༦. སུ་རཱ་པཱ་ན་ཝ་གྒོ
༡. སུ་རཱ་པཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད-ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ
༣༢༦. སུ་རཱ་པཱ་ན་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ བྷ་དྡཱ ཝ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི བྷ་དྡ་ཝ་ཏི་ཀཱཏི ཙ, བྷ་དྡཱ ཝ་ཏི བྷ་དྡ་ཝ་ཏི, སཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱི་ཏི བྷ་དྡ་ཝ་ཏི་ཀཱཏི ཙ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘སོ’’ཏི་ཨཱ་དི. སོཏི གཱ་མོ ལ་བྷཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཐཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི པ་ཐཱ་ཝི་ནོཏི ཀ་ཏེ ཨ་དྡྷི་ཀཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྡྷི་ཀཱ’’ཏི. ཨ་དྡྷཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྡྷི་ཀཱ. ‘‘པ་ཐི་ཀཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ. ‘‘ཏེ་ཛ་སཱ ཏེ་ཛ’’ནྟི་པ་དཱ་ནི ས་མྦ་ནྡྷཱ་པེ་ཀྑཱ་ནི ཙ ཧོ་ནྟི, པ་དཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཏྟཱ ས་མྦ་ནྡྷོ ཙ ས་མཱ་ནོ་ཏི མ་ཉྙི་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ ཙ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ས་མྦ་ནྡྷ་ཉྩ ཏ་སྶ ཨ་ས་མཱ་ན་ཏ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཏེ་ཛ་སཱ ནཱ་ག་སྶ ཏེ་ཛ’’ནྟི. ‘‘ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཏེ་ཛ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀ་པོ་ཏ་སྶ པཱ་དོ ཀ་པོ་ཏོ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན, ཏ་སྶ ཨེ་སོ ཀཱ་པོ་ཏོ, ཝ་ཎྞོ. ཀཱ་པོ་ཏོ ཝི་ཡ ཝ་ཎྞོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཀཱ་པོ་ཏི་ཀཱཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་པོ་ཏ་པཱ་ད་ས་མ་ཝ་ཎྞ་ར་ཏྟོ་བྷཱ་སཱ’’ཏི. པ་ས་ནྣས་དྡ་སྶ པ་སཱ་ད་ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ‘‘སུ་རཱ་མ་ཎྜ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙ་སྶ ས་ཏོཏི པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙ་སྶ ས་མཱ་ན་སྶ སཱ་ག་ཏ་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༣༢༨. ‘‘མ་དྷུ་ཀ་པུ་པྥཱ་དཱི་ནཾ ར་སེ་ན ཀ་ཏོ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ པུ་པྥཱ་ནཾ ར་སེ་ན ཀ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝོ པུ་པྥཱ་ས་ཝོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ‘‘ཕ་ལཱ་ས་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི. སུ་རཱ་མེ་ར་ཡཱ་ནཾ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སུ་རཱ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པི་ཊྛ་ཀི་ཎྞ་པ་ཀྑི་ཏྟཱཏི པི་ཊྛེ་ན ཙ ཀི་ཎྞེ་ན ཙ པ་ཀྑི་ཏྟཱ ཀ་ཏཱ ཝཱ་རུ་ཎཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀི་ཎྞཱཏི ཙ སུ་རཱ་ཡ བཱི་ཛཾ. ཏ་ཉྷི ཀི་ར་ནྟི ནཱ་ནཱ་ས་མྦྷཱ་རཱ་ནི མི་སྶཱི་བྷ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཀི་ཎྞཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ མ་ཎྜེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སུ་ར་ནཱ་མ་ཀེ་ན ཨེ་ཀེ་ན ཝ་ན་ཙ་ར་ཀེ་ན ཀ་ཏཱ་ཏི སུ་རཱ. མ་དཾ ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི མེ་ར་ཡཾ.
༣༢༩. ལོ་ཎ་སོ་ཝཱི་ར་ཀནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀཾ པཱ་ནཾ. སུ་ཏྟནྟི་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ. ཏ་སྨིནྟི སཱུ་པ་སཾ་པཱ་ཀེ. ཏེ་ལཾ པ་ན པ་ཙ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ན་ཏྠི ཏི་ཁི་ཎཾ མ་ཛྫཾ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཏི་ཁི་ཎ་མ་ཛྫཾ, ཨ་ཏི་ཁི་ཎ་མ་ཛྫེ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཏེ་ལེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཾ པ་ནཱཏི ཏེ་ལཾ པ་ན. ཏི་ཁི་ཎཾ མ་ཛྫཾ ཨི་མ་སྶ ཏེ་ལ་སྶཱ་ཏི ཏི་ཁི་ཎ་མ་ཛྫཾ. ཡ་ཏྠཱཏི ཏེ་ལེ. ཨ་རི་ཊྛོཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ. ཏནྟི ཨ་རི་ཊྛཾ, ‘‘ས་ནྡྷཱ་ཡཱ’’ཏི་པ་དེ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཀ་མྨཾ. ཨེ་ཏནྟི ‘‘ཨ་མ་ཛྫཾ ཨ་རི་ཊྛ’’ནྟི་ཝ་ཙ་ནཾ, ‘‘ཝུ་ཏྟ’’ནྟི་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ཀ་མྨ་ནྟི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ཨ་ངྒུ་ལི་པ་ཏོ་ད་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༣༣༠. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་ངྒུ་ལཱི་ཧི པ་ཏུ་ཛྫ་ནཾ ཨ་ངྒུ་ལི་པ་ཏོ་དོ, སོ་ཡེ་ཝ ཨ་ངྒུ་ལི་པ་ཏོ་ད་ཀོཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ངྒུ་ལཱི་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་ཏྟ་ནྟོཏི ཨ་ཝ་ཏ་པ་ནྟོ. ཨ་ཝ་ཏ་པ་ནྟོ་ཏི ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཀི་ལ་མ་ནྟོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀི་ལ་མ་ནྟོ’’ཏི. ཀི་ལ་མ་ནྟོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་སྶཱ་ས་ག་ཧ་ཎེ་ན པ་སྶཱ་སོ་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ས་ཉྩཱ་རོ’’ཏི. ཏ་མྤཱིཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་མྤཱི་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཧ་ས་དྷ་མྨ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༣༣༥. ཏ་ཏི་ཡེ པ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་རཱི་ཡ་ཏི ཋ་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི པ་ཀ་ཏཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡནྟི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.
༣༣༦. ཧ་ས་ས་ངྑཱ་ཏོ དྷ་མྨོ ས་བྷཱ་ཝོ ཧ་ས་དྷ་མྨོཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཀཱི་ལི༹་ཀཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱི་ལི༹་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
༣༣༧. གོ་པྥ་ཀཱ་ནནྟི ཙ་ར་ཎ་ག་ཎྛི་ཀཱ་ནཾ. ཏེ ཧི པཱ་དེ པཱ་དཾ ཋ་པ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱུ་པ་རི ཋ་པ་ན་ཏོ གོ་པཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི གོ་པྥཱ, ཏེ ཨེ་ཝ གོ་པྥ་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. པཱ་ད་སྶ ཧི ཨུ་པ་རི པཱ་དཾ ཋ་པ་ན་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་སྶ ཨུ་པ་རི ཨེ་ཀོ ན ཋ་པེ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘པཱ་དེ པཱ་དཾ ཨ་ཙྩཱ་དྷཱ་ཡཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༡༩༦; མ. ནི. ༡.༤༢༣; ཨ. ནི. ༣.༡༦). ཨོ་ཊྛ་ཛོ དུ་ཏི་ཡོ. ཨོ་རོ་ཧ་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༣༣༨. ཕི་ཡཱ་རི་ཏྟཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ལ་ངྐཱ་རཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཏ་ནུ་པྤ་ཏ་ན་ཝཱ་རེ་སཱུཏི པ་ཏ་ན་ཝཱ་ར ཨུ་པྤ་ཏ་ན་ཝཱ་རེ་སུ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྶཾ ཁི་ཏྟ་ཀ་ཐ་ལཱ་ཡཾ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟ་སྶཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ལི་ཁི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཀཱི་ལཱ༹་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀཱི་ལཱ༹་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀཾ ཨ་ཀྑ་རཾ ལི་ཁ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༣༤༢. ཙ་ཏུ་ཏྠེ དྷ་མྨོ ནཱ་མ ཏ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ནྟཱི’’ཏི. པ་ཝེ་ཎཱིཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ཏཾ ཝཱ ན སི་ཀྑི་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཏཾ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠ་མཱ་ཝི་ཀཱ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི. ཝི་ན་ཡེ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཏྟེ ཝཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཝཱ ཨཱ་ག་ཏེ་ནཱ’’ཏི.
༣༤༤. པ་ཝེ་ཎི་ཡཱཏི ཨུ་པཱ་ལི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཏ་ནྟི་ཡཱ. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏཾ ས་བྦནྟི ཀུ་རུ་ནྡི་ཝཱ་ད་མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཝཱ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་བྦཾ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཝེ་ཎི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏེཏི པ་ཝེ་ཎི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏེ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་དེ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༣༤༥. པ་ཉྩ་མེ མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧེཏི མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཛོ་ཏི་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༣༥༠. ཚ་ཊྛེ ཛ་ན་པ་ད་སྶ ནཱ་མ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘བྷ་གྒེ་སཱུ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. སུ་སུ་མཱ་ར་ས་ཎྛཱ་ནོ པ་བྦ་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏོ གི་རི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི སུ་སུ་མཱ་ར་གི་རི, ཨེ་ཏ་སྶ ཝཱ མཱ་པི་ཏ་ཀཱ་ལེ སུ་སུ་མཱ་རོ གི་ར་ཏི ས་དྡཾ ནི་གྒི་ར་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི སུ་སུ་མཱ་ར་གི་རཱིཏི ཨ་ཏྠ་མ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན་ག་ར་སྶ ནཱ་མ’’ནྟི. ཏཾ པ་ནཱཏི ཝ་ནཾ པ་ན. ‘‘མི་གཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ མི་གཱ་ནཾ ཨ་བྷ་ཡོ དཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི མི་ག་དཱ་ཡོཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
༣༥༢. ‘‘ཛོ་ཏི་ཀེ’’ཏི་པ་ད་སྶ ཛོ་ཏི་སྶ ཨ་གྒི་སྶ ཀ་ར་ཎཾ ཛོ་ཏི་ཀནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཛོ་ཏི་ཀ་ར་ཎེ’’ཏི.
༣༥༤. ‘‘ས་མཱ་ད་ཧི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་པ་དཾ ‘‘ཨ་ར་ཎི་ས་ཎྛཱ་པ་ན་ཏོ’’ཏི་པ་དེ ཧེ་ཏུ. ཛཱ་ལཱཏི སི་ཁཱ. སཱ ཧི ཛ་ལ་ཏི དི་བྦ་ཏཱི་ཏི ཛཱ་ལཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
པ་ཏི་ལཱ་ཏཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་ཏི་ཏཱ་ལཱ་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཏ་ཀཱ་ར་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་ལཱ་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ལཱ་ཏཾ པ་ཏི་ཏཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ལཱ་ཏནྟི ཨུ་མྨུ་ཀྐཾ. ཏ་ཉྷི ཨཱ་དི་ཏྟཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཨུ་ཎྷ་ཏྟཱ ན ལཱ་ཏ་བྦཾ ན ག་ཎྷི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ལཱ་ཏ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་ཏནྟི ཛྷཱ་ཡ་ན་ཏོ ཌ་ཡ྄ཧ་ན་ཏོ ཨ་ཝི་ག་ཏཾ ཨ་ལཱ་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཛྷཱ་ཡ་ནཾ ཌ་ཡ྄ཧ་ནཾ ཛྷཱ་ཏཾ, ཝི་ག་ཏཾ ཛྷཱ་ཏཾ ཨི་མ་སྶཱ་ལཱ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་ཏཾ.
༣༥༦. པ་དཱི་པཱ་དཱི་ནཱིཏི པ་དཱི་པ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་དཱི་ནི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏཱ་སུ དུ་ཊྛ་ཝཱ་ལ༹་མི་ག་ཨ་མ་ནུ་སྶ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་སུ ཨཱ་པ་དཱ་སུ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཱ་སུ. ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ན་ཧཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༣༦༦. ས་ཏྟ་མེ པཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ས་ཨུ་ད་ཀཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཨེ་ཝ ནྷཱ་ཡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, སུ་ཀྑཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཀྑཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་ཀྐི་རི་ཏྭཱཏི ཝི་ཡཱུ་ཧི་ཏྭཱ. ཨཱ་ཝཱ་ཊཱ་ཡེ་ཝ ཁུ་དྡ་ཀ་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཝཱ་ཊ་ཀཱ, ཏེ་སཱུ་ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. དུ་བྦ་ཎྞ་ཀ་ར་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༣༦༨. ཨ་ཊྛ་མེ ཨ་ལ་བྷཱི་ཏི ལ་བྷོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ ཨ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ སྭ་ཏྠ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ལ་བྷོ་ཡེ་ཝ ལཱ་བྷོ’’ཏི. ཨ་པ་ཙྩ་ཡ་མ་ཀ་ཏྭཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ་པི ཡུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་དྡ་ནྟ་རོ་པི ཨ་ཏྠ་ནྟ་རཱ་བྷཱ་ཝཱ ས་མཱ་སོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ཝ་ཙཱི་ཝ་ར་ལཱ་བྷེ་ནཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ’’ཏི. ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ལོ་པནྟི ‘‘ན་ཝ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ནི་གྒ་ཧཱི་ཏ་སྶ ཝི་ནཱ་སཾ. ནི་གྒ་ཧཱི་ཏ་ཉྷི ནཱ་སཾ ཨ་ནུ་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ད་སྶ་ན, མ་ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏ་པ་ད་དྭ་ཡེཏི ‘‘ན་ཝ’’ནྟི ཙ ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་ལཱ་བྷེ་ནཱ’’ཏི ཙ དྭི་ནྣཾ པ་དཱ་ན་མ་ནྟ་རེ ‘‘ཋི་ཏེ པ་ནཱ’’ཏི ཙ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱ’’ཏི ཙ པ་ད་དྭ་ཡེ. ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. ནི་པཱ་ཏོཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཨ་ལ་བྷཱི་ཏི ལ་བྷོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་སྶ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡནྟི ཡཾ ཙཱི་ཝ་རཾ. ‘‘ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་ར་ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཙ་མྨ་ཀཱ་ར་ནཱི་ལནྟི ཙ་མྨ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཏི་ཕ་ལེ པ་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཡ་གཱུ་ཐ་སྶ ནཱི་ལཾ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. དུ་བྦ་ཎྞོ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི དུ་བྦ་ཎྞ་ཀ་ར་ཎཾ, ཀ་པྤ་བི་ནྡུ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་པྤ་བི་ནྡུཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨཱ་དི་ཡ་ནྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀོ་ཎེ་སཱུཏི ཨ་ནྟེ་སུ. ཝཱ་ས་དྡོ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠོ. ཨ་ཀྑི་མ་ཎྜ་ལ་མ་ཏྟཾ ཝཱཏི ཨ་ཀྑི་མ་ཎྜ་ལ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ ཝཱ ཀ་པྤ་བི་ནྡཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཊྚེ ཝཱཏི ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏ་པ་ཊྚེ ཝཱ. ག་ཎྛི་ཡཾ ཝཱཏི ག་ཎྛི་ཀ་པ་ཊྚེ ཝཱ. པཱ་ལི༹་ཀ་པྤོཏི དྭེ ཝཱ ཏི་སྶོ ཝཱ ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཱ ཝཱ བི་ནྡུ་ཨཱ་ཝ་ལཱི ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ ཀ་པྤོ. ཀ་ཎྞི་ཀ་ཀ་པྤོཏི ཀ་ཎྞི་ཀཾ ཝི་ཡ བི་ནྡུ་གོ་ཙྪ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ ཀ་པྤོ. ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཨ་གྒྷི་ཡ་ཀ་པྤཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦཱ་སུ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ. ཨེ་ཀོ་པི བི་ནྡུ ཝ་ཊྚོ་ཡེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཝ་ཊྚ་བི་ནྡུ’’ནྟི.
༣༧༡. ཨ་གྒ་ལཱ༹་དཱི་ནཱིཏི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏ་པ་རི་བྷ་ཎྜེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཝི་ཀ་པྤ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༣༧༤. ན་ཝ་མེ ཏ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ས་དྡ་སྶ ཝི་ས་ཡོ ཙཱི་ཝ་ར་སཱ་མི་ཀོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་སཱ་མི་ཀ་སྶཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཏ་ས་དྡ་སྶ ཝི་ས་ཡོ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཨ་ཝི་སྶཱ་ས་ནྟོ’’ཏི་པ་ད་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཝི་སྶཱ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཏེ་ནཱཏི ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ནཱ་ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ཙཱི་ཝ་རཱ་པ་ནི་དྷཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༣༧༧. ད་ས་མེ ‘‘ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ཨ་པ་ཨི་ཏྱཱུ་པ་ས་གྒ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ནི་དྷེ་ནྟཱིཏི ནི་གཱུ་ཧི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ནྟི. ཧ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོཏི ཧ་སཾ, ཧ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་རི་ཀྑཱ་ར་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་དི’’ནྟི. པ་ཏྟ་སྶ པཱ་ལི༹་ཡ་མཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ པ་ཏྟ་སྶ ཐ་ཝི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ, ན པ་ཏྟོ ཙ ཐ་ཝི་ཀཱ ཙཱ་ཏི. ‘‘ས་མ་ཎེ་ན ནཱ་མཱ’’ཏི་པ་དཾ ‘‘བྷ་ཝི་ཏུ’’ནྟི་པ་དེ བྷཱ་ཝ་ཀ་ཏྟཱ་ཏི. ད་ས་མཾ.
སུ་རཱ་པཱ་ན་ཝ་གྒོ ཚ་ཊྛོ.