༥. བྲ་ཧྨ་ཡཱ་ཙ་ན་ཀ་ཐཱ
༧. བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་སྨིནྟི ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷེ. ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ས་མཱ་ཙི་ཎྞོཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཏོ ས་མྨཱ་ཙ་རི་ཏོ, ན ཨེ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཎྞོ, ཨ་ཐ ཁོ ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ས་མཱ་ཙི་ཎྞོ, ཨ་ཏི་ཨཱ་ཙི་ཎྞོ ནི་ཙྩཱ་ཙི་ཎྞོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ངྑེ་པེ་ན ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ན་ནྟི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. དྷ་མྨ་དེ་ས་ནནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ, དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ. ཏ་ཏོཏི ཡཱ་ཙ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སོ བྲ་ཧྨ་ག་རུ་ཀོ ཡ་སྨཱ, ཨི་ཏི ཏ་སྨཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ.
ཏ་ཏྠཱཏི པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ནཱ་ཀཱ་ར་པཱ་ཋེ. ‘‘པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཨ་ལླཱི་ཡ’’ནྟཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ལླཱི་ཡ་ནྟི ཨ་བྷི་ར་མི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ལ་གྒ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ལ་ཡཱ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ལླཱི་ཡ་ནྟཱིཏི ལ་གྒ་ནྟི. ‘‘པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ ཨ་ལླཱི་ཡ་ནྟཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨ་ལླཱི་ཡ་ནྟི ཨ་བྷི་ར་མི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན སེ་ཝི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ལ་ཡཱ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་ལླཱི་ཡ་ནྟཱིཏི སེ་ཝ་ནྟི. ཏེཏི པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ. ‘‘ཡ་དི་ད’’ནྟི་པ་ད་སྶ ཡཾ ཨི་ད་ནྟི པ་ད་ཝི་བྷཱ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཡ’’ནྟི ཙ ‘‘ཨི་ད’’ནྟི ཙ ས་བྦ་ནཱ་མ་པ་ད་ནྟི ཨཱ་ས་ངྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་དི་ད་ནྟི ནི་པཱ་ཏོ’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཏཱི་སུ ལི་ངྒེ་སུ དྭཱི་སུ ཙ ཝ་ཙ་ནེ་སུ ཝི་ནཱ་སཾ, ཝི་ཀཱ་རཾ ཝཱ ཝི་ས་དི་སཾ ཝཱ ན་ཨ་ཡ་ན་ཏྟཱ ན་ག་མ་ན་ཏྟཱ ཨ་བྱ་ཡཾ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ཨ་ཏྠོ པ་ན ས་བྦ་ནཱ་མ་ཏྠོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་སྶཱཏི ‘‘ཡ་དི་ད’’ནྟི་ནི་པཱ་ཏ་སྶ, ཨ་ཏྠོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཋཱ་ནནྟི ‘‘ཋཱ་ནཾ’’ཨི་ཏི་པ་དཾ. པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དནྟི ‘‘པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ’’ཨི་ཏི་པ་དཾ. ཨ་ཏྠོ་པི ཡུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་མེ་སནྟི ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ. པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎཱ. ‘‘ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏཱ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ སྭ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི ‘‘དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཁུ. པཱ. ཨ་ཊྛ. ཨེ་ཝ་མི་ཙྩཱ་དི་པཱ་ཋ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝི་ཡ.
སོ མ་མ་སྶ ཀི་ལ་མ་ཐོཏི ཨེ་ཏྠ ཏཾ་ས་དྡ་སྶ ཝི་ས་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ ནཱ་མཱ’’ཏི, ཨི་མི་ནཱ ‘‘དེ་སེ་ཡྻཾ, ན ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻུ’’ནྟི དྭི་ནྣ་མེ་ཝ ཀི་རི་ཡཱ་པ་དཱ་ནཾ ཏ་ས་དྡ་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི, ན ཨེ་ཀ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་པ་ད་སྶ. སོཏི དེ་ས་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་གོ, ཨི་མི་ནཱ ཝཱ་ཀྱ་ཝི་ས་ཡེ ཏ་ས་དྡོ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་སྶེ་ཝ ལི་ངྒ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ས་མཱ་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ན ཏ་ས་དྡོ པུ་བྦ་པ་ད་སྶེ་ཝ ལི་ངྒ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ག་ཎྷཱ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཙ སཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཙཱ’’ཏི (ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཙ ‘‘ཨ་བྷི་དྷ་མྨོ ཙ སོ པི་ཊ་ཀ་ཉྩཱ’’ཏི ཙ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ; དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ) ཨཱ་དི. ཀི་ལ་མ་ཐོཏི ཀཱ་ཡ་ཀི་ལ་མ་ན་ཧེ་ཏུ. ཀི་ལ་མ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཀི་ལ་མ་ཐོ. ཨ་སྶཱཏི བྷ་ཝེ་ཡྻ. སཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་ག་ས་ངྑཱ་ཏཱ དེ་ས་ནཱ. ཝི་ཧེ་སཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཧེ་ཏུ. ཝི་ཧིཾ་ས་ཏི ཨི་མཱ་ཡཱ་ཏི ཝི་ཧེ་སཱ. ཙི་ཏྟེ་ན པ་ན བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀི་ལ་མ་ཐོ ཝཱ ཝི་ཧེ་སཱ ཝཱ ན་ཏྠི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ. ‘‘པ་ཊི་བྷཾ་སཱུ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊཱི་ཏི ཀ་མྨ་པྤ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཡོ་ག་ཏྟཱ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ནྟ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ སཱ་མྱ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཨ་ནུ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ན ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ’’ཏི པ་ད་ཝི་བྷཱ་གཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་བྷཾ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ས་དྡོ པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཏྠོ, བྷཱ་དྷཱ་ཏུ ཁཱ་ཡ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་བྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ གོ་ཙ་རཱ ཨ་ཧེ་སུ’’ནྟི. ‘‘གོ་ཙ་རཱ ཨ་ཧེ་སུ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཁཱ་ཡ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠ་ཏོ གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན བྷ་ཝ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
མེཏི མ་མ, མ་ཡཱ ཝཱ, ཨ་དྷི་ག་ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་ཀཱ་སི་ཏུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སོ་ཏ་སྶ པ་ཊི པ་ཊི་སོ་ཏནྟི ཝུ་ཏྟེ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་སོ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི. ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མིནྟི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཧི ཡ་སྨཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་མ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་མོ་ཁ་ནྡྷེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་མ་ས་དྡོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཁ་ནྡྷ་ས་དྡོ རཱ་ས་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་རཱ་སི་ནཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཝུ་ཊཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་དྷཱ་ཏུ ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པ་ཏྱཱུ་པ་ས་གྒོ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏྠོ, ཏཱ་པ་ཙྩ་ཡོ བྷཱ་ཝ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་རུ་སྶུ་ཀྐ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི.
༨. ལོ་ཀེཏི ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ. མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨེཏི མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ. ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ཛཱ་ཏི་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པྤཾ ར་ཛཾ ཨ་ཀྑི་མྷི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑཱ, ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑཱ ཛཱ་ཏི ས་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ཛཱ་ཏི་ཀཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྙཱ་མ་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘པ་ཉྙཱ་མ་ཡེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ མཾ་ས་མ་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨེ་ཏེ་སནྟི ས་ཏྟཱ་ནཾ. དྷ་མྨ་སྶཱཏི ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཡོ་གེ ཚ་ཊྛཱི་ཀ་མྨཾ. ཨཱ་པུ་བྦོ ཉཱ་དྷཱ་ཏུ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏཱ་རོ’’ཏི.
སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི མ་ལཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ས་མ་ལཱ, པཱུ་ར་ཎ་ཀ་སྶ་པཱ་དི་ཀཱ ཚ ས་ཏྠཱ་རོ, ཏེ་ཧི. ‘‘རཱ་གཱ་དཱི་ཧཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ མ་ལ་ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཝཱ་པུ་རེ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝ་པུ་བྦོ ཙ ཨཱ་པུ་བྦོ ཙ པུ་ར་དྷཱ་ཏུ ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཝ་ར ཨེ་ཏ’’ནྟི. ཝ་ཀཱ་ར་སྶ པ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པཱ་པུ་རེ་ཏ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ. ཨ་མ་ཏ་ས་དྡ་སྶ ས་ལི་ལཱ་ད་ཡོ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་བྦཱ་ན་སྶཱ’’ཏི. ཨི་མེ ས་ཏྟཱ སུ་ཎ་ནྟཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་མ་ལེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ས་དྡོ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཏྠི མ་ལཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝི་མ་ལོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠ་ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན མ་གྒེ་ན བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ནུ་བུ་དྡྷནྟི ཝུ་ཏྟེ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨ’’ནྟི.
‘‘སེ་ལ་མ་ཡེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ སི་ལཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟོ སེ་ལོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ་ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཏྭ་མྤཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. དྷ་མྨ་ས་དྡོ པ་ཉྙཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨ་མ་ཡཾ པ་ཉྙཱ་མ་ཡ’’ནྟི. ཨ་པེ་ཏོ སོ་ཀོ ཨི་མ་སྶཱ་ཏི ཨ་པེ་ཏ་སོ་ཀོ, བྷ་ག་ཝཱ. སོ་ཀཾ ཨ་ཝ་ཏ་ར་ཏཱི་ཏི སོ་ཀཱ་ཝ་ཏི་ཎྞཱ, ཛ་ན་ཏཱ. སོ་ཀཱ་ཝ་ཏི་ཎྞ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཉྩཱ་ཏི ཙ་ས་དྡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨི་མི་ནཱ ཙ་ས་དྡོ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་པ་དཾ ‘‘ཝཱི་རོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝཱི་རཾ ཡ་སྶ་ཏྠཱི་ཏི ཝཱི་རོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་དྡ་ས་ཏྠེ་སུ ཨཱ་ལ་པ་ན་པ་དེ་སུ ཝི་གྒ་ཧོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨི་དཾ ཨཱ་ལ་པ་ནཱ་ཝ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ པ་ན ཏེ་ས་མ་ཏྠ་ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝི་གྒ་ཧོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘དེ་ཝ་པུ་ཏྟ…པེ… ཝི་ཛི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཛི་ཏོ མཱ་རེ་ཧི སཾ་གཱ་མོ ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཝི་ཛི་ཏ་ས་ངྒཱ་མོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཁ་ནྡྷ་མཱ་རོ མ་ཙྩུ་མཱ་རེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏོ དྭི་ནྣཾ མཱ་རཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝི་ཛི་ཏ་ཏྟཱ. ‘‘ས་ཏྟ་ཝཱ་ཧོ’’ཏི པ་ཋ་མ་ཀྑ་རེ་ན ཙ ‘‘ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧོ’’ཏི དུ་ཏི་ཡ་ཀྑ་རེ་ན ཙ ཡུ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧོ ཝི་ཡཱ་ཏི ‘‘ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧོ’’ཏི ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟེ དུ་ཏི་ཡ་ཀྑ་རེ་ན ཡུ་ཏྟོ, ས་ཏྟེ ཝ་ཧ་ཧཱི་ཏི ས་ཏྟ་ཝཱ་ཧོཏི མུ་ཁྱ་ཏོ ཝུ་ཏྟེ པ་ཋ་མ་ཀྑ་རེ་ན ཡུ་ཏྟོ. ཨི་དྷ པ་ན པ་ཋ་མ་ཀྑ་རེ་ན ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟེ ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི ས་ཏྟ་ཝཱ་ཧོ’’ཏི. ན་ཏྠི ཨི་ཎཾ ཨི་མ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཎ་ཎོ བྷ་ག་ཝཱ.
༩. བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ དུ་ཝི་དྷཾ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཏྠཱ་པི མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ དུ་ཝི་དྷཾ པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑུ་ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཙ་ཀྑུ་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཏྠ པ་སཱ་ད་རཱུ་པཾ པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ, བྷ་མུ་ཀ་ཊྛི་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ མཾ་ས་པི་ཎྜོ ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ. ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ པ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ (པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༣) དི་བྦ་དྷ་མྨ་པ་ཉྙཱ་བུ་དྡྷ་ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཏྠ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ, ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒ་ཏྟ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ. ཨི་དྷ པ་ན ‘‘བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྭེ་ཉཱ་ཎཱ་ནི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡ…པེ… ཉཱ་ཎེ་ན ཙཱ’’ཏི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཡེ་སནྟི ས་ཏྟཱ་ནཾ. ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཝཱི་རི་ཡ་ས་ཏི་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏི་ཀྑཱ་ནཱིཏི ཏི་ཁི་ཎཱ་ནི. མུ་དཱུ་ནཱིཏི སུ་ཁུ་མ་ཏ་རཱ་ནི. ཨཱ་ཀཱ་རཱཏི ཀཱ་ར་ཎཱ. ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི དུ་ཀཱ་ནི བཱ་ཧི་ར་ཏྠ་ས་མཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. སུ་ཁེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦཱ་ཏི སུ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡཱ, ཏ་ཐཱ དུ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ ཀ་ཐི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི. པ་ར་ལོ་ཀོ ཙ ཝ་ཛྫ་ཉྩ པ་ར་ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཱ་ནི, ཏཱ་ནི བྷ་ཡ་ཏོ པ་སྶ་ནྟཱི་ཏི པ་ར་ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝི་ནོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་མཱ་ནི དྭེ དུ་ཀཱ་ནི ཀི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨི་དྷ པ་ཙྪི་མ་དུ་ཀེ ‘‘ན ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ པ་ར་ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝི་ནོ’’ཏི དུ་ཏི་ཡ་པ་དཾ ན ཝུ་ཏྟཾ, པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒ་པཱ་ལི༹་ཡཾ (པ་ཊི. མ. ༡.༡༡༡) པ་ན ཡུ་ག་ལ༹་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པྤ་ལཱ་ནི ཨེ་ཏྠ ས་ནྟཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ལི་ནཱིཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ་ན ག་ཙྪོ ཝཱ ལ་ཏཱ ཝཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཝཱ ཝ་ནཾ ཝཱ ‘‘ཨུ་པྤ་ལི་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན ‘‘ཝ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ནེ’’ཏི. ནི་མུ་གྒཱ་ནེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པོ་ས་ཡ་ནྟཱིཏི ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནྟོ་ནི་མུ་གྒཱ་ནེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ པོ་ས་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནྟོ་ནི་མུ་གྒ་པོ་སཱི་ནཱིཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨུ་ད་ཀེ་ན ས་མ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན ས་མཾ ས་མོ་ད་ཀཾ, ས་མོ་ད་ཀཾ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཙྩུ་གྒ་མྨཱཏི་པ་ད་སྶ ཨ་ཏི་ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ་ན ཨཱ་རོ་པི་ཏཱ་ཏི པཱ་རུ་ཏཱ, ན པཱ་རུ་ཏཱ ཨ་པཱ་རུ་ཏཱ. ཨ་པཱ་རུ་ཏཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ཝ་ར་ཎཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཝ་ཊཱ’’ཏི སོཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. པ་ཙྪི་མ་པ་ད་དྭ་ཡེཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་མ་པ་ད་དྭ་ཡེ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོཏི ཨ་ཡཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཧཱིཏི ཝི་ཏྠཱ་རོ. ན བྷཱ་སིནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་ས་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཧ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘དེ་ཝ་མ་ནུ་ཛེ་སུ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨེ་ཀ་སེ་ས་ཝ་སེ་ན ‘‘མ་ནུ་ཛེ་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སཱུ’’ཏི.