༤. རཱ་ཛཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀ་ཐཱ

༦. པཱ་ཙཱི་ན་ཀོ་ཎེཏི པུ་ར་ཏྠི་མ་ཨ་སྶེ, པུ་བྦ་ད་ཀྑི་ཎ་དི་སཱ་བྷཱ་གེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. རཱ་ཛཱ་ཡ་ཏ་ན་རུ་ཀྑནྟི ཁཱི་རི་ཀཱ་རུ་ཀྑཾ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ས་དྡ་སྶ ཝི་ས་ཡཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱ’’ཏི. ནི་སི་ནྣ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. དེ་ཝ་རཱ་ཛ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཉྙེ པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ་ནོ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཀྐོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏནྟི ཧ་རཱི་ཏ་ཀཾ. པ་རི་བྷུ་ཏྟ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ནི་སི་ནྣེ བྷ་ག་ཝ་ཏི.

‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཡེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛཱ་ཡ་ཏ་ན་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི, ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་ཀྐ་ལ་ཛ་ན་པ་ད་ཏོཏི ཨུ་ཀྐ་ལ་ནཱ་མ་ཀཱ ཛ་ན་པ་ད་མྷཱ. ཡ་སྨིཾ དེ་སེ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏཾ དེ་ས་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཏཾ དེ་སཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ’’ཏི་པ་དེ. ཏེ་སནྟི ཝཱ་ཎི་ཛཱ་ནཾ. ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏ་ས་དྡཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཱ ‘‘ཉཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ སཱ་ལོ་ཧི་ཏ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠོ སི་དྡྷོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཉཱ་ཏི་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཱ དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི. སཱཏི དེ་ཝ་ཏཱ. ནེ་སནྟི ཝཱ་ཎི་ཛཱ་ནཾ. ཏ་ཏོཏི ཨ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ. ཏེཏི ཝཱ་ཎི་ཛཱ. ཨི་དནྟི ཨ་པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ. བ་ལིནྟི ཨུ་པ་ཧཱ་རཾ. ཏེ་སནྟི ཝཱ་ཎི་ཛཱ་ནཾ. ‘‘ས་བྦི་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ’’ཏི པ་དཾ པུ་བྦཱ་པ་རཱ་པེ་ཀྑཾ, ཏ་སྨཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཏི་མཱ་ནེ་ཐཱཏི ཨེ་ཏྠ མཱ་ན པཱུ་ཛཱ་ཡཾ པེ་མ་ནེ་ཏི དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋེ་སུ (ས་དྡ་ནཱི་ཏི་དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ་ཡཾ ༡༨ ན་ཀཱ་ར་ནྟ་དྷཱ་ཏུ) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པཱུ་ཛ་ན་པེ་མ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཐཱ’’ཏི. ཏཾ ཝོཏི ཨེ་ཏྠ ཏཾ་ས་དྡོ པ་ཏི་མཱ་ན་ན་ཝི་ས་ཡོ, ཝོ་ས་དྡོ ཏཱི་སུ ཝོ་ས་དྡེ་སུ ཏུ་མྷ་ས་དྡ་སྶ ཀཱ་རི་ཡོ ཝོ་ས་དྡོ, སོ ཙ ཙ་ཏུ་ཏྠྱ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཾ པ་ཏི་མཱ་ནཾ ཏུ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི. ཝོཀཱ་རོ ཧི ཏི་ཝི་དྷོ ཏུ་མྷ་ས་དྡ་སྶ ཀཱ་རི་ཡོ, ཡོ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཀཱ་རི་ཡོ, པ་ད་པཱུ་ར་ཎོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཏུ་མྷ་ས་དྡ་སྶ ཀཱ་རི་ཡོ པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཀ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ་ན་སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཏུ་མྷ་ས་དྡ་ཀཱ་རི་ཡོ ས་མྤ་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི. ‘‘ཡ’’ནྟི་ས་དྡ་སྶ ཝི་ས་ཡོ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ’’ནྟི. ཨ་སྶཱཏི བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཡོ པ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་སྶཱཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ. སོཏི པ་ཏྟོ. སུ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ནཱ་ད་རེ ཙེ་ཏཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ནཱཏི ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཧེ་ཏུ་ནཱ. ཨ་སྶཱཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ. ཧ་ཏྠེ་སཱུཏི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཧ་ཏྠེ་ཧཱི་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. ཀི་མྷཱིཏི ཀེ་ན.

ཨི་ཏོཏི ཨཱ་ས་ལ༹ྷཱི་མཱ་ས་ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑ་པ་ཉྩ་མི་ཏོ. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལནྟི ཨེ་ཏཾ པ་མཱ་ཎཾ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས་དི་ཝ་ས་ཀཱ་ལཾ. ཛི་གྷ་ཙྪཱཏི གྷ་སི་ཏུ་མི་ཙྪཱ. པི་པཱ་སཱཏི པཱ་ཏུ་མི་ཙྪཱ. ཨ་སྶཱཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ. ཙེ་ཏ་སཱ-ཙེ་ཏོ་ས་དྡཱ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ས་མྦ་ནྡྷཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ’’ཏི ཙ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ’’ཏི ཙ. ཨི་མེ་ཧི ས་མྦ་ནྡྷི་ས་དྡཱ་ན་མ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ས་མྦ་ནྡྷོ་པི ཨ་ས་དི་སོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནཾ. ས་མཱ་སོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱི་པ་དྷཱ་ནོ ཧོ་ཏི, ཝཱ་ཀྱཾ པ་ན ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་པ་དྷཱ་ནོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི དི་སཱ་ཧཱི’’ཏི. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨཱ་ག་ནྟྭཱ’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ‘‘སི་ལཱ་མ་ཡེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ སི་ལཱ་མ་ཡ་མེ་ཝ སེ་ལཱ་མ་ཡནྟི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དནྟི ‘‘སེ་ལཱ་མ་ཡེ པ་ཏྟེ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ. ཡེཏི མུ་གྒ་ཝ་ཎྞ་སི་ལཱ་མ་ཡེ པ་ཏྟེ. ཏ་ཏོཏི ཨི་ནྡ་ནཱི་ལ་མ་ཎི་མ་ཡ་པ་ཏྟ་ཨུ་པ་ནཱ་མ་ན་ཏོ, པ་ར་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་སནྟི ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནཾ. ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་ཐཱཏི ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན, ཨ་དྷི་ཊྛི་ཡ་མཱ་ནེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཀ་ས་དི་སོཏི ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ས་དི་སོ. ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏེ པ་ཏྟེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཏྟེཏི ཙ ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཏྟེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སཱི་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྩ་གྒྷེཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ་རོ སྨིཾ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཀཱ་རི་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྩ་གྒྷ་སྨི’’ནྟི. པ་ཊི ཨ་གྒྷ་ནྟི པ་ད་ཝི་བྷཱ་གཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་དྡོ པཱ་ཊེ་ཀྐ་ཏྠོ, ‘‘ཨ་གྒྷ’’ནྟི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟེ་པི མ་ཧ་གྒྷ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་ཊེ་ཀྐཾ མ་ཧ་གྒྷ་སྨི’’ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ན མ་ཧ་གྒྷཱ ཧོ་ནྟི, པཱ་ཊེ་ཀྐཾ པ་ན མ་ཧ་གྒྷཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ཨུ་པ་ས་གྒོ པ་ཙྩ་གྒྷ་ས་དྡོ ཨ་བྷི་ན་ཝ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་ན་ཝེ’’ཏི. ཨ་བྷི་ན་ཝོཏི ཙ ཨ་ཙི་ར་ཏ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྶ ནཱ་མཾ. ཨ་ཙི་ར་ཏ་ན་ཝ་ཏྠུ ཨ་ཙི་ར་ཏ་ན་ཏྟཱ ཨ་བྦྷུ་ཎྷཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་བྦྷུ་ཎྷེ’’ཏི. ‘‘ཏ་ངྑ་ཎེ ནི་བྦ་ཏྟ་སྨི’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. དྭེ་ཝཱ་ཙི་ཀཱཏི་པ་ད་སྶ ས་མཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཙ ཏ་དྡྷི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཙ ནི་པྥ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘དྭེ ཝཱ་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀོ ཨི་ཏི་ས་དྡོ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ. ཨི་ཏི ཏ་སྨཱ དྭེ་ཝཱ་ཙི་ཀཱ་ཨི་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེཏི ཝཱ་ཎི་ཛཱ. ཨ་ཐཱཏི ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. ཏེཏི ཀེ་སེ. ཏེ་སནྟི ཝཱ་ཎི་ཛཱ་ནཾ. པ་རི་ཧ་ར་ཐཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ན་ནྟི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ, པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཝཱ ཧ་ར་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེཏི ཝཱ་ཎི་ཛཱ. ཨ་མ་ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ཨ་མ་ཏེ་ན ཨི་ཝ, ཨ་བྷི་སི་ཏྟཱ ཨི་ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.