ད་སྶེ་ཏི, ‘‘ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀ་མྨ་ཏྠཾ. ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་བྦྷ་ནྟ་རེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ས་ཏྟཱ་ཧནྟི ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཧི་ཏེ ག་ནྟུནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ཧི་ཏེ་ས་དྡ་སྶ ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྨཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ཨཱ་དཱི་ཧི དཱུ་ཏེ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ཨཱ་དཱི་ཧཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཏྟཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི, ‘‘དཱུ་ཏེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀ་མྨཾ. ས་ཏྟཱ་ཧནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པ་ཉྩ བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟོ་ས་ཏྟཱ་ཧེ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཏ་སྨིཾ པ་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ. ‘‘ན ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧེ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝ་ས་དྡ་སྶ ཕ་ལཾ ད་སྶེ་ཏི.
༡༨༩. ར་སོ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ར་ས་ཝ་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟེ བྷ་ཏྟ་གེ་ཧཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཏྟ་གེ་ཧཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. བྷ་ཏྟ་གེ་ཧནྟི བྷ་ཏྟ་པ་ཙ་ན་གེ་ཧཾ. པུ་རཱ་ཡཾ སུ་ཏྟ་ནྟོཏི ཨེ་ཏྠ པུ་རཱ ཨ་ཡ་ནྟི པ་ད་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་རཱ་ས་དྡོ ཡཱ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཱ་ཝ ཨ་ཡཾ སུ་ཏྟ་ནྟོ’’ཏི. ན པ་ལུ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ལུ་ཛ་དྷཱ་ཏུ ཝི་ནཱ་ས་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཝི་ན་སྶ་ཏཱི’’ཏི. པ་རི་ས་ངྑ་ཏནྟི པ་རི་ས་ངྑ་རི་ཏ་བྦཾ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ པ་ཧི་ཏེ་སུ. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝ ཀ་པྤི་ཡེ་ན ཏི་ཝཱ་ཀྱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཨེ་ཏེ་སནྟི ཨེ་ཏེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ཝཱ་ཀྱཱ་ནཾ. ཝེ་ཝ་ཙ་ནེ་ནཱཏི ‘‘ཡ་ཉྙ་ཉྩ ཡ་ཛི་ཏུཾ, སུ་ཏྟ་ཉྩ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ, ས་མ་ཎེ ཙ ད་སྶི་ཏུ’’ནྟི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན. ས་ཏྟ་སཱུཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀ ཨུ་པཱ་སི་ཀ བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི སི་ཀྑ་མཱ་ན སཱ་མ་ཎེ་ར སཱ་མ་ཎེ་རཱི ས་ངྑཱ་ཏཱ་སུ ས་ཏྟ་སུ.
༡༡༠. པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨ་པྤ་ཧི་ཏེ་པི ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ
༡༩༣. པ་གེ་ཝ པ་ཧི་ཏེཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨ་པ་ཧི་ཏེ་པི ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ པི་ས་དྡ་སྶ ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟ་བྦ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷི་ཀྑུ གི་ལཱ་ནོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ད་ས་ཧཱིཏི ‘‘ས་ངྒྷོ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཀ་ཏཾ ཝཱ ས་ངྒྷེ་ན ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ངྒཾ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ད་ས་ཧི. ན་ཝ་ཧཱིཏི པ་རི་ཝཱ་སཱ་ར་ཧཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ན་ཝ་ཧི. ཙ་ཏཱུ་ཧཱིཏི གི་ལཱ་ན་ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་དི་ཊྛི་ག་ཏ་ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི. ཨི་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཚ་ཧཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ་པི ཚ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཚ་ནྣཾ ས་རཱུ་པཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་དི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ. སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ ས་ནྟི་ཀཾ པ་ཉྩ་ཧི ག་ནྟ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ར་ཏོཏི པ་ར་སྨཱ, པ་ར་སྨིཾ ཝཱ. ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡེ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཝཱ ཡེ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཱ ཝཱ ཨ་ཏྠི, ཏེ་ས་མྤཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏནྟི ཝ་ཙ་ནཾ.
༡༡༢. པ་ཧི་ཏེ་ཡེ་ཝ་ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ
༡༩༩. བྷི་ཀྑུ་ག་ཏི་ཀོཏི བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝ ག་ཏི པ་ཏི་ཊྛཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི བྷི་ཀྑུ་ག་ཏི་ཀོ་ཏི ཝུ་ཏྟེ བྷི་ཀྑུ་ནི་སྶི་ཏ་ཀོ པུ་རི་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝ་ས་ན་ཀ་པུ་རི་སོ’’ཏི. པ་ལུ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི. བྷ་ཎྜཾ ཚེ་དཱ་པི་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ བྷ་ཎྜ་ས་དྡོ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཏྠོ ཨེ་ཝ, ན མཱུ་ལ་དྷ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་ར་བྷ་ཎྜ’’ནྟི. ཚེ་དཱ་པི་ཏནྟི ཙུ་རཱ་དི་ག་ཎི་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ‘‘ཚི་ནྡཱ་པི་ཏ’’ནྟི རུ་དྷཱ་དི་ག་ཎི་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝ་ཎྞེ་ཏི. ད་ཛྫཱ་ཧནྟི ཨེ་ཀཱ་ར་ལོ་པ་ས་ནྡྷཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ད་ཛྫེ ཨ་ཧ’’ནྟི. ‘‘ད་ཛྫེ་ཧ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཨ་ཀཱ་ར་ལོ་པ་ས་ནྡྷི. ད་ཛྫེཏི ད་དེ་ཡྻཾ, ད་དཱ་མི ཝཱ. ས་ངྒྷ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ནཱཏི ས་ངྒྷ་སྶ ཀཱ་ཏ་བྦེ་ན ཀི་ཙྩེ་ན. ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཾ་ཀི་ཉྩཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཙེ་ཏི་ཡ་ཚ་ཏྟ་ཝེ་དི་ཀཱ་དཱི་སཱུཏི ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཚ་ཏྟེ ཙ ཝེ་དི་ཀཱ་ཡ ཙ. ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན སུ་དྷཱ་ལི་མྤཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་སྶཱཏི ས་ངྒྷ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶ. ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏྠཾ ག་ནྟ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨེ་ཏྠཱཏི ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ. ‘‘ཨ་ནི་མ་ནྟི་ཏེ་ནཱ’’ཏི པ་དཾ ‘‘ག་ནྟུ’’ནྟི པ་དེ བྷཱ་ཝ་ཀ་ཏྟཱ. ག་ནྟུནྟི ག་མི་ཏུཾ, ག་མ་ནཾ ཝཱ ‘‘ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པ་དེ ཀ་ཏྟཱ. པ་ཋ་མཾ་ཡེ་ཝཱཏི དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏོ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ. ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་བྦཾ ཨི་ཏི ཀ་ཏི་ཀཱ ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. བྷ་ཎྜ་ཀནྟི ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་བྷ་ཎྜ་ཀཾ. ག་ནྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ས་ཡ་མེ་ཝ ག་ནྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཙེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏཾ ཝི་ཧཱ་རཾ. ‘‘ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་སྶ་ཙྪེ་དོ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི ཙ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཏྠཱ་ཡ་པཱིཏི པི་ས་དྡེ་ན ‘‘བྷ་ཎྜ་ཀཾ དྷོ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ནནྟི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཾ. ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་ཎཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ཧེ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཝ་སྶ་ཙྪེ་དོ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི ཙ ན ཧོ་ཏི. ས་ཏྟཱ་ཧེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ཝ་སྶ་ཙྪེ་དོ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༡༡༣. ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སྶ་ཙྪེ་ད་ཀ་ཐཱ
༢༠༡. ཨ་ཝི་དཱུ་རེཏི ཨཱ་ས་ནྣེ. ཏ་ཏྠཱཏི གཱ་མེ. ས་ཏྟཱ་ཧ་ཝཱ་རེ་ནཱཏི ས་ཏྟཱ་ཧེ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རེ་ན. ཨ་རུ་ཎོ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོཏི ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་རུ་ཎོ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྲེ་ཝཱཏི གཱ་མེ་ཡེ་ཝ. མ་ཡནྟི བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པུ་ན མ་ཡནྟི མ་ནུ་སྶེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཝ་སྶ་ཙྪེ་ད་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཝ. ཏནྟི ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དིཾ. ཝ་སྶ་གྒེ་ནཱཏི ཝ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ.
ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀནྟི ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ ཙཱི་ཝ་རཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ. ཡེ་སཾ པཱ་པི་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་ཧཱ་རེཏི ཝུ་ཊྛི་ཏ་གཱ་མ་ཝི་ཧཱ་རེ. ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཀཾ བྷ་ཎྜ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་དྷཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནེ. ཡཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཝེ་བྷ་ངྒི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཝུ་ཊྛི་ཏ་གཱ་མ་ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཝ. ཨི་ཏོཏི ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དི་ཏོ. ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཧ་ཏྠེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྲུ་པྤཱ་དེ་པཱིཏི ཏ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ དི་ནྣ་ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དི་ཏོ ཨུ་པྤཱ་དེ པ་ཙྩ་ཡེ་པི. ‘‘ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་སྶ ཡུ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ངྒྷི་ཀ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱཏི ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡ ཝཱ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱཏི ཨ་ནྟོ་སཱི་མ་བ་ཧི་སཱི་མ ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཋི་ཏཾ ཝེ་བྷ་ངྒི་ཡ་བྷ་ཎྜ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༡༡༤. ས་ངྒྷ་བྷེ་དེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སྶ་ཙྪེ་ད་ཀ་ཐཱ
༢༠༢. བྷི་ནྣོཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྠེ ཨ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷི་ནྣེ ས་ངྒྷེ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཡོ པ་ནཱཏི ས་ངྒྷོ པ་ན. ཨི་དཾ ‘‘བྷི་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་པ་དེ ཀ་ཏྟཱ, ‘‘ཨཱ་ས་ངྐི་ཏོ’’ཏི་པ་དེ ཀ་མྨཾ. ‘‘བྷི་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ བྷི་ནྣོཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ས་ངྒྷོ བྷི་ནྣོཏི ཨེ་ཏྠ ཀིཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ས་ངྒྷོ བྷི་ནྣོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ས་ངྒྷོ བྷི་ནྣོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི. ཨེ་ཏནྟི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ཨ་བྷི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ. ཨེ་ཏཱ པ་ནཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ པ་ན. ཏ་ནྟི ས་ངྒྷཾ. ཨེ་ཏནྟི ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ས་ངྒྷོ བྷི་ནྣོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ.
༡༡༥. ཝ་ཛཱ་དཱི་སུ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་མ་ན་ཀ་ཐཱ
༢༠༣. ‘‘གོ་པཱ་ལ་ཀཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ གོ་པཱ་ལ་ཀཱ གཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཝ་ཛེ ནི་ཝ་ས་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨུ་པ་ཀ་ཊྛས་དྡོ ཨཱ་ས་ནྣ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ས་ནྣཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡཾ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མི་སྶཾ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡཾ. ཨ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྟཱ ‘‘ཨི་དྷཱ་ཏི’’སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏི་ཀྑ་ཏྟུནྟི ཨི་དཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཧེ་ཊྛཱ ཧི ‘‘ས་ཀིཾ ཝཱ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༨༤) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ཀི་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་མྤཱིཏི སཱ་ལཱ་ས་ངྑེ་པེ་ན ཋི་ཏ་ས་ཀ་ཊ་མྤི. ‘‘ཨཱ་ལ་ཡོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨི་དྷ ཝ་སྶཾ ཨུ་པེ་མཱི’’ཏི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་ལ་ཡོཏི ཙ ས་ཏྠེ ‘‘ཨི་དྷ ཝ་སྶཾ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ལླཱི་ཡ་ནཾ. མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ནྣེ་ཡེ་ཝ ས་ཏྠེཏི ཨ་ནཱ་ད་རེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ས་ཏྠེ་ཡེ་ཝ. ས་ཏྠོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི པ་ཏྠི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ. ཝི་པྤ་ཀི་ར་ཏཱིཏི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ག་ཙྪ་ཏི. ས་ཙེ ཨ་གཱ་མ་ཀེ ཋཱ་ནེ ཝི་པྤ་ཀི་ར་ཏི, པུ་རི་མཾ གཱ་མཾ ས་ནྣི་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ. ན ཨ་ཉྙ་གཱ་མཾ ག་ནྟ་བྦཾ. ཏ་ཏོཏི གཱ་མ་ཏོ.
ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦནྟི ‘‘ཨི་དྷ ཝ་སྶཾ ཨུ་པེ་མཱི’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཾ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ས་མུ་དྡེ་ཡེ་ཝ. ཀཱུ་ལནྟི ཏཱི་རཾ. ཏ་ཉྷི ཀུ་ལ་ཏི ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཝ་ར་ཏཱི་ཏི ཀཱུ་ལནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩཱཏི ནཱ་ཝཱ་ཡཾ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་མ་ན་བྷི་ཀྑུ. ཨ་ནུ་ཏཱི་ར་མེ་ཝཱཏི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན, ཨ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝཱ ཏཱི་ར་མེ་ཝ. ཨ་ཉྙ་ཏྠཱཏི པ་ཋ་མ་ལ་དྡྷ་གཱ་མ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི པ་ཋ་མ་ལ་དྡྷ་གཱ་མེ་ཡེ་ཝ.
ཨི་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ. པ་ཝཱ་རེ་ཏུ་ཉྩ ལ་བྷ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ས་དྡོ ཝཱ་ཀྱ་ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ. པུ་རི་མེ་སུ ཙ པ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ས་དྡོ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏྠོ, པ་ན་ས་དྡོ ཝི་སེ་ས་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀོ. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.
༡༡༦. ཝ་སྶཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟ་བྦ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐཱ
༢༠༤. རུ་ཀྑ་སུ་སཱི་རེ་ཡེ་ཝཱཏི རུ་ཀྑ་སྶ ཝི་ཝ་རེ ཨེ་ཝ. ཝི་ཝ་ར་ཉྷི སུ སཾ ཨི་ར་ཏི ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི སུ་སཱི་རོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ད་ར་ཙྪ་ད་ནནྟི ཕ་ལ་ཀེ་ཧི ཚཱ་དི་ཏཾ. པ་ཝི་ས་ན་དྭཱ་རནྟི པ་ཝི་ས་ན་ནི་ཀྑ་མ་ན་དྭཱ་རཾ. པ་ཝི་ས་ན་ཉྩ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཉྩ པ་ཝི་ས་ནནྟི ཝི་རཱུ་པེ་ཀ་སེ་སེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཁཱ་ཎུ་མ་ཏྠ་ཀེཏི ཁཱ་ཎུ་ནོ ཨུ་པ་རི. ཝི་ཊ་བྷཱིཏི ཝི་ཊཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝེ་དྷ་ནཾ ཨ་པ་ཏི ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཊ་པོ, པ་ཀཱ་ར་སྶ བྷ་ཀཱ་རཾ, ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཛོ་ཏ་ཀ་ཨཱི་པ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཊ་བྷཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་ཊྚ་ཀེ. ཡ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ, ན་ཏྠཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཉྩ་ནྣཾ ཚ་ད་ནཱ་ནནྟི ཏི་ཎ་པ་ཎྞ་ཨི་ཊྛ་ཀཱ་སི་ལཱ་སུ་དྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༠༣) པ་ཉྩ་ནྣཾ ཚ་ད་ནཱ་ནཾ. ཨི་ད་ཉྩ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ པ་ད་ར་ཙྪ་ད་ནཱ་དཱི་ན་མྤི ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. དྭཱ་ར་བ་ནྡྷ་ནནྟི དྭཱ་རེ་ན བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཚ་ཝ་ཀུ་ཊི་ཀཱཏི ཚ་ཝཱ་ནཾ ས་ཡ་ན་ཊྛཱ་ནེ སུ་སཱ་ནེ ཀ་ཏཱ ཀུ་ཊི་ཀཱ ཚ་ཝ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཊ་ངྐི་ཏ་མ་ཉྩཱ་དཱིཏི་ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཊ་ངྐི་ཏ་པཱི་ཋཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཚ་ཝ་ཀུ་ཊི་ཡཾ. ཨ་ཉྙཾ ཀུ་ཊི་ཀནྟི ཚ་ཝ་ཀུ་ཊི་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཀུ་ཊི་ཀཾ. ཨཱ་ཝ་ར་ཎནྟི བྷི་ཏྟིཾ. དྭཱ་རནྟི པ་ཝི་ས་ན་ནི་ཀྑ་མ་ན་དྭཱ་རཾ. ཚ་ཏྟ་ཀུ་ཊི་ཀཱ ནཱ་མེ་སཱཏི ཨེ་སཱ ཚ་ཏྟེ་ན ཀ་ཏཱ ཀུ་ཊི་ཀཱ ནཱ་མ. མ་ཧ་ནྟེ་ན ཀ་པ་ལླེ་ན ཀུ་ཊི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༡༡༧. ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ཀ་ཐཱ
༢༠༥. ཨ་ཉྙཱ་པཱིཏི ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ་ཝ་སྶཾ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་པི. ཀ་ཏི་ཀཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་སྶཱཏི ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ. ཝུ་ཏྟནྟི ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༢༦) ཝུ་ཏྟཾ.
༡༡༨. པ་ཊི་སྶ་ཝ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ
༢༠༧. པ་ཊི་སྶ་ཝེ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀིཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་ས་པ་ཊི་སྶུ་ཏེ་ཡེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝཱཏི ཝ་སྶཱ་ཝཱ་ས་སྶེ་ཝ. ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ་པཱིཏི པི་ས་དྡོ ‘‘པ་ཊི་སྶ་ཝེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ‘‘པ་ཊི་སྶ་ཝེ་པཱི’’ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶ ཏ་སྶཱཏི ཀ་མྨ་སྶ. ཏ་ཉྩ ཁོཏི ཏ་ཉྩ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཋ་མ་མྤཱིཏི པི་ས་དྡོ ‘‘པ་ཙྪཱ་པཱི’’ཏི པ་དཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. པ་ཋ་མ་མྤི ཧི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, པ་ཙྪཱ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
སོ ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པུ་རི་མི་ཀཱ ཙ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པུ་རེ བྷ་ཝཱ པུ་རི་མཱ, སཱ ཨེ་ཝ པུ་རི་མི་ཀཱ, པཱ་ཊི་པ་ད་ཏི་ཐཱི. ནཱ་ནཱ་སཱི་མཱ་ཡ དྭཱི་སུ ཨཱ་ཝཱ་སེ་སུ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ དུ་ཏི་ཡེ ‘‘ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཋ་མཱ་ཝཱ་ས་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་མ་ཏྟེ པ་ཋ་མ་སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧ་སྶ པ་སྶ་མྦྷ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་རི་མི་ཀཱ ཙ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་རུ་ཎཾ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་མ་ན་ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་རུ་ཎཾ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ. ཏ་ད་ཧེ་ཝཱཏི ཏ་སྨིཾ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་མ་ན་ཨ་ཧ་ནི ཨེ་ཝ, པ་ཀྐ་ནྟ་སྶཱ་པཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པིས་དྡ་སྶ ག་ར་ཧ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨཱ་ལ་ཡོཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ལླཱི་ཡ་ནཾ. ཨ་ས་ཏི་ཡཱཏི ས་ཏི་པ་མུ་ཊྛེ་ན. ཝ་སྶཾ ན ཨུ་པེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨི་མཾ ཏེ་མཱ་སཾ ཝ་སྶཾ ཨུ་པེ་མཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༨༤) ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་སྶཾ ན ཨུ་པེ་ཏི.
ས་ཏྟཱ་ཧནྟི ས་ཏྟཱ་ཧེ་ན, ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ན་ཝ་མི་ཏོཏི པུ་བྦ་ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་ས་སྶ ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑ་ན་ཝ་མི་ཏོ, པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་ས་སྶ ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑ་ན་ཝ་མི་ཏོ ཝཱ. མཱ ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏུ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠ་ཏྟཱ མཱ ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏུ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་ཏི ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.