༥༠. མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༡༡༢. ནི་ཀྑ་ནྟིནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨི་མ་སྶ པཱ་པ་ཀ་མྨ་སྶཱ’’ཏི ཚ་ཊྛཱི་ཡོ་ག་ཏྟཱ བྷཱ་ཝ་ཏྠེ ཏི་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཀྑ་མ་ན’’ནྟི. ཨ་པ་ཝཱ་ཧ་ནནྟི ཨ་པཱ་ཡ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་ཧ་ན་ཏོ ཨ་པ་ག་མ་ནཾ. ཡེ་ནཱཏི མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཡེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པི་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་བྷཱུ་ཏཱཏི མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི ཧུ་ཏྭཱ བྷཱུ་ཏཱ, མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ བྷཱུ་ཏཱ པ་ཏྟཱ. ཨི་མི་ནཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠི་ཨཱ་ད་ཡོ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ‘‘ཛ་ནི་ཀཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཀ་མཱ་ཏཱ་ད་ཡོ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ས་ཡ་མྤཱིཏི ཨེ་ཏྠ པི་ས་དྡོ ན ཀེ་ཝ་ལཾ མཱ་ཏཱ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ པུ་ཏྟེ་ནཱ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་ཏཱཏི ས་ནྟེ་ན. མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀེ་ནེ་ཝ ས་ཏཱ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཨེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཝོ་རོ་པི་ཏཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ན་ནྟ་རེ བྷ་ཝེ ཕ་ལཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ, མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཀ་མྨཾ, ཏེ་ན ཛཱ་ཏི་སཱ་མ་ཉྙ་མྤི ཨ་ཛ་ནི་ཀཾ གྷཱ་ཏེ་ནྟོ ཙ ཛ་ནི་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏི་བྷེ་དཾ གྷཱ་ཏེ་ནྟོ ཙ ན ཨ་ན་ནྟ་རི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ ཙ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཙ ན ཝཱ་རི་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ་ན པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ པོ་སེ་ཏི ཝ་དྡྷེ་ཏཱི་ཏི པོ་སཱ་པ་ནི་ཡཱ, སཱ ཨེ་ཝ པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཀཱ པ་ཀཱ་ར་སྶ ཝ་ཀཱ་རཾ, ཡ་ཀཱ་ར་སྶ ཙ ཀ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ, པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཀཱ ཙ སཱ མཱ་ཏཱ ཙེ་ཏི པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཀ་མཱ་ཏཱ. ཨ་སྶཱཏི པུ་ཏྟ་སྶ. ཨི་དཾ པ་དཾ པུ་བྦཱ་པ་རཱ་པེ་ཀྑཾ. ཏ་ཏྠ པུ་བྦ་པ་དེ བྷཱ་ཝ་ས་མྦ་ནྡྷོ, པ་ཙྪི་མ་པ་དེ སཱ་མི་ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་བྦ་ཐཱ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝེ་སི་ཡཱཏི ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི ཨི་ཏྠི་ཡཱ པུ་ཏྟ་སྶཱ་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ‘‘ཨ་ཡཾ མེ པི་ཏཱ’’ཏི ཨ་ཛཱ་ན་ན་མེ་ཝ ཧི པ་མཱ་ཎཾ. ཨ་ནེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ པུ་ཏྟེ་ན. ‘‘པི་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀེ་པི ‘‘ཨ་ཡཾ མེ མཱ་ཏཱ’’ཏི ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ གྷཱ་ཏེ་ནྟོ་པི མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༡༡༤. ས་ངྑེ་པེ་ན ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཡཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་པ་བྦ་ཛི་ཏནྟི གི་ཧི་བྷཱུ་ཏཾ. པ་བྦ་ཛྫཱ ཙ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ས་དྡེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པི ཝཱ་རི་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་སྶཱཏི ཨ་ར་ཧ་ནྟ་གྷཱ་ཏ་ཀ་སྶ. ཨ་ཝ་སེ་སནྟི ཨ་ར་ཧ་ནྟ་ཏོ ཨ་ཝ་སེ་སཾ. ཨ་སྶཱཏི ཨ་རི་ཡ་གྷཱ་ཏ་ཀ་སྶ. ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡོ ན ཧོ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ཏྟཱ པ་ན་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ ཝཱ་རི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ནེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྠཱཏི མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་དི་ཀ་མྨེ་སུ. ཝ་དྷཱ་ཡཱཏི ཏ་ད་ཏྠེ ཙ་ཏུ་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་དྷ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘མཱ་རེ་ཏུ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཝ་དྷ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཧ་ན་དྷཱ་ཏུ ཧིཾ་ས་ན་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ནཱི་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨོ་ནཱི་ཡ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨོ་ཏྱཱུ་པ་ས་གྒོ དྷཱ་ཏྭ་ཏྠཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡཾ པ་ན ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ས་ཙཱ ཙ ཨི་ཏི ཨ་ཡཾ ནི་པཱ་ཏོ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ བྷ་ཡ་པཱི་ལི༹་ཏ་ཏྟཱ ཙ ནི་རུ་ཏྟཱི་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏྟཱ ཙ ད་ཝཱ་བྷ་ཎ་ནེ་ན ར་ཝཱ་བྷ་ཎ་ནེ་ན ཨ་ཡཾ ནི་པཱ་ཏོ ཙོ་རེ་ཧི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ས་ཙེ ཙ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏེ་ཧི ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟེ་པི ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ལེ ཝཱ པོ་ཏྠ་ཀཱ་རཱུ་ལ༹ྷ་ཀཱ་ལེ ཝཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་ངྒཱི་ཏ་ཏྟཱ, པོ་ཏྠ་ཀཱ་རཱུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ ཙ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ པཱ་ཋོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ པ་དེ་སུ. ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨཾ. ཏ་སྶཱཏི ‘‘ས་ཙ་ཛྫ མ་ཡ’’ནྟི པཱ་ཋ་སྶ. ‘‘ས་ཙེ ཨ་ཛྫ མ་ཡ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀཱ་ར་ལོ་པ་ས་ནྡྷིཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ས་ཙེ་ཛྫ མ་ཡ’’ནྟི ཨ་ཀཱ་ར་ལོ་པ་ས་ནྡྷི་ནཱ་པི པཱ་ཋོ ཨ་ཏྠི.
༡༡༥. པ་ཀ་ཏ་ཏྟནྟི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ སཱི་ལ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ས་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ, ཏཾ. ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱི་ལ་ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ནི་ཙྪ་མཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནི་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨི་ཙྪ་མཱ་ནནྟི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ཝ་ས་ནཾ ཨི་ཙྪ་མཱ་ནཾ. ཡ་སྨཱ ཨ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་དཱུ་ས་ཀོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཡོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡ་ཏི ཝི་ཡ, བྷི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨུ་དྡྷ་མྨནྟི དྷ་མྨ་ཏོ ཝི་ར་ཧི་ཏཾ. ཨུ་བྦི་ན་ཡནྟི ཝི་ན་ཡ་ཏོ ཝི་ར་ཧི་ཏཾ. ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཀ་མྨཱ་ནནྟི ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ.
ཡོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ལོ་ཧི་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི ཝི་ཡ, ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ན ཡཾ་ཀི་ཉྩི དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཾ དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མ, ཨ་ཐ ཁོ ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི. ས་རཱི་རེཏི ས་རཱི་ར་བྦྷ་ནྟ་རེ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཧི ཨ་བྷེ་ཛྫ་ཀཱ་ཡ་ཏྟཱ པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཙ་མྨ་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ལོ་ཧི་ཏ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡོ པ་ན ཛཱི་ཝ་ཀོ ཕཱ་སུཾ ཀ་རོ་ཏི ཝི་ཡ, ཕཱ་སུཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ལོ་ཧི་ཏ་ཉྩཱཏི པཱུ་ཏི་ལོ་ཧི་ཏ་ཉྩ.