༣. མུ་ཙ་ལི་ནྡ་ཀ་ཐཱ

༥. ཨ་ཀཱ་ལ་མེ་གྷོཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་པྤཱ་དི་ཀཱ་ལ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ན ཨ་ཀཱ་ལོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཨ་ས་མྤ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཀཱ་ལོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་མྤ་ཏྟེ ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ’’ཏི. ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣ་མེ་གྷོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣོ མེ་གྷོ ཨ་ཀཱ་ལ་མེ་གྷོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མེ མཱ་སེཏི ཛེ་ཊྛ་མཱུ་ལ་མཱ་སེ. ཏ་སྨིནྟི མེ་གྷེ. སཱི་ཏ་ཝཱ་ཏ་དུ་དྡི་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ སཱི་ཏེ་ན ཝཱ་ཏེ་ན དཱུ་སི་ཏཾ དི་ནཾ ཨི་མི་སྶཱ ཝ་ཊྚ་ལི་ཀཱ་ཡཱ་ཏི སཱི་ཏ་ཝཱ་ཏ་དུ་དྡི་ནཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ ཙ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. སཱ ཙ པ་ན ས་ཏྟཱ་ཧ་ཝ་ཊྚ་ལི་ཀཱ སཱི་ཏ་ཝཱ་ཏ་དུ་དྡི་ནཱི ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ས་མཱི་པེ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ མུ་ཙ་ལི་ནྡ་སྶ ས་མཱི་པེ ནི་བྦ་ཏྟོ མུ་ཙ་ལི་ནྡོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. མུ་ཙ་ལི་ནྡོཏི ཙ ནི་ཙུ་ལོ. སོ ནཱི་པོ་ཏི ཙ པི་ཡ་ཀོ་ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནཱ་ག་སྶ བྷོ་གོ ཨེ་ཀོ་པི ས་ཏྟཱ་བྷུ་ཛ་ཏྟཱ ‘‘བྷོ་གེ་ཧཱི’’ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨིནྟི ནཱ་ག་རཱ་ཛེ ཋི་ཏེ ས་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྶཱཏི ནཱ་ག་རཱ་ཛ་སྶ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་ར་ག་བྦྷ་པ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ. ཋཱ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་རི་དཱི་པེ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཋཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ ‘‘མཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སཱི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ. སོཏི ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘བཱ་དྷ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི ཀི་རི་ཡཱ་པ་དཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘མཱ སཱི་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བཱ་དྷ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘མཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སཱི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ. ས་ཏྟཱ་ཧ་ཝ་ཊྚ་ལི་ཀཱ་ཡ ས་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་མྤཱིཏི ཨུ་ཎྷ་མྤི. ནནྟི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ. ཏ་སྶཱཏི ནཱ་ག་རཱ་ཛ་སྶ. ཨུ་བྦི་དྡྷནྟི ཨུ་དྡྷཾ ཚི་དྡཾ. ཝི་དྡྷ་ཚི་དྡ་ས་དྡཱ ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡཱ. ཨཱ་ཀཱ་སཾ མེ་གྷ་པ་ཊ་ལ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཨཱ་ས་ནྣཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, མེ་གྷ་པ་ཊ་ལ་ཝི་ག་མེ དཱུ་རཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མེ་གྷ་ཝི་ག་མེ་ན དཱུ་རཱི་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི. ཝི་ག་ཏ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཝི་ག་ཏ་ས་དྡོ ཨ་པ་ག་ཏ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀོ, ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ས་དྡོ མེ་གྷ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པ་ག་ཏ་མེ་གྷ’’ནྟི. ཨི་ནྡ་ནཱི་ལ་མ་ཎི ཝི་ཡ དི་བྦ་ཏཱི་ཏི དེ་ཝོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སོ དེ་ཝོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དེ་ཝ་ནྟི ཨཱ་ཀཱ་ས’’ནྟི. ཨ་ཏྟ་ནོ རཱུ་པནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་ག་ས་ཎྛཱ་ནཾ. ཨི་མི་ནཱ ས་ཀ་ཝ་ཎྞནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ཀ་ས་དྡོ ཨ་ཏྟ་ཝཱ་ཙ་ཀོ, ཝ་ཎྞ་ས་དྡོ ས་ཎྛཱ་ན་ཝེ་ཝ་ཙ་ནོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

སུ་ཁོ ཝི་ཝེ་ཀོཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ད་ངྒ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན ས་མུ་ཙྪེ་ད པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཝི་ཝེ་ཀེ་སུ ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཙ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ ཝི་ཝེ་ཀེ་སུ ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀོ ཙ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀོ’’ཏི. ‘‘ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ས་ནྟོ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏུ་ཊྛ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ས་ནྟོ་སཱ་དི་ཀེ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. སུ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ སུ་ཏ་ས་དྡོ ཝི་སྶུ་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཀཱ་སི་ཏ་དྷ་མྨ་སྶཱ’’ཏི, པཱ་ཀ་ཊ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་སྶ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ས་ངྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཀུ་པྤ་ན་བྷཱ་ཝོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫནྟི ཨེ་ཏྠ བྱཱ་པཱ་ད་ས་དྡ་སྶ དོ་ས་ཝཱ་ཙ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཎྱ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཝ་ཏྠོ ཙ ད་སྶི་ཏོ. ཨེ་ཏེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫ’’ནྟི་པ་དེ་ན. མེ་ཏྟཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གོཏི ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝོ. པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་སུ སཾ་ཡ་མོཏི ཨེ་ཏྠ པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ས་དྡཱ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཏྟེ་སུ ཨེ་ཝ ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟེ་སུ ཙཱ’’ཏི. ཀ་རུ་ཎཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གོཏི སཾ་ཡ་མ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝོ. ཡཱཏི ཡཱ ཝི་རཱ་ག་ཏཱ. ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་སྶ ཀཱ་མ་རཱ་ག་སྶ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་ཧཱ་ན་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒོ ཀ་ཐི་ཏོ’’ཏི. ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ནི་རུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་སྨི…པེ… ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི. ཨི་ཏོཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཏོ.