༥༩. ག་མི་ཀཱ་དི་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༡༢༡. ‘‘ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ནི་སྶ་ཡོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ནི་སྶ་ཡ་ག་ཧ་ཎཾ ནི་སྶ་ཡོ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པ་ཝ་སེ་ན, སོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨི་མ་སྶཱ་ཏི ནི་སྶ་ཡ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོཏི ཝི་སེ་ས་ན་པ་ར་ནི་པཱ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ནི་སྶ་ཡཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀིཾ ནི་སྶ་ཡ་སྶ ཨ་ལ་བྷ་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝུ་ཏྠ་པུ་བྦནྟི ཝ་སི་ཏ་པུ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་ར་ཏྟཾ ཝ་ས་ནྟེ་ནཱ་པཱིཏི པིས་དྡོ དྭི་ར་ཏྟཱ་དི་ཀེ ཀཱ ནཱ་མ ཀ་ཐཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཝི་སྶ་མ་ནྟོ ཝཱ ས་ཏྠཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ནཱ་ཝཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶཱཏི ནཱ་ཝཱ་ཡ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ.
ཡཱ་ཙི་ཡ་མཱ་ནེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ བ་ཧུ་ཀ་ཏྟུ་པ་ས་ངྒ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏེ་ན གི་ལཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘མཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཡཱ་ཙི་ཏུ་མ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་དཱི་ནི ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི.
ཕཱ་སུ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཝཱ་ས་ས་པྤཱ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཕཱ་སུ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ས་ངྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཨི་མཾ པ་རི་ཧཱ་རནྟི ཨི་མཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་ར་པ་རི་ཧཱ་རཾ. ཐཱ་མ་ག་ཏཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་མ་ཐོ ཝཱ ཏ་རུ་ཎོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝཱཏི ཏ་རུ་ཎ་ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནི་ཀ་སྶེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནོ. ཏ་སྶ ནི་སྶཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཾ ནི་སྶཱ་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏཾ ནི་སྶ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡཱ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཏྟ་ཀོ ཀཱ་ལོ ཨཱ་ས་ལ༹ྷཱི་པུ་ཎྞ་མཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨཱ་ས་ལ༹ྷཱི་པུ་ཎྞ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཡཱ་ཝཱ’’ཏི ནི་པཱ་ཏ་པ་ཡོ་ག་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ཝི་དྷི་ཨ་ཝ་ཛྷ་ཏྠེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ.
༡༢༢. པཱ་ལི༹་ཡཾ གོ་ཏྟེ་ན་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ པིས་དྡེ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ ནཱ་མེ་ནེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ གོ་ཏྟེ་ན་པི སཱ་ཝེ་ཏུ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ པི་པྤ་ལི་སྶཱ’’ཏི ནཱ་མཾ སཱ་ཝེ་ཏྭཱ་ཏི་པི ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་སྶཱ’’ཏི གོ་ཏྟཾ སཱ་ཝེ་ཏྭཱ་པི ཨ་ནུ་སཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཀོ་ནཱ་མོ ཏེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ? ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ མེ བྷ་ནྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ གོ་ཏྟ་མྤི ནཱ་མེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི.
༡༢༣. ཨེ་ཀཱ་ནུ་སཱ་ཝ་ནེཏི པ་ད་སྶ ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་བཱ་ཧི་ར་ཏྠ་ས་མཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ནུ་སཱ་ཝ་ནེ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཏོཏི ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ, ཨེ་ཀ་པ་ཧཱ་རེ་ན ཝཱ. ཝ་ཀྑ་ཏི ཧི ‘‘ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ’’ཏི ཙ ‘‘ཨེ་ཀ་པ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི ཙ. ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ནུ་སཱ་ཝ་ན་མེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨེ་ཀཱ་ནུ་སཱ་ཝ་ནཱཏི ཨ་ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་བཱ་ཧི་ར་ཏྠ་ས་མཱ་སཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཀེ་ནཱཏི ཨེ་ཀེ་ན ཨ་ནུ་སཱ་ཝ་ནཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན. ཨེ་ཀ་སྶཱཏི ཨེ་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑ་སྶ. ‘‘ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏུ’’ནྟི དྭི་ནྣཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ.
པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘ཨེ་ཀེ་ན ཨེ་ཀ་སྶ, ཨ་ཉྙེ་ན ཨི་ཏ་ར་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ. ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ནུ་སཱ་ཝ་ནེ ཀཱ་ཏུནྟི ‘‘ཨེ་ཀེ་ན ཨེ་ཀ་སྶ, ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་ཉྙ་སྶ, ཨི་ཏ་རེ་ན ཨི་ཏ་ར་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཏི་ཎྞཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ནུ་སཱ་ཝ་ནེ ཀཱ་ཏུཾ. ཏ་ཉྩ ཁོཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ས་དྡ་སྶ ‘‘ཨ་ནུ་སཱ་ཝ་ནེ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི པ་ད་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནུ་སཱ་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡ’’ནྟི. དྭེ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱ་ས་དྡོ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠོ. ས་ཙེ ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན དྭེ ཨ་ནུ་སཱ་ཝེ་ཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏོ ཙ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏོ ཙཱ’’ཏི ཨ་ནུ་སཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ཏ་ཡོ ཨ་ནུ་སཱ་ཝེ་ཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏོ ཙ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏོ ཙ ཨ་ཡཾ ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏོ ཙཱ’’ཏི ཨ་ནུ་སཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན དྭེ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ནུ་སཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ, ཨེ་ཝཾ དྭཱི་ཧི ཝཱ ཏཱི་ཧི ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཨེ་ཀོ ཨ་ནུ་སཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཀེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན, ཨེ་ཀོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨེ་ཀ་པ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. དྭེ ཏི་སྶོ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱཏི དྭཱི་ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི དྭེ, ཏཱི་ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཏི་སྶོ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ. ཨེ་ཀེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཨ་ནུ་སཱ་ཝ་ནེ ཨེ་ཀོ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཝ་ཊྚ་ནྟི, ནཱ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཨ་ནུ་སཱ་ཝ་ནེ པ་ན ནཱ་ནཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོཏི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏོ ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ. སུ་མ་ན་ཏྠེ་ར་སྶཱཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ སུ་མ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ. ཨི་དནྟི ནཱ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་སྶཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶཱ་ནུ་སཱ་ཝ་ནཾ. ཨེ་ས པ་ཊི་ཀྑེ་པོཏི ‘‘ན ཏྭེ་ཝ ནཱ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་སོ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ.