༥༧. ཧ་ཏྠ་ཙྪི་ནྣཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༡༡༩. ཧ་ཏྠ་ཙྪི་ནྣཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཧ་ཏྠཱ ཚི་ནྣཱ ཡ་སྶཱ་ཏི ཧ་ཏྠ་ཙྪི་ནྣོཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. མ་ཎི་བ་ནྡྷེཏི པ་ཀོ་ཊྛ་ནྟེ. སོ ཧི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ མ་ཎི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཝི་ཀ་ཏིཾ བ་ནྡྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ མ་ཎི་བ་ནྡྷོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་པྤ་རེཏི ཀ་པོ་ཎི་ཡཾ. སཱ ཧི པ་རེ་སཾ པི་ཊྛཱི་སུ ཀ་པ་ཏི ཧིཾ་ས་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ‘‘ཀ་པྤ་རོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྶ ཧ་ཏྠཱ ཚི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཧ་ཏྠ་ཙྪི་ནྣོ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཨེ་ཀོ ཝཱ པཱ་དོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཧེ་ཊྛཱ ‘‘ཨེ་ཀོ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཧ་ཏྠཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཙ་ཏཱུ་སུ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ་སུ དྭེ ཝཱཏི ཨེ་ཀོ ཧ་ཏྠོ, ཨེ་ཀོ པཱ་དོ་ཏི དྭེ ཝཱ. ཀ་ཎྞཱཏི ས་དྡ་གྒ་ཧཱ. ཏེ ཧི ཀ་ཎྞ་ཏི ས་ཝ་ཏི ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཀ་ཎྞཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཀ་ཎྞཱ་བ་དྡྷེཏི ཀ་ཎྞ་ཙྪི་དྡ་སྶ ཨཱ་བ་དྡྷེ. ས་ངྒྷཱ་ཊེ་ཏུནྟི ས་ངྒྷ་ཊ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཨཱ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཀཱ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཛ་པ་ད་ཀེཏི ཨ་ཛ་པ་ད་ས་ཎྛཱ་ནེ ཋཱ་ནེ. ནཱ་སཱཏི གྷཱ་ནཱ་ནི. ཏཱ་ནི ཧི ནཱ་ས་ཏི ཨ་བྱ་ཏྟ་ས་དྡཾ ཀ་རོ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཧཱི་ཏི ནཱ་སཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ནཱ་སི་ཀཱཏི ནཱ་སཱ་ཡེ་ཝ. ས་ཎྛཱ་པེ་ཏུནྟི སུ་ཊྛུ ཋ་པེ་ཏུཾ, པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཋ་པེ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ན་ཁ་སེ་སནྟི ན་ཁོ་ཡེ་ཝ སེ་སོ ཚི་ནྣ་ངྒུ་ལི་ཏོ་ཏི ན་ཁ་སེ་སོ, ཏཾ. ཨ་གྒེ པུ་རེ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ངྒུ་ཊྛོ. ‘‘ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ན་ཁ་སེ་སཾ ཨ་ད་སྶེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ཀ་ཎྜ་ར་ནཱ་མ་ཀཱཏི མ་ཧཱ་སི་ར་ནཱ་མ་ཀཱ. ཏེ ཧི ཀཾ ས་རཱི་རཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི ཀ་ཎྜ་རཱཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི དྷ་ཀཱ་ར་སྶ ཌ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. ཡེ་སཱུཏི ཀ་ཎྜ་རེ་སུ, ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨཾ.
ཡ་སྶ ཝ་གྒུ་ལི་པ་ཀྑ་ཀཱ ཝི་ཡ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡོ ས་མྦ་ནྡྷོ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཕ་ཎ་ཧ་ཏྠ་ཀོ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏནྟི ཕ་ཎ་ཧ་ཏྠ་ཀཾ. ཚ་ལ༹་ངྒུ་ལཱ་ད་ཡོ་པི ཕ་ཎ་ཧ་ཏྠ་ཀེ་ཡེ་ཝ ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶ་པི ཚ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་སྶ་པི ཚ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡོ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཡ་མྤི ཕ་ཎ་ཧ་ཏྠ་ཀོ ནཱ་མ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན.
ཁུ་ཛྫོཏི ཨེ་ཏྠ ཁུ་ཛྫོ ས་རཱི་རོ ཡ་སྶ་ཏྠཱི་ཏི ཁུ་ཛྫོ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཁུ་ཛྫ་ས་རཱི་རོ’’ཏི. ཀ་སྨཱ ཁུ་ཛྫོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ར་སྶ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་སྶ པ་ན ཝ་ངྐཾ, ཨ་ཡ་མྤི ཁུ་ཛྫོ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝ་ངྐནྟི ཙ ཀུ་ཊི་ལཾ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. བྲ་ཧྨུ་ཛུ་ག་ཏྟོཏི ཨུ་ཛུཾ ག་ཏྟཾ ཨུ་ཛུ་ག་ཏྟཾ, བྲ་ཧྨུ་ནོ ཨུ་ཛུ་ག་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨུ་ཛུ་ག་ཏྟཾ ཨི་མ་སྶ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶཱ་ཏི བྲ་ཧྨུ་ཛུ་ག་ཏྟོ, མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ.
སཾ་ཁེ་པེ་ན ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཛ་ངྒྷ་ཝཱ་མ་ན་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡེ་སནྟི ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཀཱ་ཡཱ་ནཾ. བྷཱུ་ཏཱ་ནནྟི ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་སཱ་ཙ་ཀ་པེ་ཏཱ་ནཾ. ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི ཝི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་རི་ཝ་ཊུ་མོཏི པ་རི་ས་མ་ནྟ་ཏོ ཝ་ཊྚུ་ལ་ས་རཱི་རོ.
ག་ལ་ག་ཎྜཱིཏི ཨེ་ཏྠ ག་ལེ ག་ཎྜོ ཡ་སྶ་ཏྠཱི་ཏི ག་ལ་ག་ཎྜཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏནྟི ‘‘ག་ལ་ག་ཎྜཱི’’ཏི ཨེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ག་ལ་ག་ཎྜི་པ་བྦཱ་ཛ་ནེ. ཡནྟི ཝ་ཙ་ནཾ.
སི་པ་དཱིཏི ཨེ་ཏྠ སི་ཐི་ལཾ པ་དཾ ཨི་མ་སྶཱ་ཏི སི་པ་དཱི་ཏི ཝུ་ཏྟེ བྷཱ་ར་པཱ་དོ་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷཱ་ར་པཱ་དོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. བྷཱ་རཾ པཱ་དཾ ཡ་སྶཱ་ཏི བྷཱ་ར་པཱ་དོ. ཨེ་ཏེ དྭེ ཐཱུ་ལ་པཱ་ད་རོ་གཱི་སུ ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་ཉྫཱ་ཏ་པི་ལ༹་ཀོཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་ཕོ་ཊོ. ཨུ་པ་ནཱ་ཧནྟི བྷུ་སཾ བ་ནྡྷ་ནཾ. ཨུ་ད་ཀ་ཨཱ་ཝཱ་ཊེཏི ཨུ་ད་ཀེ་ན པུ་ཎྞཱ་ཡཾ ཀཱ་སུ་ཡཾ. ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཡཱཏི ཨུ་ད་ཀ་ཏི་ནྟེ་ན མ་རུ་ནཱ. ཡ་ཐཱ སི་རཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ མི་ལཱ་པེ་ཏུ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨཱི་དི་སནྟི སི་རཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ་ན་ཛ་ངྒྷ་ཏེ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཏ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཀཱ་ལེ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པཱ་པ་རོ་གཱིཏི ཨེ་ཏྠ པཱ་པ་རོ་ག་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་རི་ས’’ཨི་ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨ་རི་སོ ཙ བྷ་ག་ནྡ་རོ ཙ པི་ཏྟ་ཉྩ སེ་མྷོ ཙ ཀཱ་སོ ཙ སོ་སོ ཙཱ་ཏི དྭ་ནྡོ, ཏེ ཨཱ་ད་ཡོ ཡེ་སཾ ཏེ་ཏི ཨ་རི་ས…པེ… སོ་སཱ་ད་ཡོ. ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་བཱ་དྷེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ པི་ཏྟ་སེ་མྷ་ས་དྡེ་ཧི ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ རོ་གོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ‘‘ནི་ཙྩཱ་ཏུ་རོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པཱ་པ་རོ་གཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ མ་ནྟུ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཨཱི་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ནི་ཙྩ་ཡོ་ག་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
པ་རི་ས་དཱུ་ས་ནོཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏིས་དྡོ ནཱ་མ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, པ་རི་ས་དཱུ་ས་ནོ ནཱ་མཱ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡ པ་རི་སཾ དཱུ་སེ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་རི་ས་དཱུ་ས་ནོ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཚ་ས་རཱི་ར་དོ་སཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ས་དཱུ་ས་ན་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏི་དཱི་གྷོ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཏི་དཱི་གྷོ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ན ཀེ་ཝ་ལཾ པ་རེ་སཾ དྭ་ངྒུ་ལཱ་དི་མ་ཏྟ་དཱི་གྷོ, ཨ་ཐ ཁོ དི་གུ་ཎཱ་དི་དཱི་གྷོ་ཝཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙེ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི. ནཱ་བྷི་པ་དེ་སོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་བྷི་པ་དེ་སོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨ་ཏི་དཱི་གྷེ པ་ར་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཏི་དཱི་གྷ་སྶ ས་རཱུ་པཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཏི་ར་སྶཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ཏི་ར་སྶ་ས་རཱུ་པ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. མ་ཧོ་ད་རོཏི མ་ཧཱ་ཨུ་ད་རོ. ཀ་པྤ་སཱི་སོ ཝཱཏི ཧ་ཏྠི་སཱི་སོ ཝི་ཡ ཡུ་ག་སཱི་སོ ཝཱ. ཀ་པྤས་དྡོ ཧེ་ཏྠ ཡུ་ག་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀོ. ཀ་ཎྞི་ཀ་ཀེ་སོ ཝཱཏི ཀ་ཎྞི་ཀ་ས་དི་སེ་ཧི ཀེ་སེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཛཱ་ཏི་པ་ལི་ཏེ་ཧཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཛ་རཱ་ཝཱ་ཏེ་ན པ་ཧ་ཏཾ པ་ལི་ཏཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. པ་ཀ་ཏི་ཏ་མྦ་ཀེ་སོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཀ་ཏི་ས་དྡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་ཡོ་གེ་ན ཏ་མྦ་ཀེ་སཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨཱ་ཝ་ཊྚ་སཱི་སོཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཝ་ཊྚོ, ཀེ་སཱ་ཝ་ཊྚོ, སོ ཨེ་ཏ་སྶ སཱི་སེ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཝ་ཊྚ་སཱི་སོ. ཨུ་དྡྷ་གྒེ་ཧཱིཏི ཨུ་དྡྷཾ ཀོ་ཊཱི་ཧི. ཛཱ་ལ་བ་དྡྷེ་ན ཝི་ཡཱཏི ཛཱ་ལེ་ན བ་དྡྷེ་ན ཨི་ཝ.
ས་མྦ་དྡྷ་བྷ་མུ་ཀོ ཝཱཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་མྦ་དྡྷ་བྷ་མུ་ཀོ ཝཱ. མ་ཀྐ་ཊ་བྷ་མུ་ཀོཏི མ་ཀྐ་ཊ་སྶ བྷ་མུ ཝི་ཡ བྷ་མུ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི མ་ཀྐ་ཊ་བྷ་མུ་ཀོ. ཝཱ་སི་ཀོ་ཎེ་ནཱཏི ཏ་ཙྪ་ནཱི་ཀོ་ཊི་ཡཱ. ཝི་ས་མ་ཙ་ཀྐ་ལོཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཀྐཱ་ཀཱ་རེ་ན ལཱ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཙ་ཀྐཱ་ཀཱ་རཾ ཝཱ ལཱ་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྐ་ལོ. ཀེ་ཀ་རོཏི ཝ་ལི་རོ. སོ ཧི ཀུ་ཙྪི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཀེ་ཀ་རོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཀྐ་ཊ་སྶེ་ཝཱཏི ཀ་ཀྐ་ཊ་སྶ ཨི་ཝ. མཱུ་སི་ཀ་ཀ་ཎྞོཏི ཨཱ་ཁུ་ཀ་ཎྞོ. ཛ་ཊུ་ཀ་ཀ་ཎྞོཏི ཝ་གྒུ་ལི་ཀ་ཎྞོ. ཨ་ཝི་དྡྷ་ཀ་ཎྞོཏི ཨ་ཙྪི་དྡ་ཀ་ཎྞོ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. སོཏི ཨ་ཝི་དྡྷ་ཀ་ཎྞོ. ཀ་ཎྞེ བྷ་ག་ནྡ་རོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀ་ཎྞ་བྷ་ག་ནྡ་རོ, སོ་ཡེ་ཝ ཀ་ཎྞ་བྷ་ག་ནྡ་རི་ཀོ. ག་ཎྜོ ཀ་ཎྞེ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ག་ཎྜ་ཀ་ཎྞོ. པ་གྒྷ་རི་ཏ་པུ་བྦེ་ནཱཏི པ་གྒྷ་རི་ཏ་པཱུ་ཡེ་ན. ཊ་ངྐི་ཏོ ཀ་ཎྞོ ཡ་སྶཱ་ཏི ཊ་ངྐི་ཏ་ཀ་ཎྞོ. གོ་བྷ་ཏྟ་ནཱ་ལི༹་ཀཱ་ཡཱཏི གུ་ནྣཾ བྷ་ཏྟ་པཱ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏཱ་ཡ ནཱ་ལི༹་ཀཱ་ཡ. བི་ལཱ༹་ར་ཀྑི ཝི་ཡ ཨ་ཏི་པི་ངྒ་ལཾ ཨ་ཀྑི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏི་པི་ངྒ་ལ་ཀྑི. མ་དྷུ་ཝ་ཎྞོ ཝི་ཡ པི་ངྒ་ལཾ ཨ་ཀྑི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི མ་དྷུ་པི་ངྒ་ལ་ཀྑི. ནི་པྤ་ཁུ་མ་ཀྑཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཁུ་མཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཀྑ་མྷི ཛཱ་ཏཾ ལོ་མཾ. ཏ་ཉྷི ཨ་ཀྑི་ནོ པ་ཀྑ་དྭ་ཡེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཁུ་མ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ན་ཏྠི པ་ཁུ་མཾ ཨ་ཀྑི་མྷི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ནི་པྤ་ཁུ་མ་ཀྑི. ཨ་སྶུ་པ་གྒྷ་ར་ཎཾ ཨ་ཀྑི་མྷཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་སྶུ་པ་གྒྷ་ར་ཎ་ཀྑི. པུ་པྥཾ ས་ཉྫཱ་ཏཾ ཡ་སྶ ཨ་ཀྑི་ནོ་ཏི པུ་པྥི་ཏཾ. པུ་པྥི་ཏཾ ཨ་ཀྑི ཡ་སྶཱ་ཏི པུ་པྥི་ཏ་ཀྑི. ཨ་ཀྑི་པཱ་ཀེ་ནཱཏི ཨ་ཀྑི་ནོ ད་ལ་པ་རི་ཡ་ནྟེ་སུ པ་ཙྩ་ན་ཀེ་ན རོ་གེ་ན.
ཙི་པི་ཊ་ནཱ་སི་ཀོཏི ཨ་ནུ་ནྣ་ཏ་ནཱ་སི་ཀོ. སུ་ཀ་ཏུ་ཎྜ་ས་དི་སཱ་ཡཱཏི སུ་ཝཱ་ནཾ མུ་ཁེ་ན ས་དི་སཱ་ཡ.
པ་ཊ་ངྒ་མ་ཎྜཱུ་ཀ་སྶེ་ཝཱཏི པ་ཊ་ངྒ་ནཱ་མ་ཀ་སྶ མ་ཎྜཱུ་ཀ་སྶ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨི་ཝ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨུ་ཀྑ་ལི་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ས་དི་སེ་ཧཱིཏི ཨུ་ཀྑ་ལི་ཡཱ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ནཱ ས་དི་སེ་ཧི. བྷེ་རི་ཙ་མྨ་ས་དི་སེ་ཧཱིཏི བྷེ་རི་ཡཱ མུ་ཁེ ན་ཧི་ཏ་ཙ་མྨེ་ན ས་དི་སེ་ཧི. ཨེ་ལ༹་མུ་ཁོཏི ཨེ་ལཱ༹་ཡ ནི་ཙྩ་པ་གྒྷ་རི་ཏཾ མུ་ཁ་མེ་ཏ་སྶེ་ཏི ཨེ་ལ༹་མུ་ཁོ. ཨུ་པྤ་ཀྐ་མུ་ཁོཏི ཨུ་པྤ་ཀྐཾ ཀུ་ཐི་ཀཾ མུ་ཁ་མེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨུ་པྤ་ཀྐ་མུ་ཁོ. ས་ངྑ་ཏུ་ཎྜ་ཀོཏི ས་ངྑ་སྶ ཏུ་ཎྜེ་ན ས་དི་སོ ཨོ་ཊྛོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ས་ངྑ་ཏུ་ཎྜ་ཀོ.
ཨ་ཊྛ་ཀ་ད་ནྟ་ས་དི་སེ་ཧཱིཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ནཱ་མ་ཀ་སྶ ན་ངྒ་ལ་སྶ ད་ནྟེ་ཧི ས་དི་སེ་ཧི. ད་ནྟེ པི་ད་ཧི་ཏུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ད་ནྟ་ནྟ་རེཏི ད་ནྟ་ཝི་ཝ་རེ, ད་ནྟ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ. ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ད་ནྟོ ཝི་ཡཱཏི ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ནཾ ད་ནྟོ ཝི་ཡ.
མ་ཧཱ་ཧ་ནུ་ཀོཏི མ་ཧ་ནྟོ ཧ་ནུ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི མ་ཧཱ་ཧ་ནུ་ཀོ. ཙི་པི་ཊ་ཧ་ནུ་ཀོཏི ཨ་ནུ་ནྣ་ཏ་ཧ་ནུ་ཀོ. ནི་མྨ་སྶུ་དཱ་ཋི་ཀོཏི ན་ཏྠི མ་སྶུ ཙ དཱ་ཋི ཙ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ནི་མྨ་སྶུ་དཱ་ཋི་ཀོ. བྷ་ཊྛ་ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊོཏི བྷ་ཊྛོ པ་ཏི་ཏོ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊོ ཨི་མ་སྶཱ་ཏི བྷ་ཊྛ་ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊོ. གོ་དྷཱ་ག་ཏྟོཏི གོ་དྷཱ་ཡ ག་ཏྟཾ ཝི་ཡ ག་ཏྟཾ ཨི་མ་སྶཱ་ཏི གོ་དྷཱ་ག་ཏྟོ. ས་བྦཾ་པེ་ཏནྟི ས་བྦ་མྤི ཨེ་ཏཾ ‘‘ཀ་ཙྪུ་ག་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཀ་ཙྪུ་ག་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ. ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
བྷ་ཊྛ་ཀ་ཊི་ཀོཏི བྷ་ཊྛཱ པ་ནྣཱ ཀ་ཊི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི བྷ་ཊྛ་ཀ་ཊི་ཀོ. ཨ་ཙྩུ་གྒ་ཏེ་ཧི ཨཱ་ནི་ས་ད་མཾ་སེ་ཧཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝཱ་ཏ་ཎྜི་ཀོཏི ཝཱ་ཏེ་ན པཱུ་རི་ཏོ ཨ་ཎྜ་ཀོ་སོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝཱ་ཏ་ཎྜི་ཀོ. ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ཛཱ་ཎུ་ཀོཏི ཨ་ནྟོ ན་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཾ ཛཱ་ཎུ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ཛཱ་ཎུ་ཀོ. ཝི་ཀ་ཊོཏི ཏི་རི་ཡ་ག་མ་ན་པཱ་དོ. ཨུ་པ་ཌྜྷ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ས་ཧ བྷེ་དེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘སོ དུ་ཝི་དྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷོ སོ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པི་ཎྜི་ཀོ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཐ ཝཱ སོ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པི་ཎྜི་ཀོ ཧེ་ཊྛཱ ཨོ་རཱུ་ལ༹ྷཱ་ཧི མ་ཧ་ནྟཱི་ཧི ཛ་ངྒྷ་པི་ཎྜི་ཀཱ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཝཱ ཨུ་པ་རི ཨཱ་རཱུ་ལ༹ྷཱ་ཧི མ་ཧ་ནྟཱི་ཧི ཛ་ངྒྷ་པི་ཎྜི་ཀཱ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཝཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པི་ཊྛི་ཀ་པཱ་དོཏི པི་ཊྛི་ཡཾ ཨུ་ཊྛི་ཏོ པཱ་དོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི པི་ཊྛི་ཀ་པཱ་དོ. ག་ཎྜི་ཀ་ངྒུ་ལི ཝཱཏི ག་ཎྜེ་ན ཨུ་ཊྛི་ཏོ ཨ་ངྒུ་ལི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ག་ཎྜི་ཀ་ངྒུ་ལི. ས་བྦོ་པེ་སཱཏི ཨེ་ས ས་བྦོ་པི ཛ་ནོ. པ་རི་སཾ དཱུ་སེ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ས་དཱུ་ས་ནོ.
པུ་བྦཱ་དཱི་ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་ད་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཝ་ཏྠཱུ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི. དྭཱི་ཧི ཝཱ ཨ་ཀྑཱི་ཧི, ཨེ་ཀེ་ན ཝཱ ཨ་ཀྑི་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤཱིཏི དྭི་ནྣཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཝ་ཙ་ནཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་ནྡྷཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ་ཎཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྷི ‘‘ཛ་ཙྩ་ནྡྷོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ དྭེ་ཨ་ཀྑི་ཀཱ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀུ་ཎཱིཏི ཀུ་ཎ་ནཾ སཾ་ཀོ་ཙ་ནཾ ཀུ་ཎཾ, ཏ་མེ་ཏ་སྶ་ཏྠཱི་ཏི ཀུ་ཎཱི. ཁ་ཉྫོཏི ཁ་ཉྫ་ཏི ག་ཏི་ཝེ་ཀ་ལླ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཁ་ཉྫོ. ཀུ་ཎྜ་པཱ་ད་ཀོཏི ཨེ་ཏྠ ཀུ་ཎྜོཏི ཁ་ཉྫ་སྶེ་ཝ ནཱ་མཾ. ཁ་ཉྫོ ཧི ཀུ་ཌ་ཏི ག་མ་ནཾ པ་ཊི་ཧ་ན་ཏཱི་ཏི ཀུ་ཎྜོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་སྨཱ ཀུ་ཎྜ་པཱ་ད་ཀོ? ཀ་སྨཱ པི་ཊྛི་པཱ་ད་མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཛ྄ཛྷེ སཾ་ཀུ་ཊི་ཏ་པཱ་ད་ཏྟཱ’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཧི ཀུ་ཎྜ་པཱ་ད་སྶ ཙ པི་ཊྛི་པཱ་ད་མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཙ་ངྐ་མ་ན་སྶ ཙ ཧེ་ཏུཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཝཱ་ཀྱེ་པི. ས་བྦོ་པེ་སཱཏི ཨེ་ས ས་བྦོ་པི ཛ་ནོ.
པ་ཀྑ་ཧ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀོ པ་ཀྑོ ཧ་ཏོ ཝི་ནཱ་སོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི པ་ཀྑ་ཧ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀོ ཧ་ཏྠོ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘པ་ཀྑ་པཱ་ཏོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, སོ ཨ་པཱ་ཋོ་ཡེ་ཝ. པ་ཀྑས་དྡོ ཧི ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝཱ་ཙ་ཀོ, ན པ་ངྒུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, པཱི་ཋ་ས་བྦཱི ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི པཱི་ཋེ་ན ས་བྦ་ཏི ག་ཙྪ་ཏི སཱི་ལེ་ནཱ་ཏི པཱི་ཋ་ས་བྦཱི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཛི་ཎྞ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་བྦ་ལོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཛཱི་ར་ཎཾ ཛ་རཱ, ཏཱ་ཡ དུ་བྦ་ལོ ཛ་རཱ་དུ་བྦ་ལོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. བ་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་རོ་གཱ་ན་མ་བྷཱ་ཝེ་ན བ་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, ‘‘ཝ་ཙཱི་བྷེ་དོ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ མུ་ཁ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཝ་ཙཱི་བྷེ་དོ ཨེ་ཏྠ ཛ་ནེ་ཏི མཱུ་གོཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡ་སྶ ཝ་ཙཱི་བྷེ་དོ ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨ་ཡཾ མཱུ་གོ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. མ་མྨ་ནནྟི ཁ་ལི་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡོ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཀྑ་རཾ ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྶེ་ཏ་མ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.
བ་དྷཱི་རོཏི སུ་ཏི་ཧཱི་ནོ. སོ ཧི ཧ་ན་ནཾ སོ་ཏ་པ་སཱ་ད་སྶ ནཱ་ས་ནཾ ཝ་དྷོ, ཏཾ ཨཱི་ར་ཏི ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི བ་དྷཱི་རོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡོ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ན སུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ བ་དྷཱི་རོ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཊྛ་པ་སཱ་ད་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་དོ་ས་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ནྡྷ་མཱུ་ག་བ་དྷི་ར་པ་བྦཱ་ཛ་ནེ ཏི་དོ་ས་ཝ་སེ་ན་པི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏེཏི ཧ་ཏྠ་ཙྪི་ནྣཱ་ད་ཡོ དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཛ་ནེ. ཨོ་སཱ་ར་ཎཾ ཨ་པ་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྠི, ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ས་ངྒྷོ ཨོ་སཱ་རེ་ཏི ཙེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨོ་སཱ་རེ་ཏཱིཏི ས་ངྒྷེ པ་ཝེ་སེ་ཏི.